АННОТАЦИЯ

диссертационной работы Андамовой Хумаюн Исмоиловны «Методические приемы оптимизации обучения лексике русского языка учащихся таджикской школы в современных условиях», представленной на соискание ученой степени доктора философии (РhD), доктора по специальности 6D012200 – русский язык и литература в школах с нерусским языком обучения (6D012201.02 – теория и методика обучения (профессиональное образование)

Ключевые слова: оптимизация, лексика, русский язык, методы обучения, система упражнений, учащиеся таджикской школы, межпредметная связь, умения и навыки.

Цель данного исследования - создание системы методических приемов, направленных на оптимизацию работы с лексикой русского языка в таджикских школах.

Объект исследования - влияние неязыковой среды на механизмы усвоения лексических единиц русского языка учащимися таджикской школы.

Научная новизна исследования заключается в том, что:

языковая среда открывает большие возможности для расширения

лексического запаса учащихся;

новые лексические единицы интегрируются в учебный процесс и в

коммуникацию на русском языке;

ресурсы языковой среды методически проанализированы, показано

их практическое применение;

описаны приемы, которые способствуют эффективному усвоению

стихийно приобретенных лексических единиц.

Практическая значимость исследования заключается

в составлении итогового списка лексических единиц, не входящих в

лексические минимумы, но усваиваемых учащимися в процессе обучения в таджикской школе;

в создании экспериментально проверенной системы работы,

направленной на активизацию лексики в речи учащихся таджикских школ;

в возможности использования разработанной системы упражнений

по введению и активизации лексического материала в общеобразовательной школе.

Предлагаемые упражнения могут быть реализованы также при составлении учебников и методических рекомендаций по обучению русскому языку в таджикской школе.

Области применения.

Результаты проведенного исследования и полученные данные по оптимизации обучения лексике русского языка учащихся могут использоваться при совершенствовании программ, учебнометодических пособий по русскому языку в таджикской школе, применяться в практической работе учителей русского языка в таджикских школах.

АННОТАТСИЯИ

диссертатсияи Саидиброимов Шозодаиброњим Одилшоевич дар мавзуи «Ташаккули хирад њамчун хориќаи сирати миллї дар тафсири мутафаккирони асрњои X – XI форсу тољик” барои дарёфти дараљаи илмии доктори илмњои педагогї аз рўи ихтисоси 13.00.01 – педагогикаи умумї, таърихи педагогика ва тањсилот Калидвожањо: хирад, аќл, сирати миллї, тафсир, мутафаккирони асрњои Х-Х1-и форсу тољик, саховатмандї, илм, ахлоќ, ростќавлї, тарбия, таљриба, анъанањои миллї, педагогикаи мардумї, таълим, муассисањои тањсилоти умумї.

Дар диссертатсия масоили вобаста ба ташаккули хирад њамчун хориќаи сирати миллї дар тафсири мутафаккирони асрњои X-XI - и форсу тољик мавриди тањќиќ ва баррасї ќарор дода шудааст.

Аз љумла, таъкид мешавад, ки бо ба даст омадани соњибистиќлолии Тољикистон њамасола масъалаи омўхтани аќидањои педагогии мутафаккирони тољик ва ташаккули заминањои муосир ва фаъоли замонавии таълиму тарбияв беш аз пеш муњим ва мубрам гардида, таваљљуњи зиёдро таќозо дорад.

Дар диссертатсия баррасї шудааст, ки дар њалли масоили мавриди назар, пеш аз њама, андешањои педагогии ниёгон, бахусус мутафаккирони асрњои X-XI, педагогикаи мардумї ва анъанањои миллї хизмат карда метавонанд.

Вобаста ба ин, дар бобњои якум ва дуюми тањќиќоти диссертатсионї аќидањои педагогии мутафаккирони асрњои X-XI – и форсу тољик ва љанбањои мусбати аќидањои педагогии тоисломї њамчун сарчашмаи асосии рушди аќидањои педагогии мардуми тољик дар асрњои Х-Х1 баррасї шудааст, ки метавонанд, вазифаи мубрамро дар муайянсозї ва методологияи коркарди педагогикаи миллї ва стратегияи рушди минбаъдаи он иљро кунанд, њамчунин, сањми назаррасро дар ташаккули хирад ва сирати миллї ва тањкими маънавиёти наврасону љавонон бозї кунанд.

Баъдан, дар бобњои сеюм ва чоруми тањќиќот аќидањои мутафаккирони тољик, аз љумла Носири Хусрав, Фирдавсї, Сино ва А.

Балхї, хусусиятњои хоси педагогикаи мардумии тољикони Бадахшон, наќши анъанаи милливу мардумии наврўзї дар тарбияи фарзанд ва ташаккули сирати миллї анљом дода шуда, аќидањои нав ва асоснок оид ба ташаккули хирад ва сирати миллї, тарбияи насли наврас дар замони муосир баён гардидаанд.

Бо дарназардошти ин, дар бобњои зикршуда муаллифи диссертатсия талош бар он намудааст, ки маљмӯи тадбирњои дар самти рушди педагогикаи миллї дар иртибот бо арзишњои илмиву маънавии миллї ва байналмилалї ошкор сохта, тарбияи насли наврас дар руњияи худшиносї, худогоњии миллї, ташаккули сирати миллї ва муњити муосири тарбиявии муассисањои таълимиро њамчун пойдевори тарбияи ахлоќї ва рушди зењнии насли наврас ва дар маљмўъ, ањли љомеа мавриди тањќиќу тањлил ќарор дињад. Њамзамон диссертант комёб гардидааст, ки усулњои фаъоли таълиму тарбияи насли наврас, ки ба баланд бардоштани сифати тањсилот нигаронида шудаанд, тањќиќ ва мавриди баррасї ќарор дињад.

Муаллиф дар хулосаи диссертатсия натиљаи тањќиќотро љамъбаст карда, љињати таќвият бахшидани ташаккули хирад њамчун хориќаи сирати миллї ва дар маљмўъ тарбияи насли наврас бо дарназардошти ниёзњои љомеа ва талаботи муосир тавсияњои илмию амалиро ироа кардааст

ХУЛОСАИ МУХТАСАРИ

кори диссертатсионии Иброгимова Машҳурахон Тураҷоновна дар мавзуи «Майдони функсионалӣ-семантикии локативӣ дар забонҳои англисӣ ва тоҷикӣ», ки барои дарёфти дараҷаи илмии доктори фалсафа (PhD), доктор 58 аз рӯйи ихтисоси 6D021300-Забоншиносӣ (6D021302-Забоншиносии муқоисавӣ-таърихӣ, қиёсӣ ва муқоисавӣ) пешниҳод шудааст.

Калидвожаҳо: майдони функсионалӣ-семантикӣ, сохтор, локативият, нишондиҳандаҳои таркибӣ, майдон, лингводидактика, муқоисашаванда, забони тоҷикӣ, хусусият.

Дар таҳқиқоти диссертатсионӣ пажуҳиши майдони функсионалӣ семантикии локативӣ, сохтор, ҳудуд ва нишондиҳандаҳои таркибии майдони мазкур дар забонҳои англисӣ ва тоҷикӣ бори нахуст ба таври муқоисавӣ амалӣ гардидааст, ки ин мубрамии мавзуи интихобшударо асоснок менамояд. Ҳадафи меҳварии таҳқиқоти мазкур таҳлили ботафсили сохторӣтаркибии майдони функсионалӣ-семантикии локативӣ дар забонҳои муқоисашаванда ва муайян намудани хусусиятҳои изоморфӣ ва алломорфии онҳо дар забонҳои қиёсшаванда мебошад.

Мавзуи таҳқиқот дар асоси маводҳо аз адабиёти бадеии англисиву тоҷикӣ ба таври муқоисавӣ таҳлил намудани хусусияти майдони функсионалӣ-семантикии локативӣ дар забонҳои муқоисашаванда мебошад.

Навгонии таҳқиқот дар он ифода меёбад, ки бори нахуст майдони функсионалӣ-семантикии локативӣ, яъне воситаҳои гуногунсатҳи ифодаи маънои локативият дар заминаи маводи забонҳои англисӣ ва тоҷикӣ ба таври муқоиса мавриди омӯзиш қарор гирифта, сохтор ва ҷузъҳои таркибии майдони функсионалӣ-семантикии локативии забони англисӣ дар муқоиса бо забони тоҷикӣ таҳқиқ гардида, ҷиҳатҳои умумӣ ва фарқкунандаи онҳо ошкор карда шуданд.

Тавсияҳо оид ба истифодаи амалии натиҷаҳо: 1.

Ба воситаи таҳлили воситаҳои забонии гуногунсатҳи ифодакунандаи маънои локативият дар забонҳои англисӣ ва тоҷикӣ метавон масъалаҳои тарҷумонии лингводидактикиро ҳал намуд.

Ин имконият медиҳад, ки диққати асосиро ба монандӣ ё тафовути воҳидҳои ифодакунандаи маънои макон дар забонҳои муқоисашаванда равона созем. 2.

Бо мақсади бештар шинос намудани донишҷӯёну магистрантон бо муаммои майдон дар забоншиносӣ зарур аст, ки дар факултетҳои забонҳои хориҷии мактабҳои олии кишвар фанни грамматикаи функсионалӣ ҷорӣ карда шавад. 3.

Натиҷаҳои ҳосилшударо ҳангоми таҳияи дастурҳои таълимӣ аз грамматикаҳои назариявӣ ва амалии забонҳои муқоисашаванда мавриди истифода қарор додан тавсия дода мешавад. 4.

Таҳқиқоти мазкур дар пажуҳиши самти забоншиносии муқоисавӣ маводи арзандаи амаливу назариявист.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Раҷабзода Маҳмадулло дар мавзуи «Таҳқиқоти педагогӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон: таҳлили квалиметрии вазъ, мушкилот ва дурнамои рушд» барои дарёфти дараҷаи илмии доктори илмҳои педагогӣ аз рӯйи ихтисоси 13.00.01 – Педагогикаи умумӣ, таърихи педагогика ва таҳсилот (илмҳои педагогӣ)

Калидвожаҳо: таҳқиқоти педагогӣ, таҳқиқоти диссертатсионӣ, шурои диссертатсионӣ, таҳқиқоти мавзуӣ, квалиметрия, самтҳои афзалиятнок, матритсаи таҳлили квалиметрии диссертатсия.

Диссертатсия ба таҳлили квалиметрии вазъ, мушкилот ва дурнамои рушди таҳқиқоти педагогӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон бахшида шуда, дар он асосҳои назариявӣ-методологии таҳқиқоти педагогӣ ва арзёбии он, таҳқиқоти педагогии ниҳодҳои илмӣ-таҳқиқотии Тоҷикистон, таҳқиқоти педагогии диссертасионии дар даврони истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон анҷомдодашуда ва дурнамои рушди таҳқиқоти педагогӣ дар ҷумҳурӣ мавриди таҳлилу баррасии амиқи илмӣ бо истифода аз методология ва методҳои квалиметрӣ қарор гирифтаанд.

Вобаста ба ин, дар диссертатсия моҳияти таҳқиқоти педагогӣ, методология, методҳои муосир ва масъалаҳои мубрами он, таҳқиқоти диссертатсионӣ ҳамчун воситаи муҳимми рушди таҳқиқоти бунёдӣ ва амалии педагогӣ ва квалиметрия ҳамчун самти муҳимми арзёбии таҳқиқоти педагогӣ равшан карда шуда, таърихи ташаккул ва рушди низоми таҳқиқоти педагогӣ дар Тоҷикистон ва таҳлили квалиметрии он, квалиметрияи фаъолияти Академияи таҳсилоти Тоҷикистон ва зерсохтори он дар самти таҳқиқи проблемаҳои умумипедагогӣ ва дидактикӣ ва таҳлили квалиметрии таҳқиқоти мавзуии масъалаҳои муосири педагогӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон сурат гирифтааст. Ҳамзамон, квалиметрияи таҳқиқоти дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ ва шуроҳои диссертатсионии он анҷомдодашуда, фаъолияти шуроҳои диссертатсионии Академияи таҳсилоти Тоҷикистон ва таҳқиқоти дар Шурои диссертатсионии ватании назди Пажӯҳишгоҳи рушди маориф ба номи Абдураҳмони Ҷомии Академияи таҳсилоти Тоҷикистон суратгирифта баррасӣ гардидаанд.

Дар қисмати ниҳоии диссертатсия ташаккули низоми миллии тарбияи кадрҳои илмӣ ҳамчун марҳилаи сифатан нави рушди илмҳои педагогӣ, самтҳои афзалиятноки рушди таҳқиқоти педагогӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ва тавсеаи ҳамкориҳои байналмилалӣ ҳамчун омили рушди илмҳои педагогӣ дар кишвар муайяну мушаххас карда шуда, хулосаҳо оид ба ин масъала ва тавсияҳо оид ба истифодаи амалии натиҷаҳои таҳқиқот пешниҳод гардидаанд.

АННОТАТСИЯ

диссертатсияи Ҷумъабой Зарифӣ дар мавзуи «Биоморфология ва таркиби сенопопулятсия Inula macrophylla Kar. et Kir. дар шароити гуногуни эколгогии Tоҷикистони Ҷанубӣ» барои дарѐфти дараҷаи илмии номзади илмҳои биология, аз рӯйи ихтисоси – 03.02.01 – Ботаника.

Вожаҳои калидӣ: биоморфология, отогенез, таркиби сенопопулятсияи Inula macrophylla, ритми инкишоф, маҳсулнокӣ, шароити гуногуни экологии Тоҷикистони Ҷанубӣ.

Мақсади таҳқиқот: маълум намудани давраҳо ва инкишофи поливариантии фардҳо вобаста аз шароити гуногуни экологӣ дар онтогенез, таркиби сенопопулятсия, ритми марҳилаҳои инкишофи пояи монокарпӣ, ҳосилнокии ҷамоаи I. macrophylla дар Тоҷикистони Ҷанубӣ.

Мавзуи таҳқиқот: намуди ояндадор ва аз ҷиҳати хоҷагидорӣ муҳим – I. macrophylla, ки дар Тоҷикистони Ҷанубӣ паҳн мебошад, интихоб намудем.

Усулҳои таҳқиқот: бо усули қабулшудаи умумӣ (Серебряков, 1954; Ценопопуляции, 1976, 1988; Заугольнова, 1994; Животовский, 2001) – ҷамъоварии мавод, навишта шудааст, давраҳои асосии онтогенез ва марҳилаҳои асосии ташаккул ѐфтани навда, ритми инкишоф ва ба таркиби сенопопулятсия баҳо додан.

Натиҷаҳои бадастомада ва навгонии илмӣ дар кор: бо пуррагӣ таҳқиқи биоморфологӣ ва сенопопулятсионии I. macrophylla дар шароити гуногуни экологӣ гузаронида шудааст.

Маълум карда шудааст, маҳсулнокии зиѐди ҷамоа бо иштироки I. macrophylla ва пешниҳоди истифодаи оқилонаи он дар Тоҷикистони Ҷанубӣ дода шудааст.

Пешниҳод барои истифодабарии кор: таҳлил доир ба биология ва таркиби сенопопулятсияи I. macrophylla ба мутобиқшавии растаниҳои дараҷаи олӣ дар зинаҳои гуногуни ташаккулѐбии он, ба ғайр аз ин, барои хондани лексияҳо доир ба курси ботаникаи мактабҳои олии Тоҷикистон муфид мебошад.

Соҳаи истифодабарӣ: доир ба биоморфология, фитосенология, биологияи популятсионӣ, хоҷагии қишлоқ ва ҳифзи муҳит.

АННОТАЦИЯ

к диссертации Сироджзода Джамолиддина Киёма «Становление и развитие айниведения в Таджикистане», представленной на соискание ученой степени кандидата филологических наук по специальности 10.01.03- Таджикская литература.

Ключевые слова: становление, эволюция, Айни, айниведение, литература, художественное произведения, проза, поэзия, писатель, поэт, повесть, роман, мемуары, содержание, идея, образ, композиция, литературовед, лингвист, историк и т.д.

Данная кандидатская диссертация посвящена изучению и оценке айниведения в Таджикистане.

В связи с этой темой автор работы ставит перед собой задачу комплексного исследования этапов и подходов айниведения в Таджикистане, а также определения его значимости в понимании и оценке жизни и творчества Садриддина Айни.

С учётом того, что данная тема впервые подвергается комплексному исследованию в таджикском литературоведении, в работе решаются такие задачи, как уточнение основ, факторов и этапов становления и развития айниведения начиная с 1920-х годов до периода независимости и позже, поиск и оценка литературоведческих исследований жизни, писательской и поэтической деятельности Айни, оценка исследований структуры, содержания, идей и художественной ценности его произведений, изучение научных трудов, посвященных его деятельности как литературоведа, лингвиста и историка.

На основе исследований, проведённых в разные периоды, в диссертации рассматривается роль Айни в развитии прозы и поэзии, литературоведения, критики, лингвистики, лексикографии и исторической науки, а также выявляется и уточняется значение исследований учёных в понимании его творческого наследия и художественной ценности произведений.

Исследование роли Айни как основоположника современной таджикской литературы, его вклад в развитие таджикской науки и литературы и литературные связи таджикского народа с народами мира составляют ещё одну важную часть диссертации.

ХУЛОСАИ МУХТАСАРИ

диссертатсияи номзадии Анварзода Мавҷуда Анварӣ дар мавзуи «Таҳқиқи вожаю истилоҳоти ҳунармандӣ дар «Ёддоштҳо»-и Садриддин Айнӣ», ки барои дарѐфти дараҷаи илмии номзади илмҳои филологӣ аз рӯйи ихтисоси 10.02.00 – Забоншиносӣ (10.02.01 – Забони тоҷикӣ) пешниҳод шудааст.

Калидвожаҳо: Садриддин Айнӣ, «Ёддоштҳо», осор, хусусиятҳои луғавию грамматикӣ, вожагон, таркиби луғавӣ, қабатҳои луғавӣ, масоили амалию назариявӣ, калимаю истилоҳоти марбут ба ҳунарҳои мардумӣ, калимаҳои марбут ба дузандагӣ, либос, пушок, сарулибос, мансубияти иҷтимоӣ, либосҳои мавсимӣ, либосҳои маросимӣ, номи либосҳои зану мард, либосҳои хоси занон, либосҳои хоси мардон, номи порчаю палос, омор, сохтор, пасванд, бемаҳсул, каммаҳсул, сермаҳсул, калимаҳои мураккаб, пайваст, тобеъ, омехта.

Осори адибони забардасти давраҳои гуногуни адабиѐтамон саршор аз калимаю истилоҳоти соҳавӣ мебошанд, ки онҳо инъикоскунандаи касбу ҳунар, санъату мусиқӣ, тиб ва даҳҳо қабатҳои дигар мебошанд, ки ҳар кадом дар ташаккули таркиби луғавии забон ҳоизи аҳамият мебошанд.

Махсусан, осори устод Садриддин Айнӣ дар ин масъала пешсаф аст.

Ин аст, ки баррасии забоншиносии осори ин адиби мумтоз аҳаммияти калони илмӣ дошта, барои муайян сохтани дороиҳои забони тоҷикӣ муфид мебошад.

Ба таҳқиқи ҳаѐт ва фаъолияти устод С.

Айнӣ садҳо нафар машғул шуда бошад ҳам, масоили марбут ба таҳқиқи таркиби луғавии осори ӯ ва, махсусан, баррассии лингвистии калимаю истилоҳоти марбут ба ҳунармандӣ аз назари донишмандон дур монда, кори мукаммали диссерататсионӣ нашудааст.

Ин аст, ки дар кори мо ин масъала матраҳ шудааст.

Дар диссертатсия калимаю истилоҳоти марбут ба ҳунармандӣ, ки яке аз қабатҳои муҳимми соҳаи ҳаѐти мардум ба шумор меравад, дар асоси маводи «Ёддоштҳо»-и С.

Айнӣ мавриди баррасии илмӣ қарор гирифтааст.

Халқи тоҷик аз қадим ба касбу ҳунарҳои гуногун даст задааст, ки он боиси ба вуҷуд омадани калимаю истилоҳоти ниҳоят зиѐд гардидааст, ки онҳо дар осори адибони давраҳои гуногун мунъакис шудаанд, ки осори устод Айнӣ аз он истисно нест.

Бо мақсади таҳқиқи онҳо диссертатсия аз муқаддима, ду боби таҳқиқӣ, хулоса, тавсияҳо оид ба истифодаи амалии натиҷаҳои диссертатсия, рӯйхати адабиѐт, нашри таълифоти илмӣ дар мавзуи диссертатсия иборат буда, дар охир замима дода шудааст, ки дар он луғати калимаю истилоҳоти ҳунармандӣ пешниҳод шудаанд.

Таркиби луғавии осори адиб имкон дод, ки зимни таҳқиқ калимаҳои ифодакунандаи номи умумии ҳунарҳои мардумӣ, вожаю истилоҳоти ҳунармандии марбут ба дузандагӣ, пушок бо муайян сохтани таносуби ҷинсии онҳо, вожаҳои марбут ба номи порчаю матоъ (дар боби якум) ва сохтори калимаю истилоҳоти соддаю мураккаби марбут ба ҳунармандӣ (дар боби дуюм) мавриди таҳқиқи илмӣ қарор гирад.

Диссертатсия бо истифодаи усулҳои таҷзияву таҳлил, шарҳу тафсир ва омору мушоҳидаю муқоиса, синхронию сохторшиносӣ, ки дар таҳқиқҳои лингвистӣ маъруфанд, таълиф шудааст.

Натиҷаҳо ва хулосаҳои илмии таҳқиқ барои муайян намудани иқтидори таркиби луғавии забони тоҷикӣ ва имконоти вожасозии унсурҳои забонӣ ҳоизи аҳаммият аст.

Диссертатсия дар таҳияи китобҳои дарсии марбут ба вожагонӣ, дастуру воситаҳои таълимӣ ва грамматикаи забони тоҷикӣ дар макотиби олии кишвар муфид аст.

Аннотатсия

ба автореферати диссерататсияи Идиев Манучеҳр Хайридинович дар мавзуи «Мукаммалгардонии технологияи мониторинги корхонаҳои кишоварзӣ дар шароити трансформатсияи рақамии КАС» аз рӯйи ихтисоси 08.00.05 - иқтисодиёт ва идоракунии хоҷагии халқ – КАС хоҷагии қишлоқ

Калидвожаҳо:

Калидвожаҳо: принсипҳои мониторинг, арзёбӣ, трансформатсия, корхонаҳои кишоварзӣ, пешгӯӣ, ташаккул, таъминоти иттилоотӣ, пойгоҳи моддӣ-техникӣ, мукаммалгардонӣ, алгоритм, мутобиқшавӣ, технология. Ҳадафи асосии таҳқиқоти диссертсионӣ таҳияи муқаррароти назариявю методологӣ ва тавсияҳои амалӣ доир ба такмил додани технологияи таъмини иттилоотиву таҳлилии мониторинги фаъолияти иқтисодии корхонаҳои кишоварзӣ дар шароти трансформатсияи рақамии КАС мебошад.

Бинобар ин, ҷиҳати расидан ба мақсаду вазифаҳои дар раванди таҳияи диссертатсия гузошташуда, аз равиши системавӣ ва истифодаи усулҳои умумии илмӣ, усулҳои таҳлилии сохторию функсионалӣ ва субъектию объектӣ, таърихию мантиқӣ, оморӣ, моделҳои шабакавӣ истифода карда шудааст.

Зимнан, дар диссертатсия муқаррароти назариявӣ ва методологӣ асоснок гардида, дар баробари омӯзиши сарчашмаҳои илмӣ ва фикру андешаҳои олимону коршиносони соҳа доир ба мавзӯъ таҳқиқот барои такмил додани системаи мониторинги фаъолияти иқтисодии корхонаҳои кишоварзӣ бо истифода аз дастгирии иттилоотӣ ва таҳлилӣ замина фароҳам меоранд. Ҳамзамон, тавсияҳои методологӣ ва таъмини иттилоотию таҳлилие, ки тартиб дода шудаанд, дар фаъолияти истеҳсолии корхонаҳои кишоварзии ноҳияи Ҳисор ҳангоми тартиб додани қарорҳои идоракунӣ ва асоснок кардани стратегияи тараққиёти корхона истифода шудаанд. Ҳарчанд, ки таҳқиқоти зиёд дар ин самт то имрӯз ба анҷом расидаанд, зарурати ҳалли назариявӣ ва амалии як қатор масъалаҳои дар боло зикршуда интихоби мавзуи таҳқиқот, мақсад, вазифаҳо ва аҳаммияти илмию амалиро муайян намуд.

Муҳимтар аз ҳама, муаллиф мубрамияти мавзуи диссертатсияро асоснок намуда, дар баробари муайян намудани дараҷаи коркарди масъала, инчунин мақсад, вазифаҳо ва объекти таҳқиқот, навгонии илмӣ ва аҳамияти назариявию амалии онро дар сатҳи зарурӣ баён намудааст.

Дар ин радиф, алгоритми мониторинги мутобиқшавиро бо мақсади амалӣ намудани системаи идоракунии мутобиқшавии корхонаҳои хурду миёнаи кишоварзӣ, ки барои иттилоот дар марҳалаҳои минбаъдаи идоракуниву банақшагирӣ корхонаҳои кишоварзӣ нақши асосӣ дорад, пешниҳод намудааст. Ҳамин тавр, бо натиҷагирӣ ва хулосаҳои илман асоснокшуда таҳқиқоти диссертатсионӣ ҷамбаст карда шудааст, ки метавонад дар самти беҳтар намдани соҳа ҳиссагузор бошад.

АННОТАТСИЯ

Холзода Сафаралӣ Бегиҷон Таҳияи таркиб ва технологияи капсула дар асоси моддаҳои фаъоли биологии мармараки мускатӣ, ки дар Тоҷикистон мерӯяд

Калидвожаҳо: мармараки мускатӣ (Salvia sclareа), экстракти хушки гиѐҳи мармараки мускатӣ, капсулаҳои сахти желатинӣ, фаъолнокии зиддиилтиҳобӣ, фаъолнокии пешобронӣ, фаъолнокии анксиолитӣ Мақсади кор.

Мақсади кори диссертатсионӣ таҳияи таркиб ва технологияи шакли дору - капсулаҳои сахти желатинӣ дар асоси моддаҳои фаъоли биологии мармараки мускатӣ мебошад, ки дар Тоҷикистон мерӯяд.

Усулҳои таҳқиқот, истифодаи дастгоҳҳо: Ҳангоми иҷрои таҳқиқоти таҷрибавӣ усулҳои физикию химиявӣ (кристаллография, спектрофотометрия, хроматографияи баландсифати тунукқабат, таҳқиқи хосиятҳои намкашии ЭХММ) ва фармакотехнологӣ (пошхӯрандагӣ, зичии рехта, кунҷи нишебии табиӣ, таркиби ҷузъӣ) истифода намудем.

Инчунин усулҳои скрининги фаъолнокии фармакологии ЭХММ, усулҳои таҳлили омории маълумот ва усулҳои оморӣ истифода шуданд.

Дар таҳқиқот таҷҳизоти маъмули химиявӣ ва фармако-технологӣ истифода бурда шуд.

Натиҷаҳои бадастомада ва навоварии онҳо: Навоварии илмии кори диссертатсионӣ аз таҳияи таркиб ва технологияи капсулаҳои «Салвифрон, 200 мг ЭХММ» ва «Салвинорм, 300 мг-и ЭХММ» дар асоси захираҳои табиии Тоҷикистон-ЭХММ, ки дар Тоҷикистон мерӯяд, иборат аст.

Навоварии таҳқиқот бо патенти Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ карда шудааст. (маводи “Салвифрон” барои табобати бемориҳои гурда, №1479, 28.03.2024 с.) Аҳамияти назариявии кори диссертатсионӣ аз таҳияи илман асосноки таркиб ва технологияи шакли сахти дору дар асоси моддаҳои фаъоли биологии шалфеи мускатӣ, ки дар Тоҷикистон мерӯяд, иборат аст.

Аҳамияти илмию амалии кори диссертатсионӣ аз ҳосил намудани ду шакли дору – субстансияи (экстракти хушк) ЭХММ ва капсулаҳо дар асоси субстансияи ЭХММ («Салвифрон, 200 мг ЭХММ» ва «Салвинорм, 300 мг ЭХММ») иборат аст, ки барои истифода дар амалияи тиббӣ ҳамчун маводи зиддиилтиҳобӣ, пешоброн ва анксиолит пешниҳод карда шуданд.

Тавсияҳо барои истифода: Доруҳои таҳияшуда дар шакли капсулаҳои сахти желатинӣ дар асоси экстракти хушки мармараки мускатӣ «Салвифрон, 200 мг ЭХММ» ва «Салвинорм, 300 мг ЭХММ» метавонанд ҳамчун маводи доруворӣ ба қайд гирифта шаванд, технологияи таҳияшудаи ЭХММ ва капсулаҳо дар асоси он барои истеҳсолкунандагони маводи доруворӣ аз ашѐҳои хоми растанигӣ манфиатнок мебошанд.

Усулҳои таҳияшуда метавонанд дар озмоишгоҳҳо барои муайянкунии микдории МФБ дар гиѐҳи мармараки мускатӣ ва маводи доруворӣ аз ашѐи хоми растанигии мазкур истифода шаванд.

Соҳаи истифодабарӣ: Технологияи саноати дору, фитотерапия

АННОТАТСИЯИ

диссертатсияи Умаралиева Тахмина Мирзоалиевна (Умарализода Таҳмина Мирзоали) дар мавзуи “Таҳлили муқоисавии истилоҳоти кишоварзӣ дар забонҳои тоҷикӣ ва англисӣ” (ғалладона, олоти меҳнат ва омилҳои марбут ба онҳо), ки барои дарёфти дараҷаи имии номзади илмҳои филологя аз рӯйи ихтисоси 10-02-20 –Забоншиносии муқоисавӣ-таърихӣ, қиёсӣ ва муқоисавӣ пешниҳод шудааст.

Калидвожаҳо: забони тоҷикӣ, забони англисӣ, решашиносӣ, таърихи ташаккул ва таҳаввули истилоҳот, умумият ва тафовути калимаҳо истилоҳоти соҳаи кишоварзӣ, зироатҳои ғалладона, олотҳои меҳнат, вожаҳои маросимӣ, хусусиятҳои сохторӣ ва маъноӣ, решашиносӣ, забоншиносии муқоисавӣ, вожасозӣ.

Масъалаи истилоҳ ва истилоҳсозӣ яке аз бахшҳои муҳимми забоншиносии тоҷик ба ҳисоб рафта, дар давраи Истиқлол ва густариши муносибатҳои иқтисодӣ, тиҷоратӣ,фарҳангӣ, сиёсӣ ва дипломатӣ бо кишварҳои хориҷӣ таваҷҷуҳи муҳаққиқони соҳаро бештар ба худ ҷалб кард.

Максади таҳқиқот. Ҳадафи интихоби мавзуи номбурдаро таваҷҷуҳи махсуси муҳаққиқи диссертатсия оид ба вижагиҳои сохторӣ-семантикӣ, таърихи пайдоиш ва рушду густариши калимаву истилоҳоти кишоварзӣ дар қиёс бо забонҳои тоҷикӣ ва англисӣ, инчунин кам омӯхта шудани онҳо аз нуқтаи назари таърихиву забоншиносии муқоисавӣ ба миён овард.

Методҳои таҳқиқот.

Дар рафти баррасии масъалаҳои дар пеш гузошташуда усулҳои гуногуни забоншиносии муосир, аз ҷумла таҳлили сохториву маъноӣ, муқоисавӣ диахрониву синхронӣ, решашиносӣ истифода шудааст.

Дар ҳалли масъалаҳои ба миён гузошташуда ба ғайр аз методҳои номбурда ва таҳлили системавӣ, боз методҳои махсуси илмӣ ва равишҳои тасвир ба кор рафтааст.

Навгонии илмии таҳқиқот.

Навоварии бахшҳои мавзуъ аз он иборат аст, ки бештари масъалаҳои мавриди пашуҳиш дар забоншиносии тоҷик, дар муқоиса бо забони англисӣ бори нахуст барраси мешавад.

Сарчашмаҳои таҳқиқот.

Маводи пажуҳиш аз луғатномаҳо ва асарҳои роҷеъ ба забоншиносӣ маълумот ироа гардида ташкил медиҳанд.

Аз ҷумла луғатнома ва фарҳангҳои тафсириву дузабонаи зерин мавриди истифода қарор гирифтанд: Фарҳанги забони тоҷикӣ (1969), Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ (2008), Фарҳанги яғнобӣ- тоҷикӣ- англисӣ (2008), Фарҳанги англисӣ- тоҷикӣ (2005), Фарҳанги англисӣ-тоҷикӣ (2017), Фарҳанги Суғдӣ (1995), The Oxford Dictionary of Phrase and Fable (2003) ва амсоли инҳо.

Натиҷаҳои таҳқиқот барои таълиму тадриси фанҳои лексикология, морфология, граматика дар муассисаҳои таҳсилоти олӣ ва миёнаи умумӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор гирад.

Инчунин маводи мавриди таҳқиқро метавон ҳангоми таҳия ва тартиб додани фарҳангҳои терминологии тоҷикиву англисӣ, таълифи луғатҳои тафсирӣ ва соҳавӣ ба кор бурд.

Маводи диссертатсия дар навиштани китобҳои дарсӣ, дастуру воситаҳои таълимӣ оид ба таърихи забонҳои муқоисашавнда, лексикология, таҳқиқоти муқоисавӣ ва типологии забонҳои дигар истифода гарданд.

Бахшҳои ҷудогонаи диссертатсияро ҳамчун маводи боэтимод ҳангоми хондани семинарҳои махсус роҷеъ ба масъалаҳои лексиология, семантика дар факултетҳои филологӣ ва забонҳои хориҷии мактабҳои олӣ истифода бурдан мувофиқи матлаб мебошад.

Арзиши назариявии мавзуи мавриди таҳқиқ ва арзёбии масъалаҳои баррасишаванда, маъноӣ ва семантикӣ, ташаккулу таҳаввули луғоти кишоварзӣ дар забонҳои тоҷикӣ ва англисӣ нишон дода шудааст.

Муҳиммияти назариявии дигари пажуҳиш аз истифодаи натиҷаҳои он дар омӯзиши минбаъдаи қиёсии луғоти кишоварзии забонҳои тоҷикӣ ва англисӣ барои ошкор сохтани вижагиҳои умумӣ ва фарқкунандаи ташаккулу таҳаввули захираҳои луғавии ин забонҳо иборат мебошад

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Абдуллозода Ёќуб Мањмадисуф дар мавзуи «Маќоми њуќуќи байналмилалии хусусї дар низоми њуќуќии Љумњурии Тољикистон» Калидвожањо: Њуќуќи байналмилалии хусусї, соњаи њуќуќ, низоми њуќуќ, низоми њуќуќи миллї, њуќуќи хусусї, њуќуќи оммавї, муносибатњои љамъиятї, муносибатњои молумулкї ва шахсии ѓайримолумулкї, меъѐрњои коллизиѐнї, меъѐрњои моддї-њуќуќї, меъѐрњои унификатсионї, меъѐрњои сиѐсї, иќтисодї, иљтимої ва фарњангї, унсури хориљї, њалли бањсњо ва созишномаи тарафҳо.

Диссертатсияи мазкур тањќиќоти њамаљонибаи илмии маќоми њуќуќи байналмилалии хусусї дар низоми њуќуќии Љумњурии Тољикистон ба њисоб рафта, дар низоми њуќуќии миллї тањќиќоти ягона мебошад.

Диссертант ќайд мекунад, ки дар шароити муносибатњои иќтисоди бозоргонї ва эълон намудани сиѐсати дарњои кушода, њуќуќи байналмилалии хусусї дар таъмини ќонунияту тартиботи њуќуќї наќши калидиро дорад.

Зеро, дар љомеаи муосир, бе истифодаи меъѐрњои њуќуќи байналмилалии хусусї таъмини рафтори дурусти иштирокдорони он ва додани кафолати њуќуќї ба субъектони он ѓайриимкон аст.

Дар тањќиќоти диссертатсионї хусусиятњои маъхазњои ѐдгорињои таърихии халќи тољик, низоми њуќуќи зардуштї, низоми њуќуќи мусулмонї, низоми њуќуќи хусусии римї, низоми њуќуќи шуравї, Конститутсияи Љумњурии Тољикистон, меъѐрњои Кодекси мадании Љумњурии Тољикистон, инчунин муќаррароти Кодексњои мењнат, оила, мурофиаи маданї ва иќтисодї, санадњои меъѐрии њуќуќї ва дигар санадњои зерќонунии меъѐрии њуќуќї мавриди омўзиш ва тањлил ќарор дода шуданд.

Диссертант хусусиятњои асосии пайдоиш, ташаккул, мафњум, предмет, усулњо, таносуб, рушди илм ва маќоми њуќуќи байналмилалии хусусиро дар низоми њуќуќии Љумњурии Тољикистон мавриди тањќиќ ќарор додааст.

Дар натиљаи тањќиќоти ба анљом расонида, диссертант ба њимоя пешнињодњои мубрам љињати такмили ќонунгузории Љумњурии Тољикистон ва аќидањои асоснок манзур намуд, ки ба рушди соњаи мазкур дар низоми њуќуќи миллї хизмат мекунанд.

Инчунин, дисертатсия дар натиљаи тањлили ќонунгузори Љумњурии Тољикистон, санадњои байналмилалї ва ќонунгузории давлатњои хориљї пешнињод карда шудаст. Њамчунон барои низоми њуќуќи миллї ва илм, таъмини таљрибаи татбиќи ягонаи ќонунгузорї аз љониби судњо ва дигар маќомоту муассисањо, мусоидат хоњад кард.

АННОТАТСИЯИ

рисолаи Азимова Назира Самадовна дар мавзуи “Асосҳои методии амалинамоии муносибати босалоҳият дар таълими математикаи олии муассисаҳои таҳсилоти олии касбии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои дарёфти дараҷаи илмии доктори илмҳои педагогӣ аз рӯйи ихтисоси 13.00.08 − Назария ва методикаи таҳсилоти касбӣ (13.00.08.03 − Назария ва методикаи фанҳои математикӣ)

Калидвожаҳо: салоҳият, салоҳиятнокӣ, муносибати босалоҳият, таълими математикаи олӣ, натиҷаҳои таълим, дониш, маҳорат ва малака, қобилият, омодагӣ, хусусиятҳои шахсӣ, системаи методӣ, технологияҳои таълим, муносибати фаъолияти системавӣ, алоқаҳои байнифаннӣ.

Мубрамии мавзуи таҳқиқот.

Марҳалаи муосири навсозии низоми маориф талаб мекунад, ки мутобиқатии байни афзоиши доимии ҳаҷми донишҳо ва имконоти маҳдуди раванди таълим муайян карда шавад.

Дар ин раванд ба донишҷӯи мактаби олӣ лозим аст, ки маҷмуи салоҳиятҳоро соҳиб шавад.

Ин ҳолат муносибати шахсӣ ва ҳамгироро ба раванди таълим дар тайёр кардани хатмкунандагони баландихтисос ва босалоҳияти мактабҳои олӣ талаб менамояд.

Ин падидаи ҳамгирои иҷтимоию шахсӣ салоҳият ва салоҳиятнокӣ маҳсуб меёбад. Ҳадафи таҳқиқот иборат аз асосноккунии илмӣ, коркард ва татбиқи озмоишии системаи методии амалинамоии муносибати босалоҳият дар таълими математикаи олии МТОК.

Объекти таҳқиқот – раванди таълими математикаи олӣ тибқи муносибати босалоҳият дар МТОК.

Мавзуи таҳқиқот – асосҳои методии амалинамоии муносибати босалоҳият дар таълими фанни математикаи олӣ ба донишҷӯёни МТОК.

Усулҳои таҳқиқот: назариявӣ: таҳлили адабиёти фалсафӣ, методологӣ, равонӣ- педагогӣ, таълимию методӣ оид ба муаммои таҳқиқот ва ҳуҷҷатҳои меъёрию ҳуқуқӣ; таҳлили СДТОК дар Ҷумҳурии Тоҷикистон, таъминоти методии раванди таълими математика; эмпирикӣ: суҳбат бо донишҷӯён ва омӯзгорон, анкета, тест, мушоҳидаи педагогӣ, арзёбии экспертӣ, корҳои таҷрибавию озмоишӣ, коркарди оморӣ ва таҳлили натиҷаҳои озмоиши педагогӣ; коркарди маълумотҳои озмоишӣ: шарҳи математикӣ ва педагогии маълумотҳои ҳосилшуда ва тасвири графикии онҳо.

Навгонии илмии таҳқиқот дар он аст, ки нисбат ба таҳқиқоти гузаронидашуда, ки дар он муносибати босалоҳият дар раванди таълими зинаҳои гуногуни таҳсилот баррасӣ гардидаанд, аввалин маротиба системаи методии амалинамоии муносибати босалоҳият дар таълими математикаи олии МТОК-и Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод гардидааст; муҳтавои системаи методии амалинамоии муносибати босалоҳият дар таълими фанни математикаи олӣ дар асоси амсилаи томи сохторию функсионалӣ муайян карда шуд; асосҳои назариявию методии амалинамоии муносибати босалоҳият дар таълими фанни математикаи олӣ дар асоси муносибати фаъолияти системавӣ муайян карда шудаанд; принсипҳои дидактикии лоиҳасозии ҷузъи муҳтавоӣ ва равандии системаи методии пешниҳодшуда мушаххас карда шудаанд; аҳаммиятнокии истифодаи маҷмуии технологияҳои педагогӣ дар раванди таълими салоҳиятноки математикаи олӣ ошкор карда шуд; шартҳои дидактикии татбиқнамоии системаи методии амалинамоии муносибати босалоҳият дар таълими фанни математикаи олӣ бо ғанӣ гардонидани муҳтавои фанни математикаи олӣ бо консепсияҳои алоқаҳои байнифаннӣ, маҷмуи масъалаҳои амалӣ, таҳқиқотӣ ва салоҳиятнокӣ аз ҷиҳати назариявӣ ва амалӣ асоснок карда шуд; методҳои маромноксозӣ, ҳосил кардани муносибати арзишмандона ва шавқу ҳавас дар донишҷӯён нисбати фаъолияти таълимию маърифатӣ бо воситаи масъалаҳои самти амалӣ ва касбӣ мушаххас карда шуданд; нақшаи корҳои ташкилию методӣ оид ба татбиқи методикаи амалинамоии муносибати босалоҳияти таълими математикаи олӣ коркард ва татбиқ гардидааст; муҳтавои санҷиши педагогӣ барои дақиқ кардани сатҳи ташаккулёбии қобилият ва омодагии омӯзгорону донишҷӯён ба амалисозии муносибати босалоҳият дар таълими фанни математикаи олӣ муайян карда шуд, ки ба ташаккули салоҳиятнокии математикии донишҷӯён мусоидат менамояд; муҳтавои низоми салоҳиятҳои донишҷӯён (арзишию пурмазмунӣ, умумифарҳангӣ, таҳқиқотӣ, таълимию маърифатӣ, иттилоотӣ, иртиботӣ, иҷтимоию меҳнатӣ, худтакмилдиҳии шахсӣ, математикӣ), ки дар раванди таълими математикаи олӣ ташаккул дода мешаванд, муайян карда шуд; мафҳуми «салоҳиятнокии математикии донишҷӯён» дақиқ карда шуд.

Дараҷаи татбиқ: Пойгоҳи асосии иттилоотӣ ва озмоишии таҳқиқотро Муассисаи давлатии таълимии «Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров», Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон, Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон, Филиали донишгоҳи технологии Тоҷикистон дар шаҳри Исфара ташкил додаанд.

Соҳаи истифода: муассисаҳои таҳсилоти умумӣ ва олии касбӣ, курсҳои такмили ихтисоси омӯзгорон, таҳқиқотҳои илмӣ.

АННОТАТСИЯ

ба диссертисияи Боев Шаҳобиддин Раҷабалиевич дар мавзуи «Нақши бозиҳои мусиқӣ-дидактикӣ дар ташаккули салоҳиятҳои хонадагони синфҳои ибтидоӣ зимни дарсҳои суруд ва мусиқӣ» барои дарѐфти дараҷаи номзади илмҳои педагогӣ аз рӯи ихтисоси 13.00.01 – Педагогикаи умумӣ, таърихи педагогика ва таҳсилот

Калидвожаҳо: ташаккул, рушд, синни хурди мактабӣ,бозиҳои мусиқӣ дидактикӣ, шароитҳои педагогӣ, рушди салҳиятҳо, фаъолгардонӣ, қобилиятҳои мусиқавӣ, малака, проблема.

Дар таҳқиқоти диссертатсионӣ самаранокии истифодаи бозиҳои мусиқӣ-дидактикӣ ҳамчун воситаи ташаккули салоҳиятҳои хонандагони синфҳои ибтидоӣ дар дарсҳои суруд ва мусиқӣ аз ҷиҳати назариявӣ асоснок кардан ва ба таври озмоишӣ санҷидани маҳсуб меѐбад.

Асосҳои методологии таҳқиқотро назарияҳои муосири педагогӣ, психологӣ ва фалсафие ташкил доданд, ки тарбияро ҳамчун раванди мақсадноки ташаккули низоми муносибатҳои аз ҷиҳати иҷтимоӣ муҳим ба олами атроф ва ба худ аз тариқи фаъолияти гуногуни ба таври махсус ташкилшуда баррасӣ менамоянд.

Навгониҳои илмии таҳқиқот дар он ифода меѐбад, ки мазмун ва моҳияти мафҳуми «нақши бозиҳои мусиқӣ-дидактикӣ дар ташакули салоҳиятҳои хонандагони синфҳои ибтидоӣ дар раванди дарсҳои суруд ва мусиқӣ» баррасӣ ва шарҳу тафсир шуда, хусусиятҳои ташаккули салоҳиятҳои хонандагони синфҳои ибтидоӣ дар дарсҳои суруд ва мусиқии муасисаҳои таҳсилоти миѐнаи умумӣ тавассути истифодаи бозиҳои мусиқӣ- дидактикӣ ошкор ва муайян карда шудааст.

Инчунин маҷмуи бозиҳои мусиқӣ-дидактикӣ мураттаб сохта шуда, самаранокии истифодаи онҳо ҷиҳати ташаккули салоҳиятҳои хонандагони синфҳои ибтидоӣ дар дарсҳои суруд ва мусиқӣ мавриди озмоиш ва тасвиб қарор дода шудааст.

Аҳамияти илмӣ ва амалии таҳқиқот бо имконияти истифодаи натиҷаҳои он дар раванди таълиму тарбияи муассисаҳои таҳсилоти миѐнаи умумӣ оид ба ташаккули салоҳиятҳои хонандагони синфҳои ибтидоӣ муайян мешавад.

Маводи назариявӣ ва методии таҳқиқоти диссертатсиониро дар таҳияи барномаҳои такмили ихтисоси омӯзгорони муассисаҳои таҳсилоти миѐнаи умумӣ истифода бурдан мумкин аст.

АННОТАЦИЯ

диссертационной работы Бобоходжаевой Мавлуды Рустамовны «Технология формирования творческих способностей учащихся начальной школы посредством межкультурного диалога на уроках английского языка», представленной на соискание учёной степени кандидата педагогических наук по специальности 13.00.01 – Общая педагогика, история педагогики и образования (педагогические науки)

Ключевые слова: творческая способность, культура, обучение английскому языку, диалог, коммуникативный навык, развитие креативной компетенции, сравнительный анализ, сходство и различие, межкультурный, начальная школа, комплекс упражнений, психолого - педагогический, компетенция.

Целью диссертационной работы является разработка и внедрение в практику начальной школы содержания технологии формирования творческих способностей учащихся посредством диалога культур на уроках английского языка (на материале таджикской и английской культуры).

Первая глава диссертации посвящена рассмотрению целей и задач обучения английскому языку учащихся начальной школы в педагогических исследованиях, анализу развития творческих способностей учащихся как ключевого направления иноязычного образования в начальной школе, а также психолого-педагогическим основам развития творческих способностей учащихся начальной школы при обучении английскому языку.

Во второй главе внимание сосредоточено на различных приёмах, способах, технических средствах обучения иностранному языку в контексте межкультурного диалога, инновационным технологиям формирования творческих способностей учащихся начальных классов при обучении английскому языку через призму диалога культур, а также содержательной стороне учебных заданий и упражнений, в частности, на их страноведческом и краеведческом аспектах в качестве целевого компонента развития творческих способностей учащихся в диалоге культур.

В настоящем исследовании доказано, что использование межкультурного диалога на уроках английского языка в таджикской начальной школе с помощью учебных материалов страноведческого характера, а также реальных и имитированных ситуаций с ведущей ролью краеведческого аспекта способствует повышению творческой активности, учебной мотивации учащихся, создает благоприятные условия и предпосылки для формирования творческой личности обучаемых.

Кроме того, изучение культурных особенностей англоязычных стран способствует более тщательному познанию родной (таджикской) культуры и совершенствованию коммуникативной компетенции учащихся начальной школы.

АННОТАТСИЯ

ба рисолаи номзадии Хоҷаев Ҳикматулло Ҳимматович дар мавзӯи «Радикализми динӣ ва паҳншавии он дар шароити дигаргунсозии ҷомеа (таҷрибаи Тоҷикистон)» барои дарёфти унвони номзади илмҳои сиёсӣ аз рӯи ихтисоси 23.00.02 – Институтҳо, равандҳо ва технологияҳои сиёсӣ

Калидвожаҳо: радикализми динӣ, радикализми иҷтимоӣ, радикализми сиёсӣ, омилҳои сиёсӣ, омилҳои идеологӣ, гурӯҳҳои радикалӣ, стратегия, ВАО, интернет, шабакаҳои иҷтимоӣ, дигаргунсозиҳо, ҷавонон, ҷомеа, созмонҳои минтақавӣ ва байналмилалӣ.

Омӯзиш ва таҳлили хусусиятҳои асосии радикализми динӣ, инчунин муайян кардани таъсири он ба суботи иҷтимоию сиёсии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳадафи ин тадқиқот гардид.

Дар ҷараёни таҳқиқи рисола усулҳои илмии зерин, аз қабили таҳлили муқоисавии ҳаракатҳои фундаменталистии динӣ истифода шуда, бо далелҳои таърихӣ пурра карда шудаанд.

Барои исботи мубрамият ва муҳиммияти тањќиќоти мазкур маълумотњои оморї ва сотсиологї, ки аз марказњои пешбари илмии Осиёи Марказї, Федератсияи Россия ва давлатњои хориљї гирифта шудаанд, истифода шудаанд.

Дар доираи ин рисола бори аввал дар сиёсатшиносии ватанӣ радикализми динӣ ҳамчун объекти мустақили таҳлили илмии интиқодӣ мавриди омӯзиш қарор гирифтааст.

Фарқиятҳои асосии он аз зуҳуроти ба ҳам алоқаманд ба мисли ифротгароӣ ва терроризм муайян карда шудаанд.

Дар асоси таҳлили асарҳои фундаменталии илмӣ хислатҳои фарқкунанда ва хусусиятҳои асосии радикализми динӣ муайян гардида, асосҳои идеявию идеологии он таҳқиқ карда шуданд.

Дар асоси натоиҷи таҳқиқоти илмии гузаронидашуда сабабҳои пайдоиш, динамикаи рушд ва омилҳои паҳншавии ин падидаи радикализми иҷтимоию сиёсӣ ва динӣ дар ҷомеаи муосири тоҷик шарҳи муфассал дода шудааст.

Равандҳои ташаккул ва инкишофи чаҳонбинии ҷавонон, хусусиятҳои тафаккури сиёсию ҳуқуқии онҳо омӯхта шуданд.

Дар пажӯҳиш воситаҳои асосии баланд бардоштани сатҳи саводнокии сиёсии насли наврас, нақши воситаҳои ахбори омма ва шабакаҳои иҷтимоӣ дар паҳн намудани ақидаҳои радикалии динӣ мавриди баррасӣ қарор гирифта, аҳамияти ғояву арзишҳои миллӣ дар раванди муқовимат ба ифротгароии динӣ муайян карда шуданд.

Тавсияњо оид ба татбиќи амалии натиљањои тањќиќоти диссертсиониро њангоми омода намудани курсњои тахассусии сиёсатшиносї, исломшиносї, диншиносї, этносиёсат, психологияи њуќуќї, низоъшиносӣ (конфликтология), фалсафаи иљтимої ва дигар фанњо истифода бурдан мумкин аст.

Онҳо инчунин метавонанд дар фаъолияти касбии кормандони мақомоти корҳои дохилӣ, воҳидҳои ҳифзи тартиботи ҷамъиятӣ ва мақомоти ҳифзи ҳуқуқ истифода шаванд.

Натиљањои тањќиќот метавонад барои тањияи маќолаву маќолањои илмї, инчунин дар раванди тањсилоти умумии мактабњои олии Љумњурии Тољикистон заминаи устувори илмї бошад.

АННОТАЦИЯ

к диссертационной работе Мукимовой Наргис Рустамовны на тему: «Стратегия инновационного развития промышленности Республики Таджикистан: теория, методология и практика» на соискание ученой степени доктора экономических наук по специальности 08.00.04 – Отраслевая экономика (08.00.04.01 - Экономика промышленности и энергетики)

Ключевые слова: стратегия развития, инновации, инновационное развитие, промышленность, инновационная восприимчивость, инфраструктурное обеспечение, экономико-математическое моделирование, прогнозирование, оценка рисков, приоритеты стратегии, нормативно-правовое обеспечение, информационная поддержка, кадровое обеспечение, источники финансирования стратегии.

Целью диссертационного исследования выступает развитие теоретикоконцептуальных и методологических основ стратегии инновационного развития промышленности Республики Таджикистан, представление научно обоснованных рекомендаций прикладного характера, нацеленных на формирование приоритетных направлений данной стратегии, разработку прогнозов и механизмов её реализации.

Актуальность темы.

Переход к инновационному развитию является необходимым и единственным возможным решением для Республики Таджикистан в условиях продолжающихся глобальных экономических изменений и воздействия внешних факторов на национальную экономику.

Несмотря на принимаемые в последние годы меры, негативные последствия продолжают ощущаться.

На микроуровне это проявляется в недостаточной интенсивности и эффективности инновационной деятельности на промышленных предприятиях, что ведет к их банкротству, а на макроуровне - в недостаточной проработанности государственных стратегий по обеспечению их дальнейшей поддержки в сфере инновационной деятельности, что ограничивает способность промышленности конкурировать на международном уровне.

Учитывая приоритетность поддержки инновационного развития, встает задача поиска новых методов и механизмов этой поддержки, соответствующих национальным целям, ограничениями и приоритетам развития, что и определяет актуальность научного исследования и его практическую направленность.

В диссертации предложены приоритетные направления стратегии инновационного развития промышленности, а также разработаны рекомендации по совершенствованию нормативно-правового, информационного, кадрового и финансового обеспечений реализации предложенной стратегии.

Теоретическая и научно-практическая значимость выполненного исследования заключается в обобщении и уточнении теоретико-концептуальных и методологических основ к формированию и реализации стратегии инновационного развития промышленности с учетом совершенствования правового, информационного, кадрового и финансового обеспечения разработанной стратегии; обосновании использования алгоритмов машинного обучения в прогнозировании и принятии оперативных экономических решений, внесения корректировок в программы и планы развития.

Результаты диссертационного исследования могут быть учтены как база научных разработок в практической деятельности органами государственного управления при разработке стратегических документов и программ социальноэкономического развития.

Также эти результаты могут быть полезны для работы промышленных предприятий, инновационно-производственных комплексов и инновационных организаций, направленных на улучшение процессов формирования и реализации стратегии инновационного развития.

АННОТАТСИЯ

ба автореферати диссертатсияи Одиназода Сафаралӣ Пулодхон дар мавзуи “Такмили идоракунии давлатии бахши бонкӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон” барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои иқтисодӣ, аз рӯйи ихтисоси 08.00.07 - Молия, муомилоти пулӣ ва қарз.

Калидвожаҳо: низоми бонкӣ, ташкилотҳои қарзӣ, бонкҳои тиҷоратӣ, хизматрасониҳои бонкӣ, идоракунии бонкҳои тиҷоратӣ, идоракунии хавфҳои бонкӣ, менеҷменти бонкӣ, пардохтпазирии бонкҳои тиҷоратӣ, иқтисоди миллӣ, инноватсияи бонкӣ, технологияи бонкӣ, маркетинги бонкӣ, бонки марказӣ, низоми идоракунии бонкӣ, идоракунии давлатии бонкҳо.

Дар диссертатсия масоили такмили идоракунии давлатии бахши бонкӣ дар шароити муосири иқтисодӣ мавриди таҳқиқ ва баррасӣ қарор гирифтааст.

Илова ба ин, рушду такомули усулҳои идоракунии бахши бонкӣ, таъсири давлат ба ҷараёни фаъолияти бахши бонкӣ ва таҳкими низоми идоракунии давлатии бахши бонкӣ дар шароити муосири иқтисодӣ мавриди таҳқиқ қарор гирифтаанд. Ҳадафи таҳқиқоти диссертатсионӣ ин мукаммалгардонии механизми идоракунии давлатии бахши бонкӣ ва дар ин асос пешниҳоди тавсияҳои илман асоснокгардида арзёбӣ мешавад.

Зимни ҳалли масъалаҳои гузошташуда, усулҳои равиши системавӣ, таҳлил, муқоиса, синтез, дедуксия ва индуксия, риёзӣ-иқтисодӣ ва ғайраҳои истифода гардиданд, ки имконияти омӯзиши маҷмӯӣ ва ҳамаҷонибаи робитаҳои мавҷудаи байни ҷузъҳои алоҳидаи мавзуи таҳқиқшавандаро фароҳам оварда, барои расидан ба натиҷаи дилхоҳ заминаи мусоид фароҳам намудаанд.

Вазъи муосири бахши бонкии Ҷумҳурии Тоҷикистон мавриди таҳлил қарор гирифта, вобастагии нишондиҳандаҳои ташкилотҳои қарзӣ аз сатҳи менеҷменти бонкӣ, таъсири омилҳои гуногун, таъсири давлат баҳогузорӣ гардидааст.

Таҳқиқотҳо нишон доданд, ки давлат ҳамчун институти дорои салоҳияти вижа метавонад, ки ба ҷараёни фаъолияти молиявии ташкилотҳои қарзӣ ва умуман бахши бонкӣ таъсир расонида, низоми идоракунӣ ва таҳкими фаъолияти ин ниҳодҳои молиявиро роҳандозӣ намояд.

Вобаста ба ин, ташкили низоми муассири идоракунии давлатии бахши бонкӣ ва кокарди мехинзмҳои самараноки он метавонад, ки дар шароити муосир рушди бахши бонкиии кишварро таъмин намояд.

Инчунин, розандозии стратегияи махсуси дастгирии молиявии низоми бонкӣ аз ҷониби давлат метавонад, ки иқтидори иқтисодӣмолиявии бахши бонкиро таҳким бахшида, таъсири онро ба соҳаҳои мухталифи иқтисоди миллӣ афзоиш диҳад.

Дар хулоса тавсияҳои мушаххас оид ба тақвияти идоракунии давлатии бахши бонкӣ, тақвияти ҷанбаҳои ташкилӣ-иқтисодии он, коркард ва роҳандозии усулҳо ва механизми идоракунии давлатии бахши бонкӣ, ки тавонад самрангокии фаъолияти бахши бонкиро дар шароити муосири иқтисодӣ таъмин намояд, пешниҳод гардидааст.

Шарњи мухтасар ба диссертатсияи Шарипов Ф.

Н. дар мавзуи «Модификатсияи њосилањои нитрогендори глитсерол, диглитсерол ва имконияти истифодабарии онњо дар синтези органикї», барои дарѐфти дараљаи илмии доктори фалсафа Ph.

D аз рўйи ихтисоси 6D060603- Химияи органикї Мубрамии мавзуи таҳқиқот: Солњои охир диќќати муњаќиќони химияи органикї ба моддаҳои сиклии алифатї, ки дар асоси онњо реагентҳои карбо- ва гетеросиклӣ ба даст оварда мешавад то рафт зиѐд шудаистодааст.

Ин ба он алоќаманд аст, ки имконияти зиѐди реагентҳои аввала аз ќабили пропантриолњо ва диглитсеролҳо, хлоргидринҳо, дихлораренҳо, аминокислотањо, карбогидрогенњои диенї ва аналогҳои он, лигандњои органикї, катализаторҳо, α-оксидҳо, моддањои кетонї, алдегидҳои алифатї ва ғайра њосил карда шавад.

Моддањое, ки дар асоси ин синфи органикї њосил карда шудаанд, ба сифати пайвастањои аз љињати биологї фаъол, пешгири аз корозия ва њамчун иловакунандањо дар равѓанњои муњаррикї истифодаи амалии худро ѐфтаанд.

Аз ин рў, тањќиќотњое, ки ба њосилкунии атсеталњои моно-, ди-, ва бисѐр ивазшаванда, аз љумла гем-дихлорсиклопропанњои глитсерол, њосилањои нитрогендори глитсерол, диглитсерол ва аналогњои онњо нигаронида шудаанд, аз нуктаи назари илмї мубрам буда, ба самтњои афзалиятноки илм дар Љумњурии Тољикистон ба њисоб меравад.

Мақсади таҳқиқот: коркарди методикаи синтез, модификатсияи атсеталњои моно-, ди-, ва бисѐр ивазшаванда, аз љумла гемдихлорсиклопропанњои глитсерол, диглитсерол њосилањои нитрогендори онњо, ва муайян кардани ќобилияти реаксионии онњо мебошад.

Вазифаҳои таҳқиқот: - омўзиши ќобилияти реаксионии њосилањои атсеталњои моно-, ди-, бисѐривазшаванда ва гем-дихлорсиклопропанњо; - рафтори њосилањои нави атсеталњои моно-, ди- ва бисѐривазшаванда зери таъсири гурўњњои аминї ва карбоксилї; - роњњои тањияи њосилањои нави атсеталњои моно-, ди- ва бисѐривазшаванда њамчун реагенти нави химиявї дар синтези мањини органикї; - коркард ва тањияи лигандњои нави органикї барои химияи координатсионї; - тањќиќи хосиятњои фармакологии баъзе њосилањои нави атсеталњои моно-, ди- ва бисѐривазшавандаи дорои боќимондаи гурўњњои аминї ва карбоксилидошта; Объекти таҳқиқот атсеталњои моно-, ди-, ва бисѐр ивазшаванда, аз љумла гем-дихлорсиклопропанњои глитсерол, диглитсерол њосилањои нитрогендори онњо башумор меравад.

Навгонии илмии таҳқиқот: 28 1. Њосилањои атсеталњои нави хаттии моно-, ди- ва бисѐр ивазшавандаи њалќагї синтез ва модификатсия карда шуданд. 2.

Шароитњои оптималии синтези њосилањои атсеталњои нави хаттии моно-, ди- ва бисѐр ивазшавандаи њалќагї дарѐфт карда шуданд. 3.

Бори аввал усули ќулай, самарабахш ва дастрас оид ба синтези 2,3- диметокси-гем-дихлорсиклопропан пешнињод карда шуд, ки дар асоси онњо якќатор атсеталњои моно-, ди-, ва бисѐр ивазшаванда, аз љумла гемдихлорсиклопропанњои глитсерол, диглитсерол ва њосилањои нитрогендори онњо ба даст оварда шуданд. 4.

Рафтор, таркиб ва сохти њосилањои атсеталњои нави хаттии моно-, ди-, бисѐр ивазшавандаи њалќагї, глитсерол ва диглитсерол дар зери таъсири зарбаи электронї омўхта шуданд. 5.

Сохти њосилањои нитрогендори глитсерол ва диглитсерол муқаррар карда шуда, ҳолати конформатсиявии онҳо ошкор карда шуд.

Каливожањо: глитсерол, эпихлоргидрин, монохлоргидрини глитсерол, дихлоргидрини глитсерол, α и γ-аминокислотаи бутанат, диглитсерол, гемдихлорсиклопропанњои глитсерол, атсеталњои нави хаттии моно-, ди- ва бисёр ивазшавандаи њалќагї, њосилањои нитрогендори глитсерол.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Ҷурақулзода Умрон Шодиқул дар мавзуи “Хусусиятҳои лексикӣсохтории истилоҳоти иқтисодӣ дар забони тоҷикӣ (дар асоси маводи ҳуҷҷатҳои меъёрии соҳаи иқтисодӣ ва луғатномаҳо) барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои филологӣ аз рўйи ихтисоси 10.02.00 –Забоншиносӣ (10.02.01– Забони тоҷикӣ)

Калидвожаҳо: забон, таҳлил, вожа, таҳқиқ, иқтисод, ҳуҷҷатнигорӣ, истилоҳот, таҳаввул, вижагиҳо, лексика, муқоиса, луғатномаҳо, хусусиятҳои морфологӣ, меъёрӣ, коргузорӣ, матнҳои илмӣ, серистеъмол, грамматика. Ҳуҷҷатҳои меъёрии соҳаи иқтисод гуфтан мумкин аст, то ҳол мавриди омӯзиш ва таҳқиқ қарор нагирифтаанд, вале ҳуҷҷатҳои соҳаҳои дигар аз бисёр ҷиҳат омӯхта шуда, корҳои илмӣ низ анҷом дода шудаанд.

Таҳқиқоти дар ин самт анҷом додашуда, асосан ҳуҷҷатҳои меъёрии соҳаи маориф ва ҳуқуқро дар бар гирифта, нисбат ба имконоти мавҷудаи таҳқиқ дар ин самт хеле кам пажуҳиш шудааст.

Муҳаққиқоне, ки дар забоншиносии тоҷик таҳқиқот анҷом доданд, бештар хусусиятҳои морфологӣ ё луғавии ҳуҷҷатҳоро ба назар гирифтаанд.

Дар соҳаи иқтисод танҳо китоби алоҳида ва луғатномаҳо вобаста ба зерсоҳаҳои иқтисод ба нашр расидаанд.

Забони тоҷикӣ дар тули таърих марҳалаҳои гуногуни таҳаввул ва рушдро паси сар карда, то замони мо чун забони комилу аз ҷиҳати сохтори сарфию наҳвӣ ташаккулёфта омада расидааст.

Дар ҳар марҳалаи таърихӣ вижагиҳои нотакрори рушд ва тавсеаро касб карда, вобаста ба шароити таърихӣ ва мавқеи ҷуғрофӣ тағйир ёфтааст.

Новобаста аз чӣ гуна будани вазъи таърихӣ ва шароити иҷтимоӣ арзишҳои аслии худро ҳифз намудааст.

Агар ба гузаштаи пайдоиш ва рушди забони тоҷикӣ таваҷҷуҳ кунем, дар ҳар давра дар забони мо дигаргуние ба вуҷуд омадааст, ки боиси ташаккул ва рушду устувории сохти грамматикии забони тоҷикӣ гардидаанд, яъне дар ҳар марҳалаи таърихӣ забони тоҷикӣ тавонистааст хешро чун забони тавоно дар риштаҳои гуногуни илм муаррифӣ кунад.

Агар ба таърихи рушди забони форсии тоҷикӣ рӯ орем, мушоҳида мешавад, ки забони тоҷикӣ марҳалаҳои муайяни рушд ва такомулро паси сар кардааст ва аз ҷониби забоншиносон дақиқ гурӯҳбандӣ шудааст.

Таҳқиқи мо дар асоси маводи хуҷҷатҳои меъёрии соҳаи иқтисод рӯйи кор омадааст ва танҳо вижагиҳои луғавию морфологии ҳуҷҷҷатҳои меъёрии соҳаи иқтисодро дар бар мегирад.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Муҳаммад Саъдӣ Абдураҳмон дар мавзуи «Рамзҳои сиёсӣ ҳамчун технологияи сафарбарнамоии сиёсӣ дар раванди идоракунии давлатӣ дар шароити Ҷумҳурии Тоҷикистон » барои дарёфти дараҷаи илмии доктори илмҳои сиёсӣ аз рӯйи ихтисоси 23.00.02 – Ниҳодҳо, равандҳо ва технологияҳои сиёсӣ

Калидвожаҳо: Рамзҳои сиёсӣ, технологияи идоракунии сиёсӣ, идоракунии давлатӣ, Ҷумҳурии Тоҷикистон, манфиатҳои миллӣ, ташаккули давлатдорӣ, ҳокимияти сиёсӣ, арзишҳои миллӣ, сиёсати давлатӣ, соҳибистиқлолӣ, ҳувияти миллӣ, ватанпарастӣ, идеология, «инқилобҳои ранга»,системаи муносибатҳои ҷамъиятӣ, сафарбарнамоии сиёсӣ, муттаҳидкунӣ.

Мақсади таҳқиқоти диссертатсионӣ дар доираи илмҳои сиёсӣ муайян намудани моҳияту хусусиятҳои хоси рамзҳои сиёсӣ ҳамчун технологияи сафарбарнамоии сиёсӣ дар раванди идоракунии давлатӣ дар шароити Ҷумҳурии Тоҷикистон маҳсуб меёбад.

Дар раванди омӯзишу таҳқиқи мавзуъ масъалаҳои асосии илмӣ дар алоқамандӣ бо объект ва предмети таҳқиқот баррасӣ гардидааст.

Методҳои таҳқиқотӣ ба назария ва амалияи сиёсӣ паҳлухои гуногуни рамзҳои сиёсиро ҳамчун технологияи сиёсӣ дар бар гирифта, ба принсипҳои таърихию сиёсии рушди муносибатҳои ҷамъиятӣ такя намуда, методҳои системавӣ, таърихӣ-сиёсӣ, меъёрӣ-ҳуқуқӣ ва муқоисавӣ ба таври самаранок истифода гардидаанд.

Муаллиф бо дарназардошти пажӯҳиши масъалаҳои мазкур бештар ба муҳимияти рамзҳои сиёсӣ ҳамчун технологияи сафарбарнамоии сиёсӣ ва идоракунии давлатӣ дар шароити соҳибистиқлолии Тоҷикистон ва мақоми онҳо дар системаи муносибатҳои ҷамъиятӣ таваҷҷуҳ зоҳир намудааст.

Навгони илмии таҳқиқот аз он иборат мебошад, ки дар диссертатсия тарзи нави гузориши масъала ва пажӯҳиши рамзҳои сиёсӣ дар ташаккули давлатдории миллӣ таҳлил ва баррасӣ шудааст, ки ин ба сифати яке аз нахустин кӯшишҳои консептуалӣ дар илмҳои сиёсии Тоҷикистон бо чунин натиҷаҳои ҳосилшуда баррасӣ гардидааст.

Натиҷаҳои бадастомадаи илмии таҳқиқоти диссертатсиониро кифоя будани ҳаҷми таҳқиқот, ҳаҷми интишорот, мубоҳисаи муаллиф бо пажӯҳишгарони соҳаи илмҳои ҷомеашиносӣ дар таҳлили рамзҳои сиёсӣ ҳамчун технологияи сафарбарнамоии сиёсӣ ва идоракунии давлатӣ собит менамояд.

Мавод ва ва хулосаю натиҷаҳои таҳқиқотро метавон дар раванди таълими курсҳои махсус оид ба рамзҳои сиёсӣ ҳмчун технологияи сиёсӣ дар илмҳои сиёсӣ, таърихи сиёсӣ, сотсиологияи сиёсӣ ва идораҳои давлатию муассисаҳои таҳлилии кишвар истифода бурд.

АННОТАТЦИЯ диссертации Джурахонзода Сироджиддин Шамсулло «Преемственность и инновации традиций в архитектуре и монументальном искусстве Таджикистана 1924-2021 гг. », представленной на соискание ученой степени кандидата архитектуры по специальности 05.23.20 - Теория и история архитектуры, реставрация и реконструкция историкоархитектурного наследия

Ключевые слова: преемственность традиций, инновация в архитектуре, монументальное искусство, взаимовлияния в архитектуре, синтез искусств.

Объект исследования: натурные объекты –исторические здания и архитектурная среда городов и городков Таджикистана; проекты и осуществленные строительством комплексы и произведения монументального искусства на протяжении 1924-2021 гг.; литературные, архивные, картографические и другие источники.

Цель работы: изучить и выявить архитектурно-художественные традиции Таджикистана в 1924-2021 гг. в историко-архитектурном развитии, осмыслить творческие подходы к решению проблемы преемственности и инновации традиций в современной архитектуре и искусстве Республики Таджикистан.

Полученные результаты и их новизна: на основе анализа общих архитектурных и художественных принципов периода советской власти, а также после суверенизации таджикского государства выявлены преемственность и взаимодействие традиций в архитектуре и монументальном искусстве; дополнены изменения архитектуры и искусства с 1924 по 2021 гг.; введены в научный оборот неопубликованные и малоизвестные ранее архивные и графические документы советской архитектуры и искусства Таджикистана.

Рекомендации по использованию: Полученные результаты и материалы исследования использованы в научных работах по истории архитектуры и монументального искусства Республики Таджикистан, в подготовке учебнометодических пособий по вопросам использования национальных традиций в архитектуре и искусстве Таджикистана.

Область применения: Основные результаты диссертационной работы были приняты к реализации ГУП ПИТЛ “Душанбешахрсаз” и Государственным учреждением НИИ культуры и информации Республики Таджикистан, а также в учебном процессе Таджикского технического университета имени академика М.

С.

Осими.

АННОТАТСИЯ

ба автореферати диссертатсияи Атаев Акмалхон Саидумарович дар мавзуи «Институти шартномаҳои гражданӣҳуқуқӣ дар соҳаи хизматрасонии коммуналӣ» барои дарѐфти дараљаи илмии номзади илмҳои ҳуќуќшиносӣ аз рўйи ихтисоси 12.00.03 – Ҳуќуќи гражданӣ, ҳуќуќи соҳибкорӣ, ҳуќуќи оилавӣ, ҳуќуќи байналмилалии хусусӣ

Калидвожаҳо: хизматрасонии коммуналӣ, захираҳои коммуналӣ, барқтаъминкунӣ, газтаъминкунӣ, обтаъминкунӣ, хизматрасонии рафъи обҳои партов, таъмини оби нӯшокӣ, идоракунии биноҳои бисѐрхонагӣ, шартномаи пешниҳоди хизматрасонии коммуналӣ, шартномаи идоракунии биноҳои бисѐрхонагӣ.

Кори илмии Атаев А.

С. ба масъалаи мубрами илмӣ ва амалии институти шартномаҳои маданӣ-ҳуқуқӣ дар соҳаи хизматрасонии коммуналӣ бахшида шудааст.

Яке аз муаммоҳои асосӣ ҳангоми пешниҳоди хизматрасонии коммуналӣ дар ҶТ таъмини мутобиқатии қонунгузорӣ оид ба таъмини шаҳрвандон бо нерои барқӣ, гармӣ, оби нӯшокиро танзимкунандае мебошад, ки барои эҳтиѐҷҳои аҳолӣ муҳим маҳсуб мегарданд.

Вобаста ба ин, дар айни ҳол дар илми ҳуқуқи маданӣ зарурияти таҳқиқ кардани маҷмӯи масъалаҳои танзими ҳуқуқии пешниҳоди хизматрасонии коммуналӣ, муайянкунии мавқеи шартномаҳои пешниҳоди хизматрасонии коммуналӣ дар низоми шартномаҳои маданӣ-ҳуқуқии дар қонунгузорӣ пешбинишуда, ба миѐн омадааст.

Аз ин рў, мавзуи интихобшуда, бешубҳа, мубрам мебошад.

Дар доираи он муаллиф мафҳуми хизматрасонии коммуналиро ҳамчун объекти махсуси ҳуқуқҳои маданӣ шарҳ дода, аломатҳо ва таснифоти хизматрасонии коммуналиро ба таври муфассал таҳлил намудааст, инчунин хусусиятҳои танзими шартномавии пешниҳоди хизматрасонии коммуналиро пурра ва амиќ омўхтааст.

Назарияи ҳуќуќи гражданӣ ва амалияи қонунгузориро дар соҳаи хизматрасонии коммуналӣ ба асос гирифта, ӯ таърифи муаллифии мафҳуми шартномаи хизматрасонии коммуналиро пешниҳод карда, барои воридкунии тағйироту иловаҳо ба қонунгузории дахлдор оид ба намудҳои шартномаҳои хизматрасонии коммуналӣ таклифу пешниҳод кардааст (масалан, шартномаи идоракунии биноҳои бисѐрхонагӣ).

Аз рўйи натиљаҳои таҳќиќоти гузаронидашуда ба миќдори умумии 3,42 љ.ч. маќолаҳои илмӣ нашр намудааст, ки онҳо на танҳо барои соҳаи ҳуќуќи гражданӣ, балки барои амалияи ҳуқуқтатбиқкунӣ аҳамияти муҳим доранд.

АННОТАЦИЯ

диссертации Жанг Йинг Йинг «Основы обучения студентов-китайцев грамматическому аспекту русского языка на коммуникативной основе в вузах Таджикистана» на соискание ученой степени доктора философии (РhD), доктора по специальности 6D012200 – русский язык и литература в школах с нерусским языком обучения (6D012201.02 – теория и методика обучения (профессиональное образование)

Ключевые слова: русский язык, обучение, методика, грамматика, аспект, вуз, студент, китаец, коммуникативность, основа, интерференция, преподавание, речь, речевая деятельность, развитие, общение, умение, навык, эксперимент, исследование.

Цель исследования – разработка методических основ обучения студентовкитайцев грамматическим явлениям и закономерностям русского языка на коммуникативной основе в вузах Таджикистана.

Объект исследования - процесс обучения грамматическому аспекту русского языка в китайской аудитории на коммуникативной основе.

Научная новизна исследования: впервые в методике преподавания русского языка как иностранного студентам-китайцам, обучающимся в вузах республики, дана обоснованная и экспериментально проверенная система обучения грамматическому аспекту русского языка на коммуникативной основе.

В том числе, раскрыта ценность коммуникативного подхода при обучении грамматике русского языка, показаны пути и способы практической реализации коммуникативного подхода и технологии обучения грамматическому аспекту русского языка в китайской аудитории.

Практическая значимость исследования: материалы, полученные по итогам проведенного исследования, могут быть использованы на занятиях по русскому языку как иностранному в вузах Таджикистана, служат основой для составления учебно-методических пособий по обучению грамматике и развитию русского речевого общения.

Степень использования: разработанная методика обучения грамматическому аспекту русского языка содействует предупреждению грамматических ошибок в русской речи студентов-китайцев, обеспечивает эффективный ход учебного процесса в условиях межъязыковой и межкультурной коммуникации.

Области применения: Предлагаемые в диссертации выводы и рекомендации могут использоваться при совершенствовании программ, учебников и учебно-методических пособий по русскому языку для студентов-китайцев, применяться в дальнейших исследованиях по методике преподавания грамматики русского языка как иностранного.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Усмонов Зарифҷон Ҷумъабоевич дар мавзуи «Ҳамкории коллеҷ ва муассисаҳои фарҳанг – шарти мукаммалгардонии ташаккули фарҳанги зебоипарастии донишҷӯѐн» барои дарѐфти унвони илмии номзади илмҳои педагогӣ аз рӯйи ихтисоси 13.00.05 – Назария, методика ва ташкили фаъолияти фарҳангӣ-иҷтимоӣ (13.00.05.03 – Педагогикаи иҷтимоӣ ва худшиносӣ)

Калидвожаҳо: педагогика, фарҳанги зебоипарастӣ, коллеҷ, муассисаҳои фарҳанг, ҳамкории функсионалӣ, донишҷӯён, ҳамоҳангсозӣ.

Мубрамии мавзуи диссертатсия.

Масъалаҳои ташаккули фарҳанги эстетикии насли наврас, зарурияти муҳими такмили системаи тарбияи эстетикӣ, ба талаботи имрӯза мутобиқ намудани мазмун, шакл, методҳо ва воситаҳои таъсиррасонии он, муносибати эстетикии воқеъбинона доштан ба асарҳои санъат, баҳои воқеӣ дода тавонистан ба фаъолияти бадеӣ-эҷодӣ роҳи ҳаллӣ худро тақозо дорад.

Маќсади тањќиќот: муайян ва аз љињати назариявї асоснок намудани шароитњои ташкилӣ-педагогии мукаммалгардонии ташаккули фарњанги зебоипарастии донишљўѐн дар раванди њамкории функсионалии коллељ бо муассисањои фарњанг ва тавсеаи он.

Объекти тањќиќот: ташаккули фарњанги зебоипарастии донишљўѐн дар фаъолияти якљояи коллељ ва муассисањои фарњанг.

Мавзуи (предмети) тањќиќот: раванди њамкории функсионалии коллељњо бо муассисањои фарњанг–шарти мукаммалгардонии ташаккули фарњанги зебоипарастии донишљўѐн.

Навгонии илмии таҳқиқот: - асосњои педагогии њамкории функсионалии коллељњо ва марказњои фарњангї - тарбиявї дар доираи шањрњои хурд зимни муносибати маљмуї ба кори тарбиявї-эстетикї њалли худро ѐфта, ташкили тарзњои њамоњангсозии нињодњои тарбиявї - зебоипарастї љињати рушди эстетикии муњассилин бо дарназардошти бањисобгирии маълумот доир ба муњити эстетикии љавонон, дараљаи фаъолнокии бадеї-эљодии онњо ва ташкили ин раванд, пешгўї шудааст; - номуттасилии фаъолияти якљояи ин нињодњо дар кори беруназаудиторї, ки дар натиљаи такяи нокифояи коллеҷ ба фаъолияти муассисаҳои фарҳанг амал мекунанд, бартараф гардиданд; ҷузъҳои асосӣ, самтҳо ва нишондиҳандаҳо (маърифати эстетикӣ, ҷиҳати баҳодиҳии ҳиссӣ ва ҷалбнамоӣ ба фаъолияти эстетикӣ) мушаххас карда шуданд; - шароитҳои педагогии њамкории функсионалии коллељ бо муассисањои фарњанг дар ташаккули фарњанги зебоипарастї муайян гардида, ба дараљаи зарурї ба эътибор нагирифтани махсусиятњои марказњои фарњангию тарбиявї дар њамкорї доир ба тарбияи эстетикии љавонон, суст гардидани њамоњангсозии нерўи тарбиявии муассисањои тањсилотї ва фарњанг бо таҳлилҳои мушаххас муайян карда шудааст.

АННОТАТСИЯИ

кори диссертатсионии Шакармамадов Ориф Нисормамадович дар мавзуи «Вижагиҳои жанрии ривоят ва тафовути он аз жанрҳои дигари насри шифоҳӣ (дар асоси маводи ривоятҳои мардуми Бадахшон)» барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои филология аз рӯи ихтисоси 10.01.09 – Фолклоршиносӣ

Калидвожаҳо: ривоят, ривоятҳои топонимӣ, нақл, асотир, ҳикояи асотирӣ, қисса, жанр, вижагиҳои жанрӣ, фолклор, насри шифоҳӣ, манотиқ, кӯҳистон, ёдгориҳои таърихӣ, парастиш, зиёратгоҳ, пажуҳиш, мавод, мавзуъ, мундариҷа, сохтор, ашёҳои табиат, ҳодисаҳои табиат, воқеаҳои таърихӣ, шахсони таърихӣ, ҳодисаҳои воқеӣ, маросим, расму оин.

Дар фолклоршиносии муосири тоҷик бисёр масъалаҳо марбут ба ин мавзуъ то ҳанӯз ҳалли худро наёфтаанд.

Аз ин ҷиҳат дар автореферат ақида ва фикру мулоҳизаҳои мухталифи фолклоршиносони варзидаи тоҷик, ки доир ба хусусият ва истилоҳи илмии жанри ривоят андешаи худро баён намудаанд, баррасӣ гардидаанд.

Дар асоси ин андешаҳои умум тафовути ривоят аз дигар намуди жанрҳои насри халқӣ нишон дода мешавад ва хусусияти жанрии он муқаррар гардидааст.

Барои ҳалли ин масъалаҳо дар рисола якчанд намунаҳои матни ривоятҳо дарҷ шудаанд, ки аз ҷиҳати мазмун дар байни аҳолии Кӯҳистони Бадахшон интишори васеъ дошта, аз чанд нусхаҳо иборат мебошанд.

Ба ин гурӯҳ ривоятҳо доир ба ашё ва ҳодисаҳои табиат, ривоятҳо доир ба ҳодисаҳо ва шахсони таърихӣ ва инчунин ривоятҳои топонимӣ дохил мегарданд.

Дар асоси ҳамин матнҳо мазмуну мундариҷа ва сохтори ривоятҳо дар маҷмуъ муайян гардида, хусусияти асосии жанри ривоят баррасӣ гардидаанд.

Дар натиҷаи таҳқиқи ин мавзуъ маълум гардид, ки ривоят ҳамчун жанри мустақил баёнгари афкори маънавию фарҳангӣ ва фалсафаю таърихи халқ буда, расму оин ва урфу одати мардумро аз ҳар ҷиҳат бозтоб мекунад.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсия Рањимзода Файзимо Гурез дар мавзуи «Шароитњои педагогии ташкили бозињо дар ташаккули сифатњои маънавї-ахлоќии кўдакони синни томактабї (дар мисоли муассисањои томактабии Љумњурии Тољикистон)» барои дарѐфти дараљаи илмии номзади илмњои педагогї бо ихтисоси 13.00.06 – Назария ва методикаи тарбия (13.00.06.01 - Назария ва методикаи тарбияи томактабї) Калидвожањо: муассисањои таълимии томактабї, тарбияи маънавїахлоќї, шароитњои ташкилї-педагогї, бозињо, ташаккул, хусусиятњои педагогї, методњо, мутахассиси муассисаи томактабї, арзишњо, тањќиќот, худшиносї, љањонфањмї, наќш ва моњияти бозињо, кўдакон, муњити муассисањои трмактабї, корњои озмоишї-санљишї.

Дар диссертатсия раванди тарбияи маънавї-ахлоќии кўдакон дар фаъолияти бозињо нишон дода шудааст.

Маънавиѐт ва ахлоќ арзишњои умумибашарии инсонї буда, талаботи абадї нисбат ба соддатарин шаклњои муносибатњои байни одамону ќоидањои мављудият, ки дар тўли њазорсолањои тамаддун тањия ва санљида шудаанд, инъикос мекунанд.

Новобаста аз шакли давлатдорї ва давлатсозї тарбияи маънавї-ахлоќии насли наврас ва љавонон, ки заминаи он дар айѐми хўрдсолї гузошта мешавад, муњим арзѐбї мегардад.

Маќсади тањќиќоти мазкурро њалли масъалањои ба миѐн гузошташуда ва муайяну ошкор кардани шароитњои педагогии ташкили бозињо дар ташаккули сифатњои маънавї-ахлоќии кўдакони синни томактабї дар асоси гузаронидани корњои озмоишї дар бар мегирад.

Объекти тањќиќотро ташаккули сифатњои маънавї-ахлоќии кўдакони синни томактабї дар раванди бозињо ташкил медињад.

Предмети тањќиќотро бошад шароитњои ташкилї-педагогии ташаккули сифатњои маънавї-ахлоќии кўдакони синни томактабї дар фаъолияти бозињо дар бар мегирад.

Шароитњои ташкилї-педагогии бозињо, ки ба ташаккули сифатњои маънавї-ахлоќии кўдакони синни томактабї мусоидат мекарданд, муайян ва ошкор карда шуданд.

Натиљањои тањќиќот дар фаъолияти муассисањои таълимии томактабии №119, 82, 55-и шањри Душанбе мавриди истифода ќарор дода шуданд.

Аз натиљањои тањќиќот метавонанд педагогњо ва мураббиѐни муассисањои таълимии томактабї дар фаъолияти худ бањри бењтару хубтар ба роњ мондани машѓулиятњои бозињо барои ташаккули сифатњои маънавї-ахлоќии кўдакон истифода намоянд.

Инчунин, натиљањои тањќиќот метавонанд манбаи боэътимод бањри баланд бардоштани савияи касбии кормандони муассисањои томактабї, такмили ихтисоси кадрњои педагогї ва он шахсоне, ки ба корњои илмї машѓул мебошанд, гарданд.

АННОТАТСИЯИ

диссертатсияи Саидҷаҳфаров Аҳлиддин Илёсович дар мавзуи «Коркарди усулҳои такмили донишҳои математикии хонандагони синфи 8-ум зимни омӯзиши фанни алгебра бо истифода аз технологияҳои иттилоотӣ», барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои педагогӣ аз рӯи ихтисоси 13.00.02 – Назария ва методикаи таълиму тарбия (13.00.02.03 – Назария ва методикаи таълими фанҳои дақиқ (информатика, таҳсилоти умумӣ)) Калимаҳои калидӣ: усул, озмоиш, таҳқиқот, амсила, компютер, дарс, маҳорат, таълим, информатика, методика, барнома, математика, салоҳиятнокӣ, таҷриба.

Мубрамияти мавзуи таҳқиқот.

Барои мутобиқ намудан ба стандарт ва барномаҳои байналмилалии таҳсилот дар низоми маориф зарурати ҷорӣ намудани усулҳои муосири таълимӣ пеш омадааст.

Усулҳои муосир ва самарабахши таҳсилотро дар заминаи татбиқи босамари технологияҳои иттилоотӣ дар раванди таълим ба роҳ мондан имконпазир аст.

Зеро дар ҷомеаи имрӯза, ки ҷомеаи иттилоотӣ аст, талабот ба истифодаи дастгоҳҳои иттилоотрасонии муосир дар ҳамаи соҳаҳои фаъолияти инсонӣ, аз ҷумла дар самти таҳсилот хеле зиёд шуда истодааст. Ҳадафи таҳқиқот аз татбиқи самараноки технологияҳои иттилоотӣ дар раванди таълими фанни алгебра барои синфи 8-уми зинаи таҳсилоти миёнаи умумӣ иборат буда, дар он бо истифода аз амсилаҳои компютерӣ усулҳои омӯзиши босалоҳияти мавзуъҳои дарсӣ мавриди таҳлил ва баррасӣ қарор гирифта, роҳҳои рушд додани салоҳиятнокии дониши хонандагон бо татбиқи ТИК бозбинӣ шудааст. Ҳадафи мазкур имкон медиҳад то ба масъалаи муносибатҳои салоҳиятнок дар раванди таълим ва ҳамоҳангсозии он бо низоми таҳсилот аз диди нав назар карда шавад.

Объекти таҳқиқот – раванди таълими фанни алгебраи синфи 8-уми зинаи таҳсилоти миёнаи умумӣ бо татбиқ намудани технологияҳои иттилоотӣ.

Мавзуи таҳқиқот бо истифода аз татбиқи босамари технологияҳои иттилоотӣ ва таҳия намудани амсилаҳои компютерӣ рушд додани салоҳиятнокии донишомӯзии хонандагон дар раванди омӯзиши фанни алгебраи синфи 8-ум мебошад.

Пойгоҳи таҳқиқот.

Ба сифати пойгоҳи таҳқиқотӣ панҷ муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии (МТМУ) водии Рашти ҷумҳурӣ – МТМУ №1, МТМУ №2, МТМУ №25, МТМУ №26 ноҳияи Рашт ва МТМУ №14 ноҳияи Нуробод интихоб шудаанд.

Навгониҳои илмии таҳқиқот: ҷанбаҳои назариявӣ, методӣ ва дидактикии салоҳиятнокии компютерӣ ва истифодаи рӯнамоҳо дар раванди таълими фанни алгебраи синфи 8-уми зинаи таҳсилоти умумӣ ва методикаи таҳия намудани рӯнамоҳои таълимӣ мавриди омӯзиш ва таҳлил қарор гирифт; усулҳои такмил додани донишҳои математикии хонандагон бо истифода намудани ТИК дар раванди омӯзиши фанни алгебра муайян карда шуд; афзалияти истифодаи ҷадвали электронии MS Excel дар раванди ҳалли масъалаҳои зинаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, муқоисаи он бо таҳсилоти анъанавӣ ва хусусиятҳои ташкили дарсҳо бо истифодаи ҷадвалҳои электронӣ муайян ва таҳқиқ карда шуд; усулҳои такмил додани таълими фанни алгебраи синфи 8-ум бо истифода аз технологияҳои компютерӣ мавриди таҳлил ва таҳқиқ қарор гирифт; бори нахуст амсилаи компютерии «Роҳнамои алгебра» дар шакли комплексӣ-барномавӣ барои татбиқ дар раванди таълими фанни алгебраи синфи 8-ум таҳия карда шуда, дар заминаи он озмоишҳои педагогӣ гузаронида шуд; дар панҷ муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ бо татбиқи технологияҳои иттилоотӣ дар раванди дарси алгебраи синфи 8-ум таҷрибаҳои озмоишӣ гузаронида шуда, самаранокии истифодаи ТИК муайян карда шуд; дар заминаи таҳлил ва озмоишҳои педагогии дар пойгоҳҳои озмоишӣ гузаронидашуда, ҷанбаҳои методӣ ва дидактикии истифодаи босамари технологияҳои иттилоотӣ дар раванди таълими фанни алгебраи синфи 8-ум муайян ва таҳқиқ карда шуд.

Сахтафзор: компютерҳои фардӣ, дастгоҳҳои мобилӣ ва серверҳои гуногун.

Дараҷаи эътимоднокии натиҷаҳои таҳқиқот дар асоси мақсад ва ҳадафҳои мавзуи гузошташуда амалӣ гардидаанд, ки онҳо аз: омӯзиши усулҳои назариявӣ, методӣ, ҷанбаҳои дидактикӣ, таҷрибаҳои педагогии озмоишӣ бо истифодаи амсилаҳои компютерӣ, муътамад будани мундариҷа ва муҳтавои таҳқиқот, хулосабарорӣ ва тавсияҳои методӣ иборат мебошанд.

Соҳаи истифода: амсиласозӣ, қабули қарорҳои идоракунӣ, тадқиқоти илмӣ, масъалаҳои ҳисоббарорӣ, ташхис ва таълимӣ.

АННОТАЦИЯ

Сайдахмадова Шеравлиё Бозоралиевича ОСОБЕННОСТИ КЛИНИКИ, ДИАГНОСТИКИ, ЛЕЧЕНИЯ ОПУХОЛЕЙСЛИЗИСТОЙОБОЛОЧКИ И ОРГАНОВ ПОЛОСТИ РТА(ОСООПР)

Ключевые слова: клиника, диагностика, факторов риска, профилактика, оценка эффективности лечения опухолейслизистой оболочки и органов полости рта.

Цель исследования.

Улучшить профилактику, распознавание и результаты лечения ОСООПР.

Методы исследования: изучена по обращаемости частота, удельный весОСООПРв структуре опухолей головы и шеи в РТ.

Изучена особенности клиники,- диагностик, патогистологии и проведена сравнительная оценка эффективности лечения, 127 пациентов сдоброкачественными и злокачественными ОСООПР (ДЗСООПР).

Полученные результаты и их новизна:Среди 43875 пациентов с различными опухолями и опухолеподобными процессами головы и шеи с 2010-2022 годы (за 13 лет) у 353 (0,80%) больных были установлены различные опухолеподобные процессы, доброкачественные и злокачественные опухолями слизистой оболочки и органов полости рта (ООПДЗОСООПР).

В структуре 353 (100%) больных с ООПДЗОСООПР в зависимости от их морфологического строения у 244 (69%) больных они имели злокачественное строение, а у 109 (31%) больных доброкачественное строение.

Применение клинических методов исследования, УЗИ, рентгенологических (интрооральний, панорамной по показаниям компьютерной томографии (КТ)) при доброкачественных опухолях слизистой оболочки и органов полости рта(ДОСООПР), позволяет уточнить биологическую сущность, особенности их распространения, в частности в близлежащие органы.

Использования УЗИ, КТ исследования во время лечения при злокачественных новообразованиях слизистой оболочки и органов полости рта (ЗОСООПР) позволяет проводить объективный мониторинг успешности консервативных методов терапии.

Выбрать адекватный хирургический доступ и проведение мер профилактики ЗОСООПР.

Больные с ДОСООПР, входящие в ГР2 и ГР3факторов риска, подлежат диспансеризации, а именно ежеквартальному динамическому наблюдению у врачей хирургов, стоматологов, и своевременному направлению их к онкологам для своевременного установления ЗОСООПР.

Хирургическое лечение ДОСООПР с оптимизацией восстановительного этапа операции позволяет получить хороший и отменный результаты.

Оптимизация лечения ЗОСООПРс применением: а) внутритканевой химиотерапии для профилактики продолженного роста, раннего рецидива; б)адекватного восстановительного способа позволило получить хороший и отменный результаты терапии от 47% до 83%..

Кроме того уменьшить рецидивы на 6%,а также и улучшить качество жизни пациентов от 74% до 88%% ы от 64% до 83% и улучшить качество жизни больных от 91% до 92%.

Рекомендации по использованию: теоретические, методические положения, выводы и рекомендации представленные в диссертации, могут использованы в учебном процессе :медицинских ВУЗов.

Для клинической практики разработан алгоритм профилактики, диагностики, лечения и способы восстановления после операции при ДЗСООПР.

Область применения: стоматология, онкология.

Аннотатсия

ба автореферати диссертатсияи Абдуев Хуршед Нарзалиевич дар мавзуи “Хусусиятҳои фаъолнокии сиѐсии ҷавонон дар шароити Љумҳурии Тоҷикистон ” барои дарѐфти дараҷаи илмии номзади илмҳои сиѐсӣ аз рӯйи ихтисоси 23.00.02 – Ниҳодҳо, равандҳо ва технологияҳои сиѐсӣ Калидвожањо: љавонон, фаъолнокии сиѐсии љавонон, муносибатњои сиѐсии љавонон, нињодигардонї, иштироки сиѐсї, маданияти сиѐсии љавонон, технологияњои иттилоотї, иродаи сиѐсї, захирањои фаъолнокии сиѐсї, равандњои сиѐсї.

Ошкор сохтани омилњои таъсиргузор ба фаъолнокии сиѐсии љавонон њангоми иштирок дар равандњои сиѐсї ва муносибати сиѐсї маќсади асосии тадќиќотро ташкил менамояд. Њамзамон њолати фаъолнокии сиѐсии љавонон ва омилњои таъсиргузор ба он низ ошкор карда шудааст. Њангоми тањќиќи мавзуъ методҳои гуногуни илмию таҳлилї, ба монанди методи муқоисавӣ, таҳлили сабабњои ба вуљуд омадани фаъолнокии сиѐсии љавонон, шаклҳои зоҳиршавии фаъолнокї, омўзиш ва тањлили ҳуҷҷатҳои вобаста ба фаъолияти љавонон истифода шудаанд.

Дар рафти тањќиќ ба љанбањои назариявии масъалаи фаъолнокии сиѐсии љавонон таваљљуњ намуда, омилњои пайдоиш ва шаклњои амалишавии онњо муайян карда шудааст.

Барои татбиќи самараноки он дар шароити љомеаи муосир, бо назардошти манфиатњои ањли љомеа, тавсияњо пешнињод карда шудаанд.

Дар рафти тањлили методологии мавзуи тањќиќоти асарњои олимони ватанию хориљї ва њуљљатњои соњавии марбут ба љавонон, суханронињои Сарвари кишвар васеъ истифода гардидаанд. Њолати фаъолнокии сиѐсии љавонон дар шароити Љумњурии Тољикистон ва натиљањои таъсири он ба рушди минбаъдаи кишвар низ мавриди баррасї ќарор гирифтаанд.

Хусусиятњои хоси фаъолнокии сиѐсии љавонон дар доираи нињодњои сиѐсї ва равандњои сиѐсї низ мавриди омўзиш ќарор гирифтаанд.

Хулосањо, тавсияњои амалї ва натиљањои асосии тањќиќотро метавон дар кори маќомотњои давлатии марбут ба љавонон њангоми тањияи барномањои соњавии бахши љавонон, тањия ва ќабули барномањо, ки ба рушди сиѐсати давлатии љавонон мусоидат менамоянд, истифода намуд.

АННОТАЦИЯ

на диссертационное исследование Хошимовой Хуршеды Абдуманновны на тему «Поэтика прозы Сорбона» на соискание ученой степени доктора филологических наук по специальности 10.01.01 – Таджикская литература; литературные связи

Ключевые слова: Сорбон, поэтика, композиция, повествование, сюжетосложение, средства, приемы, выражения, творчество, сюжет, стиль, образы, эстетические аспекты, элементы художественной речи, сюжет.

В предлагаемой работе сделана попытка рассмотрения некоторых аспектов поэтики прозы Сорбона.

При исследовании использованы теоретиколитературный, сравнительный, описательный, аналитический, комментирование и метод поэтического анализа, с учетом методов современного исследования художественного текста.

В диссертации впервые в современном таджикском литературоведении всесторонне проанализированы отдельные аспекты поэтики прозы Сорбона: рассмотрены жанровые особенности рассказов, новелл, повестей, малых повестей, романов Сорбона на основе которых определены особенности эволюции творчества писателя в идейно-тематическом, композиционном аспектах, место писателя в современной таджикской прозе.

Глубокому анализу подверглись композиция, повествование, сюжетосложение, художественные принципы его произведений, художественное мышление автора, специфическая структура художественного построения, художественное видение писателя.

Большое внимание уделено также изучению средств и приемов, выражениям, использованных автором в своем творчестве.

На этом основании дается общая характеристика сборников рассказов и новелл Сорбона, анализируется малые его повести, специфические композиционные приемы, монтаж и ретроспекция ва строении повестях «Первый звонок», «Джуги», «Каменный щит».

Рассматривается форма поведения персонажей в романе «Нияз-кончи», образ жены и матери в романе «Шарифа», характер и личность персонажей в романе «Туграл» Сорбона.

Также в личностные и социальные противоречия в построении сюжета романа «Барзгар» и авторской позиции рассматривается особенности структуры романа Сорбона.

Автор работы также исследовала хронотоп, монолог – размышление в романе «Актёр», композицию художественно-исторического романа «Сказание о Божьем сыне» и языковые своеобразия, особенности поэтики прозы Сорбона.

Исследовании поэтики прозы Сорбона позволило проследить творческую эволюцию писательского мастерства прозаика, раскрыть его новаторство, художественное своеобразие, мироощущение и внесение достойную лепту в изучение литературного процесса в таджикской литературе второй половины ХХ – рубежа ХХI вв.

АННОТАЦИЯ

на диссертацию Чобуловой Наргизы Мемондуствоны на тему «Формирование нравственной ответственности у подростков в семье с использованием таджикских традиций в условиях глобализации»

Ключевые слова: подросток, семья, мораль, нравственность, подрастающее поколение, нравственные ценности, ответственность, общеобразовательное учреждение, народные традиции, теория и практика, личность подростка, модель, педагогические условия.

Воспитание и формирование нравственных качеств является сложной и противоречивой деятельностью семьи, образовательных учреждений и общества, так как при современном темпе развития, оптимизация данного процесса имеет свои проблемы и противоречия.

При решении задач по воспитанию нравственных качеств и ответственности, в подростковом возрасте важную роль играет педагогический потенциал родителей, которые в таджикском обществе больше опираются на народные традиции, оказывающие огромное воспитательное воздействие на формирование личности ребенка-подростка.

В диссертационном исследовании рассмотрены проблемы формирования нравственной ответственности подростков при использовании таджикских народных традиций в условиях глобализации, в том числе, исследованы их теоретические предпосылки, формирование нравственной ответственности в семье, в теории и практике педагогической науки, в условиях глобализации.

Автором в соответствии с темой четко, лаконично и на научном уровне сформирован научно-понятийный аппарат диссертационной работы, что способствовало теоретическому обоснованию и практической реализации условий формирования нравственной ответственности у подростков в современных таджикских семьях, где важное место отведено использованию народных традиций, несмотря на влияние глобализационных процессов, происходящих во всем мире, в том числе, в таджикском обществе.

В ходе исследования разработана программа воспитания нравственной ответственности у подростка, которая была реализована с участием родителей и педагогов базовых школ.

На основе проведѐнной экспериментальной работы установлена взаимосвязь теории и практики; определены оптимальные эффективные условия воспитания и формирования нравственной ответственности подростков, применения подростками сформированных знаний в разных условиях; - по каждой главе диссертации сформулированы выводы в соответствии с поставленными задачами и полученными результатами по этапам экспериментальной работы; - в заключении подтверждены достигнутые цели и задачи исследования, подтверждены выдвинутые научные гипотезы и положения, выносимые на защиту.

Полученные в ходе исследования результаты окажут огромное положительное влияние на воспитание у подростков нравственной ответственности в семье, при использовании таджикских традиций в условиях глобализации.

Предложенные методические рекомендации, безусловно, содействуют улучшению формирования нравственной ответственности у подростков в семье.

Материалы диссертационной работы можно использовать при чтении лекций для родителей по воспитанию нравственных ценностей у подрастающего поколения, по истории общей педагогики, по теории и истории национальной педагогики в ВУЗах республики, в институтах повышения квалификации учителей.

АННОТАТСИЯ

диссертатсияи Қурбонзода Рудобаи Исмоил дар мавзуи «Ономастикаи «Таърихи Бухоро»-и Наршахӣ (ҷанбаи сохторию маъноӣ)» барои дарёфти дараҷаи илмии доктори фалсафа (PhD) – доктор аз рӯйи ихтисоси 6D020500 – Филология (6D020502 – Забони тоҷикӣ)

Калидвожаҳо: «Таърихи Бухоро», номвожаҳои ҷуғрофӣ, хрематонимия, ономастикон, чандомади номҳо, забоншиносӣ, топоформант, решашиносӣ, забони форсӣ-тоҷикӣ, таҳқиқи забоншиносӣ, осори таърихӣ, гидронимия, ҷанбаи сохторию маъноӣ.

Кори диссертатсионӣ ба омӯзиши ҷанбаи таърихӣ-забоншиносии ономастикони «Таърихи Бухоро»-и Наршахӣ бахшида шудааст. Ҳадафи асосии диссертатсия таҳқиқ ва пажуҳиши забоншиносии ономастикони ин ҷаридаи таърихӣ – «Таърихи Бухоро»-и Наршахӣ, ки манбаи маводи ономастикӣ буда, 1596 ном ҷамъоварӣ ва мавриди баррасӣ қарор дода шуданд, маҳсуб меёбад.

Муаллиф маводи ономастикони асарро ҷамъоварӣ ва тасниф намуда, дар заминаи омӯзиши амиқи осори илмии номшиносӣ ва сарчашмаҳои лугавӣ мавриди таҳқиқи оморӣ, луғавӣ-маъноӣ, сохторӣ – калимасозӣ ва этимологӣ қарор додааст.

Дар диссертатсия ономастикони «Таърихи Бухоро»-и Наршахӣ ҳамчун яке аз сарчашмаҳои муътамади таърихӣ, ки қабати ономастикони ғанию рангин дорад, таснифу табақабандӣ ва мавриди пажуҳиши таърихӣзабоншиносӣ қарор дода шудаанд.

Зимни таҳқиқи кори диссертатсионӣ маводи ономастикони асар аз рӯйи мансубияти забонӣ, мавқеи истеъмол, сохту таркиб, чандомад, этимология ва тасвири он дар шакли овонигории умумиэронӣ пурра баррасӣ гардидаанд.

Муаллиф зимни таҳқиқи маводи ономастикони асар бо пажуҳиши илмии бисёрпаҳлуву жарф ва далелҳои муътамаду равшан муҳимтарин ҷанбаҳои забонӣ, аз ҷумла сохтор, таърихи ташаккул, мансубияти забонӣ ва таърихи пайдоиши номҳоро ошкор ва таъйин намудааст.

Пажуҳиши муаллиф дар шароити феълии ҷанбаи муҳиму актуалӣ дошта, дар забоншиносии имрӯзаи тоҷик дорои аҳамияти назариявию амалӣ мебошанд.

Зимни пажуҳиши маводи мавриди таҳқиқ муаллиф ба ин натиҷа расидааст, ки «Таърихи Бухоро»-и Наршахӣ ҳамчун сарчашмаи нодири таърихӣ, ки дорои маводи арзишманди номшиносӣ мебошад, метавонад ба ҳайси манбаи боэътимоди номгузорӣ дар шароити имрӯзаи забони тоҷикӣ хизмат намояд. Ҳамзамон, омӯзишу баррасии номҳои асар шароит фароҳам меоранд, ки дар мавриди замону ҳудуди лексикаи форсӣ-тоҷикӣ маълумоти сареҳ ба даст биёяд, дар мавриди густариши низоми номгузории вақт бозгӯӣ кунад

АННОТАТСИЯИ

таҳқиқи диссертатсионии Зоирзода Холмурод Сафаралӣ дар мавзуи «Баррасии маъноӣ ва сохтории вомвожаҳои арабии осори насрии Ҳусайн Воизи Кошифӣ» барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои филологӣ аз рӯйи ихтисоси 10.02.01 – Забони тоҷикӣ.

Калидвожаҳо: вомвожа, маъно, сохтор, қолиб, истилоҳот, вожагон, инкишоф, корбурд, калимасозӣ, сода, сохта, мураккаб, таркибӣ, омехта, марҳила, реша, решашиносӣ, арабӣ, юнонӣ, туркӣ, лотинӣ, ғайриарабӣ, таърихӣ, қадим, ифоданокӣ, забон, забони тоҷикӣ, осор, шаклгирӣ, вижа, вижагӣ, вожа ва амсоли инҳо.

Дар диссертатсияи мазкур вижагиҳои маъноӣ ва сохтории вомвожаҳои осори насрии Ҳусайн Воизи Кошифӣ – «Футувватномаи султонӣ», «Ахлоқи муҳсинӣ» ва «Рисолаи ҳотамия» мавриди таҳқиқу баррасӣ қарор мегирад.

Мавзуи таҳқиқи мазкур аз он ҷиҳат муҳим ва актуалӣ аст, ки дар он бори нахуст вижагиҳои маъноӣ ва сохтории вомвожаҳои осори насрии Ҳусайн Воизи Кошифӣ – «Футувватномаи султонӣ», «Ахлоқи муҳсинӣ» ва «Рисолаи ҳотамия», ки то ҳол дар шакли як рисолаи илмӣ баррасӣ нагардидааст, мавриди таҳқиқи ҳамаҷонибаи забоншиносӣ қарор мегирад.

Зарурати интихоби мавзуи мазкурро таваҷҷуҳи пайвастаи муаллифи рисола нисбат ба ҳолати корбурди вомвожаҳои осори насрии «Футувватномаи султонӣ», «Ахлоқи муҳсинӣ» ва «Рисолаи ҳотамия»-и Кошифӣ ва кам омӯхта шудани онҳо аз нуқтаи назари таърихию забоншиносӣ ва махсусан, вожашиносии муосир ба миён овард.

Навгониҳои илмии таҳқиқ аз он иборат аст, ки то кунун дар забоншиносии тоҷик доир ба вижагиҳои луғавию сарфии вомвожаҳои арабию ғайриарабии осори насрии «Футувватномаи султонӣ», «Ахлоқи муҳсинӣ» ва «Рисолаи ҳотамия»-и Ҳусайн Воизи Кошифӣ рисолаи илмии алоҳида ба вуҷуд наомадааст.

Дар диссертатсия бори нахуст вомвожаҳои арабӣ ва ғайриарабии осори насрии Кошифӣ дар асоси осори насрии «Футувватномаи султонӣ», «Ахлоқи муҳсинӣ» ва «Рисолаи ҳотамия» ба таври нисбатан мукаммал ҷамъоварӣ, тасниф ва таҳқиқи илмӣ шуда, вижагиҳои луғавӣ, сарфии онҳо мавриди баррасӣ қарор гирифта, мақому ҷойгоҳи вомвожаҳои арабӣ ва ғайриарабӣ аз нигоҳи сохтор, маъно ва қолибҳо таҳлил гардидаанд. Ҳамчунин, дар диссертатсия роҳу равиши шаклгирии вомвожаҳои арабӣ ва ғайриарабии осори насрии адиб Кошифӣ ба таври мукаммал таҳлилу баррасӣ шудаанд.

Аҳаммияти назариявии таҳқиқ боз дар он зоҳир мешавад, ки хулосаву натиҷаи онро дар иншои мақолаву рисолаҳои илмӣ ва китобҳои дарсӣ метавон истифода намуд.

Аҳаммияти амалии рисолаи мазкур аз он иборат аст, ки натиҷаҳои он метавонанд, барои тартиб ва тадвини луғати соҳавии марбут ба вожашиносии таърихӣ, таърихи забони адабии тоҷикӣ дар асрҳои XV-XVI истифода шаванд.

Маводи рисола ва мақолаҳои чопшуда барои дарсҳои амалию назариявии фанҳои луғатшиносии забони адабии тоҷикӣ ва таърихи он дорои аҳаммияти бузурги илмию амалӣ мебошад. Ҳамчунин, хулосаҳои илмии диссертатсияро метавон барои таҳияи барномаҳои таълимии вожашиносии забони тоҷикӣ, китобҳои дарсии марбут ба фанни луғатшиносии забони тоҷикӣ ва масоили вомгириву вомдиҳии забонҳо ба воситаи осори бадеӣ, таърихии забони тоҷикӣ истифода кард.

АННОТАЦИЯ

Бобоева Хайема Охуновича Применение жидкого азота в хирургии эхинококкоза печени (экспериментально-клиническое исследование)

Ключевые слова: эхинококкоз печени, сверхнизкие температуры жидкого азота, криоперицистэктомия, эхинококкэктомия, живые сколексы.

Цель исследования.

Улучшение непосредственных и отдаленных результатов хирургического лечения эхинококкоза печени, путем применения сверхнизких температур жидкого азота.

Методы исследования: общеклинические анализы (общий анализ крови, общий анализ мочи), биохимические исследования (билирубин, ферменты печени, прокальцитонин, С-реактивный белок и общий белок), микроскопическое исследование «живых» сколексов.

Применение сверхнизких температур жидкого азота в качестве антипаразитарной обработки остаточной полости, осушествлялось с применением сконструированной криохирургической аппаратуры, разработанной совместно с учёными Физико-технического института им.

С.

У.

Умарова НАН Таджикистана.

Полученные результаты и их новизна: Впервые на большом клиническом материале у больных эхинококкозом печени апробировано противопаразитарное воздействие сверхнизкой температуры жидкого азота.

В качестве аппарата для подачи жидкого азота использовано универсальное криогенное устройство Института физики им.

С.

У.

Умарова НАН Таджикистана.

Впервые, в видеомикроскопии, в режиме on-line, изучена эффективность антипаразитарного воздействия жидкого азота на живые сколексы.

Для клинической практики предложен новый метод эхинококкэктомии «Криоперицистэктомия», который позволяет улучшить результаты хирургического лечения эхинококкоза печени.

Рекомендации по использованию: Рекомендуется в клинической практике широко применять разработанный криохирургический способ, который минимизирует риск интраоперационных осложнений, вероятность диссеминации сколексов, а также риск интраоперационной кровопотери.

Эксперименты in vitro и видеомикроскопические исследования демонстрируют целесообразность использования сверхнизких температур жидкого азота для обработки остаточной полости после эхинококэктомии.

Сверхнизкая температура жидкого азота не является гепатотоксичной при обработке остаточной полости, после эхинококкэктомии в режиме криоспрея вследствие его меньшей экспозиции.

С целью сокращения частоты послеоперационных осложнений и случаев повторного развития заболевания, следует широко использовать в клинической практике сверхнизкую температуру жидкого азота, как компонент апаразитарности и антипаразитарности.

Область применения: Хирургия.

АННОТАЦИЯ

Коситова Диловара Даронжоновича «Оптимизация диагностики и хирургическое лечение прогрессирующей гидроцефалии у детей грудного возраста»

Ключевые слова: прогрессирующая гидроцефалия, грудной возраст, окклюзионная форма, гипертенизионно-гидроцефальный синдром, эндоскопические вмешательства.

Цель исследования.

Улучшить результаты хирургического лечения детей грудного возраста с прогрессирующей гидроцефалией с применением дифференцированной тактики и малоинвазивных эндоскопических методов.

Методы исследования и использованная аппаратура.

Для оценки эффективности хирургичсекого лечения у наблюдаемых больных с прогрессирующей гидроцефалии у детей грудного возраста были исследованы данные нейрохирургического диагностического комплекса.

Этот комплекс включал неврологический осмотр, офтальмоскопия, рентгенокраниографию (КГ), КТ и МРТ головного мозга, люмбальную пункцию (ЛП) с последующим лабораторным исследованием ликвора.

Полученные результаты и их новизна.

При диагностике прогрессирующей гидроцефалии у детей грудного возраста с объективными критериями необходимо широкое использование дополнительных методов диагностики, в частности КТ и МРТ.

Выбор метода операции при прогрессирующей гидроцефалии у детей грудного возраста зависит от формы, этиологии и момент развития гидроцефалии.

Анализ обширного клинического массива данных обнаружил уникальные клинические и этиологические особенности прогрессирующей гидроцефалии у младенцев, что имеет ключевое значение для выбора оптимальной хирургической стратегии.

На основе этой информации был разработан диагностический алгоритм, целью которого является ранняя диагностика заболевания у детей грудного возраста и определение наиболее эффективных методов лечения.

Также были установлены строгие критерии для выполнения разнообразных эндоскопических операций при данном заболевании.

Рекомендации по использованию.

Для диагностики прогрессирующей гидроцефалии у детей грудного возраста рекомендуется использование специально разработанного диагностического алгоритма.

Этот алгоритм позволяет на ранних этапах точно определить клиническую форму гидроцефалии, её разновидности, этиологические факторы и неврологические особенности заболевания.

Хирургическое лечение прогрессирующей гидроцефалии у детей грудного возраста должно основываться на объективных критериях, учитывающих клинические и этиологические формы заболевания.

Эти критерии способствуют индивидуализации подхода к выбору оптимальных методов миниинвазивных эндоскопических вмешательств.

Область применения: Нейрохирургия.

АННОТАЦИЯ

ГУЛШАНОВА СИТОРАБОНУ ФАРХОДОВНА КОМПЛЕКСНОЕ ПРОГНОЗИРОВАНИЕ, ПРОФИЛАКТИКА И ЛЕЧЕНИЕ ОСЛОЖНЕНИЙ ПОСЛЕ ТРАНСПЛАНТАЦИИ ПЕЧЕНИ ОТ ЖИВЫХ ДОНОРОВ

Ключевые слова: трансплантация печени, живые доноры, осложнения, прогнозирование, профилактика, венозный отток, антиоксидантная терапия.

Цель исследования.

Совершенствование диагностики, прогнозирования и лечения осложнений в раннем посттрансплантационном периоде для улучшения результатов лечения пациентов после трансплантации печени от живого донора.

Методы исследования и использованная аппаратура: Исследование базировалось на анализе 120 пациентов с трансплантацией правой доли печени от живых доноров, проведённых в Национальном научном центре трансплантации органов и тканей человека Республики Таджикистан.

Применялись методы фибросканирования, ультразвуковой сонографии с допплерометрией, мультиспиральной компьютерной томографии с 5D моделированием, магнитно-резонансной томографии, а также лабораторные методы: биохимический анализ крови, оценка интерлейкинов и продуктов перекисного окисления липидов.

Интраоперационно использовались инновационные методы реконструкции правой печёночной вены для предотвращения венозного застоя и улучшения оттока трансплантата.

В послеоперационном периоде проводилась антиоксидантная терапия препаратом Реамберин, способствующая восстановлению тканевой оксигенации и снижению повреждения трансплантата.

Полученные результаты и их новизна: Разработаны инновационные методы реконструкции сосудов, включая расширение устья правой печеночной вены трансплантата за счёт лоскута стенки собственной вены реципиента.

Эти методы позволили улучшить гемодинамические параметры, снизить частоту венозных осложнений и обеспечить адекватный венозный отток.

Впервые была внедрена комплексная антиоксидантная терапия, которая снизила частоту реперфузионных повреждений трансплантата на 30%.

Выявлены ключевые прогностические факторы риска развития осложнений, таких как асцит, с учётом анатомических особенностей сосудов и функции трансплантата.

Полученные результаты способствуют улучшению выживаемости реципиентов и снижению частоты летальных исходов.

Рекомендации к использованию.

Полученные данные могут быть использованы в клинической практике центров трансплантации, в разработке образовательных программ для медицинских специалистов и при создании национальных протоколов диагностики и лечения осложнений после трансплантации печени.

Область применения.

Хирургия; Трансплантология и искусственные органы.

АННОТАЦИЯ

на автореферат диссертации Мадалиевой Зарины Восидджоновны на тему “Совершенствование проектирования эргономичной форменной одежды для детей младшего школьного возраста” на соискание ученой степени кандидата технических наук по специальности 05.19.04 –Технология швейных изделий

Ключевые слова: эргономика, школьная форма, младший школьный возраст, антропометрические исследования, текстильные материалы, Таджикистан, проектирование, комфорт.

Диссертация посвящена совершенствованию проектирования эргономичной форменной одежды для детей младшего школьного возраста.

В работе обоснована актуальность проблемы создания эргономичных моделей школьной формы, учитывающей физиологические и психологические особенности детей.

Проведён анализ исторического развития школьной формы, её современного ассортимента и условий эксплуатации в Республике Таджикистан.

Цель исследования — разработка технологий проектирования школьной формы с улучшенными эргономическими характеристиками.

Объектом исследования является школьная форма для детей младшего школьного возраста.

Впервые установлены закономерности возрастной динамики размерных признаков тела детей младшего школьного возраста Таджикистана и их влияние на конструкцию форменной одежды.

Проведены маркетинговые и антропометрические исследования, а также комплексная оценка качества разработанных моделей.

Научная новизна заключается в разработке новых подходов к проектированию эргономичной школьной формы, адаптированной к возрастным и физиологическим особенностям детей младшего школьного возраста.

Предложены эргономичные модели с использованием современных текстильных материалов, обеспечивающих комфорт и функциональность в динамике.

Практическая значимость работы заключается в создании унифицированной коллекции школьной формы и рекомендациях по её проектированию, что может быть внедрено на швейных предприятиях Республики Таджикистан.

Сфера использования включает образовательные учреждения, производственные предприятия текстильной и швейной промышленности, а также научно-исследовательские центры, занимающиеся разработкой и тестированием одежды для детей.

В заключении подчёркнуто, что внедрение предложенных моделей школьной формы способно улучшить комфорт и здоровье детей, повысить их успеваемость и способствовать их социальной интеграции.

Экономический эффект от внедрения разработанных технологий оценивается в 697 009 сомони в год для предприятий с мощностью 120 980 единиц в год.

АННОТАТСИЯ

Ба диссертатсияи Низомзода Муњибулло Мањмадрозиќ дар мавзуи «Асосњои методии инкишофи мањорати фикронии хонандагон дар дарсњои химия тавассути технологияи иттилоотї-коммуникатсионї» барои дарёфти дараҷаи илмии доктори фалсафа (PhD) доктор аз рӯйи ихтисоси 6D011200-Кимиё (6D011201 – Назария ва методикаи таълими химия) (6D011201.01 – Назария ва методикаи тањсилоти умумї)) Калидвожањо: МТМУ, ТИК, ТИ, методика, фикронї, хонандагон, мањорат, ќобилият, шуур, дарк, химия, салоњиятнокї, арзёбї, озмоишї, назоратї.

Мубрамии мавзуи диссертатсия.

Тањаввулоти иҷтимоию иќтисодии ҷомеа, ки дар дањсолаи охир рух дод, таќозо менамояд, самти тањсилотро ба шахсияти хонанда, ба рушди њамаҷонибаи ӯ нигаронида, њамзамон таќвият бахшида, андешањо доир ба раванди рушди мањорати фикрронии хонанда муќарраргардидаро ҷињати таҷдиди назар кардан тањрик мебахшад ва барои аз худ намудани муносибатњои нави методологї ба тањќиќи падидаи мазкур ба маќсади муќаррар сохтани роњњои бењтару муносибтари таъсир расонидан ба шахсият дар маҷмуъ, ба ҷустуҷую пайдо кардани воситаю роњњои рушди мањоратњои фикрронии хонандагон самтгирї менамояд ва ба ифодаи дигар роњ нишон медињад.

Маќсади тањќиќот тањия ва аз ҷињати назариявї асоснок кардан ва ба таври таҷрибавї санҷидани самаранокии методика ва модели рушди ќобилияти фикрронии хонандагон дар дарсњои химия бо истифода аз ТИК дар МТМУ мебошад.

Объекти тањќиќот раванди таълими химия бо истифода аз ТИК дар МТМУ.

Мавзӯи (предмет) тањќиќот раванди ташаккули ќобилияти фикрронии хонандагони дар дарсњои химия бо истифода аз ТИК дар МТМУ мебошад.

Заминањои эмпирикї: рисолаи илмї аз метод ва усулњои гуногун истифода шудааст амсоли тањлили назариявї, тањлил, эмпирикї ва њоказо истифода шудааст.

Сахтафзор: компютери фардии навъи IBM PC, серверњои гуногун.

Навгонии илмии тањќиќот: 1.

Адабиёти психологию педагогї, методї ва фалсафї оид ба масъалањои ташаккули рушди ќобилиятњои фикрронии хонандагон дар дарсњои химия бо истифода аз ТИК тањлил карда шуданд. 1.

Асосњои методии ташкил ва гузаронидани корњои амалї аз фанни «Химия» дар МТМУ бо истифода аз ТИК муайян карда шуданд. 2.

Модели методии рушди ќобилияти фикрронии хонандагон дар дарсњои химия бо истифода аз ТИК тањия карда шудааст, ки маќсад, равишњои методї, принсипњо, технология, шароитњои педагогї ва сатњи инкишофи ќобилияти фикрронии хонандагон дар дарси химия бо истифода аз иттилоот ва технологияњои 41 коммуникатсиониро фаро мегирад. 3.

Асосњои дидактикии ташкил ва гузаронидани усулњои фаъол ва интерактивии таълим дар раванди рушду ташаккули ќобилияти фикрронии хонандагон дар дарсњои химия бо истифода аз ТИК асоснок карда шудаанд. 4.

Хусусиятњо ва методикаи ташкили дарсњои ғайримаъмулї химия барои инкишофу рушди ќобилияти фикрронии хонандагон дар дарсњои химия бо истифода аз ТИК, муќаррар карда шудаанд. 5.

Технологияњои ташкил ва гузаронидани корњои амалї аз фанни «Химия» бо истифода аз ТИК дар МТМУ коркард ва тањия карда шудаанд. 6.

Эътимоднокї ва асоснокии модели методии рушди ќобилияти фикрронии хонандагон дар дарсњои химия бо истифода аз ТИК бо роњи гузаронидани таҷриба-озмоиш санҷида шудаанд.

Дараҷаи татбиќ: пойгоњи асосии озмоишњои тањќиќот МТМУ №12 н.

Рашт, МТМУ №17 н.Ҷайњун, МТМУ №53 н.

И.

Сомонї ва МТМУ №65 н.

Шоњмансур мебошанд.

Методикаи таълими химияро бо истифода аз ТИК дар таълими хонандагони тамоми МТМУ-и ҷумњурї татбиќ намудан мумкин аст.

Соњаи истифода: амсиласозї, ќабули ќарорњои идоракунї, тањќиќоти илмї, масъалањои њисоббарорї, ташхис ва таълимї.

АННОТАЦИЯ

Кузибаева Наимахон Конбобоевна ВРОЖДЁННЫЕ ПОРОКИ СЕРДЦА: РАСПРОСТРАНЁННОСТЬ, ФАКТОРЫ РИСКА, КЛИНИКО - ФУНКЦИОНАЛЬНЫЕ И ИММУНОЛОГИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ У ДЕТЕЙ

Ключевые слова: врождённые пороки сердца, распространённость, факторы риска, структура ВПС, биоцитохимический и иммунный статус.

Цель исследования.

Изучить распространённость, факторы риска, структуру, клинико - функциональные и иммунологические особенности врождённых пороков сердца у детей.

Методы исследования.

Проведены обследования 330 детей в возрасте от двух месяцев до пяти лет за период с 2010 по 2019 годы, в детском кардиоревматологическом отделении НМЦ МЗ и СЗН РТ.

Из них 300 детей - с диагностированными ВПС, а 30 детей - контрольную группу здоровых.

Больные были разделены на 3 группы: 1 - с ДМПП, 2- с ДМЖП, 3- с ТФ Исследования проводились в два этапа.

Первый этап включал изучение распространённости, структуры, факторов риска формирования ВПС по специально разработанным индивидуальным картам, в которых отражены перинатальные, социально-гигиенические, медико-биологические факторы, перенесённые заболевания и состояние здоровья у детей.

Второй этап включал углубленное изучение клинико-функциональных, биоцитохимических и иммуннологических особенностей состояния сердечно-сосудистой системы.

Полученные результаты и их новизна.

Определён рост распространённости ВПС у детей в два временных периода в зависимости от региона проживания.

Выявлены ключевые факторы риска, играющие решающую роль в возникновении ВПС у детей.

Установлена тенденция в росте ВПС за весь период наблюдения.

В структуре простых пороков превалировали изолированные пороки (ДМЖП, ДМПП, ОАП), среди сложных пороков: тетрада Фалло, ТМС, АВК, атрезия клапана лёгочной артерии.

В два раза увеличились такие пороки, как ДМПП, ТФ, ТМС, АВК, СЛА, ДМЖП+ДМПП, ДМЖП+СЛА.

По сравнению северного региона с южным, наибольшее число поступивших составили больные с южных территорий республики.

Установлено, что изменения биоцитохимических и иммуннологических показателей у детей с ВПС являются маркёрами миокардиальной дисфункции.

Сопутствующие заболевания и нарушения функции сердца у детей с тяжёлым течением способствуют иммунному дисбалансу, а также развитию вторичного иммунодефицита, что необходимо учитывать при разработке подхода к включению иммуномодулирующих препаратов в комплексное лечение больных с ВПС.

Выявлено нарушение физического развития у детей с ВПС по дисгармоничному типу развития и по микросоматическому соматотипу. 87 Рекомендации по использованию.

Необходимо учитывать установленные перинатальные факторы риска формирования ВПС, выявляя и устраняя патологически значимые факторы до запланированной беременности.

Для обеспечения своевременной специализированной медицинской помощи необходимо вести единый регистр учёта детей с ВПС по всем регионам республики.

В качестве дополнительных критериев оценки функции сердечно-сосудистой системы у детей с ВПС рекомендуется применять определение уровня Тр-Т, активности МВ-КФК, ферментов лимфоцитов СДГ, а – ГФДГ.

Медикаментозную коррекцию дополнительно к стандартной терапии у детей с ВПС, необходимо проводить иммунокорригирующим препаратом Октагам и метаболитным препаратом Элькар.

Полученные научные и практические результаты могут быть использованы в учебном процессе медицинских ВУЗов.

Область применения: педиатрия, детская кардиология, семейная медицина.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Анушервони Исрофил дар мавзди: «Одатхо дар муомилоти маданй» барои дарёфти дарачаи илмии номзали илихои хукукшиноси аз руйи ихтисоси 12.00.03 - Хукуки граждани; хукуки сохибкори; хукуки оилави; хукуки байналмилалии хусуси Калидвожахо: одатхо; одатхои муомилоти кори; одатхои хукуки; хукуки одати; муносибатхои мадани; меьёрхои ичтимой; сарчашмахой хукук; шаклхон хукук; низоми хукуки; таснифи одатхо; татбики одатхо; ичозати одатхо; одатхои савдои байналмилали.

Диссертатсияи мазкур тадкикоти мачмуии одатхои муомилоти мадани ба хисоб рафта, дар ими хукуки маданй мавзуи мазкур тадкикоти ягонаи илми дар Чумхурии Точикистон мебошад.

Диссертант кайд менамояд, ки низоми хукукии Точикистон чунин як манбаи хукукро ба монанди одатхои хукукй дар бар мегирад, ки татбики онхо дар як катор санадхои конунгузорй пешбинй шудааст.

Диссертант хукуки одатиро яке аз зухуротхои кадимтарин дар тарихи инсоният тавсиф намуда, мушкилоти пайдоиш, ташаккул ва рушди онро бисёрчабха мехисобад ва меъёрхои онро чун унсурхон фарханги милла дошта, тахкик намуда, хусусиятхои онро инъикос намудааст.

Омузиши урфу одатхо, робитаи онхо бо дигар сарчашмахои хукукро диссертант барои дарки раванди таьрихии пайдоиши хукук, инчунин идомаи рушди меъёрхон хукуки ахамияти мухим дошта, арзёбя намудааст.

Дар тадкикоти диссертатеионй мукаррароти едгорихои тарихии одатхон хукуки мадании кадима ва асримиёнагй, Конститутсияи ЧТ, меьёрхои Кодекси граждании ЧТ ва дигар конунхо, ки истинод ба одатхон муомилоти коря ва дигар одатхои хукукй мекунанд, Мавриди омузиш карор дода шуда, мукаррароти Кодекси онлаи Чумхурии Точикистон, Кодекси мурофиавии иктисодй, Кодекси мурофиаи граждана ва дигар санадхои меъёрни хукукй, инчунин санадхон хукукии байналмилалй мавриди тахкик истифода шудаанд.

Диссертант дар тахкикот маводи амалияи суди, малумотхон омории судхо, арбитражи байналмилалии тичоратй ва дигар сарчашмахоро истифода намудааст.

Дар диссертатсия хусуснятхои асосии одатхои маданй ан чониби диссертант чудо карда шуда, таснифи роххои ифода намудани хукуки одати тахия гардида, дар бораи таносуби одатхои хукукй бо дигар меъёрхои ичтимой, инчунин бо меъёрхои императивй ва диспозитивии меьёрхои конунгузории маданй, акидахои нав баён карда шуданд.

Дар натичаи тадкикоти гузаронидашуда аз чониби диссертант ба химоя пешниходхои мубрам вобаста ба такмили конунгузории ЧТ акидахон асосонок ва бозьтимод манзур карда шудаанд, ки бахри рушди муносибатхои маданй -хукукй мусондат хоханд намуд.

АННОТАТСИЯ

ба автореферати диссертатсияи Зоҳири Тоҷидин дар мавзуи «Фишангҳои амалигардонии сиёсати минтақавии давлат дар асоси шарикии давлат ва бахши хусусӣ (дар мисоли ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ)» барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои иқтисодӣ аз рӯи ихтисоси 08.00.03 – Иқтисодиёти минтақавӣ ва ҳудудӣ

Вожаҳои калидӣ: шарикии давлат ва бахши хусусӣ, фишангҳои иқтисодӣ, сиёсати минтақавии давлат, иқтисодиёти минтақавӣ, лоиҳаҳои давлатӣ, ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ, баробарии минтақаҳо, рушди иқтисодӣ, низоми иқтисодӣ.

Ташаккули муносибатҳои нави иқтисодӣ, махсусан, истифодаи механизмҳои нав дар ШДБХ бо тағйирёбии муҳити институтсионалӣ дар минтақаҳои алоҳида алоқамандии бевосита дорад.

Зеро танзими равандҳои иқтисодии рушди ШДБХ дар сатҳи иқтисоди миллӣ мушкил мегардад ва дар оянда тавсия дода мешавад, ки ин гуна муносибатҳои иқтисодӣ дар сатҳи минтақаҳои алоҳида мавриди таҳқиқ қарор гиранд.

Мақсади таҳқиқот дар такмил додани асосҳои назариявӣ ва роҳҳои амалигардонии шарикии давлат ва бахши хусусӣ дар минтақа мебошад.

Барои ноил шудан ба мақсадҳо ва вазифаҳое, ки дар диссертатсия гузошта шуда буданд, усулҳои зерин: системавӣ, таҳлилӣ, монографӣ, ҳисобӣконструктивӣ, иқтисодӣ-оморӣ, баҳодиҳии экологӣ-иқтисодӣ, усули муқоисавии таҳлил истифода шудаанд. Ҷанбаҳои назариявӣ ва методии мафҳуми шарикии давлат ва бахши хусусӣ дар шакли ташкили комплексии фаъолияти иқтисодӣ баррасӣ гардида, мақсади он баланд бардоштани самаранокии рушди иқтисодии минтақаҳои Ҷумҳурии Тоҷикисон ба ҳисоб меравад; намудҳо, шаклҳо ва принсипҳои ҳамкориҳои шарикии давлат ва бахши хусусӣ дар сатҳи минтақавӣ ҳангоми фаъолияти соҳаҳои иқтисоди миллӣ асоснок карда шудааст, ки дар натиҷа самаранокии алоқаи байниҳамдигарии бахши давлатӣ ва хусусӣ пурзур карда мешавад; афзалият ва авлавияти иқтисодии ҳамкориҳо ҳангоми иҷрои шартномаҳои мутақобила дар натиҷаи амалӣ намудани механизми шарикии давлат ва бахши хусусӣ дар сатҳи минтақавӣ пешниҳод гардидаст, ки аз ҳисоби намудҳои нави фаъолияти иқтисодӣ самаранокии иқтисодии минтақаҳо баланд бардошта мешавад.

Зарурати мунтазам бештар намудани ҳиссаи бахши хусусӣ дар шарикии давлат ва бахши хусусӣ ҳамчун механизми таъмини рушди иқтисодии минтақа баррасӣ гардидааст; тамоюлҳои рушди иқтисодии минтақаҳои ҷумҳурӣ дар асоси шарикии давлат ва бахши хусусӣ вобаста аз омилҳои ниҳодӣ (институтсионалӣ) ошкор гардидааст. Ҳангоми амалӣ намудани лоиҳаҳои шарикии давлат ва бахши хусусӣ муҳити солим барои ҷалби сармоягузориҳои хусусӣ фароҳам оварда шавад, то ин ки самаранокии он баланд бардошта шавад.

Дар натиҷаи ин гуна ҳамкорӣ дар сатҳи минтақавӣ дар дигар соҳаҳои иқтисоди миллӣ низ самараи синергетикӣ ба даст оварда шавад.

АННОТАТСИЯ

Ба диссертатсияи Иноятзова Афрӯза Ислом дар мавзуи «Баррасии судии парвандањои љиноятї дар ѓоибии судшаванда: масъалањои назария, танзими ҳуқуқӣ ва амалия» барои дарѐфти дараљаи илмии номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ аз рӯйи ихтисоси 12.00.09 – мурофиаи љиноятї

Калидвожаҳо: ѓоибии судшаванда, ғоибии айбдоршаванда, бе иштироки судшаванда, тараф, кафолати мурофиавӣ, айбдоршаванда, судшаванда, парвандаи љиноятї, шартњои умумии муњокимаи судї, муҳокимаи судӣ, мурофиаи ошкоро, мурофиаи пӯшида, мурофиаи судии ѓоибона, мубоњиса, баробарњуќуќии тарафњо, њифзи судї, тарафи њимоя, шарт, зарурият, асос, суд, судя, адолати судї.

Мубрамияти мавзуъ бо он асоснок мегардад, ки мавҷудияти ихтилоф, нуқсон дар баъзе аз меъѐрњои қонунгузориимурофиавии ҷиноятӣ оиди дар ѓоибии айбдоршаванда ва судшаванда баррасї шудани масъалањои мурофиавї боиси халалдор гардидани таъмини њимояи њуќуќу манфиатњои айбдоршаванда ва судшаванда дар марњилањои тосудї ва судї гардида, айбдоршаванда ва судшавандаро дучори мањдудиятњои беасос мегардонад ва барои воќеан таъмин гаштани принсипњои конститутсионии ба њама дастрас будани њифзи судї, мубоњиса ва баробарии тарафњо монеагӣ эҷод мекунад.

Бинобар ин, яке аз самтњои муњими назарияи ҳуқуқи мурофиаи љиноятї ин такмил дода шудани танзими њуќуќии иштироки айбдоршаванда ва судшаванда дар муњокимаи судии парвандаи љиноятї боќї мемонад.

Натиљаи тањќиќоти илмї ба њалли асоснокии масъалањои мурофиавии ҷиноятӣ ҳангоми дар ғоибии айбдоршаванда ва судшаванда барраси шудани парвандаи љиноятї, таъмини кафолатњои конститутсионии адолати судї, такмил дода шудани танзими њуќуќӣ, мутобиќгардонї ва бартараф карда шудани ихтилофоти меъѐрњои њуќуќї, равона гардидааст. Њадафи таҳќиќоти илмии мазкур аз он иборат аст, ки дар асоси омӯзиш ва тањлили сарчашмањои марбут ба тарзи мубоњисавии баррасии парвандаи љиноятї, муњокимаи ошкоро ва пушидаи судии парвандаи љиноятї, иштироки судшаванда дар маљлиси судї оид ба парвандаи ҷиноятӣ, маљлиси суд дар ѓоибии судшаванда, инчунин бо назардошти омӯзишу ҷамъбасти амалияи маќомоти судї таҳия кардани хулоса ва дар асоси он пешниҳод намудани тавсияњои илман асоснок оид ба такмил додани ќоидањои баррасии судии парвандањои љиноятї бо иштироки тарафњо ва дар ѓоибии судшаванда, инчунин баланд бардоштани сатњу сифат ва самаранокии риоя ва иљрои принсипњои конститутсионии адолати судї дар баррасии судии парвандањои љиноятї мебошад.

АНОТАТСИЯИ кори диссертатсионии Ашурзода Дустмурод Ашур дар мавзуи «Ташаккули маҳорати эҷодӣ ва техникии бакалаврҳои равияи фанҳои табиӣ (физика) тавассути татбиқи муносибати босалоҳият ба таълим» барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои педагогӣ аз рӯйи ихтисоси 13.00.08.02 - Назария ва методикаи фанҳои табиӣ Калимаҳои калидӣ: салоҳият, методика, таълим, маводи дидактикӣ, китоби дарсӣ, барномаи таълим, муносибати босалоҳият, маҳорати эҷодӣ, эҷодиёти техникӣ, эҷодкорӣ, навоварӣ, фанҳои равияи табиӣ, бакалавр, дарс, аёният, воситаҳои техникии таълим, маҳфил, кори мустақилонаи донишҷӯён.

Мақсади таҳқиқот аз дарёфти роҳу усулҳои ташаккули маҳорати эҷодӣ ва техникии бакалаврҳои равияи фанҳои табиӣ (физика) тавассути татбиқи муносибати босалоҳият ба таълим дар МТОК иборат мебошад.

Навгонии илмии таҳқиқот: вазъи проблемаи ташаккули маҳорати эҷодӣ ва техникии бакалаврҳои равияи фанҳои табиӣ дар МТОК-и Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳлил гардида, асосҳои методологӣ ва психологӣ – педагогии муносибати босалоҳият дар ташаккули маҳорати эҷодӣ ва техникии бакалаврҳои равияи фанҳои табиӣ (физика) мушаххас карда шуд; дар МТОК-и ҷумҳурӣ доир ба ташаккул додани маҳорати эҷодӣ ва техникии бакалаврҳои равияҳои фанҳои табиӣ (физика) тибқи муносибати босалоҳият дар таълим таҳқиқот гузаронида шуд; дар тадқиқот нишон дода шудааст, ки дар дарсҳои физика ва дигар фанҳои равияи табиӣ ташаккул додани фаъолияти эҷодӣ ва техникии донишҷӯёни МТОК-и омӯзгорӣ боиси беҳтар гардидани дараҷаи донишазхудкунӣ ва баланд шудани сатҳи касбияти донишҷӯён (бакалаврҳои оянда) мегардад; барои инкишоф додани қобилияти эҷодии бакалаврҳои равияи фанҳои табиӣ дар МТОК вазифаҳо муайян карда шудаанд; муқарар карда шудааст, ки шакли маъмултарини ташкили инкишофи эҷодиёти техникии донишҷӯён дар МТОК маҳфилҳо ба шумор мераванд; нишон дода шудааст, ки истифодаи методҳои ҷустуҷӯии ҳалли масъалаҳои эҷодии техникӣ дар ташаккули методикаи таълими фанҳои табиӣ, баланд бардоштани маҳорати педагогӣ ва фаъолияти эҷодӣ-техникии омӯзгорони ояндаи равияи фанҳои табиӣ (физика) мусоидат намуда, тафаккури техникии онҳоро инкишоф медиҳад; муқарар карда шудааст, ки дар МТОК омода намудани омӯзгорони маҳорати педагогиашон ташаккулёфтаро бе ташкили дуруст ва илман асоснокии кори мустақилонаи донишҷӯён ғайриимкон аст; озмоиши педагогӣ тасдиқ намуд, ки методикаи таълими коркардашуда тавассути татбиқи муносибати босалоҳият ба таълим баҳри баланд бардоштани маҳорати педагогии омӯзгорони ояндаи равияи фанҳои табиӣ самаранок буда, дар ташакули додани маҳорати эҷодӣ ва техникии бакалаврҳои равияи фанҳои табиӣ (физика) нақши босазо дорад.

Аҳамияти назариявии таҳқиқот дар он таҷассум меёбад, ки аз натиҷаҳою хулосаҳо ва тавсияҳои дар дисертатсия пешниҳод шуда дар дастурҳои таълимӣ ва методӣ, васоитҳои таълимӣ, китобҳои дарсӣ доир ба баландбардории ҷараёни таълими физика дар МТОК ва МТМУ истифода бурдан мумкин аст.

Аҳамияти амалии таҳқиқот.

Натиҷаҳои таҳқиқотро ҳамчун маводи таълимӣ дар фаъолияти педагогӣ, таълифи китобҳои дарсӣ, дастур ва воситаҳои ёрирасони таълимӣ истифода бурдан мумкин аст.

Устодони МТОК натиҷаҳои таҳқиқотро дар машғулиятҳои фанни физика баҳри баланд бардоштани сифати таълим истифода бурда метавонанд.

Аннотация

диссертации Собирова Абдусабура Шукуровича на тему: «Методические основы обучения математической логике на естественно – математических факультетах высших учебных заведений и еѐ применение в гуманитарных науках», на соискание учѐной степени доктора педагогических наук по специальности 13.00.08 – Теория и методика профессионального образования (13.00.08.03 – Теория и методика математических дисциплин).

Ключевые слова: высказывание, отрицание, конъюнкция, дизъюнкция, импликация, эквиваленция, истинность, тавтологии, силлогизм, множество, декартовое произвдение, отображения, предикаты, кванторы, нормальные формы, Булевы функции, целые точки, числовые и функциональные неравенства.

Актуальность темы исследования: диссертационная работа является своевременным научно – методическим и учебно – экспериментальным документом в области математической логики и педагогики.

Цель исследования – обеспечить высокий уровень преподавания и воспитания математической логики через теорию и еѐ применения на практике с разнообразными доказательствами, привлекая внимание учѐных и студентов, а также применение логических законов для развития других наук.

Объект исследования: профессионально – методическая подготовка будущих специалистов в высших учебных заведениях.

Предметом исследования являются методические основы обучения математической логике на естественно – математических факультетах высших учебных заведений и еѐ применение в гуманитарных науках.

Методы исследования заключаются в видах доказательств таблиц истинности, преобразования формул, теорем о тавтологии, цепочки импликаций, метода от обратного, математической индукции, вызова отсутствующих высказывательных букв и формулы суммирования Эйлера – Маклорена.

Научная новизна исследования.

Основные результаты диссертации являются новыми, такие как: • свойства логических операций представлены в 21 формулах с физическими комментариями; • применение тавтологии в области электрических цепей, юриспруденции, образования, производства и других областях; • логические обозначения в теории множеств, предикатов и их тавтологии завершены развитием и новаторством; • нормальные формы образуют весомую результативную часть научно – методического исследования; • обратные и противоположные предложения и анализа логических предложений Сино и других поэтов представлены в форме современной математической логики; • Теорема Жегалкина и суперпозиция булевой функции анализируются как актуальные функции жизненного процесса; • теоретические и практические экспериментальные расчеты являются заключительной частью диссертационной работы.

Степень использования: основная база исследования – мех. – мат. и физические факультеты ТНУ и естественнонаучный факультет филиала МГУ в г.

Душанбе.

Область применения: научно – методические исследования могут широко использоваться в высших профессиональных учебных заведениях и общеобразовательных школах как средства проведения теоретических, практических и экспериментальных занятий по предмету математической логики.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Гулмаҳмадов Салоҳиддин дар мавзуи «Таълими муттасили иқтисодӣ дар зинаҳои литсей‒донишгоҳ ва моҳияту мундариҷаи он»

Калидвожаҳо: Пайвастани таълим, ҳамкорӣ, самаранокӣ, ихтисос, рушд, сатҳҳои таълим, интихоби касб, тафаккури иқтисодӣ, усулҳои интерактивии таълим, модел, дониш, ташаббус, навоварӣ, бозори меҳнат.

Дар рисола моҳият ва мазмуни таълими иқтисодӣ, ки муттасилии литсей ва донишгоҳро таъмин мекунад, мавриди баррасӣ қарор дода шуда, дар ин замина шаклҳои ҳамкории муассисаҳои таълимӣ муайян ва мавриди омӯзишу таҳлил карда шудаанд.

Диссертант чунин мешуморад, ки ташкили муттасилӣ дар таълими иқтисодӣ, муайян намудани фаъолияти ҳар як талаба дар ҳар як зинаи таълим, ташаккули дониши ӯ, инчунин натиҷаи нишондиҳандаҳои бадастомадаи ҳар кадоми онҳоро дар ин сатҳҳо талаб мекунад.

Дар асоси тартиби ташкили муайяни ҳамкории мутахассисони зинаҳои таълим мушкилотҳоеро, ки дар рафти татбиқи раванди таълими иқтисодӣ ба миён омадаанд, бартараф кардан мумкин аст.

Дар боби аввали диссертатсия, ки «Аҳаммият ва зарурияти таълими муттасил дар баланд бардоштани донишҳои иқтисодии хонандагону донишҷӯён ва омода намудани мутахассисони оянда» ном дорад, тадқиқотҳои педагогӣ ва равоншиносии олимони ватанию хориҷӣ оид ба пайвастагии таълим, нақши он дар тарбияи мутахассисони оянда баррасӣ гардидааст.

Аз ҷумла зикр мегардад, ки дар шароити кунунии Тоҷикистон бо назардошти талаботи бозори меҳнат ва рушди босуръати муносибатҳои иҷтимоию иқтисодӣ ва афзоиши нуфузи васоити ахбори омма (интернет, телевизион ва ғайра) танҳо доштани дониш кифоя нест.

Истифодаи донишу маҳорат дар амал муҳимтарин омили иҷтимоишавии наврасону ҷавонон ва ба даст овардани натиҷаҳои дилхоҳ дар ин самт дониста мешавад.

Дар боби дуюми рисола – «Мазмуни таълими иқтисодии хонандагону донишҷуён бо назардошти амалисозии робитаҳои муттасилӣ дар зинаҳои литсей-донишгоҳ - тартиби ташкили таълими муттасили иқтисодӣ дар низоми литсей-донишгоҳ ва бартариҳои он дар тайёр кардани мутахассисони оянда, методикаи ташкили таълими иқтисодии мактаббачагон ва донишҷуён дар зинаҳои таҳсилот, сохтори назорати сифати дониши хонандагон дар низоми литсей-донишгоҳ ва натиҷаҳои таҳқиқоти озмоишӣ баррасӣ ва пешниҳод шуда, роҳу усулҳои ҳамкории литсей ва донишгоҳ дар ташкили сифати таълим низ нишон дода шудаанд.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Аминов Муслиҳиддин Фозилдинович дар мавзуи “Имкониятҳои дидактикии ташаккули ҳаракати касбии омӯзгорони муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ тавассути такмили ихтисоси дохилимактабӣ”

Калидвожаҳо: шаклу механизмҳо, такмили ихтисос, маҳорати касбӣ, муассисаи таҳсилоти умумӣ, омили рушд, фазои арзиши касбӣ, салоҳиятҳои касбӣ, усулҳои таълим, салоҳияти омӯзгор, асосҳои назариявӣ, амсилаи педагогӣ.

Дар таҳқиқоти диссертатсионӣ имкониятҳои дидактикии ташаккули ҳаракати касбии омӯзгорони муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ тавассути такмили ихтисоси дохилимактабӣ таҳлил ва баррасӣ шудааст.

Муаллифи диссертатсия қайд мекунад, ки самаранокии низоми такмили ихтисоси омӯзгорон дар муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии муосир метавонад тавассути татбиқи мақсадноки як қатор тадбирҳои асосӣ ба таври назаррас беҳтар карда шавад.

Омили асосӣ иштироки фаъолонаи худи омӯзгорон дар таҳияи нақшаҳои инфиродии рушди касбӣ мебошад.

Ин раванд набояд расмӣ бошад, баръакс, он бояд ба таҳлили амиқи мушкилоти воқеии омӯзгорон дар кори ҳаррӯзаи худ асос ебад.

Ин на танҳо мушкилоти умумии педагогиро дар бар мегирад, ба монанди ҳавасмандии пасти хонандагон ё мушкилоти интизомӣ, балки мушкилоти мушаххасе, ки бо таълими фанҳои мушаххас, хусусиятҳои синну соли хонандагон ва инчунин истифодаи технологияҳои нави таълимӣ алоқаманданд.

Имрўз зарур аст, ки шаклу технологияњои нави баланд бардоштани мањорати касбии омўзгорон дар муассисаи таълимӣ коркард ва пешниҳод гардад.

Дар боби якуми диссертатсия асосҳои назариявӣ ва методии ташкили такмили ихтисос дар заминаи муассисаи таҳсилоти умумӣ 68 ҳамчун омили ташаккули салоҳияти касбии омӯзгорон, раванди такмили ихтисоси омӯзгор тавсиф шуда, омӯзиши назариявии рушди салоҳиятҳои касбии омӯзгорони муассисаҳои таҳсилоти умумӣ аз ҷиҳати назариявӣ баррасӣ шуда, амсилаи педагогии ташаккули шаклу механизмҳои муосири ташкили такмили маҳорати касбии омӯзгорон дар заминаи муассисаи таҳсилоти умумӣ манзур шудааст.

Дар боби дуюми таҳқиқот рафти тањќиќоти озмоишӣ муфассал баён гардида, натиљањои дар рафти корҳои озмоишӣ ба даст овардашуда љамъбаст карда шудаанд.

Дар хулосаи кори диссертатсионӣ натиљањои тањќиќот ҷамъбаст шуда, оид ба татбиќи амамлии онњо тавсияњо пешнињод шудаанд.

АННОТАТСИЯ

ба автореферати диссертатсияи Муродова Парвина Бобоҷоновна дар мавзуи «Таҳлили муқоисавии истилоҳоти ҳарбӣ дар забонҳои тоҷикӣ ва англисӣ (дар заминаи фарҳангҳои тафсирӣ)» барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои филологӣ аз рӯйи ихтисоси 10.02.20 – Забоншиносии муқоисавӣ-таърихӣ, қиёсӣ ва муқоисавӣ

Калидвожаҳо: лексикология, калимасозӣ, истилоҳоти ҳарбӣ, лексика, асос, реша, аффиксатсия, пасванд, пешванд, иқтибос, истилоҳот, тарҷумаи таҳтуллафзӣ, таркиби луғавӣ, ассимилятсия.

Диссертатсия ба таҳлили муқоисавии вожа-истилоҳоти ҳарбӣ дар забонҳои тоҷикӣ ва англисӣ аз лиҳози муқоисавӣ бахшида шудааст ва ин мавзуъ нахустин бор дар забоншиносии тоҷик мавриди таҳқиқ қарор дода мешавад.

Дар рисолаи илмӣ мубрамӣ ва аҳаммияти таҳқиқоти диссертатсионӣ муайян ва асоснок гардида, мақсад ва вазифаҳои он нишон дода шудааст.

Навгонии илмӣ, аҳаммияти назариявию илмӣ ва амалии таҳқиқот манзур гардида, нуктаҳои барои ҳимоя пешниҳодшаванда, тасвиби методология, инчунин, сохтор ва ҳаҷми диссертатсия дақиқу равшан гардидааст.

Дар се боби диссертатсия: «Заминаҳои назариявии омӯзиши муқоисавии истилоҳоти ҳарбӣ дар забонҳои тоҷикӣ ва англисӣ», «Шарҳу тафсири маъноии истилоҳоти ҳарбӣ дар луғатномаҳои тафсирии забони тоҷикӣ ва англисӣ» ва «Шарҳу тавзеҳи этимологии истилоҳоти ҳарбӣ дар забонҳои тоҷикӣ ва англисӣ» мавзуи таҳқиқ амиқан ва ҳамаҷониба баррасӣ шудааст.

Истилоҳоти ҳарбии дар ду забони таҳқиқшаванда – тоҷикӣ ва англисӣ мавриди таҳқиқ қароргирифта натиҷаҳои дахлдор бароварда шудаанд.

Дар таҳқиқоти диссертатсионӣ усулҳои калимасозӣ ва қонуниятҳои хоси истилоҳоти ҳарбии забонҳои тоҷикӣ ва англисӣ ошкор гардида, таҳлили ҳамаҷонибаи мувофиқат ва амалкарди онҳо дар забони қабулкунанда анҷом дода шудааст.

Дар ҳар ду забон истилоҳоти иқтибосиро аз рӯйи мавҷудияти марҳалаҳои мобайнии иқтибос миёни забони маъхаз ва забони қабулкунандаи унсурҳои забони хориҷӣ ба ду гурӯҳ ҷудо кардан мумкин аст: бевосита ва бавосита.

Иқтибосоти бевоситаро дар забони тоҷикӣ метавон иқтибосоти забони арабӣ ҳисоб намуд.

Баъзе иқтибосҳо аз забонҳои лотинӣ ва юнонӣ ба забони тоҷикӣ иқтибосоти бавосита мебошанд, ки тавассути забони русӣ гирифта шудаанд.

Дар забонҳои тоҷикӣ ва англисӣ калимаҳо бо методи тарҷумаи таҳтуллафзӣ, транслитератсия ва транскрипсия иқтибос шудаанд. Ҳамин тавр, усулҳои калимасозии аффиксӣ коркард гардида, методҳои таҳлили муқоисавӣ дар калимасозии истилоҳоти ҳарбии забонҳои англисӣ ва тоҷикӣ истифода шудаанд.

Таҳқиқот оид ба усули синтаксисии ташаккули истилоҳоти ҳарбӣ дар забонҳои тоҷикӣ ва англисӣ аз мақоми вижа бархӯрдор аст.

АННОТАТСИЯИ

диссертатсияи Ҳамидиён Илҳомҷон Иномзода таҳти унвони «Васоити ахбори оммаи корпоративии Тоҷикистон: масъалаҳои пайдоиш, ҳолати имрӯза ва дурнамо» барои дарёфти дараҷаи илмии доктори илмҳои филологӣ аз рӯйи ихтисоси 10.01.10 – Рӯзноманигорӣ

Калидвожаҳо: ВАО-и корпоративӣ, Тоҷикистон, таҳаввул, ташаккул, дурнамо, матбуоти соҳавӣ, типологияи матбуоти корпоративӣ, шаклгирии равандҳои демократӣ, реклама ва матнҳои PR, этикаи ВАО-и корпоративӣ, низоми фаъолият, жанр, иҷтимоикунонии тиҷорат, сомонаҳои корпоративӣ, радио ва телевизиони корпоративӣ, маҷаллаҳои бортӣ, таҳлил, таҳқиқ.

Диссертатсияи докторӣ ба таҳқиқи масъалаҳои пайдоиш, ҳолати имрӯза ва дурнамои ВАО-и корпоративӣ дар Тоҷикистон бахшида шудааст.

Интишори нашрияи худӣ ва ё нашру пахши телевизион ё радио ва доштани сомонаи хоса ҳамеша барои ширкатҳо як навъ эҳтиром ба худ, арҷгузорӣ ба арзишҳои корпоративӣ ва зарурати истеҳсолӣ дониста мешавад.

Ин навъи ВАО дар ҳар давру замон барои ҳимояи манфиати муассиси худ талош мекард.

Муайян гардидааст, ки ВАО-и корпоративӣ имрӯз дар низоми журналистикаи муосири тоҷик мавқеи намоёнро ишғол мекунанд.

Диссертатсия дар асоси методҳои таҳлилӣ (ҳисобот, мусоҳиба, пурсишнома), умумиилмӣ (суҳбат, шарҳ, тақриз, мақола), иҷтимоӣ (анкета, мониторинг, рейтинг), мушоҳида, индуксия, дедуксия, сохторӣ-функсионалӣ, муқоисавӣ, ҷамъбасти таҷрибавӣ ва назариявӣ таълиф гардидааст.

Бори аввал ВАО-и корпоративии Тоҷикистон дар шакли таҳқиқи диссертатсионӣ ҳамчун яке аз навъҳои журналистика мавриди омӯзиш, таҳлил ва баррасӣ қарор гирифтаанд.

Инчунин, инкишоф, ташаккул, мавқеъ ва хусусиятҳои рушди ВАО-и корпоративӣ дар низоми ВАО-и Тоҷикистон муайян карда шуда, ВАО-и корпоративӣ ҳамчун низоми фаъолият таҳқиқ шудааст.

Натиҷаҳои таҳқиқот ба баланд бардоштани донишҳои соҳавӣ дар бораи ВАО-и корпоративӣ ва татбиқи мақсад ва вазифаҳои онҳо мусоидат карда, маводи диссертатасияро зимни қироати курсҳои лексионӣ оид ба низоми ВАО, курсҳои махсус ва семинарҳо оид ба ВАО-и корпоративӣ дар факултаҳо ва кафедраҳои журналистикаи мактабҳои олии Тоҷикистон ва тартиб додани воситахои таълимӣ метавон истифода бурд.

Оид ба истифодаи натиҷаи амалии таҳқиқот 11 пешниҳод манзур гардида, аз ҷумла, тавсия мешавад, ки Ассотсиатсияи ВАО-и корпоративӣ дар Тоҷикистон таъсис ёбад.

Ташкили ҷоизаи солонаи «Беҳтарин ВАО-и корпоративии Тоҷикистон» ва ворид намудани мафҳуми «ВАО-и корпоративӣ» ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи матбуоти даврӣ ва дигар воситаҳои ахбори омма» ё бекор намудани бақайдгирии ин навъи ВАО низ пешниҳод гардидааст. Ҳамин тариқ, таҳқиқ маълум намуд – ташаккули меъёрҳои самаранокии ВАО-и корпоративӣ, баланд бардоштани мақоми онҳо, такмили ихтисоси мутахассисоне, ки дар ин навъи ВАО кор мекунанд ва ташкили робитаи доимӣ бо корпоратсияҳо муҳим ва саривақтӣ дониста мешавад.

ШАРҲИ МУХТАСАР (

АННОТАТСИЯ

) ба диссертатсияи Комилзода Насим Иброҳим дар мавзуи «Ташаккули сиѐсати хориҷии бисѐрсамтаи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Қазоқистон дар даврони истиқлол (солњои 1991-2021)» барои дарѐфти дараҷаи илмии номзади илмҳои таърих аз рӯйи ихтисои 07.00.15 – таърихи муносибатҳои байналмилалӣ ва сиѐсати хориҷӣ (илмҳои таърих)

Калидвожаҳо: Тоҷикистон, Қазоқистон, истиқлол, сиѐсати хориҷии бисѐрсамта, минтақа, самт, ташаккул, марҳала, Осиѐи Марказӣ, муносибатҳои байналхалқӣ, кишвар, афзалият, омӯзиш, дастовардҳо, хадамоти дипломатӣ, асосӣ, моҳият, манфиатҳои миллӣ, сиѐсӣ, ҳамкорҳои мутақобила.

Диссертатсияи Комилзода Насим Иброҳим ба яке аз мавзуъҳои муҳимми замони муосир – ташаккули сиѐсати ҳориҷии бисѐрсамтаи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қазоқистон дар даврони истиқлол (солњои 1991-2021) бахшида шудааст.

Муаллиф ҳангоми таҳқиқот таърих, ташаккул, афзалият ва самтҳои асосии сиѐсати хориҷии кишарҳоро дар даврони истиқолият мавриди омӯзиш қарор дода, ташаккули ҳамкориҳои кишварҳоро ба се марҳала ҷудо намудаст.

Марҳалаи якум марҳалаи истиқрори муносибатҳои дипломатии кишварҳо, ки аз оғози касби истиқлолияти давлатҳо сурат гирифтааст.

Марҳалаи дуюм давраи рушди ҳамкориҳо миѐни кишварҳо мебошад, ки солҳои 2001 – 2015-ро дар бар мегирад.

Марҳалаи сеюм марҳалаи таҳаввули ҳамкориҳо, ки аз соли 2015 то имрӯз давом дорад.

Муаллиф қайд менамояд, ки сиѐсати хориҷии кишварҳо дар асоси усулҳои умумиэътирофнамудаи байналмилалӣ ба роҳ монда шудааст. Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қазоқистон аз оғози ба даст овардани истиқлоли давлатӣ робитаҳои байнидавлатиро ба роҳ монда баҳри рӯшди дохилӣ ва хориҷии кӯшиш ба харҷ додаанд.

Бояд қайд намуд, ки муаллиф ҳангоми таҳқиқот афзалият ва самтҳои сиѐсатии хориҷии кишварҳоро мавриди омӯзиш қарор дода, натиҷаҳо ва дастовардҳои асосии сиѐсати хориҷии давлатҳоро таҳлили муқоисавӣ намудааст. Ҳамчунин афзалият, рушд, натиҷа ва дурнамои сиѐсати хориҷии бисѐрсамтаро муайян намудааст.

Дар ин радиф муаллиф қайд менамояд, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қазоқистон аз оғози асри ХХ1 ба сиѐсати хориҷии бисѐрсамта рӯ овардаанд, ки ин сиѐсати хориҷии воқеиро байни кишварҳо дар назар дорад ва барои рушди мутавозини сиѐсати хориҷии кишварҳои минтақа мусоидат менамояд.

Сиѐсати хориҷии бисѐрсамта василаи рушди минбаъдаи сиѐсати хориҷии кишварҳо ба ҳисоб рафта, рушди босуботи он ҳамкориҳо байни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қазоқистонро то ба сатҳи шарики стратегӣ оварарда расонид.

Бо дар назардошти ин муаллиф дар рисола қайд менамояд, ки сиѐсати хориҷии Тоҷикистон ва Қазоқистон аз оғози ташаккул то кунун сиѐсати муваффақ буда, рӯ овардан ба сиѐсати хориҷии бисѐрсамта заминаи рушди минбаъдаи сиѐсати хориҷӣ мегардад, ки барои ба эътидол овардани вазъ дар минтақа мусоидат менамояд.

АННОТАЦИЯ

на диссертацию Валиева Махмадсафара Халкулоевича на тему «Формирование профессиональной готовности будущих специалистов в условиях реализации кредитной технологии и активных методов воспитывающего обучения в вузе» на соискание учёной степени кандидата педагогических наук по специальности 13.00.08 – Теория и методика профессионального образования (13.00.08.04 – Теория и методика гуманитарных дисциплин)

Ключевые слова: профессиональная готовность, кредитная технология, активные методы, воспытывающее обучение, вуз, подготовка специалистов, новая формация, моделирование, глобализация, профессиональная педагогика, педагогическое проектирование.

В настоящем диссертационном исследовании разработаны, теоретически обоснованы, экспериментально проверены и внедрены инновационные модели, системы и технологии формирования профессиональной готовности будущих специалистов в процессе реализации кредитной технологии и воспитывающих методов обучения в вузе с учетом международного опыта, установлены место и роли вузов в осуществлении общенациональных задач подготовки специалистов новой формации в условиях глобализации.

В этом контексте автором диссертации на основе сравнительносопоставительного анализа в области теории и практики общей и профессиональной педагогики по сущностным основам развития человека, научно-методологических основ по теории моделирования, педагогического проектирования изучено состояние вопроса формирования профессиональной готовности будущих специалистов в инновационной образовательной и культурной среде вуза, исследован системообразующий потенциал альтернативных и вариативных моделей систем и педагогических технологий, способствующие формированию профессиональной готовности будущих специалистов, адекватно отражающих требования в системных знаниях с учетом их востребованности на рынке труда.

Также, на ряду с этим, в диссертации определены базовые принципы, системы, критерии, технологии и методы педагогического проектирования поэтапного формирования профессиональной готовности личности студента - будущего специалиста с учетом внедрения кредитной технологии и активных методов воспитывающего обучения на основе рационального использования управленческого потенциала вуза и выбора критериев рейтинговой оценки достигаемых результатов с привлечением независимых экспертов и ресурсных центров, создающих мотивы и мотивации в обучении, позволяющие достигать стратегических целей исследования в контексте формирование нравственных идеалов и ценностных ориентаций будущих специалистов.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Ќурбонов Давлатбек Мирзоевич дар мавзуи «Буњрони сиёсї ва хусусиятњои идоракунии он дар шароити таѓйирпазирии љомеа» (таљрибаи Тољикистон) барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои сиёсӣ аз рӯйи ихтисоси 23.00.02 – Ниҳодҳо, равандҳо ва технологияҳои сиёсӣ

Калидвожаҳо: буњрони сиёсї, низоми идоракунии давлатї, љомеа, Тољикистон, манфиатњои миллї, таѓйироти бисёрсоњавї, таѓйирпазири идоракунї, маќомоти њифзи њуќуќ, хатарњои эњтимолї, раванди сиёсї, сафарбарнамої, њокимияти давлатї, системаи сиёсї, ноустуворї, њодисањои сиёсї.

Маќсади асосии рисолаи диссертатсиониро тањлилу баррасї ва омўзиши буњрони сиёсї ва хусусиятҳои раванди идоракунии он дар шароити тағйирпазирии ҷомеа ва механизми бартарафнамоии буњронњои сиёсї дар шароити Тољикистони муосир ташкил медињанд.

Дар диссертатсияи мазкур бори аввал масъалаи буњрони сиёсї ва хусусиятҳои раванди идоракунии он дар шароити тағйирпазирии ҷомеа дар мисоли Тољикистон мавриди омӯзиш қарор дода шудааст.

Заминаҳои асосии таҳқиқотро методҳои умумиилмии таърихӣ, системанокӣ ва муқоисавӣ ташкил менамоянд.

Дар раванди тањлилу тањќиќи мавзуъ масъалаҳои вобаста ба буҳрони сиёсӣ ва хусусиятҳои идоракунии он, як қатор масъалаҳои муњим дар алоқамандӣ бо объект ва предмети таҳқиқот нишон дода шудааст.

Натиљањои бадастомадаи тањќиќоти диссертатсионї, пеш аз њама, њаљми корњои нашргардида ва нишон додани буҳрони сиёсї ва хусусиятњои идоракунии он мебошад.

Инчунин, муаллиф хулоса ва тавсияњоро оид ба раванду њодиса ва њолати дурнамои инкишофи давлат ва љомеа, тартиботи идоракунии сиёсї дар асоси тањлили илмї ва натиљањои тањќиќот манзур намудааст.

Натиҷаҳои амалии таҳқиқот, ва пешниҳодҳои муаллиф дар самти пешгирї намудан ва муќовимат ба масъалаи буњрони сиёсї, њамзамон барои муњаќќиќоне, ки ба омӯзиши хусусиятњои буњрони сиёсї дар замони таѓйирпазирии љомеа машғуланд, аҳамияти илмию назариявӣ доранд.

Арзиши таҳқиқоти мазкур дар он ифода меёбад, ки муаллиф масъалаи буњрони сиёсї ва идоракунии онро таҳлил намуда, мушкилот ва бартараф намудани монеаҳоро дар ин самт нишон додааст.

Муаллиф изњори андеша дорад, ки буњрони сиёсї, пеш аз њама, як њолати нави номуташаккилона шакл гирифтани муносибатњо дар таркиби системаи сиёсї нисбат ба њолати пештара мебошад.

Аз ин љињат метавон гуфт, ки сиёсат аз вазъияти муташаккилона ба вазъияти номуташаккилона, буњронї мегузарад ва буњрони сиёсӣ як «ќадам»-и ҷузъии раванди сиёсї аст, ки њамеша ниёз ба тањќиќу тањлил дорад.

АННОТАТСИЯИ

ба диссертатсияи Фозилова Масрура Ҷумановна дар мавзуи “Таъсири муносибатҳои оилавӣ ба зоҳиршавии агрессия дар синни наврасӣ” барои дарёфти дараҷаи доктори фалсафа (PhD) - доктор аз рӯйи ихтисоси 6D050300 - Психология (6D050301- Психологияи умумӣ, психологияи шахсият, таърихи психология)

Калидвожаҳо: агрессия, аутоагрессия, синни наврасӣ, агрессивнокӣ, хислати шахсият, шакли рафтор, шиддати эмотсионалӣ, рафтори делинквентӣ, омилҳои агрессиовар, таъсири муносибатҳои оилавӣ, тарбияи оилавӣ, муошират бо ҳамсолон ташхис, ислоҳнамоӣ.

Дар тадқиқоти диссертатсионӣ таъсири муносибатҳои оилавӣ зоҳиршавии агрессия дар синни наврасӣ аз ҷиҳати назариявӣ асоснок ва ба таври озмоишӣ санҷида шудааст.

Тадқиқот ба аҳаммияти муҳити эҳсосии оила, стратегияҳои тарбияи волидон ва сатҳи ҷалби онҳо ба ҳаёти наврасон диққати махсус медиҳад.

Омилҳое, ки ба баландшавии дараҷаи агрессия мусоидат мекунанд, аз ҷумла муноқишаҳо дар оила, набудани дастгирӣ ва таваҷҷуҳ, инчунин сабки авторитарӣ ё бетаваҷҷӯҳии тарбия, ошкор гардиданд.

Таъкид карда мешавад, ки дар шароити фарҳангии хоси Тоҷикистон арзишҳои анъанавии оилавӣ нақши муҳим мебозанд.

Навгонии илмии таҳқиқот дар он ифода меёбад, ки бори аввал дар Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳлили ҳамаҷонибаи таъсири муносибатҳои оилавӣ ба зоҳиршавии агрессия дар наврасон бо назардошти хусусиятҳои фарҳангӣ ва этникии оилаҳои тоҷикистонӣ гузаронида шуд; шаклҳои хоси зоҳиршавии агрессия дар наврасон ошкор карда шудаанд, ки асоси онҳоро арзишҳои анъанавии оилавӣ, меъёрҳо ва шаклҳои тарбия дар фарҳанги миллӣ ташкил медиҳанд; робитаи мутақобилаи шаклҳои агрессивнокӣ бо ҷинс, синну сол, омилҳои этникӣ ва таъсири оила муайян карда шуд; усули аслии арзёбии робитаи мутақобилаи тавсифдиҳандаҳои муносибатҳои оилавӣ (дараҷаи ихтилофнокӣ, дастгирии эмотсионалӣ, шакли тарбия) ва шаклҳои рафтори агрессивӣ дар наврасон таҳия ва санҷида шуд; робитаи мутақобилаи байни шаклҳои ҳамкориҳои оилавӣ ва дараҷаи агрессияи наврасон, аз ҷумла, таъсири чунин омилҳо ба монанди сохтори патриархалӣ, нақши иҷтимоии волидон ва интизориҳои ҷомеа муқаррар карда шуд.

Аҳаммияти назариявӣ ва амалии таҳқиқот дар муайян кардани хусусиятҳои синнусолӣ, махсусияти ҷинсию этнопсихологии агрессивнокӣ дар наврасон ва баррасии хусусияти бисёромилии он ифода меёбад, ки тавсифи психологии синни наврасиро дар психология рушд ва амалан пурра мегардонад.

Натиҷаҳои таҳқиқот нишон медиҳанд, ки агрессивнокӣ бо тағйирёбии муносибатҳои мушаххаси кӯдак бо шахсони дигар алоқаи мутақобила дорад.

Ихтилофнокии наврасон дар баробари агрессивнокӣ афзоиш ё коҳиш меёбад.

Агрессия бештар дар наврасоне мушоҳида мешавад, ки ба муошират бо рафиқони калонсол бартарӣ медиҳанд.

Таъсири дараҷаи инкишофи зеҳнӣ ба агрессивнокии наврасон вобаста ба мансубияти этникӣ гуногун аст.

Аҳаммияти амалии таҳқиқот аз он иборат аст, ки он ба таъминоти илмию методии хадамоти психологӣ дар соҳаи маориф нигаронида шудааст.

АННОТАЦИЯ

диссертации Кашкинбаева Нургали Каныбековича «Развитие коммуникативной компетентности студентов педвузов в процессе внеучебной деятельности» на соискание ученой степени кандидата педагогических наук по специальности 13.00.08 - Теория и методика профессионального образования (13.00.08.05 – Теория и методика общественных наук)

Ключевые слова: внеучебная деятельность студентов, компетентность, коммуникация, технологии образования, педагогические условия, образовательный процесс, профессиональная подготовка, коммуникативная компетентность.

Актуальность темы.

Коммуникативная компетентность сегодня рассматривается как один из важнейших результатов обучения специалистов любого профиля, поскольку достаточный уровень её развития способствует успешной социализации молодого человека, конструктивному взаимодействию в трудовом коллективе, обеспечивает продуктивное протекание процессов общения, повышает качество профессиональной деятельности.

Целью исследования является выявить, обосновать и проверить на практике комплекс педагогических условий, способствующих развитию коммуникативной компетентности студентов во внеучебной деятельности.

Научная новизна состоит в том, что раскрыт коммуникативный потенциал внеучебной деятельности в развитии коммуникативной компетентности студентов педагогического вуза, выявлены и обоснованы этапы развития коммуникативной компетентности студентов во внеучебной деятельности, определены педагогические условия внеучебной деятельности в развитии коммуникативной компетентности студентов.

Теоретическая значимость результатов исследования состоит: в расширении научных представлений о сущности формирования коммуникативной компетентности будущих учителей за счет: уточнения содержания понятия «коммуникативная компетентость будущих учителей», определения и содержательной характеристики критериев и показателей её сформированности; в теоретическом обосновании педагогических условий формирования коммуникативной компетентности будущих учителей; в разработке и обосновании содержания внеучебной деятельности студентов.

Практическая значимость исследования заключается в определении педагогических условий формирования коммуникативной компетентности будущих учителей во внеучебной деятельности вуза; в разработке и апробации научно-практических рекомендаций и программ творческих форм внеучебной деятельности студентов.

АННОТАТСИЯ

ба автореферати диссертатсияи Баракотов Бобохоҷа Сайфуллоевич дар мавзуи “Интихобот ва нақши он дар таҳкими давлатдории муосир” (таҷрибаиТоҷикистон) барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои сиёсӣ аз рӯйи ихтисоси 23.00.02 - Нињодњо, равандњо ва технологияи сиёсї

Вожаҳои калидӣ: интихобот, маъракаҳои сиёсӣ, давлатдории миллӣ, технология исиёсӣ, рақамикунонии интихобот, нињоди мушоњида, овоздињї, раванди сиёсї, Комиссия, њизбњои сиёсї, интихоботи парлумонӣ, интихоботи президентӣ.

Дар таҳқиқоти мазкур моҳият, хусусият ва самтҳои асосии интихобот дар раванди давлатдории миллӣ таҳқиқ гардида, мавқеи он дар рушди босуботи тоҷикистон мушахас нишон дода шудааст.

Ба сифати асосҳои методологӣ дар раванди таҳқиқ методҳои илмҳои сиёсӣ, махсусан аз методҳои функсионалї, тањлили системавї, муносибати меъёрию институтсионалї, бихевиористї, миќдорї, муќоисавї, коммуникатсионї ва таърихї истифода шудааст.

Ба сифати навгонии илмӣ асоснок карда шуд, ки интихобот њамчун раванди сиёсї ва њамчун нињоди иљтимоию сиёсї дар ташаккул ва рушди њокимияти сиёсї наќши муњим дошта, он дар асоси изњори иродаи мардум, бо риояи озодии иродаи интихобкунанда ва таъмини махфї будани овоздињї амалї карда мешавад.

Тањќиќот асоснок карда шуд, ки интихобот њамчун нињоди иљтимоию сиёсї марњилаи дуру дарози ташаккул ва тањаввули таърихиро паси сар намуда, аз шаклњои одии изњори ирода, то ба сатњи имрўзаи ташкили маъракаи интихобот инкишоф ёфтааст.

Тањќиќот муайян карда шуд, ки интихобот њамчун нињоди сиёсї дар Тољикистон заминањои таърихию сиёсї ва њуќуќии худро дошта, дар раванди ташаккули муносибатњои демократї, нињодњои маќомоти давлатї ва идоракунї, инчунин боло бурдани сатњи фарњанги сиёсии љомеа наќши муњим дорад.

Тањќиќот асоснок карда шуд, ки нињоди мушоњида ва иштироки мушоњидон дар раванди интихобот њамчун василаи таъмини шаффофияти маъракаи зикргардида эътироф гардид.

Асоснок карда шуд, ки тањкими низоми интихоботї, касбикунонї ва маъмури кунонии раванди мазкур, омўзиши имкониятњо љињати такмили низоми ќонунгузории соња, истифодаи василањои муосири технологї дар раванди овоздињї ва камолоти сатњи фарњанги сиёсию њуќуќии љомеа масъалањои муњим дар роњи рушди минбаъдаи давлати демократї мебошанд.

Аҳаммияти амалии таҳқиқот аз он иборат аст, ки дастовардҳо ва натиҷаҳои диссертатсия дар таълими фанњои сиёсатшиносї, сиёсатшиносии амалӣ, менеҷменти сиёсӣ, технологияи маъракаи интихобот, идоракунии давлатӣ, давлатшиносӣ ва ба сифати курсҳои махсуси мутахасисони соҳа метавонад муфид бошад.

АННОТАЦИЯ

на диссертацию и автореферат Самариддина Джамоли Кудбиддинзода на тему «Религиозно – политическая ситуация в Хорасане и Мавераннахре в XI – начале XIII вв.» на соискание ученой степени кандидата исторических наук по специальности 07.00.02 – Отечественная история (История таджикского народа) Рассматриваемая тема актуальна в связи с ролью религии в истории таджиков в средневековье и ростом современных опасностей в мире, таких как религиозный экстремизм.

В диссертации были проведены обширные исследования по религиозно-политической ситуации в Хорасане и Мавераннахре.

Ислам специфически оказывал важное влияние на судьбу населения региона, регулируя важные социальные, культурные и политические отношения.

Это влияние имело и негативные моменты, одним из которых является рост религиозных споров по политическим мотивам.

Автор диссертации рассмотрел очень важные вопросы истории таджиков, в том числе последствия распада Саманидского государства для региона и народа.

Также исследовал последствия фанатической политики других домов, таких как Газневиды, Караханиды, Сельджукиды и Хорезмшахи.

Одним из важных вопросов является отношение правительственных рядов к Аббасидскому халифату и его влияние на таджикские регионы.

Был показан процесс распада этого халифата.

Относительно толерантная политика таджикского рода Гуридов была впервые поднята автором в науке.

В диссертации исследовался очень важный вопрос – проявление и потенциал одной из первых династий духовенства в Мавераннахре, династии Садра, была уточнена основная страница истории этого периода и представлены научные выводы.

Далее была представлена информация об эскалации религиозных предрассудков и совместной борьбы центрального правительства и духовенства против последователей исмаилитов.

Отмечается, что в ходе этой борьбы был нанесен мощный удар по свободомыслию и развитию различных наук в Хорасане и Мавераннахре.

Автор диссертации также исследовал одно из важных событий в регионе – битвы при Катване, которая произошла в 1141.

Это событие, повлиявшее на последующие события в регионе.

Новизна диссертации - первая постановка очень важных политических и социальных вопросов XI – начала XIII века таджиков и других народов региона, а материалы диссертации могут быть использованы при составлении исторических книг по истории региона.

В диссертационном заключении автор обобщил результаты исследования, разъяснил актуальность и необходимость исследования данной темы, представил конкретные предложения.

Ключевые слова: Хорасан, Мовароуннахр, таджик, религия, секта, Саманиды, Гуриды, Газневиды, Караханиды, Сельджукиды, Хорезмшахи, город, война, политика, ислам, сунниты, шииты, исмаилиты, духовенство, фанатизм, Садры, Катван.

АННОТАТСИЯИ

диссератсияи Файззода Кишвар Шоҳпулод дар мавз¯уи "Ҳалшавандагии масъалаҳои канории Дирихле ва Нейман барои системаи муодилаҳои умумии эллиптикии тартиби шаш дар ҳамвор¯и" барои дарёфти дараҷаи илмии доктори фалсафа (PhD)–доктор аз р¯уи ихтисоси 6D060100– МАТЕМАТИКА: 6D060102–Муодилаҳои дифференсиал¯и, системаҳои динамик¯и ва идоракунии оптимал¯и пешниҳод шудааст Вожаҳои калид¯и: муодилаҳои эллиптик¯и, масъалаи Дирихле ва Нейман, нётеров¯и будан, индекси масъала, муодилаҳои сингуляр¯и.

Объекти тадқиқот.

Объекти тадқиқот ин системаҳои муодилаҳои дифференсиалии эллиптикии тартиби шаш бо коэффитиентҳои бефосила ва дар як нуқта канишнок мебошад.

Мақсади тадқиқот.

Мақсади асосии кори диссертатсион¯и ом¯узиши ҳалшавандагии масъалаи Дирихле ва Нейман дар соҳаи маҳдуд аст.

Навгонии илмии тадқиқот.

Натиҷаҳои асосии диссертатсия нав буда, чунинанд: шартҳои зарур¯и ва кифоягии нётеров¯и будани масъалаҳои Дирихле ва Нейман барои як системаи эллиптикии тартиби шаши вобаста аз ду тағйирёбанда бо коэффитсентҳои бефосила дар ҳамвор¯и исбот карда шуда формулаи ҳисоб намудани индекси масъалаҳо ёфта шудааст; барои баъзе синфҳои системаи эллиптикии тартиби шаши вобаста аз ду тағйирёбанда бо коэффитсентҳои бефосила дар ҳамвор¯и теоремаҳо оиди шартҳои зарур¯и ва кифоягии нетеров¯и будан ва формула барои ҳисоб намудани индекс исбот карда шудааст; шартҳои эффективноки зарур¯и ва кифоягии нётеров¯и будан ва формула барои ҳисоб намудани индекси системаи умумии эллиптикии тартиби шаши аз ду функсияҳои номаълуми ду тағйирёбанданок бо коэффитсиентҳои бефосила ёфта шудааст; теоремаҳои ҳалшавандагии масъалаҳои Дирихле ва Нейман барои баъзе синфҳои системаҳои эллиптикии тартиби шаш бо коэффитсентҳои канишнок исбот карда шуда формулаҳо барои ҳисоб намудани индекси масъалаҳо ҳосил карда шудааст.

Арзишҳои назарияв¯и ва амал¯и.

Натиҷаҳои дар диссертатсия ба даст овардашуда, асосан характери назарияв¯и доранд ва ба назарияи муодилаҳои дифференсиал¯и бо ҳосилаҳои хусус¯и дар фазоҳои нормирондашудаи функсияҳои тағйирёбандаҳояш комплекс¯и мансубанд.

Онҳо метавонанд дар ҳалли масъалаҳои механика, динамикаи газ¯и ва дигар қисмҳои физика истифода шаванд.

РЕЗЮМЕ диссертация Рахматуллаевой Насибы Игоревны на тему «Принципы архитектурно пространственного формирования туристской инфраструктуры Таджикистана», на соискание ученой степени, доктора PhD, по специальности 6D042000 – Архитектура (6D042001 – Теория и история архитектуры, реставрация и реконструкция историко-архитектурного наследия).

Ключевые слова: застройка, турист, строительство, планировка, туристская инфраструктура, принципы, поселения, реконструкция, моделирование, архитектура, климат, комфорт, туристический комплекс.

Целью диссертационной работы является изучение и усовершенствование основных принципов и методов архитектурно-пространственного формирования туристской инфраструктуры Республики Таджикистан.

Полученные результаты и их новизна: заключаются в усовершенствовании научно обоснованных принципов архитектурно-пространственных концептуальных решений в особых природно-климатических условиях Республики Таджикистан, которые могут стать основой для разработки архитектурно-пространственных решений по реконструкции и реновации туристических санаторно-курортных комплексов Таджикистана.  рассмотрении новых архитектурно-пространственных образов и объемно-композиционных решений по реконструкции рекреационных комплексов и объектов туристской инфраструктуры;  усовершенствовании архитектурно-пространственных концептуальных решений, применяемых при формировании туристской инфраструктуры с учетом природно-климатических условий РТ;  изучении современных методов автоматизации архитектурнопроектировочных процессов;  определении возможностей интеграции новейших технологий при формировании объектов туризма с учетом природно-климатических условий РТ.

Рекомендации по использованию: полученные результаты диссертации позволят модернизировать архитектурно-пространственные образования на примере существующих объектов туристской инфраструктуры и создать разнообразные типы концептуальных предложений применимых в условиях Таджикистана.

Основные результаты диссертационной работы приняты к внедрению ГУП НИИ «Строительство и архитектура» Комитета по архитектуре и строительства Республики Таджикистан и ГУП НИПИ «Душанбешаҳрсоз», а также внедрены в учебный процесс кафедр «Архитектура и Дизайн» и «Дизайн архитектурной среды и реставрация» ТТУ имени акад.

М.

С.

Осими.

Область применения: в проектных институтах, при проектировании и реконструкции объектов туристской инфраструктуры, а также в учебном процессе ВУЗов.

АННОТАТСИЯ

ба автореферати диссертатсияи Вализода Зафар Љурахон дар мавзуи “Роњњои баланд бардоштани раќобатпазирии мањсулоти кишоварзї (дар асоси маводњои корхонањои кишоварзии Љумњурии Тољикистон)”, аз рўйи ихтисоси 08.00.04.02 - Иќтисодиёти комплекси агросаноатї барои дарёфти дараљаи илмии номзадии илмњои иќтисодї Калидвожањо: раќобатпазирї, мањсулот, талабот, раќибон, рушд, иќтисодиёт, харољот, мубориза, идоракунї, тањлил, истењсолот, тањќиќот, комплекси агросаноатї.

Дар шароити љањонишавии муносибатњои бозоргонї њалли масъалањои озуќаворї ањамияти махсусро касб намудааст, зеро он бевосита ба устувории сатњи иљтимоию иќтисодии кишвар таъсири худро мерасонад.

Дар айни замон, њангоми нокифоя будани таъминоти бахши аграрї бо захирањои истењсолї, якбора бад гардидани вазъи молиявии истењсолкунандагони молу мањсулот, тањия ва татбиќи низоми њамаљониба тадбирњое, ки ба устуворї ва рушди минбаъдаи самаранокии соњаи кишоварзї нигаронида шудаанд, ањамияти аввалиндараља дода мешавад.

Тањлилњо нишон доданд, ки тадбиќи рушди иќтисоди бозорї дар мисоли иќтисодии мамлакатњои тараќќикарда, ки ба ќуллањои баланди рушди муносибати бозорї расонидаанд, нишон медињад, ки раќобат дар бозори љањонї яке аз ќувваи бузурги њаракатдињанда ба њисоб меравад.

Дар натиљаи устувор гардидани раќобат дар бозор, пеш аз њама таъмини бозор бо молњои раќобатпазир ва хизматрасонињо пурзуртар мегардад, дар ин асос сифати кор баланд мешавад, харољотњо кам гашта, нархи мањсулотњо паст мешаванд. Њамаи ин масъалањои номбаршуда дар асоси муборизаи раќибон мувофиќи талаботњои бозор њалли худро меёбанд.

Дар шароити иќтисоди бозорї ќонеъ гардонидани талабот ба ниёзи истеъмолкунандагон бо роњи бењтарин яъне, бо сифати баланд ва бо нархи паст баровардани молу мањсулот аз тарафи субъектњои хољагидор вазифаи асосии онњо ба њисоб меравад.

Ба аќидаи мо, дар ин њангом пеш аз њама ќонеъ гардонидани эњтиёљоти истеъмолкунандагон бо харољотњои камтарин наќши муњимро мебозад.

Дар алоќамандї бо ин байни субъектњои хољагидор муборизаи бошиддат ба амал меояд.

Вазъи кунунии масъалањои номбаргардида, љињати њалли мушкилот дар илми иќтисодиёти ватанї, шањодат медињад, ки назарияи мукаммали тањќиќи масъалаи мазкур пешнињод гардида, муаммоњои нињоят муњими иќтисодиёти љумњурї ба њисоб меравад.

Маљмўи ин гуфтањо, зарурияти мавзуи интихобшударо ифода намуда, арзиши илмї ва муњимияти амалї доштани онро мефањмонад.

Аннотатсия

ба автореферати диссертатсияи Зиѐев Сулаймон Саъдулоевич дар мавзуи «Қонуниятҳо ва хусусиятҳои инкишофи ҳамгироии иқтисодӣ дар шароити муосир” барои дарѐфти дараҷаи илмии номзади илмҳои иқтисодӣ аз рӯйи ихтисоси 08.00.01 – Назарияи иқтисодӣ (08.00.01.01 – Назарияи умумии иқтисодӣ (иқтисоди сиѐсӣ))

Вожаҳои калидӣ: иқтисодиѐт, ҳамгироӣ, қонунҳо, хусусият, принсипҳо, иттиҳодия, сохторҳои ҳамгироӣ, сармоягузорӣ, содирот, воридот, мактабҳои иқтисодӣ, равияҳо, шакл, марҳила, инкишоф, ҳамкорӣ, саноат, самтҳо, афзалиятнок, самаранокӣ, равандҳо, қувваи корӣ, сармоя, мол, хизматрасонӣ, тамоюлҳо.

Дар шароити ташаккулѐбии муносибатҳои бозорӣ ҳамгироии иқтисодӣ ба худ мазмуну мундариҷаи нав касб мекунад.

Таҳлили қонуниятҳо ва хусусиятҳои ин раванд, омӯзиши ҷанбаҳои назариявии он, таъсири ҳамгироии иқтисодӣ ба рушди босуботи иқтисоди миллӣ ва мутобиқсозии натиҷаҳои мусбии он вобаста ба иқтисодиѐти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба худ аҳамияти махсус гирифта омӯзиши муфассал ва амиқеро тақозо менамояд, ки то ҳол таҳқиқ нашудаанд.

Дар раванди таҳқиқот муаллиф ба сифати объекти таҳқиқоти диссертатсионӣ вазъи кунунӣ ва дурнамои ҳамкориҳои иқтисодии Ҷумҳурии Тоҷикистонро дар доираи сохторҳои ҳамгироии иқтисодӣ интихоб намуда дар раванди он аз методҳои гуногун ба монанди усулњои тањлили системавї, оморї-иќтисодї, абстрактии мантиќї, тањлилу синтез, индуксия ва дедуксия, тањлилию ќиѐсї ва мушоњидањо истифода намудааст.

Истифодаи усулњои зикршуда самаранокї ва асоснокии натиљањо, хулосањо ва пешнињодњои илмиро оид ба мавзуи таҳқиқшаванда таъмин намуданд.

Дар натиҷаи таҳқиқот муайян карда шуд, ки мактабњо ва равияҳои иќтисодї ин ѐ он хусусиятҳои асосии ҳамгироии иқтисодиро ошкор ва инъикос мекунанд.

Дар ташаккули равандҳои ҳамгироии иқтисодӣ давлат нақши муҳим мебозад, зеро ҳангоме, ки иқтисодиѐти миллӣ ба иттиҳодияҳои ҳамгироӣ муттаҳид мегарданд, дахолати давлат дар ин сатҳ, бояд асосан ба як вазифа – дар пурратар барҳам додани поймолкунии ҳуқуқҳо дар савдои байниҳамдигарӣ, ҳаракати қувваи корӣ ва сармоя нигаронида шавад.

Дар кори илмӣ инчунин имкониятҳои ҳамкориҳои иқтисодии Тоҷикистон дар ҳайати Иттиҳоди иқтисодии АвруОсиѐ (ИИАО) ва самаранокии он муайян карда шуд.

Муайян гардид, ки дурнамо ва хусусиятҳои хоси ИИАО аз байн бурдани маҳдудиятҳо дар чаҳор самт - пеш аз ҳама меҳнат, сармоя, молҳо ва хизматрасониҳо мебошад.

Ба масъалаҳои асосӣ ва муҳим дар сатҳи ИИАО маблағгузории механизми инноватсионӣ, инкишофи тахассуснокии байналхалқӣ, рушди иқтисоди миллӣ, ташаккул ва мукаммалсозии сиѐсати ягонаи иқтисодиро дохил кардан ба мақсад мувофиқ аст.

Аннотатсияи диссертатсияи Кабиров Шарифбек Абдусаломович дар мавзӯи “Хусусиятҳои тарҷумаи мафҳумҳо, вожаҳо ва ибораҳои варзишӣ аз забони англисӣ ба забони тоҷикӣ”, ки барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои филологӣ аз рӯйи ихтисоси 10.02.20 – Забоншиносии муқоисавӣ-таърихӣ, қиёсӣ ва муқоисавӣ

Калидвожаҳо: мафҳум, забони тоҷикӣ, забони англисӣ, усулҳои тарҷума, тарҷума, сленг, мафҳумҳои варзишӣ, калимасозӣ, таҳлили хусусияти луғавӣ,.вазифаи эмотивӣ,ихтисора.

Мубрамии мавзуи таҳқиқот.

Мавқеи байналмилалӣ доштани забони англисӣ ҳамчун забони муоширати байни миллатҳо, густариш ёфтани муносибатҳои дипломатӣ тақозо менамояд, ки омӯзиши забони мазкур ба таври ҷиддӣ ба роҳ монда шавад. Ҳамаи ин мубрамияти мавзуи таҳқиқро ташкил медиҳад ва зарурати омӯзиши мавзуи таҳқиқотро ба миён меорад.

Мақсади таҳқиқоти диссертатсиониро пажуҳишу омӯзиши хусусиятҳои тарҷумаи мафҳумҳо, вожаҳо ва ибораҳои варзишии забони англисӣ ба забони тоҷикӣ ташкил медиҳад.

Мавзуи (предмет) таҳқиқотро омӯзиш ва муайян кардани роҳҳо, усулҳо ва методҳои тарҷумаи мафҳумҳо, вожаҳо ва ибораҳои варзишии забони англисӣ ба забони тоҷикӣ ташкил менамояд.

Навгонии илмии таҳқиқ дар он зоҳир гаштааст, ки дар диссертатсия аввалин маротиба омӯзиши назариявии мафҳумҳои варзишӣ дар забони имрӯзаи англисӣ ба роҳ монда шудаст.

Аввалин маротиба усулҳо ва методҳои тарҷумаи мафҳумҳои варзишии забони англисӣ ба забони тоҷикӣ нишон дода шудааст.

Мушкилоти тарҷумаи калимаҳои соҳаи варзиш аз забони англисӣ ба забони тоҷикӣ ошкор гардидаст.

Нахустин бор дар диссертатсия хусусият ва методҳои асосии тарҷумаи мафҳумҳои варзишии забони англисӣ ба забони тоҷикӣ муайян карда шудааст.

Умумият ва фарқияти мафҳумҳои соҳаи варзиш дар забонҳои англисӣ ва тоҷикӣ нишон дода шудааст.

Натиҷаҳои бадастомада метавонанд дар раванди таълими равияи забоншиносии муқоисавии таҳсилоти олии касбӣ ҳангоми машғулиятҳои назариявӣ ва амалӣ ҳамчун дастури таълимӣ истифода шаванд. Ғайр аз ин, натиҷаҳои таҳқиқотро метавон дар таълифи луғатҳои дузабонаи забони англисӣ-тоҷикӣ мавриди истифода карор дод.

Тавсияҳо оид ба истифодаи амалии натиҷаҳо. 1.

Таҳқиқи мавзуи мазкур саҳме оид ба ҳалли масъалаҳои мубрами тарҷумаи истилоҳоти варзишии забонҳои англисӣ ва тоҷикӣ буда метавонад; 2.

Натиҷаҳои таҳқиқи мазкурро ҳангоми таҳияи барномаҳо, дастурҳои илмиву таълимии фанҳои тарҷумашиносӣ, луғатнигорӣ ва типологияи муқосавӣ, фишурдаи маърузаҳо, мақолаҳо, истифода бурдан мумкин аст; 3.

Маводи диссертатсия дар мураттабнамоии фарҳангномаҳои соҳавӣ, махсусан соҳаи варзиши забони англисӣ, метавонанд истифода шаванд; 4.

Маводи диссертатсия дар навиштани луғатҳои тарҷумавии соҳавии забонҳои тоҷикӣ ва англисӣ кумак расонида метавонад; 5.

Маводи диссертатсия, инчунин метавонад, барои мутахассисони соҳаи тарҷумонӣ ҳамчун заминаи илмӣ хизмат намуда, дар ҳалли як қатор масъалаҳои тарҷумаи истилоҳоти соҳавӣ, махсусан соҳаи варзиш, ба кор равад; 6. Ғайр аз ин натиҷаҳои таҳқиқот метавонад барои навишти диссертатсияву асарҳои илмии марбут ба истилоҳоти соҳавӣ, махсусан истилоҳоти соҳаи варзиш, барои унвонҷӯёну аспирантон чун сарчашмаи илмӣ хизмат намояд; 7.

Таҳқиқоти мазкур маълум намуд, ки калимаву истилоҳот ва мафҳумҳои варзишӣ дар забонҳои англисӣ дорои хусусиятҳои хосси худ буда, дар ҳар ду забон мавқеи махсус дошта, барои бавуҷуд овардани муносибату муоширатҳои касбиву соҳавӣ нақши муҳим доранд.

АННОТАТСИЯ

ба фишурдаи диссертатсияи Зарифзода Ғайрат Зариф дар мазуи “Вазъи низомӣ ва сиѐсии аморати Бухоро дар солҳои 1826-1860”, ки барои дарѐфти дараҷаи илмии номзади илмҳои таърих аз рӯйи ихтисоси 07.00.02 - Таърихи ватанӣ (таърихи халқи тоҷик) пешниҳод шудааст.

Диссертатсияи номзадӣ ба таҳқиқи вазъи низомӣ ва сиѐсии аморати Бухоро дар солҳои 1826-1860 бахшида шудааст.

Мавзуи мазкур то ҳол мавриди таҳқиқу омӯзиши алоҳида қарор нагирифтааст.

Мақсад ва вазифаи таҳқиқот ба таври мушаххас мавриди омӯзиш қарор додани таърихи ҳарбӣ-сиѐсии аморати Бухоро дар замони ҳукмронии амир Насруллоҳ, таҳқиқи сарчашмаҳои хаттӣ роҷеъ ба мавзуи омӯзишӣ, ки бори нахуст ба гардиши илмӣ кашида мешаванд ва ба ин васила рӯшанӣ андохтан ба муаммоҳои таърихии ҳалнашуда, баррасии ҳолати низоми лашкар дар аморати Бухоро, хонигариҳои Қӯқанд ва Хева, таҳлили низоъҳои ҳарбӣ байни хонигариҳои Осиѐи Миѐна, тавсифи муносибатҳои байналхалқӣ ва робитаҳои дипломатии аморати Бухоро бо хонигариҳои Осиѐи Миѐна ва дигар кишварҳо дар солҳои 20-50-уми асри XIX мебошад.

Дар раванди омода намудани диссертатсия муаллиф ҳолатҳои назариявӣ ва тавсияҳои олимони варзида таърихшиносони ватанӣ ва хориҷиро ба инобат гирифтааст.

Дар заминаи онҳо асосҳои назариявӣ ва методологиии таҳқиқоти диссертатсиониро, ки ба принсипҳои тадқиқи мушахасси таърихӣ, методҳои муаммовӣ-хронологӣ, таҳлили муқоисавии далелҳо ва воқеоти таърихӣ, таҳлилҳои илмӣ такя мекунад, истифода шудаанд.

Таҳқиқу омӯзиши вазъи сиѐсӣ ва ҳарбии аморати Бухоро дар солҳои 1826-1860 шаҳодат медиҳад, ки хонигариҳои Осиѐи Миѐна дар солҳои 20- 50-уми асри XIX дар ҳолати буҳрони сиѐсӣ-ҳарбӣ қарор доштанд, зеро зиддиятҳои Бухорову Қӯқанд ва Бухорову Хева торафт авҷ гирифтанд.

Онҳо ба қаламрави ҳамдигар тохтутози ҳарбӣ анҷом доданд; дар аморати Бухоро низоми ба худ хоси идоракуниии сиѐсиву маъмурӣ вуҷуд доштанд.

Навоварӣ дар рисола аз он иборат аст, ки бори аввал дар доираи рисолаи номзадӣ ҳамаҷониба, дар асоси таҳлил маводҳои нав вазъи сиѐсиву ҳарбӣ ва робитаҳои байналхалқии аморати Бухоро ва робита ба он хонигариҳои Осиѐи Миѐнаро дар солҳои 20-50-уми асри XIX мавриди таҳқиқ қарор додааст.

Таҳқиқот ғайр аз аҳамияти илмӣ-назариявӣ, илмӣ-маърифатӣ, инчунин аҳаммияти амалиро доро мебошад.

Мавод, андешаҳои илмӣ, далелҳо, хулосаҳое, ки дар рисола пешниҳод шудаанд, барои таълифи асарҳои ҷамъбастӣ оид ба таърихи халқи тоҷик ва таърихнигорӣ, таҳияи китобҳои таълимӣ метавон истифода намуд.

Калидвожаҳо: аморати Бухоро, амир Насруллоҳ, сарчашмаҳои хаттии таърихӣ, низоми сиѐсӣ-маъмурӣ, вазъи ҳарбӣ, лашкар, низои ҳарбӣ, муносибатҳои дипломатӣ, робитаи байналхалқӣ.

АННОТАТСИЯ

Ба диссертатсия Холиќова Омина Умархоновна « Тањќиќоти таљрибавии баъзе аз хусусиятњои фармакологии тагетол », барои дарёфти дараљаи илмии номзади илмњои биологияаз рўйи ихтисоси 14.03.06 – Фармакология, фармакологияи клиникї Калид вожањо: Тагетол, равѓани атрї, талхаронї, холестерин, СС14, кислотањои талхагї, фосфалипидњо, липидњо, липопротеинњо, гиполипидемї, маводи атерогеннї, амилаза, илтињоб, зиддиоксидантї, гепатопротектор, токсикї, зиддиилтињобї. Њадафи тањќиќоти диссертатсионї.

Омўзиши таљрибавии хусусияти гепатопротекторї, талхаронї, гиполипидемї, зиддитоксикї, зиддиоксидї, мембраноњифозатї, зиддиилтињобї ва бехатарии тагетолро дар бар мегирад.

Усулњои татќиќ мавод ва дастгоњњои истифода шуда; Харгўшњо, калламушњои сафед, мушчањои сафед хукчаи бањрї, анализатори хун, анализатори биокимиёии FAX-3400, био-латестњои омўзишї, медиаторњои илтињобовар, омехтаи холестеринї, кислотаи тиобарбитурї, рН-метр ва дигар маводди биокимиёи ва фармакологї оиди истифода ќарор додашудааст.

Натиаљањо ва навгонињо.

Бори нахуст дар асоси тањќиќотњои озмоишї хусусиятњои гепатопротекторї, талхаронї, гиполипидемї, зиддиоксидї, зиддитоксикї ва зиддиилтињобии маводи тагетол, ки дар асоси равѓани атрии махмалаки майдагул (Tagetes patula L.) омода гардидааст дар раванди гепатити токсикї, гиперлипидемия ва моделњои илтињобовари гистаминї, сератанинї ва формалинї, оиди омўзиш ќарор дода шуд.

Бори нахуст муайян карда шуд,ки тагетол дорои хусусиятњои, зиддиоксидї, њепатоњифозатї, мембранањифозатї ва зиддиилтињобї буда, барои пешгири ва табобати беморињои системаи гепатобилиарї аз љумла илтињоби талхадон ва роњњои талхагузар, дислипидемия, гепатити токсикї беморињои илтињобии гуногунљабња муфид аст.

Бори аввал дар натиљаи омўзиши хусусиятњои токсикии музмини маводи озмоиши, бехатарии тагетол дар калламушњои сафед ва харгўшњо муайян карда шуд.

Тавсияњо барои истифода.

Шакли доруии маводди озмоишии тагетол, ки дар Маркази фамасевтии МДТ “ДДТТ ба номи Абуалї ибни Сино” коркард шудааст пас аз баќайдгири ва амалишавии омўзиши клиникї њамчун маводди њепатоњифозатї, талхаронї, гиполипидемї ва зиддиилтињобї барои табобат ва пешгирии беморињои холесистит, холангит, гепатити токсикї, дислипидемия, атеросклерозї сабук ва миёна, ки бо раванди илтињоби љараён мегиранд тавсия дода мешавад.

Аннотация

Усмонов Исфандиёр Мухсинджонович Оптимизация диагностики и профилактики гуморального отторжения у высокосенсибилизированных женщин с ХБП 5 стадии до трансплантации почки

Ключевые слова: хроническая болезнь почек, трансплантация почки, гуморальное отторжение, сенсибилизация, HLA-антигены, алгоритм подбора донора, PIRCHE-II.

Цель исследования: улучшение результатов трансплантации почки у высокосенсибилизированных женщин с ХБП 5 стадии путем разработки и внедрения новых алгоритмов подбора доноров и способов стратификации риска.

Характеристика больных и методы исследования: объектом исследования стали 120 пациенток с ХБП 5 стадии, из которых 60 входили в ретроспективную группу (2011–2017 гг.), а 60 – в проспективную группу (2018– 2021 гг.).

Для оценки сенсибилизации и риска отторжения использовались мультиплексный скрининг антител к HLA-антигенам (Luminex), лимфоцитотоксический тест (CDC) и кросс-матчинг.

Были проведены биохимические исследования крови с определением уровня электролитов, βлипопротеидов, общего белка и функциональных тестов печени.

Анализ предсуществующих антител к HLA осуществлялся с учетом их средней интенсивности флуоресценции (MFI).

Для оценки риска отторжения применялись алгоритмы HLAMatchmaker и шкала PIRCHE-II, которые позволили стратифицировать пациенток по степени совместимости с донором.

Дополнительно изучались данные морфологических изменений трансплантата и клинические исходы через 1 и 5 лет после трансплантации.

Полученные результаты и их новизна: впервые выявлены ключевые факторы риска сенсибилизации, включая многократные беременности, переливания крови и предыдущие трансплантации.

Разработан алгоритм подбора доноров, основанный на комбинированной оценке несоответствий HLA-антигенов и баллов PIRCHE-II, что позволило снизить частоту гуморального отторжения с 12% до 5%.

Внедрение стратификации риска улучшило выживаемость трансплантатов до 92% через 5 лет.

Рекомендации по использованию: Разработанные алгоритмы подбора доноров и методы оценки риска гуморального отторжения могут быть внедрены в трансплантологические центры и образовательные программы медицинских вузов.

Область применения: иммунология, трансплантология, хирургия.

Аннотатсияи ба автореферати диссертатсияи Нозимова Маъмура Саҳобиевна дар мавзуи ―Таъсири баъзе ҳосилаҳои глитсерол ба лӯбиѐ (Рhaselus vulgaris l.) ҳамчун афзоиштаншимкунанда‖ навишта шудааст ва барои дарѐфти дараҷаи илмии номзадии илмҳои 03.01.05-физиология ва биохимияи растаниҳо пешниҳод мегардад.

Калидвожаҳо: ҳосилаҳои глитсерол, лӯбиѐ (Рhaselus vulgaris l.), биотест, афзоишдиҳанда, массаи сабз, вазни ниҳолҳо, таркиби биохимиявӣ.

Мақсади таҳқиқот: омӯзиш ва муайян кардани афзоиштанзикунандаи нав дар асоси баъзе ҳосилаҳои глитсерол.

Барои арзѐбии самаранокии ин афзоиштанзимкунанда, таъсири он ба рушди лӯбиѐ (Phaseolus vulgaris L.) санҷида шудааст.

Мавод ва усулҳои таҳқиқот.

Дар раванди таҳқиқот маҷмӯи усулҳои муосири илмӣ ва таҷрибавӣ истифода шудаанд: 1.

Таркиби лӯбиѐ (Phaseolus vulgaris L.) бо усули спектрометрияи масса дар Институти химияи органикии ба номи Н.

Д.

Зелинский (ш.

Москва) муайян карда шуд. 2.

Таҳлили биохимиявии лӯбиѐ бо истифода аз спектрофотометри ИК гузаронида шудааст. 3.

Барои таҳлили динамикаи азхудкунии оби тухмиҳои лӯбиѐ, модели регрессияи хаттии сершумор дар Microsoft Excel сохта шуд. 4.

Арзѐбии токсикологӣ ва таъсири ҳосилаҳои глитсерин ба мушҳои лабораторӣ дар озмоишгоҳи илмии ДМТ ба номи Абӯалӣ ибни Сино анҷом дода шуд. 5.

Усули синтези ҳосилаҳои глитсерин таҳия гардид. 6. Ҳамаи таҳқиқотҳо тибқи стандартҳои ГОСТ гузаронида шуданд. 7.

Таҳлили омории фарқиятҳо бо истифода аз усулҳои ANOVA ва t-тест (p

АННОТАЦИЯ

на автореферат диссертации Кодирова Элмурода Хушмуродовича на тему: «Геодинамический мониторинг гидротехнических сооружений горнопредгорной зоны Таджикистана (на примере локальных геодинамических полигонов Нурекской и Байпазинской ГЭС)», представленной на соискание ученой степени кандидата технических наук по специальности 05.23.00 – Строительство и архитектура (05.23.07 - Гидротехническое строительство)

Ключевые слова: деформация, осадки, геология, напряженнодеформированное состояние, массив горных пород, тектоника, выемки, катастрофы, гидротехнический тоннель Целью диссертационной работы является геодинамический мониторинг гидротехнических сооружений на геодинамических полигонах Байпазинской и Нурекской ГЭС.

Разработка инженерно-геологических рекомендаций по защите объектов ГЭС от влияния воздействия водохранилищ на режим естественного выхода подземных вод.

Научная новизна исследования: Впервые в практике геолого-геодезических исследований, реализуемые в Таджикистане, разработана концепция (план) реконструкции и развития современной геодезической сети Вахшского каскада ГЭС на реке Вахш.

Проведен фундаментальный анализ геолого-геофизических работ, с установлением ранее допущенных методических ошибок, способствующие реальной оценке состояния деформирования инженерных гидротехнических сооружений.

Впервые определены направления геодезических работ с привязкой к конкретным гидротехническим объектам, требующие дополнительных исследований в целях предупреждения возникновения катастрофических природно-техногенных явлений.

Выявлены основные геологические факторы, влияющие на разрушение устойчивости гидротехнических объектов.

Определены геологические условия и скорости современных деформаций земной коры, влияющие на устойчивость и надежность гидротехнических объектов.

Теоретическая и научно-практическая значимость исследования заключается в развитии, на основе полученных результатов, научнотеоретических основ натурных наблюдений за осадками и деформациями инженерных сооружений, значимых в перспективе предметом дальнейших исследований в области предупреждения и реагирования на техногенные и природные стихийные бедствия.

Практическая значимость исследования заключается в применении результатов диссертации в научной работе по теме: «Геолого-геодезический мониторинг рек Вахш и Сырдарья для разработки рекомендаций по защите объектов ГЭС» (этапы 1 и 2), над которой автор работал в Научноисследовательском центре Государственного комитета по земельному управлению и геодезии Республики Таджикистан в 2019-2020 годах.

АННОТАЦИЯ

на диссертацию Сайфиддинзода Одилджона Сайфиддина на тему «Автоматизированная система оценки надежности электрооборудования и безопасности его обслуживания» на соискание учёной степени доктора философии (PhD) - доктора по специальности 6D071800 – Электроэнергетика (6D071804 - Энергетические системы и комплексы).

Ключевые слова: надежность, безопасность, заземляющее устройство, заземлитель, микроконтроллер, Atmel, Atmega328, емкостный датчик влажности грунта V2.0, датчик переменного тока ZMTC103C, физическая модель, GSMмодуль SIM800C, аналогово-цифровой преобразователь.

Объект исследования: заземляющее устройство электрооборудования различного вида и назначения.

Предмет исследования: установление возможностей применения разработанной автоматизированной системы для оценки надежности электрооборудования и безопасности его обслуживания при постоянном мониторинге состояния элементов ЗУ.

Цель работы: обоснование возможности и создание автоматизированной системы оценки надежности электрооборудования и безопасности его обслуживания при постоянном мониторинге элементов ЗУ.

Для достижения заявленной цели были поставлены следующие задачи: 1.

Анализ факторов, влияющих на надежность электрооборудования и безопасность его обслуживания, и обоснование их взаимосвязи с заземляющими устройствами. 2.

Анализ существующих методов оценки показателей надежности и безопасности электрооборудования. 3.

Разработка компьютерной и физической модели автоматизированной системы оценки надежности электрооборудования и безопасности его обслуживания. 4.

Разработка программного обеспечения автоматизированной системы оценки надежности и безопасности. 5.

Оценка надежности электрооборудования и безопасности его обслуживания при применении разработанной автоматизированной системы.

Научная новизна работы заключается в следующем: 1.

Разработаны физическая модель (защищена малым патентом РТ, № TJ 1498) и программное обеспечение (авторское свидетельство РТ, №177) автоматизированной системы для определения состояния элементов заземлителей, которые применяются в целях оценки надежности электрооборудования и безопасности его обслуживания. 2.

Разработана методика оценки надежности электрооборудования и безопасности его обслуживания при постоянном мониторинге состояния элементов заземлителя.

Область применения: полученные автором данные при разработке программного обеспечения и автоматизированной системы оценки надежности электрооборудования и безопасности его обслуживания используются в процессе изучения студентами ТТУ имени акад.

М.

С.

Осими дисциплин «Энергетическая электроника», «Элементы автоматических устройств», «Электробезопасность», «Основа микропроцессорной техники» и в ОАО «Барки Точик».

АННОТАЦИЯ

Раджабова Азиза Бокибойевна Ранняя диагностика патологий органа зрения у недоношенных новорожденных

Ключевые слова: гестация, новорожденные, вес при рождении, патология органа зрения, ретинопатия недоношенных.

Целью исследования явилось изучение структуры заболеваемости органа зрения у недоношенных детей в медицинских учреждениях города Душанбе для разработки мер профилактики и лечения Методы исследования и использованная аппаратура.

Исследуемую группу детей составили 223 новорожденных, из них: доношенные новорожденные – 67, недоношенные новорожденные – 148, дополнительная группа недоношенных новорожденных, имеющих вес, превышающий показатели веса недоношенных, – 8, обследуемые в период с 2013 по 2015 гг. на базе родильных домов г.

Душанбе, отделения неонатологии ГУ НМЦ “Шифобахш” РТ, а также кафедры офтальмология ГОУ ТГМУ им Абуали ибни Сино.

Всем новорожденным, проводилось офтальмологические обследование, а также фотографирование глазного дна при помощи камеры Smart Scope PRO.

Статистический анализ полученных данных проводили на ПК с использованием прикладных программ «Statistica 10» (Stat Soft Inc., 1984-2011, США) и «IBM SPSS Statistics 21» (IBM Corp., 1989, 2012).

Полученные результаты и их новизна: среди обследованных новорожденных наиболее часто были выявлены изменения сосудов глазного дна, отражающих наличие энцефалопатии новорождённых – 62%.

Наряду с этим были выявлены дакриоцистит новорожденных (11,3%) и ретинальные кровоизлияния (9,3%).

Факторами, влияющими на развитие патологии органов зрения, были: вес 1500-2500 г.; гестационный возраст 33-36 недель; наличие при беременности экстрагенитальной патологии (ОРВИ, анемии, гестозы); роды через естественные родовые пути.

Выявлено, что дакриоцистит новорожденных встречается с одинаковой частотой у доношенных и недоношенных новорожденных, матери которых перенесли во время беременности ОРВИ; ретинальные кровоизлияния чаще встречаются среди доношенных новорожденных, матери которых перенесли во время беременности ОРВИ; извитость сосудов наблюдалась в группе с многоплодной беременностью (четырехплодных), а также у детей с низкой массой тела при рождении (1500-2500), что также указывает на то, что чаще всего риск развития патологии органа зрения встречался у детей именно этой весовой группы.

Рекомендации по использованию: необходимо обучить врачей неонатологов частичному первичному осмотру органа зрения новорожденных.

Необходимо создание специализированного центра, по оказанию специализированной помощи детям с РН с обученными специалистами и необходимым оборудованием.

Диспансеризация детей с РН.

Профилактика развитие гипоксии у новорожденных.

Профилактика развитие гипоксии у новорожденных.

Область применения: офтальмология, неонатология.

АННОТАТСИЯИ

диссертатсияи Каримӣ Шаҳноз Аъзамҷон дар мавзӯи «Муносибати ангезандагӣ ба такмили ихтисоси омӯзгорони синфҳои ибтидоӣ дар низоми муосири маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон», барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои педагогӣ аз рӯи ихтисоси 13.00.08 – Назария ва методикаи таҳсилоти касбӣ ( 13.00.08.04 – Назария ва методикаи фанҳои гуманитарӣ)

Вожаҳои калидӣ: Муносибати ангезандагӣ, такмили ихтисос, омӯзгорони синфҳои ибтидоӣ, субъектҳои раванди таълим, низоми таълим, худомӯзӣ, худинкишофдиҳӣ, усулҳои фаъоли таълим, инкишоф, имконияти педагогӣ, таҷрибаомӯзии педагогӣ.

Мубрамии мавзӯи таҳқиқот.

Дар шароити муосири рушди низоми маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон вазифаи асосии низоми таҳсилот дарёфти роҳу усулҳои баландбардорӣ ва такмили ихтисоси омӯзгорони муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ, ба хусус синфҳои ибтидоӣ маҳсуб меёбад, ки он барои боз ҳам самаранок намудани фаъолияти педагогии омӯзгорон, мутобиқ будани онҳо бо талаботҳои замони иттилоотӣ-коммуникатсионии ҷамъияти муосир мусоидат намояд.

Ин нуктаҳо мубрамии таҳқиқ намудани имконияти педагогии рушди муносибати ангезандагӣ ба такмили ихтисоси омӯзгорони синфҳои ибтидоиро асоснок менамояд. Ҳадафи таҳқиқоти мазкурро аз ҷиҳати назариявӣ асоснок намудани ангезандагӣ ва муносибати он ба такмили ихтисоси омӯзгорони синфҳои ибтидоӣ дар шароити муосир ва дар амал санҷидани он ташкил медиҳад.

Навгонии илмии таҳқиқот дар он аст, ки моҳияти муносибати ангезандагии такмили ихтисоси омӯзгорони синфҳои ибтидоӣ дар шароити муосири рушди маориф муайян карда шудаанд;-шароитҳои психологию-педагогӣ ва таъсиркунанда ба ташаккули муносибати ангезандагии такмили ихтисоси омӯзгорон асоснок шудаанд;-роҳҳои озмоишӣ – таҷрибавӣ ва санҷиши технологияи ташаккули муносибати ангезандагии такмили ихтисоси омӯзгорон дар низоми таҳсилот баррасӣ шуданд;-шароитҳои педагогии ташкили умумияти низоми ташаккули муносибати ангезандагии такмили ихтисоси омӯзгорони синфҳои ибтидоӣ дар шароити муосири раванди таҳсил амиқ гардид;-меъёрҳо ва нишондиҳандаҳо доир ба муайянсозии сатҳи муносибати ангезандагии такмили ихтисоси омӯзгорони синфҳои ибтидоӣ дар таълим муайян карда шуданд.

Аҳамияти амалии таҳқиқоти диссертатсионӣ дар он аст, ки баҳри такомули муносибати ангезандагӣ ба такмили ихтисоси омӯзгорони синфҳои ибтидоӣ маводи ташхисӣ, барномаи таълимӣ ва тавсияҳои методӣ, барои такмили мундариҷаи таълим ва таҳияи тадбирҳои технологӣ ва инкишофдиҳӣ, ки ба рушди усули ангезандагӣ равона карда шудаанд, таҳия карда шудаанд.

Ба ғайр аз ин, барои Донишкадаҳои такмили ихтисос ва бозомӯзии кормандони соҳаи маориф курси лексияҳо оид ба педагогика, махсусан, қисмати дидактика дар низоми такмили ихтисоси омӯзгорон таҳия карда шудааст.

АННОТАЦИЯ

диссертации Зафарзоды Мафтуны Зафар на тему «Технология использования краеведческих материалов будущими учителями иностранного языка в целях патриотического воспитания личности», представленной на соискание учёной степени кандидата педагогических наук по специальности 13.00.08 - Теория и методика профессионального образования (педагогические науки) (13.00.08.04 - Теория и методика гуманитарных дисциплин)

Ключевые слова: патриотическое воспитание, лексико-грамматические материалы, эффективность технологии, апробация, разработка, краеведческие материалы, анализ поведения, развитие речи, будущий учитель, посредством современных и традиционных методических приемов, развитие личности.

Диссертация посвящена одной из актуальных проблем современной педагогики – использованию краеведческих материалов будущими учителями иностранного языка в целях патриотического воспитания личности, т.к. в эпоху ощутимых научно-технических достижений и новых открытий в человеческом сознании, нужны высококвалифицированные учителя, воспитывающие подрастающее поколение в духе патриотизма и национального самосознания.

Отсюда, воспитание национального патриотического самопознания и самосознания образованной личности является одним из основных вопросов современной педагогики.

Цель исследования: разработка, апробация, а также внедрение в иноязычный процесс технологии использования краеведческих материалов с целью патриотического воспитания студентов на занятиях по практике устной и письменной речи английского языка в языковом вузе.

Объект исследования: процесс иноязычного образования на языковом факультете педагогического вуза.

Предмет исследования: педагогические условия, созданные через призму краеведческих материалов на английском языке в целях патриотического воспитания будущих учителей иностранного языка.

Научная новизна исследования: - рассмотрено содержание компонентной характеристики патриотизма как важнейшего качества языковой личности, описаны основные направления ее воспитательного развития; - определены воспитательные функции учителя, квалифицировано педагогическое инструментирование иноязычного процесса патриотического воспитания; - разработана структурно-содержательная модель оценки качества патриотического воспитания студентов; - разработана и экспериментально апробирована технология использования краеведческих материалов будущими учителями иностранного языка в целях патриотического воспитания личности.

Теоретическая и практическая значимость работы заключается в том, что в ней расширено представление о патриотическом воспитании; раскрыта сущность и определено основное содержание воспитательной работы в иноязычном процессе вуза; систематизированы различные аспекты и подходы для использования воспитательного потенциала краеведческих материалов при обучении английскому языку в языковом вузе; разработаны способы оптимального педагогического обеспечения процесса применения краеведческих материалов при воспитании будущих учителей иностранного языка средствами иноязычной речевой деятельности; представлены пути и приёмы эффективного использования краеведческих материалов в рамках разработанной технологии с целью патриотического воспитания будущих учителей иностранного языка средствами специальных дисциплин.

Предлагаемая авторская технология может быть использована в процессе преподавания иностранного языка во всех типах национальных образовательных учреждений.

АННОТАЦИЯ

Самиевой Шахнозы Тимуровны Клинико-функциональное состояние щитовидной железы у больных с ожирением в условиях йодного дефицита Ключевые слова.

Щитовидная железа, йододефицит, тиреотропный гормон, абдоминальное ожирение, ИМТ, объём талии, бигуаниды.

Цель исследования.

Выявить взаимосвязь клинико-функционального состояния щитовидной железы у больных с ожирением в условиях йодного дефицита.

Методы исследования.

Объектом исследования служили 156 пациентов с абдоминальным ожирением и дисфункцией щитовидной железы (139 женщин,17 мужчин) в возрасте от 24 до 72 лет (средний возраст составил 45,3±0,9) обратившихся в Медицинский центр исполнительного аппарата Президента РТ в период с 2021 по 2023 гг.

В настоящем исследовании у больных при помощи биоимпедансометрии был вычислен индекс висцерального жира ирассчитан индекс массы тела по формуле Кетле.

Из лабораторных методов исследования проводилось определение общих показателей крови и мочи, биохимический анализ крови (АЛТ, АСТ, билирубин, липидный спектр), а также гормональное исследование с определением уровня ТТГ и свободных фракций тиреоидных гормонов, титр антител к ТПО, инсулина.

Для диагностики патологии щитовидной железы и печени проводилось ультразвуковое исследование щитовидной железы и печени.

Статистический анализ материалов производился с использованием пакета прикладных программ «Statistica 10.0» (StatSoftInc., USA).

Полученные результаты и их новизна.

В ходе клинического исследования проведена комплексная оценка тиреоидной дисфункции у пациентов с ожирением, проживающих в йододефицитных регионах.

Исследование позволило установить распространенность нарушений функционального состояния щитовидной железы в данной группе пациентов.

На основе полученных результатов сформирован диагностический алгоритм, обеспечивающий раннее выявление тиреоидной патологии у лиц с избыточной массой тела в условиях недостаточного потребления йода.

Установлены объективные критерии, позволяющие оптимизировать выбор терапевтической стратегии при сочетании тиреоидной патологии и ожирения в условиях йодного дефицита.

Рекомендации по использованию.

Полученные результаты исследований позволят избежать развития кардиометаболических нарушений и увеличить продолжительность жизни населения при ранней диагностике пациентов с ожирением и с субклиническим и манифестным формах гипотиреоза с дифференцированным подходом к лечению, основанного на патогенетических особенностях патологии.

Область применения.

Эндокринология.

Внутренние болезни.

АННОТАЦИЯ

СЕГИЗБАЕВ МАЪРУФДЖОН ФАЙЗУЛЛАЕВИЧ «ФЛОРА МОГОЛ-ТАУ»

Ключевые слова: флора, флороценотип, жизненные формы, биологический спектр, географический элемент, ареал, растительные ресурсы, редкие растения, охрана редких видов.

Объект исследования: флора сосудистых растений Могол-тау.

Цель исследования: комплексное изучение и анализ флоры Могол-тау с критическим просмотром всех накопленных к настоящему времени данных.

Методы исследования: маршрутно-полевой, классический географоморфологический, а также методы проведения полного флористического анализа, конспект флоры составлен по APG IV (2016), названия таксонов в соответствии со сводкой IPNI (www.ipni.org), фамилии авторов — согласно Brummit.

Полученные результаты и их новизна: Впервые проведено детальное флористическое исследование одного из уникальных участков Западного ТяньШаня – хребта Могол-тау; составлен критически проанализированный конспект, насчитывающий 945 видов, относящихся к 402 родам и 78 семействам и очерк ее исследования; изучены и подробно характеризованы географическое распространение и эколого-фитоценотическая приуроченность видов флоры в пределах региона.

При этом для большинства видов существенно уточнены и расширены границы ареалов. 157 видов впервые приводятся для территории исследования, 5 видов для Северного Таджикистана, а 2 вида- для территории Таджикистана.

По материалам исследования описан новый для науки вид - Schrenkia turakulovii Segizbaev.

Ha основании анализа гербарного материала и полевых наблюдений, а также в результате уточнения таксономического статуса из состава флоры исключено 8 видов.

Выявлен и описан новый тип ареала для видов Centralasiatica.

Подтверждена флористическая близость флоры Могол-тау с другими локальными флорами горных районов Центральной Азии.

Определено место её в ботанико-географическом районировании.

Рекомендации по их использованию и область их применения: Полученные результаты служат основой для охраны и разработки системы устойчивого использования растительных ресурсов и при подготовке списков и видов для очередного издания Красной книги Республики Таджикистан.

Критический конспект флоры послужит для создания государственного кадастра Согдийской области и при составлении новых изданий флоры республики.

Кроме того, диссертация содержит обширные материалы, которые могут быть использованы в учебном процессе естественных факультетов вузов Таджикистана и Центральной Азии Научные исследования используются в области ботаники, геоботаники, хорологии, экологии, озеленения, медицины, ресурсоведении, систематики и флористики.

АННОТАТСИЯ

ба автореферати диссертатсияи Шарифзода Нурулло Шариф дар мавзуи «Баҳодиҳии захираҳои бонкӣ ҳамчун унсури иқтидори молиявию сармоягузории мамлакат» барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои иқтисодӣ аз рӯйи ихтисоси 08.00.07- Молия, муомилоти пулӣ ва қарз

Калидвожаҳо: захираҳои бонкӣ, захираҳои худӣ, захираҳои ҷалбкардашуда, пасандоз, амонат, қарз, сармоягузорӣ, самаранок истифодабарии захираҳо, пасандозҳои муҳлатнок, иқтидори молиявию сармоягузорӣ, усулҳои ҷалби пасандоз, қарзҳои байнибонкӣ, ташаккули захираҳо, баҳодиҳии захираҳо, босуботии бонкҳо, механизмҳои ҷалби пасандозҳо, тавозуни бонк.

Дар шароити имрӯза яке аз масъалаҳои муҳим ва зарурӣ дар иқтисоди миллӣ ин муайян намудани дараҷа ва иқтидори молиявию сармоягузории бонкӣ ба иқтисодиёт мебошад. Қайд намудан зарур аст, ки муайян намудани иқтидорҳои молиявию сармоягузорӣ на танҳо дар кишвари мо, инчунин дар дигар кишварҳо низ дорои муаммоҳои зиёд мебошад.

Муаммоҳои ташаккул ва устувории иқтидори молиявию сармоягузории кишвар дар инкишофи муносибатҳои ҷамъиятию сиёсӣ ва иқтисодии ҳамаи кишварҳо аҳаммияти хосса дорад.

Дар раванди таҳқиқот усулҳои таҳлили муқоисавӣ, ҷалб ва баҳодиҳӣ, санҷишҳои тестии муодилавӣ, моделсозӣ, таҳлилу синтез, тарҳрезии риёзиву иқтисодӣ, мушоҳида, гурӯҳбандӣ, таҳлили динамикӣ ва монанди инҳо истифода гардидаанд.

Дар баробари муайян намудани сарчашмаҳои ташаккул, истифода намудани захираҳои бонкӣ ба сифати сармоягузорӣ, пеш аз ҳама, зарурати омӯзиши мақсадҳо, вазифаҳо, принсипҳо, усулҳо ва механизмҳои нисбатан афзалиятнок хеле муҳим мебошад.

Таҳлили маводи оморӣ нишон медиҳад, ки барои қисман таъмин намудани иқтисодиёти давлатҳо бо пул нақши захираҳои бонкӣ торафт зиёд гардида истодааст.

Аз ин рӯ, бисёр олимони ватанӣ ва хориҷӣ муаммоҳои ташаккул ва идоракунии захираҳои бонкиро омӯхта истодаанд.

Бояд қайд намуд, ки сарчашмаҳои захираҳои бонкӣ аз ҳисоби захираҳои худӣ ва захираҳои ҷалбкардашуда ташкил карда мешавад.

Барои ташаккул додани захираҳои бонкӣ дар амалия усулҳои фоизӣ ва ғайрифоизӣ ва механизмҳои гуногун истифода бурда мешавад. Ҳамзамон, принсипҳои идоракунӣ ва муайян намудани самтҳои афзалиятнок барои бонкҳо зарур мебошад.

Дар шароити имрӯза истифодаи самараноки захираҳои бонкӣ дар самтҳои гуногун барои баланд бардоштани вазъи молиявии онҳо хеле муҳим ба ҳисоб меравад.

АННОТАТСИЯ

ба автореферати диссертатсияи Султонов Абдураҳмон Неъмонович дар мавзуъи «Баланд бардоштани самаранокии равандҳои сармоягузорӣ дар соҳаи хизматрасониҳои таҳсилоти олии касбӣ дар Тоҷикистон» барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои иқтисодӣ аз рӯйи ихтисоси 08.00.05.02 – Хизматрасонӣ дар соҳаҳои илм, маориф ва иҷтимоиёт

Калидвожаҳо: низоми маориф, сармоягузорӣ, сармояи инсонӣ, даромад, фондҳои асосӣ, сарчашмаҳои ғайрибуҷетӣ, сарчашмаҳои буҷетӣ, хароҷот, захираҳои молиявӣ.

Мақсади таҳқиқоти ба анҷомрасида омӯзиши ҷанбаҳои назариявӣ ва амалии татбиқи натиҷаҳои самаранокии равандҳои сармоягузорӣ ба соҳаи хизматрасониҳои таҳсилоти олии касбӣ дар мамлакат ба ҳисоб меравад.

Дар таҳқиқоти рисолаи диссертатсионӣ аз усулҳои гуногуни таҳлилӣ ба моандӣ, мушоҳида, абстраксияи илмӣ, ҷадвалсозӣ ва графиксозӣ, таҳлили иқтисодӣ-математикӣ ва молиявӣ, усулҳои муқоисавӣ, усулҳои коррелятсионӣрегрессионӣ истифода шудаанд.

Истифода намудани усулҳои номбаршуда имкони кушодани аҳамияти самаранокии сармоягузориҳоро ба соҳаи хизматрасониҳои таҳсилоти олии касбӣ бештар намуд.

Асоси натиҷаҳои ба дастомада ва навгонии илмии таҳқиқотро ҷанбаҳои зерин ташкил менамоянд: Дар таҳқиқоти диссертатсионӣ асосҳои назариявӣ таҳқиқ ва истифодаи равандҳои сармоягузорӣ, моҳияти иқтисодии сармоя ва амалии истифодаи он, моҳияти соҳаи маориф, махсусан соҳаи хизматрасониҳои таҳсилоти олии касбӣ ҳамчун замимаи афзун намудани сармояи инсонӣ мавриди омӯзиш қарор гирифта шудааст. Ҳамзамон, раванди сармоягузорӣ ба соҳаи хизматрасониҳои таҳсилоти олии касбӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон, самтҳои хароҷотбарорӣ дар соҳаҳои муайяни интихобгардида, омилҳои таъсиррасон ба фазои сармоягузорӣ ба соҳаи таҳсилоти олии касбӣ дар мамлакат ва баҳодиҳии лоиҳаҳои сармоягузории буҷетӣ ва ғайрибуҷетӣ ба соҳаи хизматрасониҳои таҳсилоти олии касбӣ гузаронида шудааст.

Дар таҳқиқот, инчунин, самтҳои мукаммалгардонии равандҳои сармоягузорӣ ба соҳаи таҳсилоти олии касбӣ, ҷолибнокии сармоягузории хусусӣ, афзуннамоии самаранок истифодабарии сарчашмаҳои малағгузории буҷетӣ ва диверсификатсияи хароҷот ба соҳаи хизматрасониҳои таҳсилоти олии касбӣ мавриди таҳқиқ ва хулосабарориҳо қарор дода шудаанд.

Натиҷаҳои таҳқиқи мавзӯи рисолаи диссертатсиониро метавон дар раванди коркарди санадҳои меъёрӣ-ҳуқуқӣ дар самти хизматрасониҳои соҳаи маориф, ворид намудани иловаҳо ба қонунгузории мавҷуда оид ба хизматрасониҳои соҳаи тасҳилоти олии касбӣ, таҳияи дастуру воситаҳои таълимӣ васеъ истифода намуд.

Соҳаи истифода.

Натиҷаҳои таҳқиқотро метавон ҳангоми гузаронидани корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ оид ба баланд бардоштани самаранокии равандҳои сармоягузорӣ дар тамоми соҳаҳои хоҷаги халқ истифода намуд.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Ањёзода Шоњрух Табарукшо дар мавзуи: «Табиати њуќуќї-љиноятии экстремизми иттилоотї тибќи ќонунгузории Љумњурии Тољикистон» Калидвожањо: экстремизм, экстремизми иттилоотї, иттилоот, воситањои ахбори омма, шабакањои алоќаи барќї, интернет, фаъолияти экстремистї, ташкилоти экстремистї-террористї, муќовимат, кибертерроризм Тањќиќоти диссертатсионии мазкур нахустин пажўњиши маљмуиест, ки дар он табиати њуќуќии экстремизми иттилоотї тибќи ќонунгузории Љумњурии Тољикистон мавриди тањлил ќарор дода шудааст.

Маќсади тањќиќот тањлилу баррасии пањлуњои мухталифи ќонунгузорї вобаста ба љавобгарии љиноятї барои содир намудани кирдорњои љиноятие, ки дар онњо аломати экстремизми иттилоотї инъикос гардидааст ва дар ин замина пешнињоди тавсияву таклифњо оид ба мукаммал намудани ќонунгузории љиноятии Љумњурии Тољикистон мањсуб меёбад.

Навгонии диссертатсияи мазкур дар хулоса ва пешнињоди муаллиф дарљ гардидааст, ки барои бандубасти воќеъбинонаи љиноятњои хусусияти экстремистидошта, ки бо истифодаи воситањои ахбори омма, шабакањои алоќаи барќї, аз љумла интернет содир карда мешаванд, мусоидат менамояд.

Муаллиф зимни тањќиќ мавзуъ пайдоиш ва ташаккулёбии мафњуми экстремизми иттилоотї, хавфи љамъияти он, асосњои њуќуќии муќовимат ба он, тањлили муќоисавии ќонунгузории зиддиэкстремистии давлатњои аъзои ИДМ ва дигар шарикони минтаќавї дар муќовимат ба эктремизми иттилоотї, асосњои умумии криминализатсия, квалификатсия ва дифференсиатсияи экстремизми иттилоотї, мукаммалсозии аломатњои таркиби љиноятњои хусусияти экстремистидошта, ки бо истифодаи ВАО, шабакањои алоќаи барќї, аз љумла интернет содир карда мешаванд, инчунин умумият ва тафовути экстремизми иттилоотї бо терроризми иттилоотиро мавриди тањќиќ ќарор додааст.

Муаллиф дар тањќиќи масоили мазкур ба натиљае расидааст, ки тањќиќоти диссертатсионї метавонад боиси такмили меъёрњои амалкунандаи ќонунгузории љиноятї гардад ва он дар фаъолияти њуќуќэљодкунии маќомоти ќонунгузори љумњурї мавриди истифода ќарор гирад.

АННОТАЦИЯ

диссертации Муроди Халимджон Гафурзода, на тему «Физические основы управления временных характеристик в непрерывно действующих лазерах с насыщающимся поглотителем внутри резонатора», представленной на соискание ученой степени доктора физико-математических наук по специальности 01.04.07 - физика конденсированного состояния.

Ключевые слова: лазер, усиление, поглощение, резонатор, продольные моды, синхронизация, световой импульс, длительность, период, активная, пассивная, насыщение, энергия.

Целью настоящей работы являлось исследование физических основ, создания высокой эффективности режима генерации световых импульсов при использовании насыщающегося поглотителя внутри резонатора в лазерах непрерывного действия.

Исследовать область существования, определить закономерности влияния геометрических параметров резонатора и оптических характеристик насыщающегося поглотителя на временные и энергетические характеристики излучения для установления критерия выбора насыщающегося поглотителя.

Рассчитать корреляцию временных и спектральных характеристик излучения непрерывного лазера в режиме синхронизации мод и определить механизм высокой стабильности сложной временной структуры для их практического применения.

Методы исследования и использованный аппарат.

Материал исследования состоит из экспериментальных и теоретических данных режима генерации периодической последовательности сверхкоротких световых импульсов непрерывными лазерами на основе ионов аргона и раствора органического красителя Родамин 6Ж с насыщающимся поглотителем внутри резонатора.

Численные расчеты были проведены на БЭСМ-6 использованием языка программирования ФОРТРАН с применением метода Рунге-Кута.

Полученные результаты и их научная новизна заключаются в том, что экспериментально получена зависимость временных и энергетических характеристик и стабильности излучения лазера, в режиме стационарной пассивной синхронизации мод от разницы в условиях насыщения усиливающих и поглощающих сред, определяемой как параметр S, равной отношению энергии насыщения усилителя к энергии насыщения поглотителя.

Обнаружено существование порога режима пассивной синхронизации мод по параметру S и условие S>Smin сформулировано как критерий выбора насыщающегося поглотителя.

Впервые экспериментально показана возможность существования коротких световых импульсов излучения лазера на красителе в режиме комбинированной синхронизации мод в области отрицательного рассогласования длины резонаторов.

Рекомендации по их использованию.

Для эффективного действия насыщающегося поглотителя внутри резонатора лазера необходимо обеспечить условие ( п/ у>1).

Установлена, что сложная временная структура излучения лазера, свя-зана с синхронизацией нескольких групп продольных мод и могут применяться для повышения эффективности процесса абляции и уплотнения информации.

Область применения.

Результаты работы имеют практическое значение при разработке систем генерации сверхкоротких световых импульсов в лазерах с насыщающимся поглотителем внутри резонатора, в обработке материалов методом абляции и информационных системах.

Также их м

АННОТАЦИЯ

на кандидатскую диссертацию Файзиевой Назиры Олмахмадовны на тему “Педагогические основы формирования познавательных способностей учащихся начальных классов в современных условиях” В диссертации рассматриваются педагогические основы формирования познавательных способностей учащихся начальных классов в современных условиях, в связи с чем, автор диссертационного исследования отмечает, что основной целью обучения и воспитания в начальных классах является формирование образованной личности.

В связи с этим, автор утверждает, что необходимо уделять больше внимания вопросам формирования личности учащихся начальных классов, средств универсализации образовательной деятельности, повышения качества образовательной деятельности, а также их соответствия требованиям общества.

Изучая взгляды отечественных и зарубежных ученых и мыслителей в области педагогики, автор делает вывод о том, что формирование способностей и умений, направленных на развитие познавательных способностей учащихся, очень важно, а также, об овладении педагогами способами, методами и стратегиями, с помощью которых ребенок познает окружающий мир и учится без помощи других изучать, находить и искать нужную информацию.

Автором, также, отмечается, что оценка результатов учебной деятельности учащихся начальных классов необходима, и эта оценка должна обладать мотивирующим и пробуждающим у детей интерес.

Современный педагог должен обладать хорошими педагогическими качествами, отвечающими требованиям современных условий, искать и открывать пути и методы, необходимые для оценки успеваемости учащихся, быть инновационным и творческим, чтобы с помощью этих методов можно было определить сильные и слабые стороны учащихся и составить определенный учебный план.

В диссертации также подчеркивается важность поиска путей повышения профессиональных компетенций учителей, которые способствуют формированию их компетентности в отношениях с учащимися и родителями.

Практическое значение полученных результатов исследования состоит в том, что они повышают степень эффективности развития навыков познавательной направленности учеников начальной школы.

Предложенная модель развития познавательных учебных действий учеников начальных классов, а также связанных с ней условий педагогического и организационного характера, могут применяться педагогическим составом разных видов общеобразовательных учреждений, а также при осуществлении подготовки, или переподготовки педагогов.

Совокупность материалов контрольно-измерительного характера, которые были разработаны в рамках данного исследования, а также выявленные уровни развития учебных действий познавательной направленности, их показатели и критерии, могут быть использованы для оценочной работы во время уроков и внеурочных занятий в младших классах.

АННОТАТСИЯИ

кори диссертатсионии Расулзода Комрон Бахтиѐр дар мавзуи «Нaқши мaтбуoти дaвpии мaҳaллӣ дap тapғиби caйѐҳӣ вa ҳунapҳoи мapдумӣ (дap миcoли нaшpияҳoи дaвpии «Хaтлoн» вa «Caфo», coлҳoи 2018-2021)», ки барои дарѐфти дараҷаи илмии номзади илмҳои филологӣ аз рӯйи ихтисоси 10.01.10 – Рӯзноманигорӣ

Калидвожаҳо: «Хатлон», «Сафо», матбуоти маҳаллӣ, ҳунарҳои мардумӣ, сайѐҳӣ, нашрияҳо, инъикос, маҷалла, вилояти Хатлон, жанр, мундариҷа, рубрика, таблиғ, баррасӣ, таъсир, мухотаб.

Диссертатсияи номзадӣ ба омӯзиш ва таҳқиқи нақши нашрияҳои даврии маҳаллии Тоҷикистон дар тарғиби масъалаҳои сайѐҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ бахшида шудааст.

Объекти таҳқиқ рӯзномаи вилоятии «Хатлон» ва маҷаллаи вилоятии «Сафо» ва предмети таҳқиқ матолиби марбут ба сайѐҳӣ ва ҳунарҳои мардумии ин нашрияҳо интихоб шудаанд.

Эълон шудани «Соли рушди сайѐҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» (2018) ва «Солҳои рушди деҳот, сайѐҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» (солҳои 2019-2021) дар Тоҷикистон боиси қабули барномаҳои мушаххас ва санадҳои меъѐрии ҳуқуқии танзимкунандаи соҳаи туризм гардид.

Дар ҷараѐни таҳқиқ мавқеъ ва истифодаи жанрҳои хабар, мусоҳиба, ҳисобот, репортаж, мақола, очерк, лавҳа, сафарнома дар рӯзномаи «Хатлон» ва маҷаллаи «Сафо» мавриди омӯзиш қарор гирифта, мавзуъҳои дар қолаби жанрҳо инъикосѐфта ва маҳорати касбии муаллифон муайян карда шудааст.

Дар заминаи пажӯҳиши мавзуъ муаллиф ба натиҷае расидааст, ки нaқши мaтбуoти дaвpии мaҳaллӣ бo нaзapдoшти имкoнияти бeҳтapи шинoхти мaвзeъҳoи caйѐҳӣ, poбитa вa фapoгиpии aудитopияи вилoят, уcулҳoи зaмoнaвии иpcoли иттилooт, тaтбиқи ҳaдaфҳoи pушди coҳaи caйѐҳӣ вa ҳунapҳoи мapдумӣ нaзappac acт.

Муаллиф оид ба истифодаи натиҷаи амалии таҳқиқот 7 пешниҳод манзур карда, аз ҷумла тавсия медиҳад, ки бo дapнaзapдoшти мубpaмияти coҳaи жуpнaлиcтикaи caйѐҳӣ вa aфзoиш ѐфтaни тaлaбoти aудитopия бa мaвoди ин coҳa дap зaминaи фaкултeт вa шуъбaҳoи жуpнaлиcтикaи дoнишгoҳҳoи Тoҷикиcтoн куpcи мaхcуcи «Жуpнaлиcтикaи caйѐҳӣ» тaшкил кapдa шaвaд.

Инчунин, дар доираи фанни «Журналистика ва фарҳанги миллӣ» омӯзонидани шеваҳои хоси инъикоси ҳунарҳои мардумӣ аз аҳаммият холӣ нест.

Мубрамияти таҳқиқот дар он аст, ки ВАО ҳамчун воситаи сареъ ва муассири пешниҳоди иттилооти иҷтимоӣ дар пешбурди соҳаи сайѐҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ саҳми арзанда мегузорад.

Мавзуи инъикоси сайѐҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ дар матбуоти маҳаллии вилояти Хатлон дар журналистикаи тоҷик қаблан мавриди омӯзиши илмӣ қарор нагирифтааст.

Дар кор методҳои таърихӣ-муқоисавӣ, таҳлилӣ-муқоисавӣ ва таҳлили анъанавӣ истифода шудааст.

АННОТАТСИЯ

Ба автореферати диссертатсияи Ҳакимзода Файзали Исматулло дар мавзуи «Таҳлили муқоисавии ҷумлаи пайрави пуркунанда дар забонҳои тоҷикӣ ва англисӣ (дар асоси асари «Ёддоштҳо»-и Садриддин Айнӣ)» барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои филология аз рӯйи ихтисоси 10.02.20 – Забоншиносии муқоисавӣ-таърихӣ, типологӣ ва муқоисавӣ.

Калидвожаҳо: ҷумла, ҷумлаи сода, ҷумлаи содаи яктаркиба, ҷумлаи содаи дутаркиба, ҷумлаи содаи сетаркиба, ҷумлаи мураккаб, ҷумлаи муайяншахс, ҷумлаи номуайяншахс, ҷумлаи хулас, ибора, калима, калимасозӣ, ҷумласозӣ, ҷумлаи инкорӣ, ҷумлаи саволӣ, ҷумлаи хабарӣ, ҷумлаи ҳикоягӣ, ҷумлаи хабарӣ, ҷумлаи мураккаби тобеъ, ҷумлаи мураккаби пайваст, ҷумлаи пайрави пуркунанда.

Пас аз таҳқиқоти забоншинос Д.

Тоҷиев дар забоншиносии тоҷик чанд пажуҳиши дигар аз ҷониби С.

Атовуллоев ва Ф.

Зикриёев ба табъ расиданд, ки онҳо идомаи равиши таҳқиқоти ҷумлаҳои мураккаби тобеъ дар забоншиносии он даврон ба шумор мераванд.

Гузашта аз ин, таҳқиқотҳои анҷомёфта доир ба ҷумлаҳои мураккаби тобеи забони тоҷикӣ масъалаҳои омухтанашуда бисёранд. Қайд кардан ба маврид аст, ки муаллиф ҳангоми таҳқиқоти рисолаи худ бар пояи асарҳои забоншиносони ватаниву хориҷӣ такя менамояд.

Як қатор забоншиносони шинохтаи тоҷик перомуни ҷумаҳои мураккаби тобеъ ва пайваст таҳқиқотҳои зиёдеро анҷом доданд, ба монандӣ Л.

Бузургзода, Ф.

Зикриёев, Д.

Тоҷиев, М.Қосимова, Р.

Асозода, П.Ҷамшедов, К.

Усмонов, С.Ҷоматов, Ҳ.

Насрулло.

Б.

Ниёзмуҳаммадов, Ш.

Рустамов, С.

Атобуллоев, Х.Ҳусейнов.

Аз забоншиносони хориҷ бошанд, амсоли Арнольд И.

В., Аракин В.

Д., Виноградов В.

В., Смирнитский А.

О., Реформатский А., Каушанская В.

Л., Качалова, Пешковский А.

М., Greenblatt Stephen, Garner Bryan A., Paul Adams Michael, Algeo John, Adams Valerie, Biber Douglas, Jespersen Otto ва дигарон ҳамчун асоси назариявӣ ва манбаи методологӣ истифода шудаанд. Ҳамин тавр, дар забоншиносии ватанӣ ва хориҷӣ як қатор корҳое вуҷуд доранд, ки ба омӯзиш ва таҳқиқи ин ё он ҷанбаи ҷумлаи пайрави пуркунанда бахшида шудаанд.

Аз ин хотир, ба риштаи таҳқиқ кашидани масъалаи мазкур, яъне таҳлили муқоисавии ҷумлаи пайрави пуркунанда дар забонҳои тоҷикӣ ва англисӣ айни мудаост.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Ҳаѐзода Қиѐмуддин Амонулло дар мавзуи «Самтҳои таъмини устувории фаъолияти бонкҳо дар шароити норасоии заҳираҳои молиявӣ» Калимаҳои калидӣ: сармояи худӣ, устувории бонкҳо, омилҳои таъмини устуворӣ, меъѐрҳои мақбул, миѐнаравии молиявӣ, ҷалби пасандозҳо, пешниҳоди қарз, сифати дороиҳо, идоракунии пардохтпазирӣ, суботи молиявӣ.

Мақсади асосии рисолаи илмӣ.

Мақсади асосии таҳқиқот коркарди ҷанбаҳои назариявию методӣ ва тавсияҳои амалӣ оид ба ташаккули низоми таъмини устувории молиявии бонкҳои тиҷоратӣ дар шароити норасоии захираҳои молиявӣ мебошад.

Усулҳои таҳқиқот. Ҳангоми иҷрои таҳқиқот усулҳои илмии мантиқӣ, таҳлилӣ, иқтисодӣ-оморӣ, иқтисодӣ-риѐзӣ, графикӣ, коршиносӣ, истисно, муқоиса ва дигарҳо истифода шудаанд.

Натиҷаҳои бадастомада ва навгониҳои илмии таҳқиқот ин ҷиҳатҳоро дар бар мегиранд: Мафҳуми «устувории бонкҳои тиҷоратӣ» аниқ ва муносибати он бо дигар мафҳумҳои ба он наздик муайян карда шудааст; омилҳои берунӣ ва дохилии таъмини устувории бонкҳои тиҷоратӣ муайян ва тасниф карда шуда, нишондиҳандаҳои тавсифкунандаи устувории молиявии бонкҳои тиҷоратӣ арзѐбӣ ва хусусиятҳои таъмини устувории бонкҳои тиҷоратӣ дар шароити норасоии захираҳои молиявӣ муайян карда шудаанд; раванди барқароршавии баъдибуҳронии низоми бонкии мамлакат, нишондиҳандаҳои тавсифкунандаи фаъолияти бонкҳои тиҷоратӣ таҳлил карда шуда, дар ин асос хавфҳои низоми бонкӣ ва мушкилоти мавҷудаи таъмини устувории молиявии бонкҳои тиҷоратӣ дар шароити норасоии захираҳои молиявӣ муайян ва арзѐбӣ карда шудаанд; имконияти истифодаи методикаҳои муносиб барои таҳқиқи пойгоҳи захиравӣ ва таҳлили кифоятии захираҳои молиявии бонкҳои тиҷоратӣ муайян ва самаранокии онҳо тасдиқ карда шудааст; барои таҳким ва такмили амсилаи танзим ва назорати низоми бонкӣ ба хотири таъмини устувории молиявии бонкҳои тиҷоратӣ тадбирҳо таҳия ва тавсияҳо пешниҳод карда шудаанд; дар асоси таҳлили пардохтпазирӣ ва даромаднокӣ самтҳои таҳкими устувории молиявии ҶСК «Бонки Эсхата» муайян карда шудааст; пешниҳодҳо оид ба корбурди воситаҳои муосири маркетинги бонкӣ барои ҷалби захираҳои молиявӣ ва ҷойгиркунии муносиб ва самараноки онҳо таҳия карда шудаанд.

Тавсияҳо оид ба истифодаи натиҷаҳо.

Натиҷаҳои назариявии таҳқиқот дар таҳкими равишҳои илмӣ ба дарки масъалаи таъмини устувории молиявии бонкҳои тиҷоратӣ дар шароити норасоии захираҳои молиявӣ имкон медиҳанд.

Тавсияҳои таҳияшуда метавонанд ба такмили методикаҳои таҳлил ва арзѐбии нишондиҳандаҳои устувории молиявии бонкҳои тиҷоратӣ миусоидат кунанд.

Соҳаи истифода: натиҷаҳои кори диссертатсионӣ метавонанд ҷиҳати мукаммал гардонидани қонунгузории миллӣ, таҳияи барномаҳои стратегӣ, татбиқи дурнамои сиѐсати пулию қарзӣ ва фаъолияти бонкҳои тиҷоратии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар самти таъмини устувории фаъолияти бонкҳо дар шароити норасоии захираҳои молиявӣ мавриди истифода қарор дода шаванд.

Муқаррароти назариявӣ ва тавсияҳои амалии таҳқиқот дар раванди таълимии зинаи бакалавриат бо самти ихтисосҳои «Молия ва қарз» ва «Фаъолияти бонкӣ» истифода мешаванд.

АННОТАЦИЯ

к автореферату диссертации Одиназоды Нуриниссо Хотамшо на тему: «Принцип универсальной юрисдикции и его развитие международными конвенциями и уставами международных судебных учреждений»

Ключевые слова: юрисдикция государства, понятие, основание, формы, способы, механизмы, принцип, универсальная юрисдикция, историческая эволюция, реализация, судебный прецедент, международные конвенции, устав, статут, международное судебное учреждение, уголовная ответственность, международное уголовное право, уголовное законодательство, Уголовный кодекс.

Научная деятельность Одиназоды Н.

Х. посвящена исследованию важнейшего научно-практического вопроса - принципа универсальной юрисдикции и его развитие международными правовыми актами и учредительными документами международных судебных учреждений.

Данное диссертационное исследование проведено с учетом исследования принципа универсальной юрисдикции в ретроспективе, исторических судебных прецедентов, в которых применялся данный принцип, его развитие международными конвенциями и уставами международных судебных учреждений, современных научных представлений о юрисдикции государств в международном и национальном уголовном праве.

Основная цель исследования является комплексный анализ и всестороннее изучение международных правовых актов, юридического содержания принципа универсальной юрисдикции и выявление конкретных форм и способов реализации принципа универсальной юрисдикции через международные и национальные судебные учреждения, разработка и представление научных рекомендаций по повышению эффективности международных и национальных механизмов борьбы с международными преступлениями, реализация положений международно-правовых актов, признанных Таджикистаном.

На основании проанализированных теоретических и практических источников и взглядов можно отметить, что результаты проведенного исследования будут способствовать совершенствованию применения принципа универсальной юрисдикции в уголовном законодательстве Республики Таджикистан, его адаптации к международно-правовым инструментам, фактической реализации законодательства в данной сфере, и в целом будет способствовать развитию международного и национального уголовного права.

Аннотатсия

ба диссертатсияи Маҷидов Парвизҷон Имомназарович дар мавзуи «Истифодаи шароитҳои психологӣ-педагогӣ дар инкишофи муоширати хонандагони синни хурди мактабӣ дар раванди таълим» барои дарѐфти дараҷаи илмии доктори фалсафа (PhD), доктор аз рӯйи ихтисоси 6D050300 – Психология (6D050307- Психологияи педагогӣ)

Калидвожаҳо: психологияи бачагона, хусусиятҳои психологӣ-педагогӣ, хонандагони синни хурди мактабӣ, инкишофи муошират, раванди таълим, протсессҳои психологӣ, қобилияти коммуникативӣ-нутқӣ, фарҳанги педагогӣ, таҷрибаи озмоишӣ, муассисаи таҳсилоти миѐнаи умумӣ. Ҳадафи таҳқиқот: Аз ҷиҳати назариявӣ омӯхтан ва ба таври амалӣ муайян намудани хусусиятҳои психологӣ-педагогии инкишофи муоширати хонандагони синни хурди мактабӣ дар раванди таълим.

Мавзуи таҳқиқот: хусусиятҳои психологӣ-педагогии инкишофи муоширати хонандагони синни хурди мактабӣ дар раванди таълим.

Объекти таҳқиқот: инкишофи муоширати хонандагони синни хурди мактабӣ дар раванди таълим.

Натиҷаҳои асосии таҳқиқот дар мавридҳои зерин баррасӣ гардидаанд: конференсияҳои ҷумҳуриявӣ ва байналмиллалии илмӣ-амалӣ, тренингҳо, мизҳои мудаввар ва семинарҳо оид ба масъалаҳои таҳқиқшаванда; дар гузориш ва муҳокимаҳои мунтазам дар ҷаласа ва семинарҳои илмӣ-методӣ; дар маърузаҳои конференсияҳои солонаи илмӣ-амалии ҳайати профессорону омӯзгорони ДДОТ ба номи С.

Айнӣ.

Дараҷаи истифода: натиҷаҳои таҳқиқот дар раванди таълим дар кафедраи психологияи умумидонишгоҳии ДДОТ ба номи С.

Айнӣ амалӣ гардонида шудаанд.

Татбиқи амалии натиҷаҳои таҳқиқот: Шароитҳои психологӣпедагогии пешниҳодшуда, воситаҳои инкишофи муоширати хонандагони синни хурди мактабӣ дар ҷараѐни таълим, маводи ташхисии таҳияшуда ва тавсияҳои методиро омӯзгорон дар ҷараѐни таълиму тарбияи муассисаи таҳсилоти мактабӣ истифода бурда метавонанд.

Маводи таҳқиқотро ҳангоми ташкили курсҳои махсус барои донишҷӯѐни коллеҷ ва мактабҳои олии педагогӣ, ба сифати боб ѐ фасли барномаҳои таълимиву китобҳои дарсии самти ихтисоси псхологияи омӯзгорӣ ва синну солӣ, ҳангоми гузарондани курсҳои такмили ихтисос ва бозомӯзии омӯзгорони муассисаҳои таълимӣ, дар амалияи оммавии тарбияи мактабӣ ва оилавӣ истифода бурдан мумкин аст.

Аннотатсияи диссертатсияи Абдуллољони Њамрохон “Асосҳои педагогии рушди тарбияи ҷисмонӣ ва ҳарбӣ-ватандӯстии хонандагони муассисаҳои таҳсилоти миѐнаи умумӣ” барои дарѐфти дараљаи илмии номзади илмњои педагогї аз рўйи ихтисоси 13.00.01. - Педагогикаи умумї, таърихи педагогика ва тањсилот (илмњои педагогї) Вожањои калидӣ: педагогика, тарбияи њарбї ватандўстї, Ватан, Модар, табияи љисмонї, омўзгор, хонанда, муассисаи тањсилоти миѐнаи умумӣ, омодагии дифои њарбї, њуввияти миллї, баланд бардоштани муњаббати ватандўсї.

Равандҳое, ки солҳои охир дар ҷараѐн доранд, беш аз пеш самтҳои шаҳрвандӣ–ватандӯстӣ, маънавию ахлоқӣ, таърихӣ–ватандӯстӣ, фарҳангї– ватандӯстиро таќозо менамоянд.

Ин омилњо барои ғанӣ гардонидани мазмуни тарбияи ватандӯстӣ ва баланд бардоштани қобилияти онњо дар ташаккули арзишҳои ватандӯстӣ дар байни категорияҳои гуногуни наврасону ҷавонон мусоидат мекунад.

Дар баробари афзалиятњои љойдошта тарбияи ватандустї ва тарбияи ҳарбӣ-ватандӯстӣ то њадди зарурї ба роњ монда нашудаанд.

Вобаста ба ин, дар диссертатсияи мазкур масъалаи таълим ва тарбияи ҳарбӣ-ватандӯстии хонандагони муассисаҳои таҳсилоти миѐнаи умумӣ баррасӣ гардидааст.

Мақсади таҳқиқот.

Мақсади таҳқиқоти рисолаи илмии мо таҳияи механизми самараноки таълиму тарбияи ҷасмонӣ ва омодагии дифои ҳарбӣ ҷиҳати болобарии сатҳи тарбияи ҳарбӣ-ватандӯстии хонандагони муассисаҳои таҳсилоти миѐнаи умумӣ мебошад.

Объекти тањќиќот: Асосҳои рушди тарбияи њарбӣ-ватандўстии хонандагон дар муассисаҳои таҳсилоти миѐнаи касбии Љумњурии Тољикистон.

Мавзуи (предмети) тањќиќот.

Хусусиятњои таълиму тарбия намудани хонандагони муассисањои тањсилоти миѐнаи умумї дар тайѐрии њарбии ватандўстӣ.

Навгонии илмии таҳқиқот: - муҳимтарин самтњои асосии таълим ва тарбияи ҷисмонии насли наврас дар љомеаи имрўза бо бањисобгирии андешањои олимони ватанию хориљї муайян карда шуданд; - нақши омӯзгорони тарбияи ҷисмонӣ дар ташаккули тарбияи ҳарбӣватандӯстии хонандагони муассисаҳои таҳсилоти миѐнаи умумӣ ва механизми ташкили тарбияи ҷисмонӣ ва омодагии дифои ҳарбии хонандагон муайян карда шуд; - афкори муайяни педагоги олимон марбут ба тарбияи худогоњии миллї ва ватандўстии љавонон омӯхта шуда, роњу усулњо ва методикаи тайѐр кардани насли оянда дар самти тарбияи њарбї–ватандўстӣ дар шароити муосир муайян карда шуд; - самтњои асосии фаъолияти муштараки омӯзгорони тарбияи љисмонї ва омодагии дифои ҳарбӣ бо хурдсолон ва калонсолон дар раванди таълим муайян карда шудаанд.

АННОТАТСИЯ

ба автореферати диссертатсияи Мирзозода Мавлудахон Зайнӣ дар мавзуӣи «Заминаҳои иҷтимоӣ-ҳуқуқии ислоҳоти судию ҳуқуқӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ аз рӯйи ихтисоси 12.00.01 – Назария ва таърихи ҳуқуқ ва давлат, таърихи таълимот оид ба ҳуқуқ ва давлат

Вожаҳои калидӣ: таърихи ҳуқуқ, заминаҳои ҳуқуқии адолат, иҷтимоиёт, ҳокимияти судӣ, системаи судӣ, ислоҳоти судӣ, марҳилаҳои ислоҳоти судӣ, қонунгузории судӣ, қонунгузории мурофиаи судӣ, адолати судӣ, ҳуқуқ ва озодиҳои инсон ва шаҳрванд, кафолатҳои судӣ.

Мақсади таҳқиқоти диссертатсионӣ тавассути омӯзиши комплексӣ муайян намудани камбудиҳо вобаста ба мавзуи «Заминаҳои иҷтимоӣ-ҳуқуқии ислоҳоти судию ҳуқуқӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» аз он иборат аст, ки эътироф гаштан, кафолати таъмини риоя, воқеан дар амал иҷро ва таҳти ҳимоя қарор дода шудани ҳуқуқҳои инсон ва шаҳрванд – ҳадафҳое мебошанд, ки минбаъд ҳуқуқ мувофиқи таъинот ва табиати аслии худ на танҳо дар доираи меъёри ҳуқуқии расмӣ, инчунин дар амал баҳри таъмини адолати иҷтимоӣ татбиқ гардад.

Инчунин коркард ва пешниҳоди тавсияҳо оиди ислоҳотҳои таҳлилшуда ҷиҳати ҳалли мушкилиҳои дар қонунгузории мурофиавии судӣ, назария ва амалияи риояи ҳуқуқи инсон дар адолати судӣ, вобаста ба мавзуи тадқиқшаванда мавҷуд аст, мебошад.

Дар ин замина, омӯзиши ҳамаҷонибаи вазъи ҳуқуқии мақомоти ҳокимияти судӣ дар партави ислоҳотҳои судии гузаронидашуда муҳим ба назар мерасад.

Аз ин рӯ, таҳлили муфассали назариявӣ ва таърихию ҳуқуқии натиҷаҳо ва самтҳои нави ислоҳоти судӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳим ва саривақтӣ мебошад.

Диссертатсияи мазкур нахустин тадқиқоти муназзам ва ҳамаҷониба вобаста ба рушди қонунгузории миллӣ, таҳлили муқоисавӣ – ҳуқуқии қонунгузории давлатҳои иштирокчии ИДМ, таҳлили давраҳои ислоҳоти судӣ ва таҷрибаи судӣ вобаста ба мавзуи номбурда мебошад.

Асоси методологии таҳқиқотро ин таҳқиқи маҷмӯи усулҳои илмӣ, ки мавқеи марказиро дар байни онҳо усули диалектикии маърифати илмӣ ишғол мекунад, ташкил намудаанд.

Махсусан усули таърихӣ, мантиқӣ, системавӣ, шаклӣ-ҳуқуқӣ ва муқоисавии ҳуқуқӣ барои ҳалли вазифаҳо ва ноил гардидан ба мақсади таҳқиқоти диссертатсионӣ ба таври васеъ истифода шудаанд.

Инчунин, дар рафти таҳқиқот аз маҷмӯи усулҳои хосси илмӣ ба мисли ҷамъоварӣ ва таҳлили маълумоти оморӣ, пурсиши сотсиологӣ, мусоҳиба, гирифтан ва коркарди маълумоти таҷрибавӣ барои муайян намудани проблемаҳои ислоҳоти суди дар қонунгузорӣ ва роҳҳои мукаммалсозии он мусоидат намудаанд.

Натиҷаҳои тадқиқоти диссертатсионӣ метавонанд дар такмили фаъолияти қонунгузории судӣ, такмили пешбурди мурофиаи судӣ, дар амалияи ҳуқуқтатбиқнамоии ҳокимияти судӣ, зимни омода намудани Қарорҳои Пленуми Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо мақсади татбиқи дуруст ва якхелаи қонунгузорӣ дар корҳои илмӣ-тадқиқотӣ ҳангоми бурдани коркардҳои минбаъда доир ба мавзӯи диссертатсия ва дар ҷараёни таълим дар муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ истифода гарданд.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Эшбоев Ҷонибек Абдумаликович “Ташаккул ва рушди соҳибкорӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон” (дар мисоли соҳибкории шабакавии вилояти Суғд)

Вожаҳои калидӣ: соҳибкорӣ, иқтисодиёти шабакавӣ, соҳибкории шабакавӣ, минтақа, соҳибкории дар соҳаи истеҳсолӣ, ҳамкории давлат ва тиҷорат, васеъшавии фаъолияти соҳибкории шабакавӣ, соҳибкорӣ дар соҳаи тиҷорат Диссертасияи Эшбоев Ҷонибек Абдумаликович ба таҳлили масъалаҳои ташаккул ва рушди соҳибкорӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон (дар мисоли соҳибкории шабакавии вилояти Суғд), асосҳои назариявии таҳқиқи иқтисодиёти шабакавӣ, равияҳои методии баҳодиҳии сармояи зеҳнии он ва таҷрибаи ҳориҷии ташаккул ва рушди иқтисодиёти шабакавӣ бахшида шудааст.

Назария рушдёфта, маҳфуми иқтисодиёти шабакавӣ ғанӣ гаштааст. Ҳолати муосир ва рушди соҳибкории шабакавии вилояти Суғди Ҷумҳурии Тоҷикистон, накши соҳибкории истеҳсолӣ дар соҳаи саноат барои баланд бардоштани рақобатпазирии иқтисодӣ ва самаранокии соҳибкорӣ дар соҳаи тиҷорат баррасӣ шудааст.

Дар ҷараёни таҳқиқ такмили механизми рушди соҳибкории шабакавии вилояти Суғд ва Ҷумҳурии Тоҷикистон, такмили ҳамкории давлат ва тиҷорат, васеъшавии доираи фаъолияти соҳибкории шабакавӣ, танзими давлатии он, ҷойгир кардан ва рушди соҳибкории шабакавии вилояти Суғд муайян гардид.

Сабабҳои “нокифояи” доираи фаъолияти соҳибкории шабакавӣ дар минтақаҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон муайян гардида, роҳҳои ҳалли он ва фаъолияти корхонаҳои саноатӣ-шабакавӣ, корхонаҳои тиҷоратӣ – шабакавӣ ба миён гузошта шудааст.

Дар асоси натиҷаҳои бадастомада механизми такмили ҳамкории давлат ва тиҷорат дар соҳирбкории шабакавӣ коркард шудааст.

Соҳибкории шабакавӣ чун шакли сифатан нави тартиботи иқтисодӣ, намуди муосири технологияи ташкили истеҳсолот, ки самаранокии баланди фаъолияти инноватсионӣ дорад, пешниҳод шудааст.

Зеро соҳибкории шабакавӣ рушди муносибатҳои иқтисодии бозорӣ ва иерархии иқтисодиёти миллиро таъмин менамояд.

Метавон хулоса кард, ки муқаррароти мазкур ба он асос мебахшад, ки таҳқиқоти диссертатсионӣ дорои унсурҳои нави илмӣ буда, ба мавзуи мубрам бахшида шудааст.

АННОТАЦИЯ

на диссертацию Самадзода Бахтиёр Одилджон на тему «Гражданскоправовая ответственность в предпринимательской деятельности по законодательству Республики Таджикистан: вопросы теории и практики»

Ключевые слова: конституционные нормы, гражданские права, предпринимательская деятельность, защита права, ответственность, гражданскоправовая ответственность, санкция, субъекты права, правовое регулирование, правовой режим, договорные отношения, нормы права, имушественный вред, обязательство, судебная защита, государственная поддержка Целью диссертационного исследования является комплексный анализ теоретических и практических вопросов реализации гражданско-правовой ответственности в сфере предпринимательской деятельности в соответствии с действующим законодательством Республики Таджикистан.

Работа выполнена с учётом современных научных положений, правовых основ и действующего законодательства с целью исследования института правового регулирования гражданско-правовой ответственности в сфере предпринимательства, практических аспектов его совершенствования и формулирования рекомендаций для обеспечения такой ответственности в соответствии с действующим законодательством.

Методологическую основу диссертационого исследования составляет система методов, как общие, общелогические, формально-логические, метод познания.

В рамках практической части исследования применён также и социологический метод, в частности сбор и анализ материалов по практике правоприменения.

Использован также специальный юридический метод познания – сравнительно-правовой анализ.

Научная новизна исследования заключается в обосновании теории гражданско-правовой ответственности и её практической реализации, а также в разработке научно-практических рекомендаций по совершенствованию института гражданско-правовой ответственности в соответствии с современными реалиями предпринимательской деятельности Республики Таджикистан.

Диссертационная работа, являясь комплексным монографическим исследованием, включает в себя исследование проблем гражданско-правовой ответственности в предпринимательстве.

В рамках исследования правовых особенностей регулирования гражданско-правовой ответственности в сфере предпринимательской деятельности проведён сравнительно-правовой анализ действующих правовых основ некоторых стран СНГ.

В работе произведена систематизация форм и видов ответственности, свойственных сфере осуществления предпринимательства и отражён паритет императивных и диспозитивных норм, регламентирующих отношения в сфере ответственности.

В целях совершенствования гражданского законодательства и нормативноправовых актов в сфере предпринимательской деятельности в диссертации предлагается принятие мер по их усовершенствованию, осуществление которых связано с реализацией гражданско-правовой ответственности.

АННОТАЦИЯ

по диссертацию Назарзода Рамзагули Гани на тему «Уголовно-правовые и уголовно-исполнительные проблемы применения и исполнения наказания в виде пожизненного лишения свободы»

Ключевые слова: жизнь; права и свободы человека; защита прав и свобод человека; наказания; пожизненное лишение свободы; воспитательная работа; труд; приговоренные; исправление осужденного; предупреждение совершения новых преступлений; реабилитации осужденных.

Данный научный трактат является первым комплексным исследованием, посвященный систематическому изучению вопросов уголовно-правовые и уголовно-исполнительные проблемы применения и исполнения наказания в виде пожизненного лишения свободы.

Изучение ПЛС имеет важное значение как с точки зрения теории права, так и для практики правоприменения.

Эта мера наказания вызывает широкий интерес у юристов, криминологов, психологов, социологов и других специалистов, поскольку она затрагивает фундаментальные вопросы уголовной политики, прав человека и социальной справедливости.

Целями данного диссертационного исследования являются выявление и анализ проблем, связанных с применением и исполнением наказания в виде ПЛС, а также разработка концептуальных рекомендаций и научно обоснованных предложений по совершенствованию уголовного законодательства в области уголовно-исполнительного права, с особым акцентом на гуманизацию системы наказаний и повышение эффективности применения ПЛС.

В работе комплексно применялись все существующие методы юридической науки, используемые для анализа правовых и социальных явлений, в частности диалектический, специальный научно-статистический, формальнологический, сравнительно-правовой, исторический, систематический и структурный методы и др.

Научная новизна диссертационного исследования выражается в том, что в нем впервые: проведен глубокий анализ эмпирического материала, который значительно пополняет существующий массив опытных знаний о ПЛС; новые эмпирические данные, выявленные автором, способствуют более глубокому пониманию феномена пожизненного заключения и его последствий для уголовного правосудия; разработана новая теоретическая основа для понимания ПЛС, базирующаяся на синтезе уже существующих в уголовном праве теорий, криминологии, социологии, психологии, других соответствующих дисциплинах.

Работа отличается широким междисциплинарным подходом.

Выводы и рекомендации, полученные с учетом анализа уголовно– правового и уголовно–исполнительного законодательства, регулирующего порядок исполнения и отбывания пожизненного лишения свободы, а также с учетом зарубежного опыта, могут быть использованы для дальнейшего исследования теоретических и практических проблем исполнения наказания в виде ПЛС, а также в нормотворческой деятельности.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Исмоилов Шокирҷон Ғуломович дар мавзуи “Таҳқиқи гуманизатсияи иҷтимоию психологии муносибатҳои байнишахсӣ дар синни наврасӣ” барои дарѐфти дараҷаи илмии номзади илмҳои психологӣ аз рӯйи ихтисоси 19.00.05. – Психологияи иҷтимоӣ.

Вожаҳои калидӣ: гуманизатсия, шахс, вижагиҳои инфиродӣ-психологӣ, қобилият, синни наврасӣ, муносибатҳои байнишахсӣ, психика, равандҳои психикӣ, сохтори шахс, ҳамгироӣ, субъект, эмотсияҳо, ҳамкории иҷтимоӣ, дараҷаи иддао, механизмҳои психологӣ, худбаҳодиҳӣ, эмпатия, психологияи гуманистӣ, шахсияти солим, рефлексияи иҷтимоӣ, механизмҳои ҳамкорӣ, ваҷҳиѐти фард, шахсияти комил, арзишҳои умуминсонӣ, меъѐрҳои инсондӯстӣ, омили рафтор, тоқатпазирӣ, озмоиши психологӣ.

Мубрамияти таҳқиқот гуманизатсияи муносибатҳои байнишахсиро ҳамчун омили калидии иҷтимоӣ-психологӣ ва педагогӣ пеш меорад, ки таҳқиқи он бо истифода аз раҳѐфти байнифаннӣ амалӣ шуда, ҳамгироии муносибатҳоро дар самти гуманизатсияи ҳаѐти кӯдак дар бар мегирад.

Муҳимтар аз он, генезиси механизмҳои психологии ворид намудани наврасон ба гуманизатсияи ҳамкориҳо ҳамчун субъекти муносибат мавриди таваҷҷуҳ қарор дода шудааст.

Дар диссертатсия бори аввал механизми гуманизатсияи муносибатҳои байнишахсӣ дар давраи наврасӣ ошкор карда шудааст.

Дар таҳқиқот шароитҳои психологии таъминкунандаи самаранокии ин механизм муайян карда шудаанд.

Меъѐрҳо ва дараҷаҳои ташаккулѐбандагии равияи гуманистии шахсияти наврас дар раванди муносибатҳои байнишахсӣ муқаррар гардида, динамикаи инкишофи раванди мустақилият дар зери таъсири механизмҳои гуманизатсия муайян карда шудааст.

Дар доираи озмоиши ташаккулдиҳанда барномаи тренинги “Гуманизатсияи иҷтимоию психологии муносибатҳои байнишахсӣ дар синни наврасӣ” таҳия ва амалӣ гардидаанд, ки ба гуманизатсияи муносибатҳои байнишахсӣ тааллуқ доранд.

Дар рисола маҷмуи методҳои умумилмӣ ва соҳавӣ, таҳлили назариявии маводи психологию педагогӣ, фалсафию ҷомеашиносӣ ва инчунин принсипҳои методологияи тадқиқоти психологӣ истифода гардидаанд.

Дар рафти таҳқиқот методикаи таҳқиқи дараҷаи иддао (методи Шварсландер); методикаи омӯзиши худбаҳодиҳӣ (методикаи С.

А.

Будасси); методикаи таҳқиқи дараҷаи майл ба эмпатияи И.

М.

Юсупов; методи ташхиси муносибатҳои байнишахсии (DIR) Т.

Лири (варианти мутобиқгардонидаи Л.

Л.

Собчик) истифода шудаанд.

Инчунин, аз методҳои коркарди математикӣ ва методҳои оморӣ (омори тавсифдиҳанда) истифода шуда, барои коркарди оморӣ аз меъѐрҳои Стюдент, таносуби таҳлили миқдорӣ ва сифатӣ бо истифода аз H–меъѐри Крускал-Уоллис ва коэффисиенти коррелятсияи дараҷабандии Спирмен ба кор рафтаанд.

Коркарди маълумотҳои бадастовардашуда тавассути барномаи компютерии IBM SPSS Statistics 20 ба роҳ монда шудааст.

Аҳаммияти назариявии таҳқиқот аз асоснок кардани масъалаи таҳқиқи гуманизатсия дар илмҳои иҷтимоию гуманитарӣ, аз ҷиҳати иҷтимоӣ-психологӣ тавсиф додани муносибатҳои байнишахсӣ дар наврасон, асоснок кардани нақши пешбарандаи иҷтимоишавӣ ҳамчун омили худвоқеиятбахшӣ дар синни наврасӣ, механизмҳои гуманизатсияи муносибатҳои байнишахсӣ дар давраи наврасӣ дар асоси интегратсияи раҳѐфтҳои гуногуни назариявию методологӣ, ошкор намудани меъѐр ва роҳҳои рушди гуманизатсияи муносибатҳои байнишахсии наврасон зимни машғулиятҳои таълимӣ ва кори иҷтимоию психологӣ оид ба гуманизатсияи раванди муносибатҳои байнишахсӣ иборат аст.

Аҳаммияти амалии таҳқиқоти дисертатсионӣ дар он аст, ки натиҷаҳои дар рафти таҳқиқот бадастовардашуда, хулосаю тавсияҳои дар асоси онҳо пешниҳодшударо дар раванди таълим, дар озмоишгоҳҳои илмӣ-таҳқиқотӣ, дар ҳалли масъалаҳои инкишофи шахсияти наврас ва такмили раванди таълим дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти миѐна, машваратҳои оилавӣ ва марказҳои 31 офиятбахшӣ истифода бурдан мумкин аст.

Маводи таҳқиқотии бадастомада ва таҳия гаштани барномаи инкишофдиҳандаи «Гуманизатсияи муносибатҳои байнишахсӣ дар наврасон» метавонад дар байни омӯзгорон, волидайн ва наврасон ҳамчун чорабиниҳои маърифатӣ-равшаннамоӣ оид ба ҷанбаҳои бунѐдии гуманизатсияи муносибатҳои байнишахсӣ дар раванди иҷтимоишавӣ мавриди истифода қарор гирад.

Курсҳои нави таълимию методии «Назарияи шахсият», «Психологияи синнусолӣ», «Психологияи тафриқавӣ», «Психологияи педагогӣ», «Асосҳои ташхиси психологӣ», «Психологияи гуманистӣ» барои донишҷӯѐни зинаи бакалавр ва магистрантон аз рӯйи ихтисоси «Психология» коркард шуданд, ки нуқтаҳои асосӣ ѐ натиҷаҳои ин таҳқиқотро дар бар мегиранд ва метавонанд мавриди истифода қарор гиранд.

Дар муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ ҳамчун фанни интихобӣ метавон омӯзиши курси махсуси «Асосҳои психологии гуманизатсияи муносибатҳои байнишахсӣ»-ро ҷорӣ намояд.

Тавсияҳои методиро метавон дар анҷом додани корҳои таҳқиқотӣ ва илмӣ оид ба таълиму тарбияи гуманизатсияи муносибатҳои байнишахсии наврасон истифода бурд.

АННОТАТСИЯИ

кори диссертатсионии Разимзода Мунира Мухаммад дар мавзуи «Киссахон таърихй дар насри точикии замони истиклол», ки диссер-татеня барон дарёфти дарачан номзади илми филология, аз руйи ихти-соси 10.01.01 - Адабнёти точик; равобити адаби пешниход гардидаает.

Калидвожихо: адабиёти муосири точик, насри даврони истиклол, киссахои таърихи, вежагикой киссанавией, масоили ичтимоику сиёсии замони Сомониён дар киссаи таърихи, шахсияткои таърихй, "Хоб ва бедорй", «Ситорае дар осмони ориён», «Рохи Содирхон», "Ситораи Рудак", симой санъаткори точик, "Часорати Борбад".

Ташаккул ва инкишофи насри реалистии точики, аз он чумла яке аз жанрхой хамосавии онт киссахой таьрихи, ба дигаргунихон бузурги инкилоби дар солхон 20-30-юми асри ХХ рост омад.

Пайдоиши тафаккури таърихии халк дарзамон бонси ба вучуд омадани тафаккури реалисти низ гардид ва ин падидахом тоза сабаби зухури ташаккули киссаи тарихи Фаолияти адабии як зумра муаллифони киссахои таврихй ба исбот мерасонанд, ки адабисти бадей ва илми тарихшиноей беш аз пеш иртибот мегиранд ва асосхон илмии киссахои тарий истехком месбад.

С.

Айнй дар адабисти точик, бо хама бурду бохташ, мактаби киссанависро бунёд гузошт ва минбаьд суннатхои эчодии ро дар пояи сифатан нав шогирдони у Ч.

Икромй, С.

Улугзода, Р.

Чалил ва дигарон давом доданд.

Дар замони истиклолнят нависандагони точик ба таьрихи миллат назари тоза андохта вакоси тарихиро дар киссахои тарий иньикос намудаанд.

Нависандагони точик ру ба худшиноей ва худогохи оварданд, ки дар натичан асархон знёди таьрихй ба мнён омад, ки бозгукунандаи вакоси тарих ба хисоб мерафт.

Дар ин давра нависандагони точик ба монанди Р.

Ермухаммад, Д.

Тохирй, А.

Сайфуллоев, М.

Юсуфй ва дигарон ба тарихи миллат назари тоза андохта, вакоен таьрихй, кору пайкор ва фаболияти адабиву хунарии Абуабдуллохи Рудаки, Носири Хусрав, Борбади Марвази, Содирхон Хофизро дар масири таърих нишон додаанд.

Дар ин давра нависандагони точик ру ба худшиносй ва худогохии милли оварданд, ки онхо бозгукунандаи вакоси таьрих мсбошанд.

Дар замони истиклолият жанри киссаи таврихй сифатхои тозаи худро ба зухур овард.

Он хеле мушаххас гардид, худуди дарбаргирии воксахо муайян шуд, доираи чугрофияи он рушану возех ба зухур омад, асосхон воксй ва мустанад пайдо кард, хаёт шахснятхои малуму машхури таьрихй, сиёсй ва адабй мавриди тасвир карор гирифт.

Киссан тарихй мохияти амики тахлили пайдо кард.

Мазмун ва характери замон, равандхой асосии сиёсию ичтимой ва ахлокии он, муборизан нерухои гуногуни чомеа, бархурдхон шадиди кувахои дохили ва хоричи, ватанхохон ва истилогарон, зиддиятхои равияхои снёсй, динй ва мазхабй, азму талоши оммахон халк, рохбарони хирадманд ва фарзандони тавонои он дар чодаи истиклолияти миллй, хакикат ва адолати ичтимой ва бисёр масалахои дигари такдирсоз махз дар кисса, бахусус киссаи тарихй, гунчоиш ёфтаанд.

АННОТАЦИЯ

диссертационной работы Камаридинзода Заррины Камаридин на тему «Педагогические условия формирования коммуникативной компетенции будущих учителей иностранного языка в таджикских группах (на материале диалога двух культур)», представленной на соискание учѐной степени кандидата педагогических наук по специальности 13.00.08 – Теория и методика профессионального образования (13.00.08.04 – Теория и методика гуманитарных дисциплин)

Ключевые слова: профессиональная подготовка будущего учителя иностранного языка, профессиональная компетенция, коммуникативная компетенция, методика обучения иностранным языкам, диалог культур.

В последние два десятилетия формируется тенденция культуросообразности в образовании, предусматривающая овладение иностранным языком в тесной лингвистической и культуроведческой связи, и нацеленная на развитие коммуникативной и межкультурной компетенции учителя иностранного языка в качестве поликультурной личности для осуществления иноязычной речевой деятельности.

Цель исследования заключается в определении и создании необходимых педагогических условий, способствующих эффективному формированию и развитию коммуникативной компетенции будущих учителей иностранного языка посредством межкультурного диалога, являющейся номенклатурной составляющей их профессиональной компетентности.

Объект исследования: процесс обучения иноязычной устной и письменной речи студентов языкового вуза.

Предмет исследования: педагогические условия формирования и развития коммуникативной компетенции студентов – будущих учителей иностранного языка в контексте диалога родной и иноязычной культур.

Научная новизна исследования: - детерминировано содержание и структура формирования иноязычной коммуникативной компетенции студентов – будущих учителей иностранного языка через призму диалога таджикской и английской культур на занятиях практического курса английского языка; - в качестве дополнительных к описанным в литературе принципов коммуникативной методики иноязычного образования предложены принцип учета языковой и культуроведческой компетенции обучаемых, а также принцип учета степени трудностей языкового и культуроведческого материала; - определены педагогические условия введения содержания обучения через призму диалога культур; - определены этапы овладения иноязычной коммуникативной компетенцией на основе межкультурного диалога; - разработаны показатели уровня владения коммуникативной компетенцией студентами; - на основе результатов экспериментальной проверки выдвинутой гипотезы доказано, что эффективность овладения коммуникативной компетенцией в значительной мере определяется успешным выполнением задач курса через применение диалога культур, что подразумевает коммуникативно-ориентированный подход в обучении.

Теоретическая и практическая значимость исследования заключается в том, что его выводы и рекомендации позволяют повысить уровень коммуникативной компетенции студентов через призму межкультурного диалога.

В заключении диссертационного исследования подводятся итоги, на базе которых сформулированы выводы и рекомендации.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Давлатбекзода Вайсиддин Давлатбек дар мавзуи «Шароитҳои пеадгогии рушди ҳамкории муассисаҳои таҳсилоти томактабї ва оила» барои дарѐфти дараљаи илмии доктори фалсафа (PhD) - доктор аз рўи ихтисоси 6D010100 - Таълим ва тарбияи томактабї (6D010101 - Назария ва методикаи таълиму тарбия (вобаста аз соҳа ва сатҳи таҳсилот) ‟ 6D010101.01- Назария ва методикаи таҳсилоти томактабї))

Калидвожаҳо: сифати таълим, сифати идоракунї, ҳамкорї, шароитњои педагогї, проблема, муассисањои таҳсилоти томактабї, оила, њамкории оила ва муассисаи таҳсилоти томактабї, озмоиши педагогї, салоњия.

Мақсади тањќиќот ошкор кардан ва аз љиҳати назариявї асоснок карда, ба таври озмоишї санљидани шароити мусоиди педагогии идоракунии сифати ҳамкории муассисаҳои таҳсилоти томактабї ва оила мебошад.

Асосњои методологии тадќиќотро маљмўи методњои умумиилмї ва соњавї ташкил додаанд.

Дар тадќиќот методњои умуминазариявї (тањлили адабиѐт, муќоиса), эмпирикї (анкета, суњбат) истифода бурда шудаанд.

Навгонии илмии тањќиќоти мазкур дар он аст, бори нахуст дар илми педагогикаи ватанї масъалаи идоракунии ҳамкории педагогии муассисаҳои томактабї ва оилаҳо мавриди таҳқиқ қарор гирифтааст; шароитҳои педагогии роҳбарї, сифати ҳамкорї, шаклҳои љалби падару модарон ва шаклҳои ғайрианъанавии ҳамкории муассисаҳои томактабї бо волидон муайян ва асоснок карда шудаанд; меъѐрҳо ва сатҳу дараљаи ҳамкории педагогї, ки боиси ба мақсад мувофиқ идора кардани сифати ҳамкории педагогии муассисаҳои томактабї ва оила мегарданд, муайян ва асоснок карда шуданд.

Асосњои назариявии тањќиќоти мазкурро назарияи умумии низомҳои педагогї ва технологияҳо (В.

П.

Беспалков, В.

И.

Заевязинкий, М.

Кларин, И.

Я.

Лернея, М.

Лутфуллозода, Л.

И.

Пидкасистий, Г.

К.

Селевко ва дигарон); консепсияи ҳамкории муассисаҳои таълимии томактабї бо оилаҳо (Т.

В.

Глушкова, Т.

А.

Данилина, Т.

Н.

Доронова, О.

Зверев, Т.

В.

Кротов, Г.

С. Љалолова); таҳқиқоти назариявї ва ба амалия нигаронидашудаи корҳои таљрибавї дар соҳаи ҳамкорї оид ба идоракунии сифати муассисаҳои томактабї (Т.

Д.

Бахтеева, И.

Г.

Барсевич, В.

Г.

Калашников, М.

Лутфуллозода, Л.

М.

Иматзода, Б.

Маљидова, М.

Д.

Матюшкина, Л.

Р.

Содиқова, В.

П.

Симонов, А.

И.

Субетто, Ф.

Шарифзода, Т.

Н.

Шербаков ва дигарон) ташкил додаанд.

Аҳамияти илмї ва амалии таҳқиқотро натиља ва дастовардҳои кори озмоишї, заминаи психологї - педагогї, сифати идоракунї ҳамкории педагогии муассисаҳои таҳсилоти томактабї ва волидон ташкил дода, роҳҳои ҳамкории мутақобиларо фаро мегирад.

АННОТАТСИЯ

ба автореферати диссертатсияи Абдуллозода Зебонисо Файзулло дар мавзуи «Созишномаи арбитражї: масъалањои назария ва таљриба» барои дарёфти дараљаи илмии номзади илмњои њуќуќшиносї аз рўйи ихтисоси 12.00.03 – Њуќуќи гражданї; њуќуќи соњибкорї; њуќуќи оилавї; њуќуќи байналмилалии хусусї Калидвожањо: арбитражи байналмилалии тиљоратї; созишномаи арбитражї; Конвенсияи Ню-Йорк; Конвенсияи Женева; Ќонуни намунавии ЮНСИТРАЛ; Дастури ЮНСИТРАЛ; Кодекси мурофиавии иќтисодии ЉТ; дигар санадњои меъёрии њуќуќии байналмилалї; њуќуќи маданї; њуќуќи байналмилалии хусусї; арбитражи виртуалї; арбитр; ќонуни татбиќшавандаи моддї; судњои иќтисодї; њалномаи арбитражї.

Рисолаи диссертатсионии Абдуллозода З.

Ф. ба проблемањои созишномаи арбитражї дар назария ва таљрибаи арбитражњои байналмилалии тиљоратии Тољикистон ва дигар давлатњои мухталиф бахшида шудааст.

Муаллиф ќайд менамояд, ки зарурати баррасии арбитражии бањс ба пуррагї мувофиќи иродаи љонибњо буда, тафриќаи њамаи унсурњои созишномаи арбитражиро ба ду гуруњ муайян мекунад: зарурї ва иловагї.

Унсурҳои зарурї инњоро дар бар мегиранд: 1) интихоби усули арбитражии њалли бањс ва ё интихоби институти арбитражии мушаххас ва ё истинод ба дастури он; 2) љои арбитраж; 3) шумораи арбитрњо; 4) њуќуќи моддии татбиќшаванда; 5) ќатъияти њалномаи арбитражї.

Дар матни њар як созишномаи арбитражї дарљ унсурњои дар боло зикршуда барои пешгирии мушкилот дар муайян кардани иродаи воќеии тарафњо тавсия дода мешавад.

Исбот гардидааст, ки аз љониби тарафњо ба матни тавзењоти арбитражї ворид кардани њуќуќї татбиќшаванда онро ќисми таркибии тавзењот гардонида, амали онро новобаста аз мављудият ва амали шартномаи асосї таъмин менамояд.

Ањаммияти амалии ин пешнињод дар пешгўии њалли бањсњо ва мутобиќати баррасии арбитражї ба иродаи воќеии љонибњо, ки њангоми интихоби њуќуќи моддии татбиќшаванда истифода шудаанд, ифода меёбад.

Инчунин дар тањќиќот эътибори моддии созишномаи арбитражии тарафњо аз рўйи омилњои зерин тањлил шудааст.

Якум, мушкилот ба масъалањои марбут ба њуќуќи шартномавї вуљуд дорад.

Худи созишномаи арбитражї низ шартнома буда, инчунин ба принсипњои умумии эътибори шартномањо тобеъ аст.

Ин асосњо дар созишномаи арбитражї муњиманд, ки дар он унсури хориљї мављуд аст.

Дуюм, асосњои ќобилияти њуќуќии тарафњои шартномаи арбитражї, яъне, «тобеияти субъективии арбитражї», маљмуи категорияњое, ки бо ифодаи ихтиёрии ирода, ба ибораи дигар, нуќсонњои ирода (маљбуркунї, гумроњї, сањв ва ѓайрањо) алоќаманданд.

Сеюм, ин имкони баррасии бањс њамчун субъекти ба истилоњ, «салоњияти объективии арбитражї» мебошад.

Эътибори расмии созишномаи арбитражї дар шакли бастани он ифода меёбад: хаттї ё электронї.

Муаллиф вазифањои ёрирасон ва назоратии судњои иќтисодиро дар љараёни баррасии арбитражї тањлил намуда, вазифањои ёрирасонї ва назоратии судњоро чунин муайян кардааст: а) уњдадории судњо дар бораи боздоштан ва ё ќатъ кардани баррасии мурофиа ва ба арбитраж фиристодани тарафњо, агар дар байни онњо созишномаи арбитражї бошад; б) мусоидати судњо дар бораи таъин, бозхонд, иваз ва ё ќатъ кардани ваколатњои арбитрњо; в) аз љониби судњо андешидани тадбирњои таъминотї аз рўи даъво; г) амали судњо оид ба таъмини далелњо, пурсиши шоњидон ва коршиносон, дароз кардани муњлатњои мурофиавї ва ѓайра - бо маќсади мусоидат кардан ба баррасии самараноки бањс тибќи тартиби арбитражї.

Вазифаи назоратии судњо дар оѓози мурофиа метавонанд мављудият, боэътиборї ва ќобили иљро будани созишномаи арбитражиро тафтиш карда, салоњияти арбитражи байналмилалии тиљоратиро аз рўйи бањс муайян кунад.

Дар натиљаи гузаронидани тањњиќоти иловагї барои такмили ќонунгузорї дар самти фаъолияти арбитражї муаллиф як зумра таклифњо пешнињод намудааст.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Сангинов Хусниддии Ханталиевич дар мавзуи «Омузиши ёдгорихом археологии водии Хисор дар асри ХХ- ибгидои асри XXI», барои дарёфти дарачаи илмии доктори фалеафа (PhD), доктор аз руйи ихтисоси 6D020800 - Бостоншиноей ва мардумшиносй (6D020801 - Бостоншиноей) Калидвожахо: Хисор, водии Хисор, омузии, археология, бозёфтхо, даврахои кадимтарин, кадим, аерхои миёна, давраи нав.

Диссертатсия ба омузиши ёдгорихои археологии водии Хисор бахшида шуда, мавзуь аз чониби муаллиф бо фарогирии мадракхои бостоншиносй, сарчашмахой хаттй ва асархои олимони бостоншинос мавриди тахлилу барраси карор гирифтааст.

Мубрамияти омузиши мавзуи тахкик бо он муайян мешавад, ки водии Хисор аз чихати едгорихои тарихи яке аз манотики бойи кишвар махсуб меёбад.

Пайдо гардидани бозёфтхо шаходат медихад, ки водии Хисор то хануз ба кадри зарурй омухта нашудааст.

Хадафи асосии диссертатсия муйян намудани дарачаи омузиши археологии водии Хисор махсуб ёфта, навгонихои илмии тахкик аз он иборат аст, ки дар он бори аввал тарихи кашф ва ёдгорихои археологии водии Хисор тахлил гардидааст.

Муаллиф дар диссертатсия сахми бостоншиносони давраи шурави ва истиклолиятро дар омузиши ёдгорихои археологи Хисор иникос намуда, масъалахои мубрами омузиши ёдгорихои археологияи водии Хисор аз кабили давраи кадимтарин, кадим, даврахои асрмиёнагй ва навро мавриди тахкик ва тахлили илми карор додааст.

Мухим он аст, ки дар тахкики диссертатсияи мазкур маводи сахроии муаллиф, ки бевосита дар экспедитсияхои болооби дарёи водии Алмосй ва хазинаи Шоли Хисор солхои 2018-2023 иштирок намудааст, чамь омадаанд ва дар асоси онхо баьзе масьалахо халу фасли худро пайдо намудаанд.

АННОТАТСИЯИ

таҳқиқоти диссертатсионии Наврӯззода Доро Сӯҳробҷон дар мавзуи «Мавзуъ ва мундариҷаи ғоявии ашъори сиёсию иҷтимоии Низом Қосим» барои дарёфти дараҷаи илмии доктори фалсафа (PhD) – доктор аз рӯйи ихтисоси 6D020500 – Филология (6D020501– Адабиёти тоҷик)

Калидвожаҳо: Низом Қосим, ашъор, Ватан, иҷтимоӣ, хештаншиносӣ, адабиёт, Истиқлоли давлатӣ, Пешвои миллат, сиёсӣ, жанр, ғазал, шеъри нав, манзума, баллада, либретто, сабки баён, санъатҳои бадеӣ, навпардозӣ, вижагиҳои ҳунарӣ, драмаҳои манзум.

Диссертатсия ба омӯзиши сабки баён, мазмуну муҳтаво ва падидиҳои ҳунарии ашъори поёни асри ХХ ва оғози даврони Истиқлоли давлатӣ дар мисоли эҷодиёти Низом Қосим бахшида шуда, дар он масоили асолати осори Низом Қосим, омилҳо ва сарчашмаҳои ба вуҷуд омадани ашъори шиоргуна, даъватӣ, сиёсӣ, иҷтимоӣ ва ватандӯстӣ дар эҷодиёти ӯ таҳқиқ гардидаанд. Ҳамчунин, хусусиятҳои ғоявию бадеии шеърҳои шоирро, ки дар навъҳои адабии барои адабиёти тоҷик нав, чун шеъри озод, манзума, либретто ва баллада мавриди пажӯҳиш қарор гирифтааст.

Ковишҳо ва хулосабарориҳо муайян кардаанд, ки нақши осори Низом Қосим дар тақвияти тарбияи ватандӯстии шаҳрвандон дар ҷомеаи имрӯзаи Тоҷикистон дорои аҳаммияти бузурги сиёсӣ ва амалӣ мебошад, зеро дар эҷодиёти ӯ мавзуъҳои Ватан, Истиқлол, Ваҳдат, Парчами миллӣ ва забони давлатӣ ҳамчун рукнҳои асосии давлатдорӣ мақоми муҳим доранд.

Дар ҷараёни баррасии мавзуи ватандӯстӣ дар ашъори Низом Қосим мавзуъҳои Истиқлол, Ваҳдат, Парчами миллӣ ва забони давлатиро ба таври вижа ва алоҳида мавриди таҳлил қарор додаем.

Дар рисола паҳлуҳои иҷтимоию сиёсии ашъори Низом Қосим дар шакли комплексӣ омӯхта шуда, мавзуи осори ӯро дар давраи бозсозӣ ва Истиқлоли давлатии кишвар чунин тақсимбандӣ шудааст: тараннуми Ватан ва ватандӯстӣ; тасвири симои Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва шахсиятҳои баргузидаи халқи тоҷик дар шеър; тасвири ҳаёти сиёсӣ ва мушкилоти ҷомеа; ашъори лирикӣ.

Дар диссертатсия аҳаммият ва дараҷаи инъикоси ин мавзуъҳо пажӯҳиш шудааст.

Маводи таҳқиқ барои муайян кардани ҷараёни масъалаҳои сиёсию иҷтимоӣ, зиндагии мардум дар даврони гуногун аҳаммияти илмиву амалӣ дорад.

Тартиби хронологии ашъори Низом Қосим риоя гардида, дар асоси баррасии замони эҷоди онҳо дастовард ва хусусиятҳои асарҳои адабии ӯ мавриди баррасӣ қарор гирифтаанд.

Дар маҷмуъ, дар диссертатсия бори нахуст мавзуъ ва мундариҷаи ғоявии ашъори сиёсию иҷтимоии Низом Қосим таҳқиқ шудааст.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Каримзода Мавзуна Асламҷон дар мавзуи «Инъикоси сохтмони Вахш дар романи Юсуф Акобиров «Замини падарон» барои дарѐфти дараҷаи илмии номзади илмҳои филологӣ аз рӯи ихтисоси 10.01.01 – Адабиѐти тоҷик.

Равобити адабӣ.

Калидвожаҳо: романи «Замини падарон», вижагиҳои идеявию бадеӣ, сохтмон, раванди образнокӣ, консепсия, шахсият, адабиѐти муосири тоҷик.

Рисола ба баррасии сабабҳои асосии офариниши «Замини падарон», хусусиятҳои идеявию бадеӣ, ҷараѐни офаридани образҳо, таҳқиқи камбудиҳои типикунонии онҳо, масъалаи ташаккули шахсият ва тасвири он, меҳнати одамон дар асар, бархӯрди афкори персонажҳо, ифодаи ҳақиқати таърихии ҳаѐти муҳоҷирон, муборизаи инсон дар дохили худ, эҳѐи табиат, инкишофи маънавию ахлоқӣ, тасвири образи инсон бахшида шудааст.

Муҳиммияти таълифи рисола дар он зоҳир мегардад, ки бори аввал романи ―Замини падарон‖ ба сурати як ҳамосаи таърихӣ мавриди омӯзиш қарор гирифта, дар он таҷассуми сохтмони Вахш дар адабиѐти муосир, заминаҳои таърихӣ ва ҳунарии эҷоди ―Замини падарон‖, хусусиятҳои ғоявию бадеӣ, образҳо, санъати типпикунонӣ, таҳаввули шахсияти персонажҳо, тасвири заҳмати мардум дар асар, тазоду бархурди андешаҳо мавриди таҳқиқ қарор гирифтааст.

Мақсади таҳқиқ аз омӯзиши заминаҳои таърихию ҳунарии эҷоди романи ―Замини падарон‖, хусусиятҳои ғоявию бадеӣ, раванди образофарӣ, тасвири инсон, шахсият, банду баст ва хусусиятҳои услубии роман, мавқеи асар дар адабиѐти муосири тоҷик иборат мебошад.

Методҳои таҳқиқот: таърихӣ-муқоисавӣ, таърихӣ-адабӣ ва амалӣ.

Натиҷаҳои бадастомада ва навгонии илмии таҳқиқот аз он иборат аст, ки бори нахуст романи ―Замини падарон‖ ҳамчун як ҳамосаи муҳими таърихӣ мавриди омӯзиш қарор гирифта, дар он таҷассуми сохтмони Вахш дар адабиѐти муосири тоҷик, заминаҳои асосии эҷоди ―Замини падарон‖, хусусияти бадеӣ, раванди образофаринӣ ва таҳқиқи норасоиҳо дар типпикунонии онҳо, тасвири шахсият дар ―Замини падарон‖-и Юсуф Акобиров ва ихтилофи маънавии персонажҳо мавриди таҳқиқ қарор гирифтааст.

Тавсияҳо оид ба истифодаи натиҷаҳо: натиҷаҳои таҳқиқотро ҳангоми навиштани таърихи адабиѐти муосири тоҷик, таърихи адабиѐт ва ғайра истифода бурдан мумкин аст.

Соҳаи таҳлил: филология.

Объекти таҳқиқот: романи «Замини падарон» - ҳамчун объекти муҳими омӯзиши симои бадеии инсон дар насри параллели муосир.

Мавзуи таҳқиқот муайян кардани арзиши таърихӣ, бадеӣ ва эстетикии «Замини падарон» ва омӯзиши масъалаи консеепсия дар асар мебошад.

АННОТАТСИЯ

ба рисолаи диссертатсионнии Эмомов Баҳром Файзуллоевич дар мавзӯи “Асосҳои физикӣ ₋ кимиёвии коркарди ангишти захирагоҳҳои асосии Тоҷикистон барои истеҳсоли кислотаҳои гуминӣ ва газҳои технологӣ” барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои техникӣ аз рӯйи ихтисоси 05.17.00₋Технологияи кимиёвӣ (05.17.01 – Технологияи моддаҳои ғайриорганикӣ) Калимаҳои калидӣ:ангишт, коркард, технология, кислотаҳои гуминӣ, гази энергиябаранда, гази технологӣ, аммиак, карбамид.

Объекти таҳқиқот намунаҳои ангишти захирагоҳҳои Шӯроб, Фон₋Яғноб, Зиддӣ, Ҳакимӣ, Сайёд, Назар Айлоқ, Куртегин, Тошқутан ва Шишқати Калон, газҳои технологию (ГТ) энергиябаранда (ГЭ) ва кислотаҳои гуминии (КГ) аз ангишт ҳосилшуда мебошанд.

Мақсади таҳқиқот омӯзиши асосҳои физикӣ₋ кимиёвии технологияҳои коркарди ангишти захирагоҳҳои асосии Тоҷикистон барои истеҳсоли кислотаҳои гуминӣ ва газҳои технологии энергиябаранда ва реагентҳои кимиёвӣ бо ҳосилкунии маводҳои ҳамроҳ ҳосилшаванда мебошад.

Мавзӯъи таҳқиқот омӯзиши равандҳои технологии газкунии ангишт ва коркарди он барои ҳосил намудани КГ, истифодаи газҳои ҳосилшуда ба сифати энергиябарандаи сермаҳсул ва реагенти кимиёвӣ дар истеҳсолоти аммиак ва карбамид, таҳлили таркиб ва хосиятҳои кислотаҳои гуминии аз ангиштҳои таҳқиқшаванда ҳосилшуда, баҳодиҳии самаранокии ангишти захирагоҳҳо барои истеҳсоли ГТ, ГЭ ва КГ мебошад.

Натиҷаҳои таҳқиқот:  таркиб ва хосиятҳои ангишти захирагоҳҳои Фон₋Яғноб, Шӯроб, Зиддӣ, Сайёд, Ҳакимӣ, Тошқутан, Куртегин, Шишкати Калон ва антратсити Назар Айлоқ омӯхта шуданд.

Муайян карда шуданд: миқдори моддаҳои ба КГ табдилёбанда ва қобилияти ҷудошавии онҳо аз ангиштҳо;  раванди экстрактсияшавии моддаҳои гуминӣ зери таъсири ҳалкунандаҳои органикӣ;  бо истифодаи кислотаҳои НNO3 ва HCl аз таркиби ангиштҳо ҷудо намудани КГ;  ангишти конҳои Фон₋Яғноб, Зиддӣ, Шӯроб ва антратсити Назар Айлоқ қобилияти баланди газшавӣ дошта, дар таркиби гази аз онҳо ҳосилшуда миқдори ГЭ 78.1-80.7% меафзояд;  гармидиҳии гази ҳосилшудаи ангишти Зиддӣ аз 19.7-23.1%; ангишти Фон₋Яғноб 42.6- 56.2%; ангишти Шӯроб 58.1- 63.4% ва антратсити Назар Айлоқ 25.9 - 30.6% нисбати гармидиҳии ашёи он зиёд мебошад;  технологияи аз ангишт ҳосил намудани газҳои истеҳсолоти аммиак ва карбамид коркард карда шуд.

Соҳаи истифодабарии натиҷаҳои таҳқиқот:саноати химиявӣ ва энергетика.

АННОТАЦИЯ

Мирзозода Рахмонали Раджаб на тему: Методическая система формирования творческой деятельности студентов учреждений высшего профессионального образования в процессе обучения высшей математики в условиях кредитной системы образования Мирзозода Рахмонали Раджаб в своей работе посвящена разработке методической системы, способствующей формированию творческой деятельности студентов в процессе изучения высшей математики в условиях кредитной системы образования (КСО).

В современных условиях образовательной среды задача активизации творческих способностей студентов становится важным элементом их подготовки, что способствует успешной профессиональной подготовке и карьере.

Целью исследования является выявление и формирование теоретических и практических основ методической системы, направленной на развитие творческого подхода студентов при изучении высшей математики.

Работа ориентирована на создание условий для применения творческих методов обучения, что способствует подготовке студентов к решению профессиональных задач в рамках КСО.

Объектом исследования является учебно-воспитательный процесс в учреждениях высшего профессионального образования, в контексте которого изучается формирование творческой деятельности студентов в процессе обучения высшей математики.

Предметом работы является методическая система, направленная на активизацию творческой деятельности студентов с использованием инновационных педагогических технологий и подходов.

Методологической основой исследования являются материалистическая аксиология, философский подход к взаимосвязи теории и практики, а также методы детерминизма и системности.

В работе проводится анализ сущности творческой деятельности студентов и разрабатываются подходы для её эффективного формирования в процессе изучения высшей математики.

Научная новизна работы заключается в уточнении сущности, структуры и содержания творческой деятельности студентов в процессе преподавания высшей математики в условиях КСО, разработке модели методической системы формирования творческой деятельности, определении критериев и показателей эффективности творческой активности студентов, предложении эффективных методов организации самостоятельной работы студентов, а также в проведении опытно-экспериментальной проверки предложенной методики.

Результаты исследования могут быть использованы для повышения качества преподавания высшей математики и развития творческих способностей студентов, что способствует их успешной профессиональной деятельности в будущем.

Ключевые слова: методическая система, творческая деятельность, студенты, высшая математика, кредитная система образования, педагогические технологии, образовательный процесс, активизация творчества, самостоятельная работа, математическое образование, инновационные методы обучения, профессиональная подготовка.

ШАРҲИ МУХТАСАРИ автореферати рисолаи Зувайдов Маҳмадулло Маҳмасолиевич дар мавзӯи «Ҳолати техникӣ – коршоямӣ ва зилзилатобоварии нақби гидротехникии Данғара» барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои техникӣ аз рӯи ихтисоси 05.23.00 – Сохтмон ва меъморӣ (05.23.07- Сохтмони гидротехникӣ)

Калидвожаҳо: шароитҳои муҳандисӣ-геологӣ, арзёбӣ, ҳолат, муқовимат ба таъсироти сейсмикӣ, нақбҳои гидротехникӣ, тарҳрезӣ, қубурҳо, об.

Объекти таҳқиқот - нақби гидротехникии Данғара Мақсади кори диссертатсионӣ – омӯзиши таъсири қувваҳои зилзилавӣ (шартҳои муҳандисӣ - геологӣ), инчунин ҳолати техникӣ – коршоямӣ ва зилзилатобоварии иншооти нақби гидротехникии Данғара мебошад.

Навгонихои илмии диссертатсия – омилҳои геологӣ (фарқияти литологӣ ва параметрҳои массиви маводҳои куҳӣ), ки ба мустаҳкамии тавсифоти массиви маводҳои куҳӣ дар ҳудуди нақби гидротехникии Данғара таъсир мерасонанд; амсиласозии рақамии ҳолати шиддатнокӣ – шаклдигаркунӣ нақби обгузарон дар дар мисоли Д- 1 НОБ – и Роғун ва коркарди пешниҳодҳо оиди зиёдкунии ғафсии тахтасанги таги нақб ва армиронии асоси тахтасанг бо ғафсии 5 м; коркарди конструксияи зилзилатобовари лулаҳои обгузарони намуди аркагӣ; пешниҳодҳо оиди интихоби намуди махкамкунӣ дар асоси мушоҳидаҳо ва таҳқиқотҳои пеш гузаронидашуда, бо дарназардошти элементҳои асосии онҳо, барои қисмҳои гуногуни нақби гидротехникӣ бо дарназардошти геометрияи амалии нақб ва фарқияти литологӣ.

Аҳамияти амалии таҳқиқот аз ҳимояи муҳофизати нақбҳо, вайроннашавии иншоотҳои гидротехникӣ ҳангоми зилзила ва имконияти истифодабарии ояндаи онҳо бо харҷи минималӣ ва вақти камтарин барои таъмир; тартибдиҳии барномаи комплексии мақсаднок барои ноилшавии сатҳи ҷаҳонии техникӣ дар сохтмони нақлиётӣ барои солҳои 2019-2021 ва то давраҳои 2030 ва масълаҳои “Рушди сохтмон – 2030” аз рӯи қисмати “Сохтмони иншоотҳои зеризаминии гидротехникӣ”. натиҷаҳои назариявӣ-методии таҳқиқоти кори диссертатсионӣ дар раванди таълим ҳангоми тайёркунии барномаҳои таълимӣ, нашри дастурҳои таълимӣ, монография ва тартибдиҳии маводи маърузавӣ дар зинаи бакалаврият барои фанҳои «Сохтмони нақбҳои коллекторӣ дар шаҳрҳо», «Сохтмони нақбҳои нақлиётӣ», «Сохтмони нақбҳои гидротехникӣ» ва «Устуворкунӣ ва рӯйпӯшкунӣ нақбҳо» аз рӯи ихтисоси «Сохтмон ва истифодабарии нерӯгоҳҳои барқӣ» дар Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик М.

С.

Осимӣ ва фанҳои «Механикаи хокҳо, асосҳо ва таҳкурсиҳо», «Геологияи муҳандисӣ», «Сохтмони зилзилатобоварӣ, бино ва оншоот», «Таҳқиқ, санҷиши бино ва иншоот» дар Донишгоҳи давлатии Бохтар ба номи Носири Хусрав ва инчунин фанҳои «Иншоотҳои гидротехникии дарёӣ», «Дарғоти бетонӣ бо асосҳои саҳроӣ», «Лоиҳа ва банақшагирии иншоотҳои гидротехникӣ» дар назди кафедраи «Сохтмони гидротехникӣ ва фанҳои умумитехникӣ» Донишкадаи энергетикии Тоҷикистон истифода шуда метавонанд.

Дарачаи эътимоднокии саҳеҳии натиҷаҳои кори диссертатсионӣ усули ҳисобкунии амсиласозии аз тарафи муаллиф пешниҳоднамуда бо натиҷаҳои таҷрибаҳои гузаронидашуда ва маълумотҳои олимони дигар, инчунин таҳқиқотҳои табиӣ ва назариявӣ, усулҳои муосири бузургиҳои физикӣ-механикии маводҳои куҳӣ, истифодаи таҷҳизотҳо ва асбобҳои муосир барои озмоиши коркарди нақби гидротехникӣ тасдиқи худро ёфтаанд.

АННОТАТСИЯ

ба автореферати диссертатсияи Одиназода Нуриддин Ҳасан «Инкишофи корхонаҳои саноати дар Тоҷикистон дар солҳои 1946-1991» барои дарѐфти дараҷаи илмии номзади илми таърих аз рўи ихтисоси 07.00.02 – Таърихи ватанӣ (таърихи халқи тоҷик) Дар муқаддимаи автореферат муҳиммияти мавзуъ, дараҷаи таҳқиқот, мақсад ва вазифаҳо, объект ва предмети таҳқиқот, чаҳорчӯбаи хронологӣ, заминаҳои методологии таҳқиқот, пойгоҳи сарчашмашиносӣ, навоварии илмӣ, аҳаммият назариявӣ ва амалӣ ва сохтори диссертатсия баѐн шудааст.

Дар автореферат нуқтаҳои асосиро натиҷаи омӯзиши таърихи нимасраи саноати Тоҷикистон ташкил медиҳад, ки рушди корхонаҳои саноатӣ дар солҳои 1946 - 1991 даврае буд, ки заминаи иҷтимоиву иқтисодии ҷомеаи сотсиалистиро гузошта лоиҳаҳои бузурги саноатикунониро то дараҷае амалӣ намуд.

Тараққиѐти корхонаҳои саноатии Тоҷикистон дар миѐнаҳои солҳои 40-ум — охири солҳои 80-уми асри ХХ, мақсад ва вазифаҳои рушди соҳаҳои гуногуни он ба инкишофи иқтисодиѐт, афзоиши маҳсулоти хочагии халки ҷумҳурӣ нигаронида шуда буд.

Азнавсозии заминаи моддию техникии саноат дар давраи баъдиҷангӣ дар партави барномаи комплексии рушди иқтисодиѐти ҷумҳурӣ барои ба таври динамикӣ ҳал намудани масъалаҳои шадиди иқтисодӣ ва иҷтимоӣ, қонеъ гардонидани талаботи аҳолӣ ба маводҳои хӯрока, либос, пойафзол, трикотаж, маҳсулоти ҳамарӯзаи рӯзгор ва ғайра зарур буд.

Таърихи ташаккул ва рушди соҳаҳои саноатро дар давраи таҳқиқшаванда ба ду марҳалаи асосӣ чудо кардан мумкин аст.

Дар марҳалаи якуми тараққиѐти саноат (миѐнаи солҳои 40 — миѐнаи солҳои 60-ум) ҷараѐнҳои барқарорсозӣ, аз нав муҷаҳҳазшавии техникӣ ба амал омаданд, зеро дар бисѐр заводҳо то ба ҳол таҷҳизоти пеш аз ҷангӣ нигоҳ дошта мешуданд.

Дар ин давра васеъ намудани иқтидорҳои мавҷудаи истеҳсолӣ ва сохтмони асосӣ ба роҳ монда шуд.

Давраи дуюми тараққиѐти саноат (миѐнаи солҳои 60-ум — охири солҳои 80-ум) ба давраи нави тараққиѐт дохил шудани Тоҷикистон рост омад, ки он дигаргунихои муҳимми иқтисодиро ба амал овард.

Дар ин самт масъалаи аз нав дида баромадани вазифаҳои ҷойгир кардан ва тараққӣ додани саноати гуногунсоҳа ва маҷмуавӣ дар Тоҷикистон пешбинӣ шуда буд.

Бунѐди саноати муосир, пеш аз ҳама барқароркунӣ ва ташаккули соҳаҳои саноати вазнин ва коркарди канданиҳои фоиданокро талаб мекард.

Аз ин рӯ дар ин давра дар Тоҷикистон соҳаи энергетика ҳамчун соҳаи афзалиятноки саноат муайян карда шуд.

Дар ин давра рушди корхонаҳои саноати кимиѐ, мошинсозӣ, коркарди металл ва сохтмон дар ҷумҳурӣ таъмин гардид.

Калидвожаҳо: Истеҳсолот, корхонаҳои саноатӣ, нерӯгоҳҳои барқӣ, саноати сабук, хӯрокворӣ саноати вазнин, саноати кимиѐ, мошинсозӣ, коркарди металл ва сохтмон,коркарди канданиҳои фоиданок

АННОТАЦИЯ

диссертации Ахмадова Фарвариддина Муфазаловича на тему «Построение решений одного класса интегральных уравнений Вольтерра с граничными особыми и сильно-особыми линиями», представленной на соискание учѐной степени кандидата физико-математических наук по специальности 01.01.02 – Дифференциальные уравнения, динамические системы и оптимальное управление

Ключевые слова: двумерное интегральное уравнение, характеристическое уравнение, особой, сильно-особой, задачи типа Коши, вещественные и разные, вещественные и равные, комплексно-сопряженные, вещественные-разные и равные, вещественные-разные и комплексно-сопряженные, вещественные-равные и разные, вещественные-равные и комплексно-сопряженные, комплексносопряженные и вещественные-разные, комплексно-сопряженные и вещественныеравные.

Цель исследования.

В предлагаемой диссертационной работе основной целью является получение явных многообразий решений двумерного интегрального уравнения типа Вольтерра с особыми ядрами.

Методы исследования.

В работе используются общие методы теории дифференциальных и интегральных уравнений, метод получения интегральных представлений.

В работе также используется метод решения интегральных уравнений типа Вольтерра с фиксированной сингулярной и сверх-сингулярной точкой, также широко используются методы, разработанные в работах Н.

Раджабова и Л.

Н.

Раджабовой.

Научная новизна.

Результаты диссертационной работы полученны автором самостоятельно, являются новыми результатами и включают в себя:  явные представления многообразия решений двумерного интегрального уравнения типа Вольтерра с особыми ядрами, когда корни характеристических уравнений принимают всевозможные значения и коэффициенты уравнения связаны определенными равенствами;  постановка и решение задач типа Коши изучаемого интегрального уравнения в случае, когда коэффициенты связаны определенными равенствами;  многообразие решений в виде обобщенного степенного и функционального рядов двумерного интегрального уравнения типа Вольтерра с особыми ядрами, когда коэффициенты уравнения не связаны определенными равенствами.

Теоретическая и практическая ценность.

Исследования, изложенные в диссертации, носят теоретический характер.

Полученные результаты диссертационной работы могут быть использованы для дальнейшего развития теории многомерных интегральных уравнений типа Вольтерра с сингулярными и сверх-сингулярными ядрами, а также использоваться при решении различных прикладных задач.

Материалы данной диссертационной работы могут быть применены при изложении специальных курсов для студентов, магистров и докторантов вузов, обучающихся по специальности «Математика».

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Холбойзода Фатҳиддин Холбой дар мавзуи «Ақидаҳои педагогии Мирзо Абдулқодири Бедил ва татбиқи онҳо дар синфҳои болоии мактабҳои муосири тоҷик» барои дарёфти дараҷаи илмии доктори фалсафа (PhD), доктор аз рӯйи ихтисоси 6D010301 - Педагогикаи умумӣ, таърихи педагогика ва таҳсилот (илмҳои педагогӣ).

Калидвожаҳо: андешаҳои маънавӣ, ташаккул, такомул, рушд, тарбияи ахлоқӣ, фазилатҳои ахлоқи нек, табақаҳои иҷтимоӣ, ҳиндия, мусулмонӣ, насронӣ, маҷузия, ваҳдати миллӣ, синтез, масъалаҳои иҷтимоӣ, ҷаҳони маънавӣ, сарчашмаҳои илмӣ, таърихӣ.

Дар диссертатсия ақидаҳои педагогии Мирзо Абдулқодири Бедил ва татбиқи онҳо дар синфҳои болоии муассисащои тащсилоти миёнаи умумии муосири тоҷик мавриди омӯзишу баррасӣ қарор дода шуда, таъкид шудааст, ки бо дарназардошти соҳибистиқлол гаштани Ҷумҳурии Тоҷикистон ва раванди ислоҳоти куллии соҳаи илму маориф дар ҷомеаи навини тоҷикон арзишҳои миллӣ, фарҳангӣ ва маънавӣ, хусусан осори илмӣ, адабӣ, педагогӣ ва психологии халқ ва мутафаккирони бузурги гузаштаи алоҳидаи он, дар вазъи кунунии ҷомеаи муосир аҳаммият ва муҳимияти махсусро касб кардааст.

Муаллиф изҳор кардааст, ки андешаҳои педагогии Мирзо Абдулқодири Бедил дар доираи ҳамкории одамон, таъсиррасонӣ ба ҷаҳонбинӣ, бою ғанӣ гардонидани ҷаҳони маънавӣ-ахлоқии ҳамдигар, пеш аз ҳама, бо мақсади муайянсозии ҳамкориҳои маданиятҳои ҳиндуи ва мусулмонӣ аҳамияти калон дорад.

Осори мутафаккири бузург ба синтези маданияти зеҳнии мусулмонӣ ва ҳиндӣ то дараҷае таъсир расонидааст, ки он дар адабиёт, фалсафа, фарҳанги халқҳои мусулмони Осиёи Миёна, аз ҷумла халқҳои тоҷик, ӯзбек, афғон, ҳиндӣ, эрон ва ғайра решаи чуқур давонидааст.

Асарҳои Мирзо Абдулқодири Бедил, ки масъалаҳои педагогикаро дар бар мегиранд, ҳамзамон таҳқиқоти олимони ватаниву хориҷӣ, ки ба пажӯҳиши аҳвол ва осори мутафаккир сару кор гирифтаанд, аз ҷиҳати назариявӣ таҳлилу таҳқиқ шуда, усулҳои гуногун, ба монанади мушоҳидаҳои педагогӣ, суҳбатҳо, анкетаронӣ, муколамаҳо, тестҳо, эссе бо донишҷӯёну хонандагон, омӯзгорон, падару модарон ва ҳ.к. мавриди истифода қарор дода шудаанд.

Навгонии илмии таҳқиқот дар он аст, ки бори аввал андешаҳои педагогии Мирзо Абдулқодири Бедил дар тарбияи маънавӣ-ахлоқии шахс, муайян кардани фазилатҳои ахлоқи неки инсон, ки ба ташаккул ва такомули ахлоқӣ-маънавии инсони комил таъсири мусбат мерасонанд, ба як низоми муайян дароварда шудаанд.

Арзишҳои назариявӣ ва амалии таҳқиқот дар он зоҳир мегардад, ки таҳқиқи афкори педагогии Мирзо Абдулқодири Бедил ба пурра сохтани норасоиҳое, ки дар омӯзиши мероси педагогии мутафаккирони гузаштаи тоҷику форси ин давраи таърихӣ мавҷуд аст, барои равшанӣ андохтан ба як қатор масоили тарбия, ки то ҳол ҳаматарафа ва амиқ мавриди омӯзиш ва таҳлил қарор наёфтаанд, ёрӣ мерасонанд, хулосаҳо ва тавсияҳои методии диссертатсия дар таълими фанни таърихи педагогика, дар рафти хондани курсҳо ва семинарҳои махсус аз рӯи масъалаи мазкур метавонанд самаранок истифода шаванд.

АННОТАЦИЯ

диссертации Захурбекова Алишера на тему «Экстремальные задачи приближения функций многих переменных суммами Фурье по произвольным ортогональным системам», представленной на соискание уч¨еной степени доктора философии (PhD) по специальности 6D060100 – Математика: 6D060101 – Вещественный, комплексный и функциональный анализ

Ключевые слова: ортогональная система, “треугольные” суммы, “гиперболические” суммы, “сферические” суммы, неравенства типа ДжексонаСтечкина, конечные разности, обобщ¨енный модуль непрерывности.

Цель работы.

Основная цель диссертационной работы является в решении экстремальных задач для двойных рядов Фурье по произвольным ортогональным системам на классах функций многих переменных, характеризующихся обобщенным модулем непрерывности.

Методы исследования.

В работе используются новейшие методы функционального анализа и методы решения экстремальных задач Научная новизна.

Все полученные в диссертационной работе результаты являются новыми.

Получены следующие основные результаты: • найдены верхние грани наилучших среднеквадратических приближений функций многих переменных “треугольными” суммами Фурье по произвольным ортогональным системам; • найдены верхние грани наилучших среднеквадратических приближение функций “гиперболическими” суммами Фурье по произвольным ортогональным системам; • найдены верхние грани наилучших среднеквадратических приближений функций f ∈ L2 “сферическими” суммами Фурье по произвольным ортогональным системам; • найдены верхние грани наилучших приближений некоторых классов периодических функций двух переменных “круговыми” суммами Фурье в пространстве L2(Q); • найдено наилучшее совместное приближение функций f ∈ L (r) 2 (Q) и их частных производных “круговыми” суммами Фурье; • найдены точные значения поперечников различных классов функций.

Теоретическая и практическая ценность.

Работа носит теоретический характер.

Результаты диссертационной работы и методы их доказательств можно применять в других экстремальных задачах теории приближения функций многих переменных, как в конечных областях, так и во всей плоскости.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Манучеҳри Нозимии Раљабзода дар мавзуи “Ташкили баҳисобгирӣ ва назорати табдилѐбии дороиҳои биологӣ дар парандапарварӣ” барои дарѐфти дараҷаи илмии доктори фалсафа (PhD) - доктор аз рӯйи ихтисоси 6D050800 –Баҳисобгирӣва аудит (6D050801 –Баҳисобгирии муҳосибӣва аудит)

Калидвожаҳо: арзиши аслии мањсулот, дороиҳои биологӣ, соҳаи парандапарварӣ, назорати дохилӣ, баҳисобгирӣ, калкулятсия, тағйирѐбии биологӣ, баҳисобгирии бухгалтерӣ, арзишмуайянкунӣ, буљетикунонӣ, ҳисобҳои баҳисобгирии бухгалтерӣ, хоҷагии қишлоқ.

Мақсади таҳқиқоти диссертатсионӣ рушди асосҳои назариявӣ ва ташкилӣметодӣ ва коркарди тавсияҳо оид ба мукаммалгардонии баҳисобгирӣ ва назорати табдилѐбии дороиҳои биологӣдар парандапарварӣба ҳисоб меравад..

Методҳои таҳқиқот ва таҷҳизоти истифодагардида дар истифодаи усулҳои абстраксияи илмӣ, мушоҳида, таҳлили мантиқӣ, таҳлил ва синтез, таърихӣ, системавӣ, гурӯҳбандии оморӣ, комплексӣ, моделсозӣ, ҷамъбасткунӣ, муқоисавӣ, индексӣ, монографӣва ғайра ифода меѐбад.

Натиҷаҳо ва навоварии рисолаи илмӣ дар мушаххас кардани мафҳуми «дорои биологӣ» бо назардошти пешниҳоди таърифи муаллиф ва гурӯҳбандии сарватҳои биологии кишоварзӣ аз рӯи аломатҳои гуногун ифода меѐбад.

Инчунин хусусиятҳои ташкилӣ ва технологии соҳаи парандапарварӣ, ки ба ташкили баҳисобгирии бухгалтерӣ дар парандапарварї таъсир мерасонад муайян карда шудаанд; мавқеи назорати дохилӣ дар низоми идоракунии корхонаи парандапарварӣ таҳқиқ карда шуда, модели ташкили назорати дохилии тағйирѐбињои биологї дар парандапарварї коркард ва асоснок карда шудааст; ҳолати муосири ташкили баҳисобгирӣ ва арзишмуайянкунии тағйирѐбии дороиҳои биологӣ дар парандапарварӣ мавриди омузиш ва баҳодиҳї қарор дода шуда, модели муайян кардани объектҳои баҳисобгирӣ дар парандапарварї коркард карда шудааст.

Модели бањисобгирии идоракунї ва бањогузории мањсулоти асосї ва дуюмдараљаи соњаи парандапарварї коркард карда шудааст; љараѐни буљетикунонии таѓйирѐбии дороињои биологї дар корхонаҳои соҳаи парандапарварї ҳамчун унсури таркибии бањисобгирӣ ва назорати дохилї асоснок карда шуда, стандарти (низомномаи) буљетикунонии корхонањои парандапарварї тањия карда шудааст; роҳҳои рушди методикаи баҳисобгирӣ ва назоратии дохилии тағйирѐбии дороиҳои биологӣ дар соҳаи парандапарварӣкоркард карда шудааст.

Тавсияҳо оид ба истифодабарӣ.

Муқаррарот ва тавсияҳои амалии дар диссертатсия пешниҳодгардида метавонанд аз ҷониби корхонаҳои соҳаи парандапарварӣ барои тањия кардани низоми баҳисобгирӣ ва назорати тағйирѐбиҳои дороиҳои биологӣ ба кор бурда шаванд.

Муқаррароти назариявӣ ва тавсияҳои амалии дар таҳқиқот коркардашуда метавонанд дар ҷараѐни тадриси фанҳои мухталиф дар зинаҳои бакалавриат ва магистратура аз рӯйи ихтисоси «Баҳисобгирии бухгалтерӣ, таҳлил ва аудит» истифода карда шаванд.

Соҳаи истифодабарӣ.

Як ќатор тавсияњои дорои ањаммияти амалї метавонанд аз љониби Вазорати молияи Љумњурии Тољикистон, Вазорати кишоварзии Љумњурии Тољикистон барои такмили танзими меъѐрии баҳисобгирии дороиҳои биологӣ ва инъикоси он дар ҳисобти молиявӣ, инчунин дар корхонаҳои соҳаи парандапарварӣ барои таҳияи методикаи баҳисобгирӣ ва назорати табдилѐбии дороиҳои биологӣдар парандапарварӣистифода шаванд.

АННОТАЦИЯ

ба рисолаи Нуриддинзода Аҳлиддин Нуриддин дар мавзӯи «Такмили механизмҳои ташкилӣ-иқтисодии таъмини рақобатпазирии корхонаҳои саноатии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шароити саноатикунонии босуръат» (дар мисоли корхонаҳои саноати коркарди Ҷумҳурии Тоҷикистон) барои дарёфти унвони илмии номзади илмҳои иқтисодӣ аз рӯи ихтисоси 08.00.04 – Иқтисодиёти соҳавӣ (08.00.04.01 – Иқтисодиёти саноат ва энергетика)

Калидвожаҳо: саноат, корхонаҳои саноати, саноати коркард, консепсияҳо,рақобатпазирӣ,механизм,механизми ташкилӣ-иқтисодӣ, хамкории бахши давлатӣ ва хусусӣ, саноатикунонӣ, фазои сармоягузорӣ,кластерҳои саноатӣ.

Мақсади тадқиқот: Дар диссертатсия асосноккунии назариявӣ ва таҳияи тавсияҳо оид ба мукаммалсозии механизми ташкилӣ-иқтисодӣ, ки самаранокӣ, рақобатпазирӣ ва рушди инноватсионии корхонаҳои соҳаи саноати коркардро дар шароити саноатикунонии босуръати иқтисодиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъмин менамояд, пешниҳод шудааст.

Усулҳои тадқиқот: Дар рисола барои ноилгардӣ ба ҳадаф ва вазифаҳои таҳқиқоти диссертатсионӣ усулҳои зерин истифода гардидаанд: таҳлилӣ, иқтисодӣоморӣ, муқоисавӣ, эконометрикӣ ва сохторӣ-функсионалӣ, ки аз принсипҳои объективият ва муназзамии илмӣ сарчашма мегиранд, инчунин усулҳои умумиилмӣ ба монанди таҳлил ва синтез.

Кори илмӣ аҳамияти мавзӯи тадқиқот, аҳамият ва дараҷаи таҳияи он, ҳадаф ва вазифаҳо, объект ва предмети тадқиқот, фарзияи тадқиқотӣ, асосҳои назариявӣ ва методологӣ, заминаи иттилоотӣ, эътимоднокӣ ва асоснокии натиҷаҳои тадқиқотро муайян мекунад.

Навоварии илмӣ, аҳамияти амалӣ, тасдиқи натиҷаҳои кор дар шакли нашрияҳо, сохтори рисола қайд карда шуда, муқаррароти назариявӣ ва методологии муаллиф, хулосаҳо ва тавсияҳои дар кори имӣ пешниҳодшуда ба таҳияи заминаи илмӣ-методӣ мукаммалсозии механизми ташкилӣ-иқтисодӣ, ки самаранокӣ, рақобатпазирӣ ва рушди инноватсионии корхонаҳои соҳаи саноати коркардро дар шароити саноатикунонии босуръати иқтисодиёти ҶумҳурииТоҷикистон таъмин менамояд, мусоидат мекунанд.

Хулосаҳои илмии бадастомада ва тавсияҳои таҳияшуда имкон медиҳанд, ки ҳангоми татбиқ дар амалия барои мукаммалсозии механизми ташкилӣ-иқтисодӣ, ки ба таъмини афзоиши иқтидори рақобатпазирии корхонаҳои соҳаи саноати коркардро дар шароити саноатикунонии босуръати иқтисодиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон саҳми арзанда менамояд.

Тањлил нишон дод, ки механизми комплексии ташкилӣиқтисодии корҳонаҳои саноатии коркард то ҳол роҳандозӣ нашуда, бояд дар асоси чунин роххо, ба монанди таҳия барномаҳои комплексии рушд, ки ба соҳибкории истеҳсолӣ равона аст; бо дастраси ба маблағгузорӣ; тақвияти шарикии давлат ва бахши хусусӣ; рушди нфрасохтори институтсионалӣ; мукаммалшавии асосҳои институтсионалӣ; таъмини робитаи илм ва истеҳсолот; навсозии инфрасохтори инноватсионӣ (технопаркњо, техно¬полисњо); бунёди инфрасохторе, ки барои пайдо шудани стартапњо мусоидат мекунад, равона бошад. Њалли ин масъалањо ањамияти мавзўи тањќиќоти рисоларо таъкид менамояд. 64 АННОТАЦ

АННОТАТСИЯ

оид ба рисолаи Ќурбонзода Абдулло Абдуљалол дар мавзуи «Такмили механизми таъминоти молиявии истењсолоти воридотивазкунанда дар шароити муосир (дар мисоли корхонањои саноати хўроквории Љумњурии Тољикистон)» барои дарёфти дараљаи илмии доктори фалсафа (PhD), доктор аз рўйи ихтисоси 6D050607 – «Иқтисодиёти саноат ва энергетика» пешнињод шудааст.

Калидвожањо: саноати хўрокворї, иќтисодиёт, истењсолоти воридотивазкунанда, механизми молиявї, соњаи саноат, дастгирињои молиявии давлатї, раќобатпазирии корхона, сармоягузорї, саноатикунонии иќтисодиёт, молистењсолкунандагони ватанї.

Маќсади тањќиќоти диссертатсионї дар тањќиќу тафсилоти љанбањои илмїназариявї, фарзияњои муассир ва равишњои методии такмили механизми таъмини молиявии истењсолоти воридотивазкунандаи саноати хўрокворї дар шароити муосир зуњур ёфта, њамзамон аз тањияи аќидањои илмї ва асоснок намудани тавсияњои муфиди такмили механизми таъмини молиявии истењсолоти воридотивазкунанда барои саноати хўрокворї иборат мебошад.

Усулњои тањќиќот: Дар раванди тањќиќоти мавзуъ љињати асоснок намудани муќаррароти илмї равишњои гуногунсамти методологї, аз љумла усулњои мантиќї, абстрактї ва диалектикї, мушоњидањои шахсї, оморї, монографї, тањлили ќиёсї, моделсозии иќтисодї-риёзї ва ояндабинии иќтисодї истифода мешаванд.

Кори илмї ањаммияти мавзуи тадќиќот ва дараљаи тањияи он, њадаф ва вазифањо, объект ва предмети тадќиќот, фарзияи илмї, асосњои назариявї ва методологї, заминаи иттилоотї, эътимоднокї ва асосноккунии натиљањои тадќиќотро муайян мекунад.

Навгонињои илмї, ањаммияти амалї, тасдиќи натиљањои кор дар шакли нашрияњо дар сохтори рисола инъикос гардида, ќайд карда мешавад, ки муќаррароти назариявї ва методологии муаллиф, хулосањо ва тавсияњои дар кори илмї пешнињодшуда ба тањияи заминаи илмї-методї барои такмили механизми таъминоти молиявии истењсолоти воридотивазкунандаи корхонањои саноати хўроквории Љумњурии Тољикистон мусоидат менамояд.

Натиљањои илмии ба дастовардашуда, тањияи методикаи тањќиќот, бахусус навгонињои илмии ањамияти назариявидошта тањќиќоти минбаъдаи мавзуро васеъ намуда, инчунин пањлўњои ањаммияти амалї ва тавсиявидошта метавонад ба татбиќи њадафњои олии рушди мамлакат мусоидат намоянд.

Хулосањои илмии ба дастомада ва тавсияњои тањияшуда имкон медињанд, ки њангоми татбиќи амалии такмили механизми таъмини молиявии истењсолоти воридотивазкунандаи саноати хўрокворї дар шароити муосир, самаранокии истифодаи механизмњои молиявии мављуда таъмин гардида, инчунин барои тањияи механизмњои молиявии наву муассир замина гузошта шавад.

Тањлили иќтисодї нишон доданд, ки барои таъмини истењсолоти воридотивазкунандаи саноати хўроквории Љумњурии Тољикистон бештар ба нишондињандањои иќтисодии њаљми истењсолоти мањсулоти хўрокворї, фондмусаллањї ва фондбоздењии корхонањои саноати хўрокворї, љалби сармоягузорињои ватанї ва хориљї, инчунин њамоњангии љузъиёти истењсолии корхонањои кишоварзї, соњаи коркард, логистикї ва дигарњо муњим буда, истифодаи методикаи муайянсозии самаранокии механизми таъмини молиявии истењсолоти воридотивазкунандаи саноати хўрокворї, њисоби коррелятсияи мунтазами нишондињандањои макроиќтисодї мувофиќи маќсад мебошад. Њаллу фасл ва муколламаи мунтазами њамаи ин масъалањо љињати афзоиши босуръати истењсоли мањсулоти хўроквории ватанї, таъмини мувозинати њаљми содирот ва воридоти мањсулоти хўрокворї, коњишдињии сатњи вобастагии технологии саноати мамлакат, таъмини раќобатпазирии иќтисодиёти саноати хўрокворї мубрам буда, метавонад барои татбиќи њадафњои олии рушди мамлакат мусоидат намояд.

АННОТАЦИЯ

диссертации Салимова Аминджона Мухуддиновича на тему "Исследование терпеновых углеводородов и их производных в составе двух видов полыни, произрастающих в Таджикистане" на соискание ученой степени кандидата химических наук по специальности 02.00.03 – Органическая химия

Ключевые слова: A. annua L, A. dracunculus L, эфирное масло, газовая хромотография, массспектрометрия, кластерный анализ, хемотип, камфора, 1,8-цинеол, сабинен, эстрагол, артемизинин, высокоэффективная жидкостная хромотография.

В настоящее время актуальным является поиск новых нетоксичных соединений, обладающих различными видами биологической активности (противовоспалительной, бактерицидной и вирусоцидной, регенераторной и др.).

Поэтому в последние десятилетия значительно вырос интерес к лекарственным препаратам растительного происхождения (ЛПРП), производимым по относительно дешевым технологиям, что снижает себестоимость этих препаратов и повышает их долю на фармацевтическом рынке.

В качестве сырьевых источников для действующих веществ ЛПРП наибольшее значение имеют эфиромасличные растения, доля которых составляет 33%: эфирные масла (ЭМ) обладают ярко выраженными антибактериальными, противовирусными, противогрибковыми, противовоспалительными, противоопухолевыми и антиоксидантными свойствами, в связи с этим спрос на натуральные эфирные масла и производимые на их основе лекарственные средства возрастает, что обуславливает необходимость расширения сырьевой базы эфиромасличных растений, исследования биохимических характеристик новых перспективных эфироносов, изучения сезонной и возрастной динамики накопления ими биологически активных веществ.

Экспериментально доказано, что антимикробное действие ЭМ распространяется практически на все группы микроорганизмов.

Важной характеристикой ЭМ и их компонентов является гидрофобность, которая позволяет им легко соединяться с липидами, присутствующими в клеточной мембране бактерий и митохондрий, делая их более проницаемыми, нарушая клеточные структуры.

В конечном итоге это приводит к гибели бактериальной клетки из-за значительной утечки критически важных молекул и ионов из бактериальной клетки.

Некоторые соединения модулируют лекарственную устойчивость, воздействуя на механизмы оттока у нескольких видов грамотрицательных бактерий.

Ациклические и ароматические терпеноиды, фенолы и непредельные альдегиды, входящие в состав ЭМ, проявляют антимикробную активность, не нарушая естественный баланс внутренней среды организма.

Род полынь (Artemisia), являющийся богатым источником артемизинина (проявляет антималярную и противораковую активность), насчитывает более 500 видов, распространенных главным образом в умеренной зоне Евразии и Северной Америки.

Из произрастающих на территории Таджикистана около 1500 видов лекарственных растений (ЛР), применяемых в народной медицине, 49 видов полыней, из которых состав ЭМ изучен только у трех – метельчатой, горькой и рутолистной.

Анализ доступных научных данных свидетельствует, что химический состав и биологическая активность ЭМ полыни однолетней Artemisia annua L. (A. annua L.) и полыни эстрагон Artemisia dracunculus L. (A. dracunculus L.), произрастающих в Таджикистане, не изучены, что определяет теоретическое и практическое значение соответствующих исследований Впервые изучен химический состав эфирных масел полыни однолетней (A. annua L.), полыни эстрагон (A. dracunculus L.), произрастающих в Таджикистане; впервые доказано наличие артемизинина в полыни однолетней (A. annua L.), полыни эстрагон (A. dracunculus L.), произрастающих в Таджикистане; показано, что полынь эстрагон относится к смешанной хемотипической вариации; впервые изучены антиоксидантная, антибактериальная, гемолитическая активность и токсичность эфирных масел полыни однолетней (A. annua L.), полыни эстрагон (A. dracunculus L.), произрастающих в Таджикистане.

Была выявлена связь между структурой обнаруженных терпенов в составе ЭМ и их активностью; впервые получена наноэмульсия на основе эфирного масла полыни однолетней; методом молекулярного докинга изучена связь между биологической активностью терпеновых углеводородов и их химической структурой.

АННОТАТСИЯИ

Ҳиммат Муҳаммад Ёсин ТАЪСИРИ МАВОДҲОИ ФИШОРПАСТКУНАНДА БА СОХТОРИ МОРФОФУНКСИОНАЛИИ МЕЪДАЧАИ ЧАП ВА ВАРИАБЕЛНОКИИ РИТМИ ДИЛ ДАР БЕМОРОНИ ФИШОРБАЛАНДИИ ШАРАЁНИИ СИННИ КАЛОНСОЛ Калимаҳои калидӣ: бемории фишорбаландӣ, гипертрофияи меъдачаи чап, вариабелнокии ритми дил.

Мақсади тадқиқот: Муқаррар намудани хусусиятҳои клиникии беморӣ, пайдоиши оризаҳо ва дида баромадани таъсири гурӯҳҳои асосии маводҳои гипотензивӣ ба сохтори морфофунксионалии МЧ ва ВРД дар беморони ФШ шахсони калонсол.

Тавсифи беморон ва усулҳои таҳқиқот: Ба сифати объекти таҳқиқот гузаронидани ташхиси 180 нафар беморони фишорбаландии шараёнӣ I ва II дараҷа дар синни аз 60 то 74 сола, 90 бемор дар шуъбаи фишорбаландии артериалии МҶКК ҶТ ва 90 бемор дар беморхонаи вилоятии шаҳри Мазори Шарифи ҶИА гирифта шуда буданд, гурӯҳи назоратиро 30 нафар шахсони солим ташкил доданд.

Беморон ба 3 гурӯҳ ҷудо карда шуданд: Гурӯҳи I (n=60) бемороне, ки табобатро бо ?-адреноблокаторҳо (бисопролол) гирифтаанд, ташкил доданд.

Гурӯҳи II (n=60) бемороне, ки ба онҳо антагонисти калтсий (амлодипин) таин шудааст.

Гурӯҳи III (n=60) шахсоне, ки ингибитори АПФ (лизиноприл) гирифтаанд.

Натиҷаҳои таҳқиқот ва навгонии илмӣ: Омилҳои хатари номусоид ҳамчун диабети қанд, баландшавии системаи лахтабандии хун, стресси психологӣ, муқаррар карда шуд.

Исбот карда шуд, ки маводҳои гипотензивӣ таъсири худро ба сохтори морфо-функсионалии дил ва ремоделишавии миокарди МЧ дил дар ин беморон мерасонанд.

Бори аввал ташхиси ВРД пеш ва баъд аз гузаронидани табобат ва таъсири он ба статуси вегетативии беморони ФШ муфассал омӯхта шуд.

Таносуби баландтари ларзишҳои басомади баланд ва тавозуни симпатикӣпарасимпатикӣ ба таври назаррас ба сӯи бартарияти нисбии ҷузъҳои пастбасомад тағйир ёфт, ки омили номусоид мебошад.

Тавсияҳо оид ба истифодаи амалии натиҷаҳо:Ташхиси барвақтаинаи омилҳои хатарнок, оризаҳои ФШ, бемориҳои коморбидӣ, таъсири маводҳои дорувории таиншуда ба ЭхоКГ ва ВРД барои гузарондани табобати гипотензивии тафриқавӣ дар беморони ФШ-и шахсони калонсол бо пешгуйии оризаҳои номатлуб, зарур аст.

Соҳаи истифода: Бемориҳои дарунӣ, кардиология.

АННОТАЦИЯ

диссертационной работы Одинаевой Мафтуны Толибовны «Преодоление языковой и речевой интерференции при обучении русскому языку в таджикской школе», представленной на соискание ученой степени доктора философии (РhD), доктора по специальности 6D012200 – русский язык и литература в школах с нерусским языком обучения (6D012201.02 – теория и методика обучения (профессиональное образование)

Ключевые слова: языковая и речевая интерференция, русский язык, методы обучения, система упражнений, учащиеся, межпредметная связь, текст по специальности.

Цель данного исследования - теоретическое обоснование и экспериментальная проверка эффективных приемов и методов преодоления языковой и речевой интерференции при обучении русскому языку.

Объект исследования - предупреждение и преодоление языковой и речевой интерференции в русской речи таджикских учащихся на межъязыковом и внутриязыковом уровнях.

Научная новизна исследования заключается в следующем: - установлено, что основной причиной возникновения языковой и речевой интерференции является наличие межъязыковых и внутриязыковых противопоставлений; - выяснено, что понятие «интерференция» ассоциируется с отрицательным влиянием родного языка при изучении русского языка как неродного; - подтверждено, что языковая и речевая интерференция по своей внутренней природе является явлением, имеющим дело с одновременным функционированием двух языков в речи носителей разных языковых систем; - определена типология ошибок и затруднений, встречающихся в речи обучаемых на русском языке, указаны причины их возникновения; - в ходе обучающего эксперимента доказана эффективность разработанной методики обучения по предупреждению и преодолению интерференции и подтверждена рабочая гипотеза относительно применения рациональных форм и методов работы в данном направлении.

Практическая значимость исследования заключается в том, что материалы, представленные в диссертации, могут быть использованы в ходе занятий по русскому языку как неродному в таджикской школе, при составлении учебно-методических пособий по практическому курсу русского языка.

Области применения.

Результаты проведенного исследования и полученные данные в области предупреждения и преодоления языковой и речевой интерференции учащихся могут использоваться при совершенствовании программ, учебно-методических пособий по русскому языку в таджикской школе, применяться в практической работе учителей русского языка в таджикских школах.

АННОТАТСИЯ

диссертатсияи номзадии Буриева Шањноза Бекмуратовна дар мавзуи «Тањлили этнолингвистии лексикаи њунарњои мардумї дар забони тољикї (дар асоси маводи фарњангномаи «Бурњони ќотеъ»)» барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илми филология аз рӯйи ихтисоси 10.02.00 – Забоншиносї (10.02.01 – Забони тољикї) Калидвожањо: вожагон, лексика, этнолингвистика, этнографизмҳо, ҳунарҳои мардумӣ, лексикаи бофандагӣ, ресандагӣ, дӯзандагӣ, пазандагӣ, “Бурҳони қотеъ”, фарҳангнома, забони тоҷикӣ, арабӣ, туркӣ, ҳиндӣ ва ѓайра.

Дар таҳқиқоти диссертатсионӣ тањлил ва баррасии вижагиҳои этнолингвистии лексикаи њунарњои мардумї ва хусусиятҳои маъноию манобеи ташаккули вожаҳо дар заминаи фарҳангномаи «Бурҳони қотеъ» дар муқоиса бо маводи луғавии фарҳангномаҳои муосири забони тоҷикӣ анҷом дода мешавад.

Баррасии этнолингвистии лексикаи њунарњои мардумӣ дар забони тоҷикӣ дар асоси маводи фарҳангномаи «Бурҳони қотеъ» дорои вижагиҳои хоси худ буда, ҳамчун мавзуи мубрам дар забоншиносии тоҷик бори аввал ба сурати рисолаи илмӣ мавриди таҳқиқ қарор гирифтааст.

Дар диссертатсия оид ба вижагињои этнолингвистии моддањои луѓавии «Бурњони ќотеъ» марбут ба лексикаи соњањои бофандагї, ресандагї, дўзандагї ва пазандагӣ иттилоъ дода шуда, моҳияти этнографизмҳо (лексикаи этнографӣ) ҳамчун моддаҳои луғавии фарҳангномаи мазкур мавриди тањќиќ ќарор гирифта, таснифоти маъноии онҳо нишон дода мешавад.

Натиҷањои бадастоварда барои муњаќќиќон ва забоншиносон њамчун як воситаи муњим кумак хоњад расонд, зеро дар ин кор роњњои ташаккул ва тањаввули вожагони ҳунарҳои мардумӣ тањќиќ гардида, таҳлили этнолингвистӣ шудаанд.

Мањз, далелњои ёфтшуда роњњои тайкардаи забони тоҷикиро дар марњилаҳои гуногуни инкишоф инъикос намуда, роњњои пешгирии хавфи ба фарҳанги миллӣ бегона мондани вожаҳои аслии соҳаҳои ҳунармандиро дар шароити ҷаҳонишавӣ нишон медињад.

Дастовардњои 28 диссертатсияро метавон дар донишгоњу донишкадањо мавриди дарсњои амалии вожашиносӣ, луѓатнигорї (лексикография), шевашиносӣ ва баррасии масъалањои этнолингвистӣ њамчун воситаи ёрирасони таълим истифода намуд. Њамчунин, диссертатсия дар навиштани асарњои илмӣ-тањќиќотӣ, дастуру воситањои таълимӣ ва фарҳангномаҳо маводи фаровон дода метавонад.

АННОТАТСИЯ

ба автореферати диссертатсияи Исоев Диловарҷон Талисович дар мавзуи «Рушди таъминоти ташкилию методии низоми ҳисоботи молиявии бонкҳо дар шароити истифодабарии СБҲМ» барои дарѐфти дараҷаи илмии номзади илмҳои иқтисодӣ аз рӯйи ихтисоси 08.00.08 - Баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудит

Вожаҳои калидӣ: бонк, низоми баҳисобгирӣ, ҳисоботи молиявӣ, низоми ҳисоботи молиявии бонк, СБҲМ, ҳисоботи молиявии фосилавӣ, ҳисоботи молиявии маҷмуӣ, сифати ҳисоботи молиявӣ, баҳодиҳӣ, сохтакории ҳисоботи молиявӣ, бенчмаркинги молиявӣ, индикаторҳо Мақсади таҳқиқоти диссертатсионӣ омӯзиши ҷанбаҳои назариявӣ, таҳияи тавсияҳои методӣ ва амалӣ оид ба такмили таъминоти ташкилию методии низоми ҳисоботи молиявии бонкҳои ватанӣ дар шароити истифодабарии СБҲМ мебошад.

Объекти таҳқиқот низоми ҳисоботи молиявии бонкҳои анъанавии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шароити истифодабарии СБҲМ мебошад.

Мавзуи таҳқиқот маҷмуи муносибатҳои иқтисодию молиявие, ки дар раванди рушди таъминоти ташкилию методии низоми ҳисоботи молиявии бонкҳо дар шароити татбиқи СБҲМ ташаккул меѐбад.

Дар таҳқиқот усулҳои зерини илмӣ истифода шуданд: абстраксияи илмӣ, индуксия, дедуксия, таҳлил, синтез, муқоисавӣ, гурӯҳбандӣ ва мушоҳида, мушаххаскунӣ, меъѐрӣ, системавӣ, комплексӣ, моделсозӣ, ва ғ.

Натиҷаҳои бадастомада ва навгониҳои илмии диссертатсия инҳоро дар бар мегиранд: марҳилаҳои таҳияи сиѐсати баҳисобгирии бонк тибқи СБҲМ пешниҳод карда шуд; асосҳои назариявӣ ва консептуалии низоми ҳисоботи молиявии бонкҳо такмил дода шуд; хусусиятҳои пешбурди баҳисобгирӣ ва таҳияи ҳисоботи молиявӣ дар бонкҳо ошкор карда шуд; шаклҳои ҳисоботи молиявии фосилавии бонкҳо таҳия ва тавсия карда шуд; методикаи таҳияи ҳисоботи молиявии маҷмуии бонк таҳия ва пешниҳод карда шуд; самтҳои асосии такмили асосҳои ташкилию ҳуқуқӣ ва методии низоми ҳисоботи молиявии бонкҳо пешниҳод карда шуд; алгоритми таҳияи стандарти дохилӣ доир ба ҳисоботи молиявии маҷмуӣ пешниҳод карда шуд; корбурди амсилаҳои M-score М.

Бениш ва M-score М.

Роксас барои муайян кардани сохтакории ҳисоботи молиявии бонкҳо исбот карда шуд; илова намудани нишондиҳандаи мутлақ ва индикаторҳои молиявӣ тавсия карда шуд.

Аҳамияти назариявии таҳқиқот дар амиқ намудани назария ва методологияи таҳияи ҳисоботи молиявӣ дар бонкҳо ва таҳияи самтҳои асосии рушди таъминоти ташкилию методии он инъикос меѐбад.

Хулоса ва пешниҳодҳои бадастомада доираи таҳқиқоти мавҷударо дар соҳаи баҳисобгирии муҳосибӣ ва ҳисоботи молиявӣ васеъ намуда, метавонанд ба пояи низоми баҳисобгирӣ ва ҳисоботи бонкҳо бо мақсади таъмини рушди самараноки бахши бонкӣ ворид карда шаванд.

Аҳамияти амалии таҳқиқот дар коркарди тавсияҳои методӣ ва амалии мушаххас оид ба такмили таъминоти ташкилию методии низоми ҳисоботи молиявӣ дар бонкҳо ва роҳҳои баланд бардоштани шаффофияти иттилооти он ифода меѐбад.

Соҳаи истифодабарӣ.

Муқаррароти асосӣ ва тавсияҳои методию амалии диссертатсия метавонанд дар фаъолияти бонкҳо, ташкилотҳои аудиторию консалтингӣ истифода бурда шаванд.

Паҳлӯҳои алоҳидаи таҳқиқот метавонанд ҳангоми таълими фанҳои баҳисобгирӣ дар бонкҳо, фаъолияти бонкӣ, ва ғайраҳо мавриди истифода қарор гиранд.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Алиев Исмоил Исмонович дар мавзуи «Функсияњои авобгарии њуќуќї ва шаклњои амалисозии онњо тибқи ќонунгузории Ҷумҳурии Тољикистон»

Калидвожаҳо: функсия, функсияи ҳуқуқ, функсияи ҷавобгарии ҳуқуқӣ , ҷавобгарии ҳуқуқӣ , тасниф, зарари маънавӣ , функсияи сазодиҳӣ , функсияи ҷаримавӣ , функсияи тарбиявӣ , функсияи ҷубронсозӣ , шаклҳои амалисозӣ , шакли ихтиёрӣ , шакли маҷбурӣ .

Маќсади тањќиќоти диссертатсионї омўзиши љанбањои назариявї-њуќуќии функсияњои љавобгарии њуќуќї, асосњои таснифи функсияњои љавобгарии њуќуќї ва шаклњои амалисозии функсияњои љавобгарии њуќуќї ба њисоб меравад.

Дар ин замина тањияи пешнињодњои назариявї ва амалї оид ба функсияњои љавобгарии њуќуќї ва тавсияњо оид ба такмили ќонунгузорї иборат мебошад.

Диссертатсияи мазкур аввалин таҳқиқоти комплексӣ оид ба масъалаи функсияњои љавобгарии њуќуќї ва шаклњои амалисозии онњо тибќи ќонунгузории Љумњурии Тољикистон ба ҳисоб меравад.

Асосњои методологии тањќиќоти диссертатсиониро усулњои умумиилмї ва махсуси њуќуќї ташкил медињанд.

Аз љумла, усулњои диалектика, мантиќї-забонї, шаклї-њуќуќї, давлатї-њуќуќї, муќоисавї-њуќуќї дар диссертатсия васеъ истифода гардидааст.

Таҳқиқоти диссертатсионӣ аз натиҷаҳои назариявӣ ва амалӣ иборат мебошад.

Ањаммияти назариявї ва амалии тањќиќот дар он ифода меёбад, ки хулосањо ва пешнињодоти дар натиљаи тањќиќоти диссертатсионї бадастомада барои њалли масъалањои назариявї ва амалї дар самти амалисозии функсияњои љавобгарии њуќуќї истифода карда шаванд.

Тањќиќоти пешнињодшуда метавонад дар раванди таълими фанњои назарияи давлат ва њуќуќ, проблемањои назарияи давлат ва њуќуќ, њуќуќи љиноятї, њуќуќи маданї, њуќуќи мењнатї, њуќуќи маъмурї, њуќуќи конститутсионї, криминология ва ғ. истифода шавад.

Ањаммияти амалии тањќиќот дар он ифода мегардад, ки дар фаъолияти њуќуќэљодкунї љињати такмили ќонунгузории соњавии кишвар, аз љумла ќонунгузории љиноятї, маданї, маъмурї, мењнатї, конститутсионї ва ѓ. метавон хулосаву пешнињодоти тањќиќотро вобаста ба масъалаи амалисозии функсияњои љавобгарии њуќуќї истифода бурд.

АННОТАТСИЯ

ба автореферати диссертатсияи Одинаев Эраҷ Сарахонович дар мавзуи “Такмили механизмҳои молиявии ҳавасмандгардонии истифодаи самараноки захираҳои иқтисодӣ дар Тоҷикистон” барои дарёфти дараҷаи илмии доктори фалсафа (PhD), доктор аз рӯйи ихтисоси 6D050900 – Молия (6D050901 - Молия, муомилоти пулӣ ва қарз)

Калидвожаҳо: механизмҳои молиявӣ, ҳавасмандкунӣ, истифодаи самаранок, захираҳои иқтисодӣ, сармоягузорӣ, қарздиҳӣ, бозорҳои молиявӣ, инноватсия, самаранокии энергия, рушди иқтисодӣ, рушди инфрасохтори молиявӣ, ислоҳоти низоми андоз.

Рушди иқтисодии ҳар як кишвар бештар аз хусусият, сохтори низоми молиявӣ ва ҷанбаҳои молиявии ҳавасмандгардонии истифодаи самараноки захираҳои иқтисодӣ вобаста аст, ки вазифаи асосии он таъмини захираҳои барои истеҳсоли мол ва хизматрасонӣ зарурист.

Низомҳои молиявӣ бо сабабҳои мухталиф, аз қабили сарчашмаи маблағҳое, ки ба ашхосони воқеӣ ва ҳуқуқӣ дастрасанд, гурӯҳбандӣ карда мешаванд.

Мақсади таҳқиқот - аз муайян намудани механизмҳои ҳавасмандгардонӣ дар раванди истифодаи захираҳои иқтисодӣ дар пояи низоми молиявии Ҷумҳурии Тоҷикистон иборат мебошад.

Асосҳои методологии таҳқиқот аз усулҳои муосири таҳлилҳои базавиву занҷирӣ, комлексӣ ва таҳқиқоти дедуксияиониву индуксионӣ иборат мебошад.

Бо ёрии таҳлилҳои мазкур арзёбии нишондиҳандаҳо бо усулҳои математикӣ, графикӣ, сохторӣ, тафриқабандиву муқоисавӣ ва амсоли инҳо ба роҳ монда шудааст.

Самтҳои назирявӣ оид ба моҳият ва муҳтавои захираҳои иқтисодӣ дар пояи низоми молиявӣ.

Арзёбӣ ва таҳқиқи вазъи кунунии бахшҳои низоми молиявӣ-иқтисодӣ ба рушди иқтисоди миллӣ, вобастагии рушди иқтисодиёти миллӣ аз низоми молиявии мамлакат, имкониятҳои воқеии афзоиши ҳаҷми даромадҳои андозӣ, хароҷоти буҷет, сатҳи монетизатсиякунонии иқтисодиёт дар Ҷумҳурии Тоҷикистон, такмили механизмҳои ҳавасмандгардонии молиявӣ ва роҳҳои самаранок истифода намудани захираҳои иқтисодӣ тибқи истифодаи таҷрибаи ҷаҳонӣ, инчунин таҳия ва пешниҳоди дурнамои рушди бахши молиявӣ ва роҳҳои самаранок истифодабарии захираҳои иқтисодӣ дар ҳошияи низоми молиявии мамлакат то давраи соли 2030.

Натиҷаҳои корро дар рафти таҳқиқоти минбаъдаи назариявӣ оид ба хусусиятҳои фаъолияти низоми молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, иқтидори механизмҳои молиявии ҳавасмандгардонии рушди иқтисодӣ, мушаххасоти фаъолияти маблағгузории давлатӣ ва муайянкунандаи сармоягузории механизмҳои молиявӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон истифода бурдан мумкин аст.

Хулоса ва пешниҳодҳои назариявию амалии коркардшудаи рисола метавонад дар раванди фаъолияти ниҳодҳои илмӣ-таҳқиқотӣ, вазорату идораҳои давлатии бахши молиявию иқтисодӣ ва дигар ниҳодҳои ғайридавлатӣ мавриди истифода қарор гирифта шаванд.

АННОТАТСИЯ

ба автореферати диссертатсияи Мирбобоева Матлюбахон Ибраимхоновна дар мавзуи “Эҳсонкорӣ дар шароити ташаккул ва рушди иқтисодиёти тамоюли иҷтимоидошта (дар мисоли вилояти Суғди Ҷумҳурии Тоҷикистон)” барои дарёфти дараҷаи илмии доктори фалсафа (PhD), доктор аз рӯйи ихтисоси 6D050600 – Иқтисодиёт (6D050611 - Хизматрасонӣ дар соҳаҳои илм, маориф ва иҷтимоиёт).

Калидвожаҳо: садақа, иқтисоди иҷтимоӣ нигаронидашуда, вилояти Суғд, масъулияти иҷтимоии корпоративӣ, ташкилотҳои ғайритиҷоратӣ, масъалаҳои иҷтимоӣ, инфрасохтор, устувории экологӣ, мероси фарҳангӣ, коҳиш додани ташаннуҷи иҷтимоӣ, рушди иқтидори инсонӣ, беҳтар намудани сифати зиндагӣ.

Бо гузашти зиёда аз се даҳсола аз татбиқи амалии ислоҳоти бозорӣ, имрӯз дар кишвар баъзе ҷанбаҳое, ки ба иқтисоди бозорӣ хос мебошанд, возеҳтар эҳсос карда мешаванд.

Чунончи, дар иқтисоди бозорӣ бинобар ба ҳамаи аъзоёни ҷомеа баробар тақсим нашудани қобилияти соҳибкорӣ, бо мурури замон, рушди иқтисодӣ ба он оварда мерасонад, ки баъзе аъзоёни ҷомеа торафт сарватманд шудан мегиранд ва баъзеи дигар баръакс, осебпазир мешаванд.

Мақсади таҳқиқот арзёбии фаъолияти эҳсонкорӣ ҳамчун зуҳуроти иқтисодӣ дар шароити рушди иқтисодиёти тамоюли иҷтимоидошта дар як ҳудуди алоҳида, асосноккунии назариявии он ва таҳияи пешниҳодҳо барои ташаккули фарҳанги эҳсонкорӣ ва бавуҷудоии ниҳодҳои миёнрав дар ин самт дар саросари кишвар мебошад.

Дар раванди таҳқиқот усулҳои таҳлили диалектикӣ ва низомӣ, усулҳои абстраксия ва қиёси илмӣ, мушоҳидаҳои оморӣ, усулҳои гуруҳбандии нишондиҳандаҳои иқтисодӣ ва тафсири натиҷаҳои ҳосилшуда истифода шуданд.

Таҳқиқи асосҳои назариявию методии фаъолияти эҳсонкорӣ, пешниҳоди таърифи муаллифии мафҳумҳои “эҳсонкорӣ”, “ҳасана”, “хайрия” ва “фаъолияти эҳсонкорӣ” ҳамчун категорияи иқтисодӣ, исбот шудани зарурати ташаккули фаъолияти эҳсонкорӣ ҳамчун воситаи бартарафсозии мушкилоти иҷтимоӣ дар иқтисоди бозорӣ ва институтҳои миёнарав дар фаъолияти хайриявӣ, баҳрабардорӣ аз таҷрибаи хориҷӣ барои тақвият додани нақши давлат дар танзими меъёрию ҳуқуқии фаъолияти созмонҳои хайриявӣ, саҳми эҳсонкорӣ дар кам кардани шиддати ташаннуҷи авзои ҷомеа, ба вуҷуд омадани иқтисодиёти тамоюли иҷтимоидошта дар солҳои соҳибистиқлолӣ, табақаи соҳибкорони эҳсонкор ва фарҳанги эҳсонкорӣ дар натиҷаи ибтикороти шахсӣ ва таблиғу роҳнамоиҳои пайвастаи Пешвои миллат, баррасии фаъолияти эҳсонкорӣ дар ҷумҳурӣ ва вилояти Суғд, пешниҳоди мафҳумҳои “иқтидори иқтисодии эҳсонкории инфиродӣ”, “иқтидори иқтисодии эҳсонкории субъекти хоҷагидорӣ” ва таърифи муаллифии онҳо ва пешниҳоди роҳҳои такмили механизми фаъолияти эҳсонкорӣ, бо роҳи бартарафнамоии ассиметрияи иттилоотӣ ва эффекти Веблен.

Натиҷаҳои ҳосилшудаи таҳқиқоти илмӣ барои ташаккули низоми муосири соҳаи эҳсонкорӣ дар иқтисодиёти Ҷумҳурӣ истифода бурдан мумкин аст

АННОТАТСИЯИ

диссертатсияи Ҳоҷибоева Раънохон Муҳсиновна дар мавзуи “Усули арт-терапия ҳамчун воситаи ташхис ва ислоҳнамоии психологии ҳолати стрессии шахс” барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои психологӣ аз рӯи ихтисоси 19.00.01 – Психологияи умумӣ, психологияи шахсият, таърихи психология (илмҳои педагогӣ ва психологӣ)

Вожаҳои калидӣ: стресс, стресси таълимӣ, арт-терапия, усул, ташхис, ислоҳнамоӣ, психика, шиддат, фишор, раванди таҳсил, ҳолати эмотсионалӣ, механизмҳои муҳофизатӣ, қобилияти муқовимат ба вазъияти номусоид, омилҳои стрессовар, тест, барнома.

Аҳаммияти мавзуи таҳқиқотро афзудани талабот ба шахс дар тамоми соҳаҳои ҳаёти муосир, аз ҷумла таҳсилот, зиёд шудани ҳаҷми донишу иттилоот дар замони муосир, ки боиси тақвияти омилҳои стрессовар низ гардидааст, асоснок менамояд.

Таҳсил дар мактаби олӣ барои бисёр донишҷӯён бо стресс ҳамроҳ аст, зеро донишҷӯ бояд мушкилотро паси сар карда, нақшаҳои навро аз худ намояд, ба шароити нави фаъолият мутобиқ шавад.

Муҳаққиқон сабабҳои стрессро дар донишҷӯён бо мушкилоти молиявӣ, манзил, амният ва ғайра алоқаманд мешуморанд.

Давоми даҳсолаи охир омӯзиши масъалаи стресси психологӣ дар ҳаёти меҳнатӣ ва иҷтимоии инсон, ҳам дар кишвари мо ва ҳам дар кишварҳои дигар ба яке аз мавзуъҳои муҳим табдил ёфтааст, зеро як қатор шароитҳо ба ин мусоидат кардаанд.

Дар диссертатсия кӯшиши таҳқиқи самарнокии истифодаи яке аз усулҳои ташхису ислоҳи психологӣ – арт-терапия анҷом дода шуд.

Дар ин замина, таҳлили назариявии самтҳои асосии омӯзиши стресс дар психология, мазмуну моҳияти мафҳумҳои “стресс”, “стресси таълимӣ” дақиқ шуда, моҳияту мазмуни арт-терапия дар илми психотерапия ошкор гардид, он чун воситаи ислоҳнамоии ҳолатҳои стресси донишҷӯён баррасӣ гардида, маҷмӯаҳои ташхисӣ ва методӣ истифода шуданд, ҳолати стресс, устувории донишҷӯён ба он, дараҷаи худназораткунӣ ва мувозинати эмотсионалӣ дар шароити стрессовар, ҳолати психоэмотсионалии донишҷӯён, қобилияти онҳо барои бартараф кардани ҳолати номусоид, захираҳои шахсӣ ва хусусиятҳои механизмҳои муҳофизатӣ омӯхта шудаанд, барномаи «Усули арт-терапия ҳамчун воситаи ташхис ва ислоҳнамоии психологии ҳолати стрессии шахс» таҳия ва татбиқ гардидааст. Ҷамъоварии маълумоти таҷрибавӣ бо истифодаи як қатор методҳо, ба монанди “Ҷадвали қиёсии стресси психологӣ PSM-25”, тести Ю.

В.

Шербатих “Стресси таълимӣ”, “Ташхиси ҳолати стресс” (А.

О.

Прохоров), “Тест барои муайян кардани устувории шахс ба стресс” (М.

В.

Киршева ва Н.

В.

Рябчиков), Методикаи «Нишондиҳандаи копингстратегия»-и Д.

Амирхон, Методикаи «Копинг-рафтор дар вазъиятҳои стрессӣ CISS» (С.

Норман, Д.

Ф.

Эндлер, Д.

А. Ҷеймс, М.

И.

Паркер), тестҳои лоиҳавии «Дарахт» ва «Одам дар зери борон» амалӣ гардидааст.

Аҳаммияти назариявии таҳқиқот дар он аст, ки масъалаи таҳқиқи ҳолати стресс дар илмҳои физиология ва психология муайян ва асоснок карда шуд; мазмун ва моҳияти мафҳумҳои “стресс”, “стресс дар ҳаёти донишҷӯён” ва “стресси таълимӣ” ошкор карда шуд; мазмуну моҳияти арт-терапия аз дидгоҳи психотерапевтӣ тавсиф дода шуд; арттерапия ҳамчун усули ислоҳнамоии ҳолатҳои стрессии шахс асоснок гардид; зоҳиршавии стресси таълимӣ ва хусусиятҳои психоэмотсионалии он муайян ва асоснок карда шуданд; 57 меъёр ва роҳҳои ислоҳнамоии ҳолати стресс ва рушди устувории донишҷӯён ба он зимни машғулиятҳои таълимӣ, тренингҳо ва кори иҷтимоию психологӣ ошкор гардид.

Аҳаммияти амалии таҳқиқот аз он иборат аст, ки натиҷаҳои таҳқиқот, хулосаю тавсияҳои онро дар раванди таълим, ҳангоми озмоишҳои илмӣ-таҳқиқотӣ, ҳалли масъалаҳои инкишофи шахсияти донишҷӯ, машваратҳои оилавӣ ва марказҳои офиятбахшӣ истифода бурдан мумкин аст; барномаи инкишофдиҳандаи “Усули арттерапия ҳамчун воситаи ташхис ва ислоҳнамоии психологии ҳолатҳои стрессии шахс” метавонад дар байни омӯзгорони мактабҳои олӣ мавриди истифода қарор гирад; дар муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ ҳамчун фанни интихобӣ метавон омӯзиши курси махсуси “Усули арт-терапия ҳамчун воситаи ташхис ва ислоҳнамоии психологии ҳолатҳои стрессии шахс”-ро ҷорӣ намуд; тавсияҳои методиро метавон дар анҷом додани корҳои таҳқиқотӣ ва илмӣ оид ба ислоҳнамоии ҳолати стресс, рушди дараҷаи худназораткунӣ ва мувозинати эмотсионалӣ дар шароитҳои стрессовар, инчунин ташаккули устувории шахс ба стресс истифода бурд.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Нодирзода Нозимджон Мансур дар мавзуи «Корҳои ислоҳӣ ҳамчун намуди ҷазои ҷиноятӣ: масоили иҷро ва адои он» Калидвожањо: корҳои ислоҳӣ, ҷазо, адои ҷазо, иҷрои ҷазо, нигоҳдошт, музди меҳнат, корҳои маҷбурӣ, маъмурияти муассиса, ҷойи кор, ҷазои асосӣ, ҷойи истиқомат.

Тањќиќоти диссертатсионии Нодирзода Нозимљон Мансур ба яке аз намудњои љазои љинотї корњои ислоњї бахшида шудааст.

Маќсади тањќиќоти диссертатсионї ин тањлили ќонунгузории љиноятї ва иљрои љазои љиноятї, таљрибаи судї, инкишоф ва тартиби иљрои љазои љиноятї дар намуди корњои ислоњї тибќи ќонунгузорињои давлатњои пасошуравӣ, наќши ин намуди љазо дар амалї шудани ислоњи мањкумшуда ва пешгирии содиршавии љиноятњои нав, пешнињоди хулоса ва тавсияњои илман асосноки хусусияти назариявї ва амалидошта ба њисоб меравад.

Зимни навиштани рисола усулњои умумиилмї ва махсуси њуќуќӣ, диалектикї ва материалистии тањлил истифода шуданд.

Усули таърихї зимни пажуњиш ба мо имкон дод, ки марњилањои инкишоф ва рушди љазои корњои ислоњї муайян карда шаванд.

Дар заминаи усули муќоисавї-њуќуќї ќонунгузории ватанї дар муқоӣса бо ќонунгузории љиноятї ва иљрои љазои љиноятии давлатњои пасошуравї, санадњои байналмилалӣ дар тањияи чорањои алтернативии таъсиррасонӣ ба мањкумшудагон, хусусиятҳоӣ корҳоӣ ӣслоҳӣ ҳамчун намудӣ ҷазоӣ бо људо нигоњ доштани мањкумшуда аз љомеа вобаста набуда, мавриди омўзиш ќарор дода шудааст.

Дар рафти усулњои тањќиќоти хусусї, мантиќї, таърихї-њуќуќї, муќоисавї-њуќуќї, низомї-таркибї мавриди истифода ќарор дода шуда, тавассути он љанбањои њуќуќии мавзуи баррасишаванда мавриди тањлили илмї ќарор гирифтааст.

Навгонии илмии тањќиќот дар он зоњир меѐбад, ки то ба имрўз аз љониби њељ як муњаќќиќе дар фазои илми ватанї пажӯњиши мукаммали илмӣ оид ба иљро ва адои корњои ислоњӣ њамчун намуди љазои љиноятӣ дар Љумњурии Тољикистон мавриди таҳлӣл ќарор дода нашудааст.

Пешнињод ва хулосањои таҳқиқот барои такмил додани Кодекси љиноятї ва иљрои љазои љиноятии Љумњурии Тољикистон равона гардида, мумкин аст барои самаранок гардонидани тартиби иљро ва адои корњои ислоњӣ хизмат намоянд.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Сафарализода Хуҷамурод Қуддусӣ дар мавзуи «Таҳдидҳои замони муосир ва таъсири онҳо ба суботи сиёсии Ҷумҳурии Тоҷикистон» барои дарёфти дараҷаи илмии доктори илмҳои сиёсӣ аз рӯйи ихтисоси 23.00.02 – Ниҳодҳо, равандҳо ва технологияҳои сиёсӣ

Калидвожаҳо: таҳдидҳои замони муосир, таҳдидҳои ғайрианъанавӣ, хавфу хатарҳо, суботи сиёсӣ, бархӯрди манфиатҳо, ҳимояи манфиатҳо, таъмини амнияти миллӣ, терроризм, радикализми динӣ, экстремизми сиёсӣ, ҷангҳои иттилоотӣ, инқилобҳои ранга, ҳуҷумҳои иттилоотӣ, амнияти идеологӣ.

Муайян кардани сабабҳои пайдоиши таҳдидҳои замони муосир ва нишон додани таъсири онҳо ба суботи сиёсии Ҷумҳурии Тоҷикистон мақсади таҳқиқотро ташкил медиҳад.

Дар раванди пажӯҳиши мавзуъ методҳои илмии таҳлили системавӣ, таҳлили муқоисавӣ, методи диалектикӣ, таҳлили омилҳои бавуҷудоварандаи таҳдид, таҳлили шаклҳои зоҳиршавии таҳдид, таҳлили субъектҳои таҳдид, методи типологӣ, таҳлили эволютсионӣ, таҳлили мундариҷаи ҳуҷҷатҳои расмӣ ва расонаҳои хабарӣ (контент-анализ) истифода шудаанд.

Дар доираи таҳқиқоти диссертатсионии мазкур бори аввал дар илмҳои сиёсии ватанӣ сарчашмаҳои пайдоиши таҳдидҳои замони муосир таҳқиқ гардида, таъсири онҳо ба суботи сиёсии кишвар ва амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон нишон дода шудаанд.

Дар заминаи таҳлили сатҳи омӯзиши мавзуъ доираи васеи адабиёти илмӣ баррасӣ гардида, хусусиятҳои муҳимми таҳдидҳои замони муосир нишон дода шудаанд.

Баъди ҷамъбасти таҳқиқот ду таърифи таҳдид ва таснифоти нави таҳдидҳо аз ҷониби муаллиф пешниҳод карда шудаанд.

Дар заминаи омӯзиши равандҳои оштинопазири ҷаҳони имрӯза сарчашмаҳои пайдоиши таҳдидҳои замони муосир муайян карда шудаанд.

Баъзе хусусиятҳои таъмини суботи сиёсии Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳқиқ гардида, дар ин замина таҳдиду хатари «неруи нарм», «неруи фаъол», «неруи ҳушманд», инқилобҳои ранга, шабакаҳои иҷтимоӣ, радикализми динӣ, экстремизми сиёсӣ ва терроризм нишон дода шудаанд.

Дар доираи таҳқиқоти мазкур мафкурасозӣ ва таъмини амнияти идеологӣ воситаи асосии ҳифзи суботи сиёсии Ҷумҳурии Тоҷикистон дониста мешавад.

Тавсияҳо оид ба истифодаи амалии натиҷаҳои таҳқиқот дар коркарди минбаъдаи консепсияҳои амнияти миллӣ, амнияти иттилоотии Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар ташаккули минбаъдаи стратегияи муқовимат ба терроризм ва экстремизм, дар фаъолияти шуъбаҳои робита бо ҷомеа, дар пешбурди фаъолияти идеологии давлат, дар ташаккули дастгоҳи идеологии давлат, дар ҳифзи суботи сиёсии Ҷумҳурии Тоҷикистон метавонанд истифода гарданд.

Маводи диссертатсия дар раванди таълими фанҳои сиёсатшиносӣ, антропологияи сиёсӣ, амнияти миллӣ, раванди сиёсӣ, инчунин дар таҳияи барномаҳои таълимӣ ва китобҳои дарсии фанҳои мазкур метавонанд истифода шаванд.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Додозода Абдуманон Махсуд дар мавзӯи: «Масъалаҳои гуноҳ дар вайронкунии уҳдадориҳои шартномавӣ дар ҳуқуқи мадании Ҷумҳурии Тоҷикистон», ки барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ аз рӯи ихтисоси 12.00.03 – Ҳуқуқи гражданӣ, ҳуқуқи соҳибкорӣ, ҳуқуқи оилавӣ, ҳуқуқи байналмилалии хусусӣ

Калидвожаҳо: гуноҳ; ҳуқуқвайронкунии маданӣ; шартномаҳо; шахсони воқеӣ; шахсони ҳуқуқӣ; давлат; мақомотҳои ҳокимияти давлатӣ; қасд; беэҳтиётӣ; низоми ҳуқуқи зардуштӣ; низоми ҳуқуқи исломӣ; ҳодиса; соҳибкори инфиродӣ; ҳолатҳои рафънопазир; вайрон кардани шартнома; иҷро накардани уҳдадорӣ.

Диссертатсияи мазкур таҳқиқоти маҷмӯии гуноҳ дар вайрон кардани уҳдадориҳои ҳуқуқи маданӣ ба ҳисоб рафта, дар илми ҳуқуқи маданӣ мавзуи мазкур таҳқиқоти ягонаи илмӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.

Диссертант қайд менамояд, ки дар шароити муносибатҳои бозаргонӣ, инкишофи сектори хусусӣ ҷавобгарии маданӣ дар таъмини қонунияту тартиботи ҷамъиятӣ аҳаммият ва мавқеи худро мустаҳкам кардааст.

Бе механизми матлуби истифодаи ҷавобгарӣ рафтори дурусти иштирокчиёни муомилоти маданиро таъмин кардан ва кафолати ҳуқуқи субъектҳои он имконнопазир аст.

Дар таҳқиқоти диссертатсионӣ муқаррароти ёдгориҳои таърихии низоми ҳуқуқи хусусии римӣ, низоми ҳуқуқии зардуштӣ, низоми ҳуқуқии мусулмонӣ, меъёрҳои қонунгузории мадании замони шуравӣ, Конститутсияи ҶТ, меъёрҳои Кодекси мадании ҶТ ва дигар қонунҳо мавриди омӯзиш қарор дода шуда, муқаррароти Кодекси меҳнати Ҷумҳурии Тоҷикистон, Кодекси мурофиавии иқтисодӣ, Кодекси мурофиавии маданӣ ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ, инчунин санадҳои ҳуқуқии зерқонунӣ таҳқиқ карда шудаанд.

Диссертант дар таҳқиқот маводи амалияи судӣ, маълумотҳои омории судҳо, арбитражи байналмилалии тиҷоратӣ ва дигар сарчашмаҳоро истифода намудааст.

Дар диссертатсия хусусиятҳои асосии гуноҳ дар ҳуқуқи маданӣ аз ҷониби диссертант ҷудо карда шуда, роҳҳои муайян намудани шакл, дараҷа ва ҳудуди гуноҳ муайян карда шуда, доир ба хусусиятҳои гуноҳ дар муносибатҳои ҳуқуқи маданӣ ва тавофути онҳо аз гуноҳ дар соҳаҳои дигари ҳуқуқ, аз ҷумла ҳуқуқи ҷиноятӣ ақидаҳои нав баён карда шуданд.

Дар натиҷаи таҳқиқоти гузаронидашуда аз ҷониби диссертант ба ҳимоя пешниҳодҳои мубрам вобаста ба такмили қонунгузории ҶТ ақидаҳои асоснок ва боэътимод манзур карда шудаанд, ки баҳри рушди муносибатҳои маданӣ -ҳуқуқӣ мусоидат хоҳанд намуд. Ҳамчунин, замимаи диссертатсия, ки дар натиҷаи таҳлили қонунгузории амалкунанда ва таҷрибаи ҳуқуқтатбиқкунии давлатҳои хориҷӣ пешниҳод шудааст, барои таъмини таҷрибаи ягонаи татбиқи қонунгузорӣ аз ҷониби мақомоти судӣ мусоидат мекунад.

АННОТАТСИЯИ

таҳқиқи диссертатсионии Фатулоҷони Умарзода дар мавзуи «Ҳумоми Табрезӣ ва хусусиятҳои ғоявию бадеии ғазалиёти ӯ» барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои филологӣ аз рӯйи ихтисоси 10.01.01 – Адабиёти точик; равобити адабӣ.

Калидвожаҳо: Ҳумоми Табрезӣ, Шероз, Саъдӣ, осор, шоир, ориф, девон, рубоӣ, ғазал, сохтори маснавӣ ва ғазал, дастхат, таъсирпазирӣ, ошноизудоӣ, ҳунарсоза, ташбеҳ, тавсиф, истиора, талмеҳ, маҷоз, панду ахлоқ, ишқ, жанр, мавзуъ, устухонбандӣ, тасаввуф, адабият, таърихи адабиёт, рӯзгор, забон, мусиқии шеър, қофия, радиф, вазн.

Дар диссертатсия бори аввал ба таври яклухт зиндагинома ва осор, махсусан, ғазалиёти Ҳумоми Табрезӣ ‒ яке аз шоирони адабиёти форсу тоҷики асри XIII омӯхта шуда, шарҳи ҳол, мероси адабӣ, нусхаҳои хаттии девони шоир, таснифоти жанрии ашъори ӯ, ғазал ва анъанаи ғазалсароӣ, мавзуъ ва мундариҷаи ғоявии ғазалиёти адиб, мавзуъҳои ишқ, панду андарз, шеваҳои офариниши маънӣ, мадҳ дар ғазалҳо, таъсирпазирии Ҳумом аз пешиниён, истиқболи ғазалҳои Ҳумом аз ҷониби шоирони баъдӣ, устухонбандии ғазалҳо, ҷанбаҳои мусиқоии ғазалҳо, вазн, қофия ва радиф, орояҳои бадеии ғазалҳо ва ғайра таҳқиқу баррасӣ шудаанд.

Диссертатсия аз муқаддима, се боб, ёздаҳ фасл, ду зерфасл, хулоса ва китобнома иборат аст.

Мақсади асосии таҳқиқ барқарорсозии зиндагинома, таъйин намудани таркиби девони Ҳумоми Табрезӣ, баррасии ҳаҷми мероси адабӣ, баррасии мундариҷаи ғоявӣ ва бадеиёти ғазалҳои шоир мебошанд.

Дар диссертатсия бори аввал дар адабиётшиносии тоҷик масъалаи аҳволу осори Ҳумоми Табрезӣ, ташхиси нусхаҳои хаттии девони ӯ, тартиби жанрии девон, муҳтавои ғазалиёт ва ҳунари ғазалсароии Ҳумоми Табрезӣ мавриди таҳқиқи комили илмӣ қарор гирифтааст.

Аз ҷумла, дар асоси таҳлилу муқоисаи маълумоти сарчашмаҳои гуногуни илмию таърихӣ ва осори худи шоир шарҳи ҳоли нисбатан мукаммали шоир ба вуҷуд оварда шудааст. Ҳамчунин, дар заминаи суннати қолабгароӣ ва татбиқи равиши суратгароӣ раванди ташаккули ҳунари шоирӣ ва эҷодгарии Ҳумом таъйин шудааст.

Аз натиҷаҳои пажӯҳиш барои таълифи таърихи таҳаввул ва такомули ғазал дар таърихи назми классикии форсу тоҷик ва махсусан, ҷиҳати таъйин намудани ҷанбаҳои сабки ироқӣ ва сабки инфиродии шоирони аҳди зикршуда кор гирифтан мумкин аст.

АННОТАТСИЯИ

таҳқиқоти диссертатсионии Искандари Ориф дар мавзуи «Масъалаҳои интисоби ашъори Абдуллоҳи Ансорӣ ва хусусиятҳои ғоявию бадеии онҳо» барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои филологӣ аз рӯйи ихтисоси 10.01.01 – Адабиёти тоҷик; равобити адабӣ

Калидвожаҳо: Абдуллоҳи Ансорӣ, ашъор, рубоиёти сайёр, интисоби ашъор, заминаҳои шоиронагии калом, насри мусаҷҷаъ, рубоӣ, ғазал, қитъа, маснавӣ, муфрадот, мазмун, мундариҷаи ғоявӣ, забон, сабки баён, вазн, қофия, санъатҳои бадеӣ.

Диссертатсияи Искандари Ориф ба омӯзиши масъалаҳои интисоби ашъори Абдуллоҳи Ансорӣ ва хусусиятҳои ғоявию бадеии онҳо бахшида шуда, дар он масъалаҳои асолати шеърҳои Абдуллоҳи Ансорӣ ва масъалаи интисоби онҳо, заминаҳои шоиронагии калом, вежагиҳои сабкию муҳтавоӣ ва хусусиятҳои ғоявию бадеии ашъори шоир таҳқиқ шудааст.

Диссертант шеърҳои Абдуллоҳи Ансориро дар сарчашмаҳои муътамади асримиёнагӣ ва хилоли осори мансури худи адиб ҷустуҷӯ ва ҷамъоварӣ карда, перомуни масъалаҳои ашъори тамассулӣ дар осори мансури адиб, рубоиёти сайёр ва интисоби онҳо ба Ансорӣ таҳқиқи монографӣ анҷом додааст, ки чунин равиш дар адабиётшиносии тоҷик иқдоми ҷадид мебошад.

Аз ҷустуҷӯ ва хулосабарориҳои муаллиф ошкор мегардад, ки нақши Абдуллоҳи Ансорӣ дар ташаккули рубоиёти суфиёна ва ҳамчунин, насри тасаввуфӣ хеле бузург буда, аксари таълифоти вай ҳамчун асарҳои дорои мухтассоти китобҳои манбаъ ва марҷаъ дар омӯзиши масъалаҳои адабӣ қимати сарчашмаӣ доранд.

Дар диссертатсия масъалаҳои мавриди таҳқиқ, қабл аз ҳама, бар асоси осори боқимондаи Абдуллоҳи Ансорӣ, махсусан, осори бадеии ӯ ба миён гузошта шудааст, ки дар қолаби назму наср навишта шудаанд.

Муаллиф перомуни масъалаҳои асосии матраҳшаванда ҷусторҳои илмии бисёрпаҳлу анҷом дода, бо далелҳои равшан муҳимтарин хусусиятҳои забон, сабки баён ва ғоявию бадеии осори Абдуллоҳи Ансориро таъин кардааст.

Масъалаҳои дар диссертатсия баррасишуда хусусияти актуалӣ дошта, дар адабиётшиносии тоҷик дорои аҳаммияти назарӣ ва амалӣ мебошанд.

Диссертант дар таҳқиқоти худ аз методҳои муқоисавӣ-таърихӣ, тавсифӣтаҳлилӣ, таҳқиқӣ-қиёсӣ, таҳлилӣ-оморӣ, матншиносӣ, консепсияи таҳлили забону услуби асари бадеӣ, таҳқиқи типологии жанрҳо ва сохтори осори адабӣ истифода кардааст.

Дар маҷмуъ, дар диссертатсия аввалин маротиба дар адабиётшиносии тоҷик таҳқиқи мукаммал оид ба масъалаи интисоб ва хусусиятҳои ғоявию бадеии ашъори Абдуллоҳи Ансорӣ анҷом шудааст.

АННОТАЦИЯ

ДОДИХУДОЕВА РАХМАТУЛЛО АЛАМШОЕВИЧА ДИАГНОСТИКА И КОМПЛЕКСНОЕ ЛЕЧЕНИЕ ЛОКАЛЬНЫХ ОСЛОЖНЕНИЙ ОСТРОГО ПАНКРЕАТИТА

Ключевые слова: диагностика, маркеры провоспалительного процесса, Узи, допплер сосудов поджелудочной железы, компьютерная томография, лапароскопия, хирургическое лечение.

Цель исследования.

Определение эффективности мини инвазивных дренирующих вмешательств в комплексном лечении локальных осложнениях острого панкреатита.

Методы исследования и использованная аппаратура.

Клинический и лабораторный анализ, ультразвуковое исследование, ультразвуковой допплер сосудов поджелудочной железы, компьютерная томография, исследования маркеров провоспалительного процесса, лапароскопия, статистическая обработка полученных результатов с помощью программы Statistica 10,0 (StatSoft, USA).

Полученные результаты и их новизна.

На основании анализа исследования уровня ПОЛ, СРБ, прокальцитонина и интерлейкина-6 установлено уровень деструктивных изменений при остром панкреатите и его локальных осложнений.

Выявлены ультразвуковая и КТ - семиотика различных форм локальных осложнений острого панкреатита.

На основании исследования кровотока в бассейнах ВБА, ПА, СА и ПДА выявлены нарушения линейных скоростей кровотока при различных формах локальных осложнений острого панкреатита.

Вывялены сонографические изменения в Вирсунговом протоке зависящее по мере увеличения зон деструкции и в зависимости от форм локальных осложнений острого панкреатита.

Разработаны показания для пункционных методов лечения жидкостных скоплений в полости малого сальника при остром деструктивном панкреатите.

Определено роль и эффективность этапных оперативных вмешательств при остром деструктивном панкреатите, осложненном инфицированным панкреонекрозом.

Рекомендации по использованию.

Для своевременной топической и тактической диагностики локальных осложнений острого деструктивного панкреатита и его мониторинга, за ходом всего процесса необходимо применять в комплексе УЗИ, МСКТ с болюсным введением, серошкальное Уз-исследования с режимами цветного допплеровского картирования и энергетического допплера и лапароскопию.

Для полноты качества и эффективности мониторинга лечения локальных осложнений острого панкреатита целесообразно исследование уровня ПОЛ, СРБ, прокальцитонин и интерлейкина-6.

Лечебная открытая бурсооментостомия должно проводится при остром панкреатите, осложненном инфицированным панкреонекрозом где инструментально установлено наличие свободных секвестров, при панкреатогенном абсцессе и флегмоной забрюшинной клетчатки в комплексе с многокомпонентной консервативной терапией Область применения - Хирургия

АННОТАТСИЯ

ба автореферати диссертатсияи Садулаев Суҳбатулло Ҳабибулоевич «Масъалаҳои маорифпарварӣ-ислоҳотхоҳӣ ва рушди илму фарҳанг дар таълимоти Мирзо Сироҷи Ҳаким», ки барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои фарҳангшиносӣ аз рӯйи ихтисоси 24.00.01 - Назария ва таърихи фарҳанг

Калидвожаҳо: маорифпарварӣ, маорифпарварии тоҷик, ислоҳот, ҷомеа, Осиёи Миёна, Аморати Бухоро, Россияи подшоҳӣ, касбу ҳунар, маориф, усули нав, фарҳанги иқтисодӣ, ҷаҳонбинӣ, афкори фалсафӣ, фалсафаи маориф.

Рисолаи номзадии Садулаев Суҳбатулло Ҳабибулоевич ба яке аз масъалаҳои муҳими маорифпарварии тоҷик - афкори ислоҳотӣ ва иҷтимоӣфарҳангии Мирзо Сироҷи Ҳаким, бахшида шудааст.

Муаллиф дар рисола моҳият, пайдоиш ва хусусиятҳои маорифпарварии тоҷикро ҳамчун падидаи муҳими иҷтимоии охири асри XIX ва аввали асри XX баррасӣ намудааст.

Яке аз хусусиятҳои асосии таҳқиқоти диссертатсионӣ дар он ифода меёбад, ки . маорифпарварони тоҷик, аз он ҷумла Мирзо Сироҷи Ҳаким дар баробари ифшо намудани норасоиҳо ва қафомонии ҷомеаи худ ба чунин хулоса омаданд, ки пешрафти ҳар як ҷомеа ба рушди маориф сахт вобастагӣ дошта, идеяҳои пешқадамонаи худро пешниҳод менамуданд.

Пеш аз ҳама дар таҳқиқотҳои худ онҳо зарурати муҳим будани ислоҳотро медонистанд, ки он барои ворид намудани дигаргуниҳои куллӣ дар ҳаёти иҷтимоӣ ва маънавии ҷомеа мусоидат менамуд.

Аз ин рӯ, муаллиф кӯшиш намудааст, ки дар баробари таҳлили афкори ислоҳотӣ ва иҷтимоӣ-фарҳангии Мирзо Сироҷ заминаҳои иҷтимоӣ-сиёсӣ ва маънавии ҳаракати маорифпарвариро дар Осиёи Миёна муайян намуда, моҳияти консепсияи маорифпарварии Мирзо Сироҷро дар муқоиса бо ақидаҳои маорифпарварони дигар кушода диҳад. Ҳамзамон дар кори диссетатасионӣ, муаллиф кӯшидааст, ки пеш аз ҳама омилҳо ва заминаҳои ташаккули ҷаҳонбинии Мирзо Сироҷро муайян кунад.

Инчунин хусусиятҳои асосии афкор ва ҷаҳонбинии мутафаккир ба як низоми муайян дароварда шуда, махсусан афкори маорифпарварии вай дар муносибат бо ислоҳоти мадании ҷомеа нишон дода шудааст.

Муаллиф кӯшидааст, ки ба яке аз масъалаҳои муҳим, ки ҷомеаи он замон ба он эҳтиёҷ дошт, масъалаи рушди илму фарҳанг ва ҳамчунин фарҳанги хоҷагидорӣ диққати ҷиддӣ диҳад.

Дар рисола вобаста ба ин масъала ташаккули шаклҳо ва арзишҳои нави фарҳанги хоҷагидорӣ дар заминаи ақидаҳои ислоҳотии Мирзо Сироҷ таҳлил гардидааст.

Албатта, масъалаи рушди илму фарҳанг, аз ҷумлаи ҷанбаҳое мебошад, ки дар рушди иҷтимоиву иқтисодии ҷомеа нақши муҳим мебозанд ва дар навбати худ, дар ташаккул ва камолоти маънавию руҳонии аҳли ҷомеа таъсир мерасонанд.

Бо дарназардошти ин муаллиф кӯшиш намудааст, омӯзиши касбу ҳунар, ки он сарчашмаи ободии ҷомеа ва рушди кишвар ва баланд гардидани сатҳи некуаҳволии мардум ба шумор меравад дар асоси таҳлилҳои Мирзо Сироҷ баррасӣ намояд.

Ин масъала, яке аз масъалаҳои меҳварии таълимоти 54 маорифпарварии Мирзо Сироҷ мебошад, ки ҳам дар асари ягонаи ӯ «Туҳафи аҳли Бухоро» ва ҳам дар мақолаҳои публисистии ӯ инъикоси худро ёфтаанд.

АННОТАЦИЯ

КАРИМ-ЗАДЕ ГУЛАНДОМ ДЖАНГОВАРОВНЫ «ХИРУРГИЧЕСКАЯ РЕАБИЛИТАЦИЯ БОЛЬНЫХ С ТЯЖЁЛЫМИ ПОВРЕЖДЕНИЯМИ ПРЕДПЛЕЧЬЯ И КИСТИ И ИХ ПОСЛЕДСТВИЯМИ»

Ключевые слова: тяжёлые травмы предплечья и кисти, дефекты покровных тканей, дефект костей, сосудисто-нервный пучок, васкуляризированные аутотрансплантаты, паховый лоскут, лучевой лоскут, реваскуляризация, тендопластика, нейропластика.

Цель исследования: Разработка комплекса лечебно-диагностических мероприятий для улучшения результатов лечения тяжелых повреждений предплечья и кисти и их последствий.

Методы исследования и использованная аппаратура: В диссертационной работе пациентам проводили клинические методы исследования, изучали маркеры ПОЛ-АОС, выполняли рентгенографию, ультразвуковую допплерографию и ангиосканирование, электротермометрию, стимуляционную электронейромиографию, МРТ и контрастную КТ с 3D реконструкцией.

Анализ отдаленных результатов операций проводился с использованием шкалы DASH.

Полученные результаты и их новизна: Определены критерии тяжести при острых травмах предплечья и кисти и их последствиях.

Информативными методами диагностики являются контрастная компьютерная томография с 3D реконструкцией и магнитно-резонансная томография.

Установлено, что тяжёлые травмы кисти сопровождаются дисбалансом в системе ПОЛ–АОС с необходимостью проведения антиоксидантной терапии.

При острых травмах целесообразной считается тактика одномоментного восстановления анатомических структур с укрытием дефектов васкуляризированными аутотрансплантатами с применением разработанных и усовершествованных способов реконструктивных операций с применением микрохирургических технологий.

При последствиях травм разработаны способы тендопластики, невротизации, реиннервации ранее пересаженного лоскута и корригирующих вмешательств с уточнением показаний для применения аутотрансплантатов.

Рекомендации по их использованию: Хирургическая реабилитация при тяжёлых травмах предплечья и кисти и их последствиях направлена на реконструкцию поврежденных структур с выполнением реваскуляризации, восстановлением сосудисто-нервных пучков, сухожилий, костей, а при их дефектах – применение различных вариантов костной, аутосухожильной, аутонервной пластики.

Целесообразным является полноценное замещение мягкотканых дефектов использованием преимущественно пахового и лучевого кожнофасциальных лоскутов.

Комплексный подход к диагностике и хирургической реабилитации больных с тяжёлыми повреждениями предплечья и кисти и их последствиями способствовал достижению оптимальных функциональных и эстетических результатов с улучшением качества их жизни.

Область применения: Хирургия

АННОТАЦИЯ

Юлдашева Умедахон Пулатовна Фармакология лекарственных сборов на основе растительного сырья Таджикистана для фитотерапии метаболического синдрома (экспериментальное исследование)

Ключевые слова: метаболический синдром, лекарственные растения, сборы, эксперименты, экспериментальное ожирение, диабет, гиполипидемическое действие, гипогликемический эффект, токсичность Цель исследования: Создание и изучение фармакологических свойств новых лекарственных сборов на основе растительного сырья Таджикистана для фитотерапии метаболического синдрома.

Материал и методы исследования: В работе применялись биохимические и фармакологические методы исследования.

Биохимические методы исследования представлены изучением гиполипидемического действия лекарственных сборов на модели ожирения; гипогликемического действия при помощи теста толерантности, адреналиновой гипергликемии, на модели экспериментального ожирения и аллоксановом диабете; изучение антиоксидантного, седативного, капилляростабилизирующего действия, а также изучено гепатопротекторное действие и влияние сборов на экскреторную и антитоксическую функцию печени при эксприментальном токсическом гепатите индуцированный четыреххлористым углеродом.

Фармакологические методы исследования включают в себя изучение местно- раздражающего, аллергизирующего действия и изучения их острой, хронической и репродуктивной токсичности.

Полученные результаты и их новизна: впервые на основе растительного сырья Таджикистана созданы лекарственные сборы «Маранкхуч», «Чордору» и «Хушкгура».

Впервые установлено, что сборы «Маранкхуч», «Чордору» и «Хушкгура» оказывают эффективное гиполипидемическое действие на модели экспериментального ожирения у крыс: снижают повышенный уровень холестерина и атерогенных липопротеидов и увеличивают сниженную концентрацию антиатерогенных липопротеидов.

Доказано эффективное сахароснижающее действие сборов «Маранкхуч», «Чордору» и «Хушкгура» на различных моделях гипергликемии и сахарного диабета: снижают повышенный уровень сахара и концентрацию гликолизированного гемоглобина в сыворотке крови.

Впервые установлено, что сборы «Маранкхуч», «Чордору» и «Хушкгура» оказывают гепатопротекторное действие, восстанавливают антитоксическую и экскреторную фунцию печени, оказывают антиоксидантное и капилляростабилизирующее действие, нормализуют свертывающую систему крови.

Сборы безвредны при длительном применении.

Впервые дано экспериментальное обоснование для клинического исследования сборов «Маранкхуч», «Чордору» и «Хушкгура» для комплексного лечения основных компонентов метаболического синдрома.

Рекомендации по использованию: Полученные результаты дают основание для клинических исследований созданных сборов «Маранкхуч», «Чордору» и «Хушкгура» у больных с метаболическим синдромом и отдельных его компонентов - ожирении, инсулинорезистентности, сахарном диабете II типа, артериальной гипертензии, стеатозе печени и других его проявлениях.

Результаты научных исследований представлены в Фармакологический комитет МЗ и СЗ РТ для получения разрешения для создания БАД-а и клинических испытаний.

Область применения: фитофармакология, фармация, эндокринология

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Наљмиддиниён Асадулло Мирзо дар мавзӯи «Тањқиќи амсилавии равандњои ѓайрихаттии статсионарии гармигузаронї дар муњитњои конденсї» барои дарёфти дараҷаи илмии доктори илмҳои физикаю математика аз рӯйи ихтисоси 05.13.18- Амсиласозии математикӣ, методҳои ададӣ ва муҷтамаъи барномаҳо

Калидвожаҳо: сўзиш, амсила, танзимкунї, сели гармї, њарорат, раванди статсионарї, таркиш, нуќтаи бўњронї, ангор, силиндр, кура.

Мубрамии мавзӯи таҳқиқот.

Таҳқиқоти амсилавии равандҳои ғайрихаттии статсионарии гармигузаронӣ дар муҳитҳои конденсӣ аҳамияти калон дорад.

Муҳитҳои конденсӣ (масалан, моеъҳо ва газҳо) дар бисёр соҳаҳои саноатӣ ва технологияҳои баланд истифода мешаванд.

Дарк кардани рафтори гармигузаронӣ дар ин муҳитҳо метавонад ба беҳтар кардани самаранокии энергия, таҳияи системаҳои сардкунӣ ва гармикунии нав ва инчунин фаҳмидани равандҳои табиӣ кумак расонад.

Мақсади таҳқиқот ин аст, ки равандҳои гармигузаронӣ дар ҷараёни сӯхтани муҳитҳои конденсиро тавассути моделсозии таҳлилӣ ва ададӣ омӯзанд.

Бо назардошти вобастагии ҳароратии хусусиятҳои гармофизикӣ ва танзими ҷараёни гармӣ анҷом дода мешавад.

Предмети тањќиќот.

Муайян, таҳлил ва муқоисакунии натиҷаҳо бо шароити сӯхтани муҳитҳои конденсӣ дар атрофи нуқтаҳои бӯҳронӣ мебошад.

Навгонии илмии тањќиќот.

Дар ин таҳқиқот як қатор навгониҳо барои аввалин маротиба пешниҳод шудаанд:  борри нахуст барои равандҳои статсионарии ғайрихаттӣ гармигузаронӣ дар муҳитҳои конденсӣ амсилаи математикӣ таҳия шудааст;  схемаҳои фарқӣ ва афзори математикӣ, ки нисбат ба афзорҳои маълуми дигар бартарӣ дорад дар шакли ифодаҳои аналитикӣ коркард шудааст, ки ин афзор метавонад масъалаҳои нави амалиро ҳал кунад;  қонунияти паҳншавии статсионарии ҳарорат дар муҳит муайян шардида, дар ҳамвории фазавӣ ҳолати мувозинатии ҷараёни гармӣ ва ҳарорат тасвир шудаанд;  барномаи компютерӣ дар забони барномасозии C++ Builder барои моделсозии вобастагии дастгоҳ аз тақсимоти ғайрихаттии ҳарорати ҷараёни гармӣ дар муҳити конденсӣ коркард шудааст, ки ин татбиқ усули фарқҳои охирнок барои ҳолати дуҷониба истифода мешавад;  усулҳои математикӣ барои ҳалли муодилаи сӯзиш бо ёрии таҳқиқи ададӣ дар атрофи нуқтаҳои махсус навсозӣ шудаанд.

Дар натиҷа, исбот шудааст, ки ҳодисаҳои таркиши гармӣ ва даргирӣ (алангагирӣ) равандҳои гуногун нестанд, балки режаҳои гуногуни ҳамон як раванд мебошанд;  дар муҳити конденсӣ ҳолати мувозинатӣ ва шароити гармомубодила муайян карда шудааст, ки ҳамвориро ба соҳаҳои устувор ва ноустувор тақсим мекунанд;  шарти устувории ҳалҳои масъалаҳои назарияи статсионарии сӯзиши гармӣ муайян карда шудаанд.

Дараҷаи татбиқ.

Натиљањо бо истифодаи асосноки амсилањои физикїматематикии ба равандњои воќеъии гармигузаронї дар муњитњои конденсї мувофиќ, усулњои дарёфти њаллњои тахминии тањлилї ва ададии масъалањои мустаќим ва баръакси гармигузаронї, ки аз суръати пањншавии њарорат бефосила вобастаанд, вобастагињои сели гармї аз хосиятњои гармофизикї ва термодинамикии объектњо, инчунин асоснокии назариявии натиљањо ва, нињоят, мутобиќатии онњо бо натиљањои дигар муаллифон тасдиќ мегардад.

Соҳаи истифода: натиҷаҳои таҳқиқотро ҳангоми њалли аналитикї ва ададии равандњои гармї дар мавриди сўзиши муњити конденсї бо назардошти танзимшавии шартњои њудудиро ба асос гирифта, татбиқ намудан мумкин аст.

АННОТАЦИЯ

на автореферат диссертации Нематова Абдугафора Мусулмоновича на тему «Ресурсный потенциал и проблемы территориальной организации туристско-рекреационной деятельности в Вашекой зоне Республики Таджикистан», представленной на соискание ученой степени кандидата географических наук по специальности 25.00.24 - Экономическая, социальная, политическая и рекреационная география.

Ключевые слова: туризм, рекреационный район, дестинация, рекреационные ресурсы, Вахшская зона, территориальная организация, туристско-рекреационная потенциал, туристско-рекреационная деятельность.

Цель работы - Оценка ресурсного потенциала и разработка научных рекомендаций по территориальной организации туристско-рекреационной деятельности в Вахшской зоне Республики Таджикистан.

Использованные методы исследования - описательный, системный анализ, территориальный, типологический и методы научного описания: картографический, сравнительно-географический, статистический, экономический, исторический.

Полученные результаты и их новизна:

даны определения ТО туризма в Вахшской зоне, дефиниции понятий: рекреационный потенциал, ТРД, ресурсы, дестинация, турист, РР и др., с конкретными примерами, выявлены 4 основных типа рекреационного землепользования в зависимости от типов рельефа, водного потенциала, экологических, социально-экономических и др. факторов; впервые на сконструированных ПАЛ Вахшской зоны показаны типы и виды ТРД на основе выделенного ресурсного потенциала; оценена совокупность рельефных, климатических, минеральных, водных и биологических ресурсов региона как ведущего фактора рекреационной деятельности в нём; впервые описан ресурсный потенциал Вахшской зоны оформленный в форме сводки (реестра) существующих

природных, культурно-исторических, спортивно- оздоровительных, экологических объектов, объектов для массового отдыха и парков, выявлены локальные виды туристско-рекреационных территории (ТРТ) внутри Вахшской зоны с разработкой конкретных предложений по оценке и рациональному их использованию с учётом перспектив совершенствования их ТО; впервые выполнено ТРР Вахшской зоны с описанием содержания и формата выделенных районов; разработаны рекомендации совершенствованию ТО и подьёму потенциала ТРД в Вахшской зоне РТ.

Область применения - результаты диссертации могут быть применены в работе туристских компаний для проектирования маршрутов, рекреационных и экскурсионных программ по территории Вахшской зоны.

Кроме того, результаты исследования могут быть полезны преподавателям вузов страны на факультетах природоведческой и природоохранной направленности при разработке лекционных материалов, а также использоваться турфирмами, туроператорами и менеджерами, проводящим и свою деятельность в области туризма и рекреационной деятельности.

АННОТАЦИЯ

ГАНИЕВ АЛИЁР ЭШМУРОДОВИЧ ХИРУРГИЧЕСКАЯ КОРРЕКЦИЯ РЕЦИДИВНЫХ ВЕНТРАЛЬНЫХ ГРЫЖ У ПАЦИЕНТОВ САХАРНЫМ ДИАБЕТОМ II-ТИПА Ключевые слова.

Вентральные грыжи, сахарный диабет, рецидивные вентральные грыжи, хирургическое вмешательство.

Цель исследования.

Улучшение непосредственных результатов хирургической коррекции рецидивных вентральных грыж и профилактики локальных послеоперационных осложнений у пациентов с сахарным диабетом II - типа.

Методы исследования и использованная аппаратура.

Клинический осмотр, исследование брюшного пресса, биохимические анализы крови, маркеры провоспалительного процесса, Узи стенок передней брюшной стенки, допплер и дуплекс сосудов передней бюшной стенки, герниопластика.

Полученные результаты и их новизна.

Изучены особенности клинического течения рецидивных вентральных грыж после различных способов герниопластики у пациентов с сахарным диабетом II –типа.

Усовершенствованы методы герниопластики, проведено макро и микроскопический анализ изменений локальных тканей передней стенки живота с рецидивными вентральными грыжами у пациентов с сахарным диабетом II –типа для последующей профилактики рецидива.

Выявленыосновные предикторы грыжеобразования в патогенезе развития рецидива вентральных грыж у пациентов с сахарным диабетом II –типа.

Доказано уместность интраоперационного обкалывания стенок живота перед размещением алопластического материала препаратом Ботулотоксин А при рецидиве вентральных грыж у пациентов сахарным диабетом II –типа.

Доказано эффективность применения отечественного иммуномодулятора «Тимоцин» в послеоперационном периоде у пациентов с рецидивными вентральными грыжами страдающих сахарным диабетом II –типа.

Рекомендации по использованию.

Для полномасштабной и качественной оценки состояния тканей передней брюшной стенки, с уточнением развития мышечно-апоневротического каркаса у пациентов с рецидивными вентральными грыжами необходимо выполнить послойное УЗ-исследование и в режиме допплеровского картирования.

Выбор метода интраоперационного размещения аллопластического материала должен исходить строго индивидуально и от степени изменения и развития мышечно-апоневротического каркаса передней брюшной стенки.

Для получения хороших результатов хирургического лечения рецидивных вентральных грыж у пациентов с сахарным диабетом и дальнейшего предотвращения послеоперационного рецидива необходимо инртаоперационно обкалывание раны по флангам стенок передней брюшной стенки препаратом Ботулотоксин А.

С целью ликвидации хронического вторичного клеточного иммунодефицита у пациентов с рецидивными вентральными грыжами на фоне сахарного диабета II-типа обязательным компонентом к оперативному вмешательству является проведение иммуномодулирующей терапии отечественным препаратом «Тимоцин».

Область применения: Хирургия

АННОТАТСИЯИ

диссертатсияи Ҳамзаев Муҳриддин Қаландарович таҳти унвони «Ҷустуҷӯҳои ҳунарӣ дар шеъри тоҷикии солҳои 60-70-уми асри xx (дар мисоли ашъори Ғоиб Сафарзода)» барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои филологӣ аз рӯйи ихтисоси 10.01.01 – Адабиёти тоҷик; равобити адабӣ

Калидвожаҳо: таҳаввул, адабиёт, назм, тоҷикӣ, ҳавзаҳои адабӣ, намояндагон, шоирон, нақди адабӣ, Ғоиб Сафарзода, марҳалаҳо, ташаккул, анвои адабӣ, сохтор, муҳтаво, суннат, навоварӣ, ҷусторҳои ҳунарӣ, шахсияти адабӣ, мақом, садаи ХХ, солҳои 60-70, шеъри нимоӣ, маснавӣ, чаҳорпора, рубоӣ, раванд, мустазод, гузариш, дарунмоя, мунаққидон, адабиётшиносон, дигаргунӣ.

Рисолаи номзадӣ ба омӯзиш, баррасӣ ва муайян кардани таҳаввули назми солҳои 60-70-уми ХХ ва таъйид намудани мақоми Ғоиб Сафарзода дар он ихтисос дода шудааст.

Дар робита ба ин, муаллифи рисола кӯшиш намудааст, ки раванди таҳаввули шеърро аз оғози садаи ХХ пайгирӣ намуда, бар мабнои маълумоти мавҷуда асосҳои таҳаввули шеъри солҳои 60-70-ро муаян намояд.

Дар ин замина барои ншон додани мақоми Ғоиб Сафарзода, осори ӯро аз паҳлуҳои мухталиф дар муқоиса бо шеъри ҳамзамонони шоир баррасӣ кардааст.

Дар рисолаи номзадӣ бори нахуст оид ба шеъри Ғоиб Сафарзода ва ҳунари шоирии ӯ таҳқиқи ҳамаҷониба анҷом ёфтааст.

Муаллифи рисола дар пажӯҳиши осори Ғоиб Сафарзода ба чунин хулоса омадааст, ки шоир гарчанде ба рӯзноманигорӣ шуғл варзида бошад ҳам, аз мавзуъҳои вобаста ба ҳаёти иҷтимоию фарҳангии замони худ барои тақвияти андешаҳои воқеӣ дар шеър суд ҷустааст.

Аҳаммияти илмии рисола дар он зоҳир мегардад, ки натиҷаҳои он ба паҳлуҳои ношинохтаи эҷодиёти Ғоиб Сафарзода равшанӣ андохта, дар омӯзиши осори ӯ, алалхусус мавқеи шории вай дар солҳои 60-70 маводи зарурӣ дода метавонад. Ҳамчунин, натиҷаи таҳқиқи масъалаҳои дар рисола баррасигардида, метавонад тасаввуротро дар бораи омилҳо ва роҳои таҳаввули шеъри муосири тоҷик (аз лиҳози қолаб ва дарунмоя) дар солҳои 60-70 комилтар намояд.

Дар ин замина, масъалаи таҳаввули шеър аз роҳи сохторшиканӣ ва таркибу ибораороӣ, нақши анвои суннатӣ, ки дар онҳо таҳаввули сохторӣ сурат гирифтааст ва ба ин васила дар ташаккули шеъри нав нақш гузоштааст, дигаргуниҳо дар қонунҳои суннатии шеър аз қабили раҳо намудани баъзе аз анвои шеърӣ аз вазҳои қолабӣ ва амсоли ин мавриди таҳқиқи ҳамаҷониба қарор гирифтааст.

Аҳаммияти амалии тадқиқ аз он иборат аст, ки рисола ба омӯзиши назми муосири тоҷик, густариши мавзуъ ва таҳаввул дар жанрҳои адабӣ ва омилҳои ба тарҷумаи бадеӣ рӯй овардани адибон дар солҳои 60-70, ки Ғоиб Сафарзода ва осори ӯ дар меҳвари ин пажӯҳиш қарор дорад, мусоидат мекунад.

Маводи рисола метавонад дар тадриси курси таърихи адабиёти тоҷик ва дарсҳои амалию назариявии бахши филологии мактабҳои олии кишвар мавриди истифода қарор гирад.

АННОТАТСИЯИ

диссертатсияи Раҳимӣ Миҷгона Раҳим дар мавзуи «Таҳаввули тасвири симои зан-модар дар шеъри замони Истиқлол (дар заминаи ашъори Раҳмат Назрӣ, Фарзонаи Хуҷандӣ ва Озар Салим)» барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои филологӣ аз рӯйи ихтисоси 10.01.01 - Адабиёти тоҷик; равобити адабӣ

Калидвожаҳо: тасвир, таҳаввул, адабиёт, истиқлол, шеър, шоир, образ, зан, модар, тасвирҳои шоирона, ҳунар, санъатҳои бадеӣ.

Диссертатсия ба яке аз мавзуъҳои муҳимми илми адабиётшиносии тоҷик тасвири образҳои бадеӣ бахшида шуда, ба таҳқиқи густардаи тасвири симои зан-модар дар адабиёти замони Истиқлол, заминаҳои ташаккул ва таҳаввули ин образи бадеӣ ва таъини арзишҳои адабию зебоишинохтӣ ва маърифатию ҳунарии он ихтисос дорад.

Нахуст, сарчашмаҳои ташаккул ва омилҳои таҳаввули тасвири симои зан-модар дар устураҳои эронӣ ва осори бозмондаи адабиёти бостон муайян гардида, сайри таърихии тасвири образи мазкур дар адабиёти асримиёнагӣ бо далелҳои илмӣ собит шудааст.

Аз он сабаб ки адабиёти асримиёнагии форсӣ-тоҷикӣ дар асоси меъёру боварҳои исломӣ ташаккул ёфтааст, симои зан-модар дар Қуръон ва аҳодиси набавӣ»баррасӣ шуда, сабабҳои занситезӣ дар ҷомеаи асримиёнагӣ ва бозтоби он дар адабиёти ин давра муайян шудааст. Қисмати асосии диссертасия ба таҳқиқ таҳаввули тасвири симои зан-модар дар шеъри замони Истиқлол ихтисос дорад, ки дар бобҳои дувуму севуми диссертасия инъикос ёфтааст.

Нахуст, мафҳуми «Адабиёти замони Истиқлол»равшан гардида, ҳудуди замонӣ ва шоироне, ки дар ин даврон эҷод намудаанд, муайян шудааст.

Аз он ҷо ки адабиёти муосири тоҷик яке аз сарчашмаҳои асосии шеъри замони Истиқлол аст, таҳаввули тасвири симои занмодар ва омилҳои ривоҷи «модарнома»-нависӣ дар ин давра таҳқиқ шуда, муҳимтарин хусусиятҳои бадеии мавзуи мазкур муайян гардидааст.

Бо такя ба таҳқиқоти донишмандон ва раванди таҳаввули шеър дар ин давра шоирони замони Истиқлол ба се насл тақсим шуда, ашъори дар мавзуи зан-модар сурудаи онҳо таҳқиқ шудааст.

Аз ҳар се насли суханварони ин давра шоироне интихоб шудаанд, ки бо таҳқиқи ашъори онҳо метавон раванди таҳаввули тасвири симои зан-модарро дар адабиёти ин давра муайян кард.

Аз ин нигоҳ, барои таъини таҳаввули тасвири симои зан-модар дар шеъри замони Истиқлол ашъори Раҳмат Назрӣ, Фарзона ва Озар Салим ба сифати сарчашмаи асосӣ интихоб шуда, ашъори дар ин мавзуъ сурудаи онҳо мавриди таҳқиқи густардаи монографӣ қарор гирифтааст.

Таҳқиқи мавзуъ собит намуд, ки шоирони замони Истиқлол бо истифода аз шароити мусоиди замон таҳававули ҷиддие дар шеъри тоҷик ворид намуданд, онро ба ҷаҳониён муаррифӣ намуданд. Ҷанбаҳои ҳунарӣ дар тасвирҳои шоирона ҳангоми тасвири симои зан-модар аз муҳимтарин дастовардҳои шеъри замони Истиқлол буда, аз завқу салиқаи баланди суханварӣ, ҳунари шоирӣ ва диди зебоишинохтии шоирони ин давра гувоҳӣ медиҳад.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Раҳимов Саидалӣ Холович “Назария ва методологияи ташкили баҳисобгирии муҳосибӣ ва назорат дар корхонаҳои сайѐҳӣ”, ки барои дарѐфти дараҷаи илмии доктори илмҳои иқтисодӣ аз рўи ихтисоси 08.00.08 - Баҳисобгирии муҳосибӣ ва аудит пешниҳод шудааст

Вожаҳои калидӣ: баҳисобгирии муҳосибӣ, назорати дохилӣ, сиѐсати баҳисобгирӣ, ҳисоботи молиявӣ, корхонащои сайѐҳӣ, агенти сайѐҳӣ, даромадҳо, хароҷот, натиҷаҳои молиявӣ, маҳсулоти сайѐҳӣ, хизматрасониҳои сайѐҳӣ, фурӯши арзишмуайянкунӣ, СБҲМ, рақамикунонӣ, буҷетикунонӣ.

Мақсади таҳқиқот.

Мақсади таҳқиқот рушди ҷанбаҳои назариявӣ-методологӣ ва коркарди тавсияҳои илмию амалӣ оид ба такмили методикаи ташкили баҳисобгирии муҳосибӣ ва назорати дохилӣ дар корхонаҳои сайѐҳӣ мебошад.

Усулҳои таҳқиқот.

Асосҳои методологии таҳқиқотро усулҳои диалектикии донишҳо оид ба мавзуи таҳқиқот ташкил медиҳанд, ки омӯзиши таҳаввулоти муносибатҳои иқтисодӣ ва ҳодисаҳоро дар инкишоф ва боҳамалоқамандӣ таъмин мекунанд.

Дар кори илмӣ чун анъана усулҳои умумиилмӣ, ба монанди, абстраксияи илмӣ, таҳлили мантиқӣ, синтез истифода шудаанд.

Ба сифати усулҳои махсус истифода шудаанд: таърихӣ, системавӣ, комплексӣ, гурӯҳбандӣ, моделронӣ, муқоисавӣ, индексӣ, монографӣ ва ғайра ташкил медиҳанд.

Навгонии илмии таҳқиқот дар рушди муқаррароти назариявӣ ва таҳияи тавсияҳои амалии илман асосѐфта оид ба такмили низоми баҳисобгирии муҳосибӣ ва назорати дохилии корхонаҳои саайѐҳӣ зоҳир мегардад.

Дар ҷараѐни таҳқиқот натиҷаҳои муҳимми зерин ба даст омаданд, ки хусусияти навгониҳои илмиро доранд: нақши сайѐҳӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳлил ва баҳодиҳӣ шудааст; сиѐсати баҳисобгирии стандартии ширкатҳои сайѐҳӣ коркард ва пешниҳод карда шудааст; хароҷоти намудҳои гуногуни хизматрасонӣ (худӣ, хизматрасониҳои дигар субъектҳои хоҷагидорӣ, омехта) аз рӯйи якчанд аломат (истеҳсолӣ ва ғайриистеҳсолӣ, асосӣ ва бароилова, доимӣ ва тағйирѐбанда, мустақим ва ғайримустақим, танзимкунӣ ва назоратӣ, амалиѐтӣ ва молиявӣ, иҷозатномагирӣ, азхудкунии хатсайрҳои нав) гуруҳбандӣ ва асоснок карда шудааст; ба нақшаи ҳисобҳои маъмулӣ ҳисобҳои иловагӣ пешниҳод карда шудаанд; таснифоти даромадҳо ва хароҷот аз рӯйи намуди фаъолияти корхонаҳои сайѐҳӣ, роҳҳои такмили низоми мавҷудаи баҳисобгирии муҳосибӣ, даромадҳо ва хароҷот, тибқи талаботҳои СБҲМ ва мутобиқнамоии фаъолияти корхонаҳои сайѐҳӣ ба равандҳои иқтисодиѐти рақамӣ пешниҳод карда шудааст; методикаи назорати дохилии хароҷоти истеҳсолии корхонаҳои сайѐҳӣ пешниҳод карда шудааст; самтҳои мукаммалгардонии низоми баҳисобгирии муҳосибӣ ва назорат, модели назорати дохилӣ, модели баҳисобгирии хароҷот ва даромадҳо дар корхонаҳои сайѐҳӣ, методикаи алоқамандии ҳисобҳои баҳисобгирии муҳосибӣ барои инъикоси хароҷот ва даромадҳо ва муайян намудани натиҷаҳои молиявӣ барои корхонаҳои сайѐҳӣ коркард ва пешниҳод карда шудааст.

Тавсияҳо барои истифодаи амалӣ.

Аҳамият амалии натиҷаҳои таҳқиқот дар он аст, ки хулосаҳо ва тавсияҳои асосии дар кор мавҷудбуда имкон медиҳанд, то низоми самараноки баҳисобгирии муҳосибӣ ва назорати дохилӣ дар корхонаҳои сайѐҳӣ бунѐд карда шавад.

Бархе аз тавсияҳое, ки дорои аҳамият амалӣ мебошанд, аз тарафи Вазорати молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Кумитаи рушди сайѐҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, корхонаҳои сайѐҳӣ истифода бурда шаванд.

Соҳаи татбиқ.

Як қатор тавсияҳои дорои аҳамияти амалиро метавонанд Вазорати молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Кумитаи рушди сайѐҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, корхонаҳои сайѐҳӣ, барои асоснок кардани интихоби сиѐсати баҳисобгирӣ, низоми баҳисобгирии муҳосибӣ ва назорати дохилӣ, баҳисобгирии даромад, хароҷот, муайян намудани натиҷаҳои молиявӣ, банақшагирӣ, ояндабинӣ, буҷетикунонӣ истифода намоянд.

АННОТАТСИЯ

ба автореферати диссертатсияи Бурчинов Файзалї Њасанович дар мавзуи «Технологияи парвариши оилањои занбўри асал њангоми зимистонгузаронї дар шароити ноњияи Дарвози ВМКБ» барои дарёфти дараљаи илмии номзади илмњои кишоварзї аз рўйи ихтисоси 06.02.10- зоотехнияи љузъї, технологияи истењсоли мањсулоти чорводорї Вожањои калидї: зот, шањддињанда, хўрок, зимистонгузаронї, фитогормон, карпатї, ситокинин, фаъолияти парвозї, хољагидорї, оила, тарозуи торзионї, тухмгузорї, воњиди асалї, самаранокии иќтисодї, тарозуи назоратї, модарзанбўр, насл.

Маќсади тањќиќот: омўзиши роњњои асосии технологияи омодасозии оила занбўри асал ба зимистон барои таъмин намудани зимистонгузаронии хуби оилањо бо истифода аз зотњои сермањсули занбўри асал ва усулњои гуногуни парваришу хўронидан дар шароити ноњияи Дарвози ВМКБ.

Объекти тањќиќот: њамчун объекти тањќиќоти илмї оилањои занбўрони зоти карпатї ва занбўрони мањаллї истифода бурда шудаанд.

Усулњои тањќиќот ва таљњизоти истифодагардида: тањќиќоти илмиро оид ба зимистонгузаронї дар занбўрони мањалї ва зоти карпатї, ки ба њар гурўње 20 оилаи занбўр, њамагї 60 оила гузаронида шуд.

Сарфи хўрокаро дар фасли зимистон бо фарќияти тафтишоти тирамоњї ва бањорї бо усули баркашидани шонњои асалдор муайян менамоянд.

Нишонањои дарунравї дар ваќти тафтишоти бањорї бо панљ балл њисоб карда шуд.

Миќдори равѓаннокиро бо роњи хушк кардани занбўр дар љевони хушккунї ва баркашидани он муайян карда шуд.

Натиљаи бадастомада ва навгонии онњо: илова намудани фитогормонњо ба хўрокаи занбўрони асал ва таъсири он ба инкишофёбии тирамоњии оилањои занбўри асал мусоидат менамояд ва натиљагирї аз таъсири он ба нишондињандањои биологии занбўри асал таъсири мусбї мерасонад.

Муайян намудани таъсири зот ва сифати хўрока ба зимистонгузаронии оилањои занбўри асал таъсир расонида, самаранокии иќтисодии технологияи нави зимистонгузарониро дар оилањои занбўри асал афзун медињад.

Тавсияњо оид ба истифода: дар шароити ноњияи Дарвози ВМКБ барои омода сохтани оилањои занбўрон зимистонгузаронии хуби оилањо, пурќувват нигоњ доштани оилањо дар давоми сол ва зиёд намудани мањсулнокї дар истењсолот истифодаи зоти карпатии занбўрон пешнињод карда мешавад.

Инчунин пешнињод карда мешавад, ки ба хўрокаи тирамоњии занбўрон бо маќсади дароз кардани умри занбўрон то 8-10 рўз, бењтар намудани зимистонгузаронї то 25-35%, зиёд гардонидани мањсулнокї ва кам кардани талафоти оилањо дар зимистон илова кардани 50 мг фитогормони «Ситокинин» дар 1 л ќандоб ба роњ монда шавад.

Соњаи истифодабарї: занбўриасалпарварї

АННОТАТСИЯ

ба автореферати диссертатсияи Қаюмӣ Шаҳзода Тағо дар мавзӯи «Такмилдиҳии дастгирии давлатии рушди соҳибкории саноатии рақобатпазир дар Тоҷикистон» барои дарёфти дараҷаи доктори илмҳои иқтисодӣ аз рўйи ихтисоси 08.00.04 - Иқтисодиёти соҳавӣ (08.00.04.01-Иқтисодиёти саноат ва энергетика) Муаллиф хусусиятҳои хоси такмилдиҳии дастгирии давлатии рушди соҳибкории саноатии рақобатпазир дар Тоҷикистонро мавриди омўзиш қарор додааст.

Зарурати муайянсозии на танҳо татбиқи лоиҳаҳои сармоягузорӣ дар корхонаҳои саноатӣ, балки ҳамоҳангсозии стратегияҳои ҳудудӣ ва корхонаҳои соҳибкории саноатии рӯй ба рақобатпазирӣ оварда бо назардошти омилҳои мусбат ва манфӣ нишон дода шудааст, ки ба муносибатҳои иқтисодии дар раванди такмилдиҳии дастгирии давлатии рушди соҳибкории саноатии рақобатпазир дар Тоҷикистонро дар бар мегирад.

Мақсади асосии таҳқиқоти мазкур ин асосноксозӣ ва таҳияи равиши ҳамаҷонибаи назариявӣ-методологӣ ва амалист, ки механизмҳои шаклгирӣ ва рушди соҳибкории саноатии рақобатпазир дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ва минтақаҳои он вобаста ба такмилдиҳии механизми дастгирии давлатии он барои муайян намудани нақш ва ҷойгоҳи соҳибкории саноатии рақобатпазир дар рушди иқтисодиёти миллии кишвар ва минтақаҳои он, инчунин, ҷудо намудани усулҳои асосии дастгирии давлатии рушди соҳибкории саноатии рақобатпазир дар Тоҷикистон ва минтақаҳои он.

Омӯхтани хусусиятҳои дастгирии давлатии соҳибкории саноатии рақобатпазир бо дарназардошти шароити иҷтимоӣ– иқтисодии рушди онҳо, самтҳои афзалиятнок ва арзёбии тадбирҳои муассири дастгирии давлатии рушди соҳибкории саноатии рақобатпазир дар Точикистон, хусусиятҳо ва вазифаҳои хоси онҳо таъмин менамояд.

Гипотеза (фарзия)-и тадқиқотии диссертатсияи мазкур аз фарзияи илмие иборат аст, ки маҳсулоти тайёри саноатии рақобатпазири ватаниро истеҳсол мекунанд, соҳаҳои иқтисодиёт ва иҷтимоиёти миллиро ва аҳолиро бо молҳои тайёри саноатии рақобатпазири ватанӣ қонеъ карда, дар асоси таҳияи асосҳои назариявию методологии бозсозии сохтории саноати мамлакат бо истифода аз таҷрибаи хориҷӣ ва дастовардҳои илмию техникии муосир, дастовардҳои илмии олимони хориҷию ватанӣ ва таҷрибаи амалии андӯхташудаи дигаргунсозии бозории саноат ва дар маҷмӯъ Ҷумҳурии Тоҷикистон, таъмин менамоянд.

Калидвожаҳо: дастгирии давлатӣ, инфрасохтор, рақобатпазирӣ, корхонаҳои саноатӣ, соҳибкорӣ, амнияти сармоягузорӣ, такмилдиҳӣ, рушди соҳибкорӣ, соҳибкории инноватсионӣ, соҳибкории франчейзерӣ, саноати рақобатпазир, механизмҳои инноватсионӣ, идоракунӣ, муносибатҳои иқтисодӣ.

АННОТАЦИЯ

САФЕДОВ ФАХРИДДИН ХОЛНИЁЗОВИЧ «Диагностика и инновационные методы реконструктивновосстановительных операций при дисплазиях тригонально-шеечных и пузырно-уретеральных зон у детей»

Ключевые слова: врождённые пороки мочевыводящих путей, дисплазия, мега-долихо-уретерогидронефроз, неоаутоцистоуретероуретеродубликатура, вторичные конкременты, реконструктивно-восстановительные операции.

Цель исследования.

Усовершенствование диагностики и методов реконструктивно-восстановительных операций при дисплазиях тригональношеечных и пузырно-мочеточниковых сегментов у детей.

Методы исследования и использованная аппаратура.

Для решения поставленных задач у 368 больных детей проведён ретроспективный анализ историй болезни в возрасте от новорождённых до 15 лет, которые находились на обследовании и лечении, произведены клинико-лабораторные, бактериологические исследования до применения УЗИ, допплерография, и рентгеноурологическое обследование Статическая значимость оценивалась различием между выборками с помощью t-критерия Стъюдента.

Результат анализа считался статистически значимым при р

АННОТАТСИЯ

ба автореферати диссертатсияи Раҳматов Умед Раҷабович дар мавзуи “Такмили механизми молиявии таъмини сармоягузории рушди иқтисодӣ (дар мисоли вилояти Хатлон)” барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои иқтисодӣ аз рӯйи ихтисоси 08.00.07 – Молия, муомилоти пулӣ ва қарз

Калидвожаҳо: сармоягузориҳо, механизми моливӣ, принсипҳо, хусусиятҳо, омилҳо, методҳо, индикаторҳо, таҷрибаи хориҷӣ, рушди иқтисодӣ, танзими давлатӣ, лоиҳаҳои сармоягузорӣ, инноватсияҳо, самтҳо ва роҳҳои такмили механизми молиявии таъмини сармоягузориҳои рушд.

Мақсади таҳқиқот аз тақвияти асосҳои назариявию методологии сармоягузориҳо, таҳия ва асосноккунии маҷмуи дастурамалҳои назариявӣ, усулӣ ва пешниҳодҳои амалӣ оид ба такмили механизми молиявии таъмини сармоягузориҳои рушди иқтисодиёти ҷумҳурӣ ва минтақаҳои маъмурию ҳудудии он иборат аст.

Усулҳои таҳқиқот.

Ба мақсаду ба ноил шудан ба вазифаҳо ва таҳияи пешниҳодҳои асосноки илмӣ дар диссертатсия аз усулҳои мафҳумию мантиқӣ, монографӣ, ҳисобию конструктивӣ, иҷтимоӣ, иқтисодию оморӣ истифода шудаанд.

Натиҷаҳои бадастомада ва навгониҳои илмии таҳқиқот ин ҷиҳатҳоро дар бар мегиранд: Мафҳум, моҳият ва махсусиятҳои мақулаи сармоягузорӣ, фаъолияти сармоягузорӣ ва унсурҳои он, нақши онҳо дар ташаккулу рушди механизми таъмини сармоягузориҳои рушди иқтисодиёти ҷумҳурӣ ва минтақаҳои маъмурию ҳудудии он муайян ва мукаммал гардонида шуданд; махсусиятҳо, қоидаҳо ва омилҳои объективию субъективии ба механизми молиявии таъмини сармоягузориҳои рушди иқтисодиёти ҷумҳурӣ ва минтақаҳои маъмурию ҳудудии он таъсирбахш ошкор карда шуданд, ки баҳисобгирии онҳо имконият медиҳад дар мавриди таҳия ва амалигардонии барномаҳо ва лоиҳаҳои сармоягузорӣ дар минтақаҳо қарорҳои идоракунии асоснок қабул карда шаванд; дар асоси таҳлил ҳолати имрӯза, арзёбии ҷамъбастӣ ва оқибатҳои амалигардонии усулҳо ва фишангҳои идоракунии ҷараёнҳо, фаъолиятҳо ва механизми таъмини сармоягузориҳои рушди иқтисодиёти ҷумҳурӣ ва минтақаҳои маъмурию ҳудудии он, аз ҷумла минтақаи мавриди таҳлил қарордошта баҳогузорӣ шуда, исбот карда шуд, ки ҳолат ва рушди иқтидорҳои истеҳсолии корхонаҳо ва хоҷагиҳои минтақа ва вазъи молиявии онҳо аз мавҷудият ва истифодаи самаранокии сармоягузориҳо дар вобастагӣ қарор дорад; Натиҷаҳои назариявии аз рӯйи натиҷаҳои таҳқиқоти диссертатсионӣ бадастоварда барои такмили механизми молиявии таъмини сармоягузории рушди иқтисодӣ ҳамчун асосҳои услубӣ ва амалӣ хизмат карда метавонанд.

Тавсияҳо оид ба истифодабарӣ аз коркарди пешниҳодҳои назариявӣ ва тавсияҳои амалӣ оид ба усулҳои назариявӣ ва методологии такмили механизми молиявии таъмини сармоягузории рушди иқтисодӣ иборат мебошад.

Соҳаи истифодабарӣ.

Натиҷаҳои таҳқиқот метавонанд ҳангоми омӯзишҳо ва таҳқиқотҳо оид ба ҷанбаҳои назариявӣ ва амалии такмили механизми молиявии таъмини сармоягузории рушди иқтисодӣ дар ҷумҳурӣ ва манотиқи маъмурию ҳудудии он истифода карда шаванд.

АННОТАТСИЯИ

кори диссертатсионии Ёрова Сабоҳат Нуровна дар мавзуи «Образи зан дар эҷодиёти Премчанд (дар мисоли романҳои «Нирмала» ва «Камомад»)» барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои филологӣ аз рӯйи ихтисоси 10.01.03. – Адабиёти халқҳои кишварҳои хориҷии Аврупо, Осиё, Африқо, сокинони бумии Амрико ва Австралия (адабиёти ҳиндӣ)

Калидвожаҳо: образ, зан, Премчанд, нависанда, ҳунари образофарӣ, адабиёт, ҳиндӣ, роман, «Нирмала», «Камомад», зару зевар, Ҷалпа, Рамнатҳ, политсия, қаҳрамон, Ҳиндустон, шоҳиди қалбакӣ, бадбахтӣ, рашк, муҳаббат.

Диссертатсия ба таҳқиқи образи зан дар романҳои «Нирмала» ва «Камомад»-и Премчанд бахшида шуда, фарогири муқаддима, чор боб, хулоса ва рӯйхати адабиёт мебошад.

Дар боби якум дар ду фасл оид ба саҳми олимони тоҷик, рус ва Ҳинд дар омӯзиши Премчанд пажӯҳиш анҷом дода шудааст.

Дар боби дуюм, ки «Премчанд – асосгузори реализми танқидӣ дар адабиёти ҳиндӣ» ном дорад, муаллиф дар ду фасл роҷеъ ба ҳамон паҳлуҳои зиндагии адиб диққат додааст, ки дар корҳои илмии дигар муҳаққиқони осори Премсчанд камтар ба назар мерасанд.

Дар зербоби дуюм «Премчанд – нависандаи инсондӯст» беҳтарин хусусияти фаъолияти адабии Премчанд, ки инъикосгари инсондӯсти асил будани ӯ мебошад, акс ёфтааст.

Дар боби сеюм «Образи Нирмала дар романи «Нирмала»» анъанаи романнависӣ дар замони Премчанд маълумоти фишурдае оид ба романи муосири ҳиндӣ дода шудааст.

Дар зербоби дувум «Ҳунари образофарии Премчанд» дар мисоли хислату амалҳои қаҳрамонҳои романи «Нирмала» баҳо гирифтааст.

Дар зербоби сеюм «Нирмала» – беҳтарин роман дар баёни масоили зан» диссертант кӯшиш кардааст арзиши ин асарро миёни дигар романҳои адиб баррасӣ намояд.

Дар фасли чоруми боби сеюм «Нирмала – образи фоҷиавӣ» диссертант дар мисоли бадқисматии як зани ҳинду чи гунагии оқибатҳои вазнини никоҳи нобаробар, азобу машаққати тоқатфарсо ва фавти бармаҳали зани ҳиндуро мавриди таҳлилу баррасӣ қарор додааст.

Нуқтаи кулминнатсионии образофарии Премчанд дар романи «Нирмала» бо тасвири дар ҷавонӣ ва дар сахттарин ноосудагӣ ғуррамарг шудани ин зани ҳанӯз як лаҳза хушбахтии оилавиро надида, баён шудааст.

Муаллифи рисола собит менамояд, ки ҳунари образофарии Премчанд маҳз дар ҳамин образи Нирмала таҷассум ёфтааст.

Ин худ ҳамон нуқтаест, ки реализми танқидии адибро равшан месозад.

Боби чоруми рисола – «Тасвири симои зани мубориз дар романи «Камомад»» ба фаъолияти зане бахшида шудааст, ки бо амалу кирдор ва мавқеи худ дар ҷомеа аз Нирмала ба кулли фарқ мекунад.

Дар фасли аввал «Ҷойгоҳи романи «Камомад» дар эҷодиёти Премчанд» кӯшиш рафтааст, ки нахуст соли навиштани ин асар дақиқ карда шавад, зеро ин масъала баҳсталаб аст.

Пас кӯшиш рафтааст, ки яке аз беҳтарин романҳои Премчанд будани ин асар собит карда шавад.

Дар фасли дуюм «Ҷалпа – образи зани мубориз» образи зане тасвир ёфтааст, ки бо андешаву амалҳои боҷуръатонаи худ аз Нирмала бисёр фарқ мекунад.

Дисертант ин масъаларо низ мавриди таҳқиқ қарор додааст, ки Премчанд гоҳе симои қаҳрамони худро дар назари аввал чунон ногумон баён месозад, ки агар хонанда закӣ ва ба мулоҳиза набошад, онро зуд эҳсос намекунад, лекин чун ин усул дар оянда вақте вусъати худро меёбад, хонандаро ба дурусттар фикр кардан ҳатман бармегардонад.

АННОТАТСИЯИ

диссертатсияи Самиев Ҷумахон Саймуродович дар мавзуи «Хусусиятҳои ғоявию бадеӣ ва нақди матни «Сафарнома»-и Носири Хусрави Қубодиёнӣ», ки барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои филологӣ аз рӯйи ихтисоси 10.01.01 – Адабиёти тоҷик; равобити адабӣ пешниҳод шудааст

Калидвожаҳо: Носири Хусрав, «Сафарнома», таҳқиқ, аҳаммияти бадеӣэстетикӣ, сафар, таҳлили матн, забон, сабк, мавзуъ, муҳтаво, наср, воситаҳои тасвир, образ, чеҳраҳои адабӣ, жанр.

Диссертатсияи номзадӣ таҳқиқи масъалаҳои нақди матни «Сафарнома»-и Носири Хусрав ва омӯзиши хусусиятҳои ҳунарӣ ва ғоявию бадеии ин асарро фаро мегирад.

Дар диссертатсия бори аввал бо мақсади таҳқиқи мавзуъ ва муҳтавои асосии асар, таъини фазои бадеию замонӣ дар он ва усулҳои сафарноманависӣ ба нашрҳои гуногуни «Сафарнома» такя шудааст.

Муайян карда шудааст, ки жанри сафарнома дар адабиёти форсу тоҷик анъанаҳои таърихии худро дорад.

Муносибати жанр ва сохтори ривоятии он хусусияти дутарафа дорад, ки бо табдили жанр дар раванди таҳаввулоти адабӣ алоқаманд аст: нақл ҳаракати жанрро таъмин намуда, роҳҳои нави робита ва тасаввуротро таҳия менамояд.

Дар се бобу ҳашт фасли диссертатсия мухтассоти жанри сафарнома, таносуби воқеият ва бадеият дар он, нусхаҳои дастнавис, нашрҳои литографӣ ва таҳриру таҳриф дар матни «Сафарнома», мавзую мундариҷаи асар ва нусхаҳои чопи оммавии он, нақши муаллиф дар асар, истифодаи санъатҳои бадеӣ ва тасвири чеҳраҳои фарҳангӣ дар асар таҳқиқу баррасӣ гардидаанд.

Дар ин кори таҳқиқӣ хусусиятҳои услубию бадеӣ, нақди матни омавии «Сафарнома», мазмун, мундариҷа, сабк ва дигар паҳлуҳои таҳқиқоти адабиётшиносӣ мавриди баҳс қарор гирифтааст. Ҳамзамон, масъалаҳои муайян намудани ҳунари чеҳранигорӣ, мушаххас намудани мавқеи санъатҳои бадеӣ дар «Сафарнома» ва нақши ноқил дар асар баррасӣ гардидаанд.

Диссертатсия дар такя ба методи муқоисавӣ-таърихӣ таълиф ёфта, аз равишҳои таҳлили сохторӣ ва омориву тавсифӣ низ истифода гардидааст.

Ин таҳқиқ дар омӯзиши масъалаҳои марбут ба таърихи адабиёт, назарияи адабиёт, матншиносӣ ва сарчашмашиносӣ метавонад ҳамчун манбаъ истифода гардад.

Маводи диссертатсия ва хулосаҳои муаллифро дар таълифу тадвини китобҳои дарсӣ, маводи таълимӣ, дастурҳои методӣ ва рисолаи илмӣ истифода намудан мумкин аст.

Дар маҷмуъ, диссертатсия таҳқиқи хусусиятҳои бадеӣ ва нақди матни «Сафарнома»-и Носири Хусрави Қубодиёниро дар адабиётшиносӣ ва нақди адабии тоҷик комил сохта, нукоти илмии тозаро барои таҳқиқи насри адабиёти классикии тоҷику форс пешкаш месозад.

АННОТАТСИЯ

ба диссертасияи Абдусаматов Бекбобо Бурихонович дар мавзуи «Афғонистон дар солҳои 1992 – 2001: вазъияти сиёсӣ-низомӣ ва мушкилоти давлатсозӣ» барои дарёфти дараҷаи илмии доктори фалсафа (PhD), доктор аз рӯйи ихтисоси 6D020300 – Таърих (6D020302 - Таърихи умумӣ)

Калидвожаҳо: Афғонистон, Покистон, ИМА, Иттиҳоди Шуравӣ, ҷанг, сулҳ, низоъ, ҳизб, Толибон, муҷоҳиддин, пушту, тоҷик, қавм, дин, низом, сиёсӣ.

Дар муқаддимаи диссертатсия мубрамии мавзуъ асоснок карда шуда, дараҷаи таҳқиқи он, мақсад, вазифаҳо, навовариҳои илмӣ, асосҳои методологӣ, пойгоҳи сарчашмашиносӣ, доираи хронологӣ, предмет, объект, муқаррароти ба ҳимоя пешниҳодшуда, аҳаммияти назариявӣ ва амалӣ, саҳми шахсии довталаб дар таҳқиқот, тасвиб ва амалишавии натиҷаҳои диссертасия муайян шудаанд.

Мақсад ва вазифаҳои таҳқиқ таҳлил, омӯзиши ва инъикоси вазъи сиёсию низомӣ ва мушкилоти давлатсозии Афғонистон ва паёмадҳои он барои минтақа мебошад.

Навгониҳои илмии таҳқиқот дар он ифода мегардад, ки бори нахуст дар илми таърихнигории Тоҷикистон дар шакли мукаммал масъалаи вазъи сиёсиву низомӣ ва мушкилоти давлатсозии Афғонистон дар солҳои 1992–2001 таҳқиқ гардидаанд.

Дар диссертатсия натиҷаҳои таҳқиқоти муаллиф, назар ва андешаҳои муҳаққиқони мухталиф оид ба масъалаи мазкур ҷамъоварӣ ва таҳлил шудаанд.

Дар диссертатсия раванди мушкилоти давлатсозӣ, бархурду низоъи ҳарбӣ, қавмӣ ва тундгароии ҷомеаи Афғонистон дар як марҳалаи таърихӣ мушаххас инъикос гардидааст.

Мундариҷаи асосии диссертатсия аз маълумоти таърихӣ оид ба Афғонистон махсусан, табаддулоти давлатӣ, фаъолияти тахрибкорона барои тасарруфи ҳукумат миёни гурӯҳҳои гуногун, зуҳури ҳаракат ва паёмади сиёсати «Толибон», таъсири он ба минтақа, нақшу таъсири қудратҳои хориҷӣ дар ин раванд ва дигар масъалаҳои ба ин монандро дар бар мегирад.

Дар хулоса натиҷаҳои таҳқиқот ва хулосаву пешниҳоди диссертант оид ба вазъи сиёсиву низомӣ ва мушкилоти давлатсозии Афғонистон дар солҳои 1992– 2001 оварда шудааст.

АННОТАТСИЯИ

диссертатсияи Љамолиддинов Фахриддин Љамолиддинович дар мавзуи “Тањќиќи равандњои комплексњосилшавии рений(V) бо N–метил- ва N– этилтиомочевина” барои дарёфти дараҷаи номзади илмњои химия аз рӯи ихтисоси 02.00.04-химияи физикӣ Калидвожањо: рений(V), N–метилтиомочевина, N–этилтиомочевина, лигандњои электродӣ, бузургињои термодинамикӣ, устувории комплексњо, каҷхаттаи њосилшавӣ, титронидани потенсиометрӣ, заррањои комплексӣ.

Объекти тањқиқот: электродњои баргардандаи Mtu, Etu ва шаклњои оксидшудаи он (бис-N-метилформамидиндисулфид (H2DМfds2+) ва бис-Nэтилформамидиндисулфид (H2DЕfds2+)), усули титронидани потенсиометрӣ бо истифодаи элементи галвании Pt, Red/Ox//AgCI/Ag гузаронида шуд, ки дар ин ҷо Red-Mtu ва Etu, Ox- бис-N-метилформамидиндисулфид (H2DМfds2+) ва бисN-этилформамидиндисулфид (H2DЕfds 2+).

Мақсади тањқиқот: тањқиқи хосиятњои ох-red, махсусан шаклњои оксидшудаи N-метилтиомочевина ва N-этилтиомочевина, ки барои коркард ва созмони электродњои навтарин (лигандӣ) муњим ва бебањо мебошанд, равандњои комплексњосилшавии рений(V) бо истифодаи ин электродњо, муайян намудани константањои њосилшавии комплексњо, тавсифњои термодинамикӣ, таъсири консентратсияњои HCl, инчунин њарорат ба шумораи комплексњо ва устувории онњо.

Навгонии илмии тањқиқот.

Аввалин бор баргардандагии электроди нави намуди лигандӣ дар асоси N-метилтиомочевина ва N-этилтиомочевина, шаклњои оксидшудаи онњо муқаррар карда шуд. Ќонуниятњои тағйирёбии қиматњои константаҳои устувории пайвастаҳои координатсионии Re(V) бо Mtu ва Etu аз консентратсияњои гуногуни кислотаи хлорид ва ҳарорат муайян карда шуд.

Аз натиҷањои тањқиқот маълум гардид, ки иштироки радикалњои метилӣ ва этилӣ дар молекулаи тиомочевина ба зиёдшавии устувории шаклњои комплексии N-метилтиомочевина ва N-этилтиомочевина бо рений(V) оварда мерасонад.

Бо истифода аз константањои зинагии њосилшавии заррањои комплексӣ қиматњои тағйирёбии потенсиалњои термодинамикӣ њисоб карда шуд, ки ба муайянкунии гузариши худ аз худии реаксияњои њосилшавӣ дар шароити таҷриба имкон дод.

Дараҷаи истифода: Электродњои оксиду барқароршавии коркард кардашуда барои равандњои электрохимиявӣ ањамияти муњим доранд. Ќиматњои константањо ва функсияњои термодинамикии пайвастањои комплексии њосилшудаи рений(V) бо Mtu ва Etu њамчун маводи маълумотӣ истифода хоњанд шуд.

Татбиқи натиҷањои тањқиқот: электродњои оксиду барқароршавии коркард кардашуда барои равандњои электрохимиявӣ басо муњим буда, дар омӯзиши мувозинати реаксияњои комплексњосилшавӣ бо усули потенсиометрӣ васеъ истифода бурда мешаванд. Ќимати константањо ва функсияњои термодинамикии пайвастањои комплексии њосилшудаи рений(V) бо Mtu ва Etu дар муњитњои гуногуни кислотаи гидрогенхлорид муайяншуда њамчун маводи маълумотӣ истифода бурда мешавад.

АННОТАЦИЯ

диссертации Сурайё Саидумари Бобосаидзода «Влияние растворителя на комплексообразование серебра(I) с 2-меркаптоимидазолом” на соискание ученной степени доктора философии (PhD) по специальности неорганическая химия - 6D060601

Ключевые слова: серебро(I), 2-меркаптоимидазол, сольватация, неводные растворители, равновесие комплексообразования, констант ионизации, диаграмма распределения, константы устойчивости, термодинамические функции, энергия Гиббса переноса, сольватационно-термоиднамический подход.

Объект исследования: Кислотно-основные равновесия 2-меркаптоимидазола.

Комплексообразования серебра (I) с 2-меркаптоимидазолом в воде и растворителях H2O-DMSO и H2O-С2Н5ОН.

Цель исследования.

Цель работы состояла в установление влияния природы и состава растворителя (Н2О-DMSO, H2O-C2H5OH) на равновесия взаимодействия Ag(I) с 2- меркаптоимидазолом и константы ионизации (рКа) 2-меркаптоимидазола.

Методы исследования.

В работе были использованы методы потенциометрии, спектрофотометрии, межфазного распределения, а также программа KEV:Constant Evaluator и современные методы статистической обработки экспериментальных результатов.

Научная новизна.

Установлено, что в водно-DMSO растворителе ослабление протонирования 2МИ связано с компенсационным вкладом от (Н+ , Н2МИ+ ) и незначительной сольватацией 2МИ.

В растворителе Н2О-С2Н5ОН ослабление реакции присоединение протона связано с пересольватацией протона.

Показано, что независимо от температуры и природы растворителя комплексообразование между серебром(I) и 2МИ протекает ступенчато.

Энергии Гиббса переноса реакций (∆trGri) от содержания этанола для моно, би и трёхамещённого комплексов имеют экстремальный характер.

При этом изменения сольватного состояния комплексных частиц ([Ag(2МИ)]+ , [Ag(2МИ)2] + [Ag(2МИ)3] + определяют ∆trGr образования комплексов.

Зависимости констант устойчивости комплексов от состава водно-DMSO растворителя имеют экстремальный характер.

В целом для моно и бизамещённого комплекса при переходе от воды к водно-DMSO растворителю устойчивость комплексов уменьшается.

Показано, что стабилизация иона серебра при переходе от воды к водноDMSO-растворителям вносит отрицательный вклад в равновесие комплексообразования при незначительном вкладе изменения сольватного состояния 2МИ.

Изменения сольватного состояния комплексной частицы аналогичны изменениям иона серебра.

В результате значения энергии Гиббса переноса незначительно увеличиваются до 5 кДж/моль при 0,5 моль.дол.

DMSO.

Область применения.

Экспериментальные результаты и их обобщение, сделанные по работе, вносят вклад в развитие теории и практики координационной и физической химии растворов.

Величины констант устойчивости, термодинамические параметры, полученные в работе, могут применяться в качестве справочного материала, а также рекомендованы в базы термодинамических данных.

Степень использования.

Полученные в работе данные по энергии Гиббса сольватации 2-меркаптоимидазола из воды в водно-органические растворители будут использованы специалистами в области физической и координационной химии для установления вклада 2МИ в равновесие комплексообразования с переходными металлами.

Численные значение кислотно-основновго равновесия, констант устойчивости, термодинамических характеристик реакций комплексообразования серебра(I) с 2МИ по полнят справочные данные и будут полезны при написание учебных пособие и книг по координационной химии.

Результаты полученных исследований дают основания предположить использование 2МИ в качестве сенсора для определения серебра в воде и водно-органических растворителях.

АННОТАТСИЯ

ба автореферати диссертатсияи Баротов Амирхон Холмирзоевич дар мавзуи “Ташаккул ва татбиқи иқтидори андозии минтақаҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон (дар мисоли вилояти Хатлон)” барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои иқтисодӣ аз рӯйи ихтисоси 08.00.07 -Молия, муомилоти пулӣ ва қарз

Калидвожаҳо: иқтисоди бозорӣ, андозбандӣ, иқтидор, даромад, хароҷот, муносибатҳои андозӣ, минтақа, сармоягузорӣ, танзими давлатӣ, тавсеа, пардохтҳои андозӣ, тавлидот, рақамикунонӣ, маъмурикунонии андоз, шароити молиявӣ, иқтидори андозӣ, гаронии андоз, имтёзҳои андозӣ.

Мақсади таҳқиқоти анҷомёфта дар таҳлил ва таҳқиқи иқтидори андоз ва назарияи андозситонӣ, ифшои хусусиятҳо, қонуниятҳо ва тафсири мехaнизмҳои шаклгирии иқтидори андозӣ дар мисоли минтақаи алоҳидаи кишвар ба шумор ифода меёбад.

Дар ҷарёни таҳқиқот аз равиши системавӣ ва усулҳои умумииқтисодии илмӣ, муқоисавӣ, таҳлили оморию эконометрикӣ ва усули мантиқӣ, таҳлили коррелатсионӣ ва регрессионӣ, усулҳои математикӣ-оморӣ васеъ истифода шудааст.

Натиҷаҳои ба даст овардашуда ва навгонии илмии таҳқиқот дарбаргирандаи ҷузъиёти зер мебошанд: Дар диссертатсия омӯзиши ҷиҳатҳои назариявӣ ва методии ташаккули иқтидори андозии минтақа барои ҳалли вазифаҳои фискалии муносибатҳои буҷети сатҳҳои гуногун амаль гардида.

Баробари омӯзиши заминаҳои илмӣ-методии шарҳи хусусиятҳои соҳавии минтақа ва тақвияти субъектҳои хоҷагидор, нишондиҳандаҳои ниҳоӣ афзуда, дар ин замина, тамоилҳои тағйирёбии таркиби иқтидори андозии минтақа, омилҳои тақвиятдиҳандаи он дар робита ба татбиқи Стратегияи миллии рушд ва фаъол гардонидани истифодаи имкониятҳои рушди иқтисодии минтақа дар робита ба саноатикунонӣ маълум карда шуд.

Бо мақсади дарёфти роҳҳои ташаккули иқтидори андозӣ, механизми амалисозии имкониятҳои васеъ намудани иқтидори андозии минтақа ва низоми татбиқи тадбирҳои барномавии рушди минтақа оид ба ташаккулёбии иқтидори андозӣ сохта мавриди пешниҳод қарор дода шуд.

Дар раванди таҳқиқот муайян гардид, ки бо аҳдофи густариши иқтидори андозии манотиқ ҷалби ҳар чӣ бештари фурсатҳои маблағгузорӣ, ҳифзи маноеби андоз аз молу мулк, истифодаи пурраи имконоти имтиёзҳои андозӣ, татбиқи технологияҳои иттилоотию иртиботӣ, васеъ гардонидани шароити мусоиди фазои сармоягузорӣ дар заминаи тақвияти фаъолияти субъектҳои иқтисодӣ ва афзоиши иқтидори андозии минтақа муайянкунанда баромад мекунанд Натиҷаҳои дар диссертатсия ба даст омадаро метавон дар раванди ташаккулу татбиқи иқтидори андозии минтақаҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва аз ҷумла вилояти Хатлон истифода намуд.

Тавре маълум аст, вобастагии буҷети кишвар ва минтақаҳои он аз пардохтҳои андозӣ ниҳоят зиёд мебошад, бинобар ин баландбардории иқтидори андозии минақаҳои кишвар ва аз ҷумла, вилояти Хатлон барои тараққӣ ва тавсеаи минтақа ниҳоят муҳим арзёбӣ мегардад.

Соҳаи истифода.

Натиҷаҳои таҳқиқотро метавон дар рафти амалисозии таҳқиқотҳои илмӣ дар самти ташаккули иқтидори андозии минтақаҳои кишвар ва ҳамзамон баҳри дар амал истифоданамоии натиҷаҳои таҳқиқот ҷиҳати муайянсозии иқтидори андозии дигар минтақаҳои кишвар ба кор бурд.

АННОТАТСИЯ

ба рисолаи Холов Ёрмаҳмад Ҷомаҳмадович дар мавзӯи «Хусусиятҳои физикӣ ва химиявии хӯлаи ноқилҳои алюминийи E-AlMgSi («алдрей») бо калсий, кадмий ва сурма», барои дарёфти унвони илмии номзади илмҳои техникӣ аз рӯи ихтисосҳои 05.02.01 – Маводшиносӣ (05.02.01.02- дар муҳандисии мошинсозӣ) Мақсади кори диссертатсия механикӣ, муайян кардани хосиятҳои термодинамикӣ, кинетикӣ ва анодии хӯлаи ноқилҳои алюминий E-AlMgSi («алдрей») бо калсий, кадмий ва сурма, ки барои эхтиёҷоти саноати электротехники пешбинй шудааст.

Мақсади асосии хӯлаи («алдрей») истеҳсоли симҳо барои хатҳои барқ мебошад.

Табобати гармии он аз хомӯш кардани пресси прессшуда ё печонидашуда дар об дар ҳарорати 510–550°С, сипас дароз кардани он ва ба пиршавии сунъӣ дар 140–180°C гузаронидан иборат аст.

Баландии симхои «алдрей» имкон медихад, ки дарозии хатхои электрии хавой зиёд карда шавад.

Сахтии баланди «алдрей» барои кам кардани зарари симҳо ҳангоми насб кӯмак мекунад. «Алдрей» ба ҷараёнҳои ноқилҳои кӯтоҳ нисбат ба алюминий хеле беҳтар тоб меорад.

Оғози аз даст додани қувват барои сими «алдрей» тақрибан 180-200° C аст.

Маҳдудияти хастагии ларзиши «алдрей» нисбат ба алюминий 1,5 маротиба зиёдтар аст.

Аз ҷиҳати муқовимат ба таъсири камон, ки ҳангоми кӯтоҳи ноқилҳо ба амал меояд, симҳои «алдрей» пас аз мис дар ҷои дуюм қарор доранд ва нисбат ба симҳои алюминий хеле устувортаранд.

Дар асоси тадқиқотҳои таҷрибавӣ моделҳои математикии вобастагии гармии гармӣ, коэффисиенти гармигузаронӣ, функсияҳои термодинамикӣ (энталпия, энтропия, энергияи Гиббс) хӯлаи ноқилҳои алюминийи E-AlMgSi («алдрей») бо калсий, кадмий ва сурма муқаррар карда шуданд.

Конуниятхои процесси дар харорати баланд оксидшавии хӯлаҳои сахти сеҷонибаи E-AlMgSi+ (Ca, Cd ва Sb) дар атмосфераи ҳаво омӯхта шудаанд.

Таъсири калсий, кадмий ва сурма ба сахтй ва устувории хӯлаи E-AlMgSi («алдрей») муайян карда, инчунин таҳлили микроструктураи таркиби хӯлаҳо гузаронида шуд.

Тартиби тагйирёбии характеристикахои анодикии хӯлаи 58 29 ноқили алюминийи E-AlMgSi («алдрей») вобаста ба таркиби калсий, кадмий ва сурма дар муҳити электролитии NaCl муқаррар карда шудааст.

Рисола аз муқаддима, 4 боб, хулоса, рӯйхати адабиёти истифодашуда, аз 120 ном ва замима иборат аст.

Рисола дар 173 саҳифаи компютерӣ пешниҳод шудааст, ки аз 51 ҷадвал ва 85 расм иборат аст.

Нашрияҳо: Аз рӯи натиҷаҳои тадқиқот 18 мақолаи илмӣ, аз ҷумла 7- тоаш дар маҷаллаҳои тавсиякардаи Комиссияи олии аттестатсионии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, 11 мақола дар маҷмӯаҳои конференсияҳои байналмиллалӣ ва ҷумҳуриявӣ ва 1 адад патенти хурди Ҷумҳурии Точикистон ба табъ расидааст.

Калидвожаҳо: хӯлаи ноқилҳои алюминий E-AlMgSi («алдрей») бо калсий, кадмий ва сурма, коэффисиенти гармӣ, қобилияти гармӣ, функсияҳои термодинамикӣ, усули термогравиметрӣ, кинетикаи оксидшавӣ, суръати воқеии оксидшавӣ, энергияи фаъолсозӣ, сахтӣ, қувват, усули потенсиостатикӣ, потенсиалҳои озод зангзанӣ, чуқурӣ, репасиватсия, суръати зангзанӣ, микроструктураи хӯлаҳо.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи довталаби дараљаи илмї Султонзода Исмоил Сафарали дар мавзуи “Фаъолияти ибтикории омўзгори тарбияи љисмонї њамчун шарти ташаккули тарзи њаёти солими хонандагони синфњои болої” Калидвожањо: фаъолияти ибтикорї, тарбияи љисмонї, ташаккул, тарзи њаёти солим, рафтори солиминигањдоранда, асосмандї, омўзгор, хусусиятњои љисмонї ва психологї, омилњои рушди љисмонї, мафњумњо дар бораи саломатї, солиминигањдорї ва тарзи њаёти солим.

Дар тањќиќоти диссертатсионии мазкур масоили вобаста ба фаъолияти ибтикории омўзгори тарбияи љисмонї њамчун шарти ташаккули тарзи њаёти солими хонандагони синфњои болої мавриди омўзишу тањќиќ ва баррасї ќарор дода шудааст.

Аз он љумла, масъалаи робитаи тарафайни фаъолияти омўзгори тарбияи љисмонї, ки ба ташаккули тарзи њаёти солими хонандагони синфњои боло нигаронида шудааст, дар тањќиќоти психологї-педагогї мавриди омўзишу тањлил ќарор гирифта, асосњои педагогии ташаккули тарзи њаёти солими хонандагони синфњои болої дар машѓулиятњои тарбияи љисмонї, майли њифзи саломатии машѓулиятњои тарбияи љисмонї, махсусиятњои равонї-љисмонии хонандагони синфњои болої ва асосмандии тамоюли машѓулиятњои тарбияи љисмонї ба ташаккули тарзи њаёти солими хонандагони синфњои болої ошкор ва муайян карда шуда, фаъолияти омўзгори тарбияи љисмонї ва моњияти он дар ташаккули тарзи њаёти солими хонандагони синфњои болої тавсиф гардидааст, њамчунин вазъи ташаккули тарзи њаёти солими хонандагони синфњои болої дар машѓулиятњои тарбияи љисмонї дар муассисањои тањсилоти умумии Љумњурии Тољикистон тањлилу арзёбї шудааст.

Илова ба ин, дар дисертатсия самарабахшии фаъолияти ибтикории омўзгори тарбияи љисмонї, ки ба ташаккули тарзи њаёти солими хонандагони синфњои болої нигаронида шудааст, мавриди баррасї ќарор гирифта, мазмуни фаъолиятњои ибтикории омўзгори тарбияи љисмонї, ки ба рушди љисмонї ва ташаккули тарзи њаёти солими хонандагони синфњои боло мусоидат мекунанд, инчунин, технологияњои инноватсионии тарбияи љисмонї, ки ба ташаккули тарзи њаёти солими хонандагони синфњои болої нигаронида шудаанд, ба таври густурда мавриди тањќиќ ќарор дода шудаанд.

Дар хотимаи тањќиќоти диссертатсионї хулосањои умумї ва тавсияњои методї барои истифодаи натиљањои тањќиќоти диссертатсионї дар амалияи муассисањои тањсилоти миёнаи умумї коркард ва пешнињод шудаанд, ки дар амал татбиќ намудани онњо дар воќеъ ба ташаккули тарзи њаёти солими хонандагони синфњои болої кумак ва мусоидат хоњанд кард.

Аннотатсия

ба автореферати диссертатсияи Аҳмадзода Дилноза Давроналӣ дар мавзуи “Сиѐсати давлатӣ дар бораи ҷавонон ва хусусиятҳои татбиқи он дар шароити Ҷумҳурии Тоҷикистон” барои дарѐфти дараҷаи илмии номзади илмҳои сиѐсӣ аз рӯйи ихтисоси 23.00.02 – Ниҳодҳо, равандҳо ва технологияҳои сиѐсӣ Калимаҳои калидӣ: ҷавонон, сиѐсат дар бораи ҷавонон, сиѐсати соҳавӣ, ниҳодҳои давлатӣ, идоракунии сиѐсӣ, ташкилотҳои ғайриҳукуматӣ, ҷомеаи маданӣ, давлат, системаи сиѐсӣ, сотсиаликунонии ҷавонон, иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ, глобаликунонӣ.

Мақсади асосии таҳқиқотро омўзиш ва таҳлили њамаљонибаи раванди ташаккул, инкишофи сиѐсати давлатӣ дар бораи ҷавонон ва хусусиятњои татбиқи он дар шароити Ҷумҳурии Тољикистон ташкил менамояд.

Асоси методологии таҳқиқотро методҳои диалектикӣ, таърихӣмантиқӣ, системавӣ-таҳлилӣ ва муносибати синергетикӣ ба сиѐсати давлатӣ дар бораи ҷавонон, муайян намудани вазифаҳо ва ҳадафҳои онҳо, ба самти муайян раҳнамоӣ намудани фаъолияти онҳо ташкил медиҳанд.

Дар рафти таҳқиқ ба назарияи классикӣ ва таълимоти муосир такя намуда, таҳияи сиѐсати ҷавонон ва хусусиятҳои татбиқи он муайян гардидааст.

Манбаъ ва заминаи методологии таҳқиқотро асарҳои олимон, сиѐсатшиносони кишварҳо ва давраҳои гуногуни инкишоф, аз ҷумла кишварҳои ИДМ, ФР ва Тоҷикистон, суханрониҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, мақолаҳои илмии гуногун ташкил додаанд.

Навгонии илмии таҳқиқот аз мақсад ва вазифаҳои омӯзиш ва натиҷагириҳо бармеоянд: масъалаҳои назариявӣ ва методологии ҷавонон ҳамчун умумияти иҷтимоӣ мавриди омӯзиши амиқ ва хулосагириҳо қарор гирифтаанд; мақом ва ҷойгоҳи ҷавонон ҳамчун объект ва субъекти сиѐсати соҳавӣ муайян гардида, паҳлуҳои гуногуни он таҳлил гардидаанд; моҳият ва хусусиятҳои сиѐсати давлатӣ дар бораи ҷавонон муайян шудаанд; кӯшиши дарки дурусти моҳият ва муайян намудани хусусиятҳои идораи фаъолияти ҷавонон ҳамчун неруи муқтадири инкишофи мутаносиби ҷомеа ба амал омадааст; шаклҳо ва воситаҳои татбиқи сиѐсати давлатии ҷавонон дар шароити Тоҷикистон муайян ва мушаххас гардидаанд; тавсифи илмии хусусиятҳои асосии ташаккул ва инкишофи сиѐсати давлатии ҷавонон дар Тоҷикистон воқеият ѐфта, асосҳо ва тарзи муносибат ба онҳо муайян гардидаанд; махсусиятҳои татбиқи сиѐсати давлатии ҷавонон дар низоми идораи сиѐсии ҷомеаи Тоҷикистон муайян шудаанд; масъалаҳои асосӣ ва дурнамои татбиқи сиѐсати ҷавонон тарҳрезӣ гардидаанд.

Муқаррароти асосӣ, хулосаҳо ва тавсияҳои амалии таҳқиқотро метавон дар кори мақомоти идоракунии ҳокимияти давлатӣ ва ниҳодҳои ҷомеаи маданӣ, дар раванди омода намудани консепсияҳо ва стратегияҳои минбаъдаи инкишоф ва барномаҳои мақсаднок ҷиҳати рушди сиѐсати давлатӣ дар мавриди ҷавонон ва дарѐфти фаъолгардонии онҳо дар ҳаѐти ҷамъиятӣ истифода намуд.

СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ МЕХАНИЗМА РАЗВИТИЯ ИННОВАЦИОННЫХ ИНВЕСТИЦИЙ В ОТРАСЛИ СЕЛЬСКОГО ХОЗЯЙСТВА (на примере Республики Таджикистан)

АННОТАТСИЯ

ба автореферати диссертатсияи Эсанов Муњаммадшариф Давлатович дар мавзуи “Механизмњои њавасмандгардонии истифодабарии иќтидори мењнатї дар менељменти сайёњии Тољикистон ” аз рӯйи ихтисоси 08.00.10 – Менељмент, маркетинг ва нархгузорї (менељмент) Яке аз масъалањои мубрами бахши сайёҳии Тоҷикистон идоракунии истифодабарии иќтидори мењнатї, ҳавасмандии кормандон ва омода намудани мутахассисони касбӣ дониста мешавад, ки афзоиши сифати хизматрасонињои сайёњиро таъмин намуда, кўшиши ба даст овардани самараи бештар аз фаъолият ва хизматрасонињои иљрошударо тақозо менамояд. Њадафи тањќиќоти диссертатсионї аз тањияи пешнињодњо оид ба истифодаи сарфакоронаи захирањои меҳнатӣ дар асоси такмили механизми ҳавасмандгардонии истифодабарии иқтидори меҳнатӣ иборат мебошад.

Объекти тањќиќоти диссертатсионӣ ин иқтидори мењнатї ва истифодабарии самараноки он дар ширкатњои сайёњии Љумњурии Тољикистон ба шумор меравад.

Мавзуи тањќиќоти диссертатсионї аз муносибатҳои идоракунӣ дар раванди ташаккул ва рушди механизмҳои ҳавасмандгардонии истифодабарии иќтидори меҳнатии кормандон дар менељменти ширкатҳои сайёњї иборат мебошад.

Мавод ва натоиҷи тањќиќоти диссертатсионї як қатор навовариҳои илмиро дар бар мегиранд, аз ҷумла, бори нахуст: оид ба мафњум ва моњияти такмилдињии механизмњои њавасмандкунии идоракунии истифодабарии иќтидори мењнатї дар асоси омўзиши равишњои назариявїконсептуалии тањлилњои системавии илмї гузаронида шуда, моњият ва ањаммияти иќтисодии он мувофиќ ба дарк ва фањмиши муаллиф шарњ дода шуданд; њангоми гузаронидани омўзишњои зиёди илмї наќш ва ањамиятнокии идоракунии иқтидори мењнатї нисбат ба дигар иқтидорњо муайян карда шуда, унсурҳо, марҳилаҳо ва шароити рушди иќтидори меҳнатии ширкатҳои сайёҳї бо истифода аз механизмҳои ҳавасмандгардонӣ нишон дода шуда, муайян гашт, ки рушди соњаи хизматрасонии сайёњии љумњурї ба идоракунии самараноки иќтидори мењнатї хеле ниёз дорад ва ғайра. Њамчун олоти тањќиќ њангоми коркард ва тањлили раќамњо усулњои тањќиќотии мафњумию мантиќї, монографї, њисобию конструктивї, анализу синтез ва иќтисодию оморї истифода шуданд.

Натиљањои назариявӣ, тавсияњои методї, хулосањои илмї ва пешнињодњои амалии аз рўйи натиљањои тањќиќоти диссертатсионї бадастоварда имконият медињанд, ки самаранокии истифодабарии иқтидори меҳнатӣ баланд бардошта шуда, стратегияи илмию асосноки истифодаи самараноки он, ҳавасмандгардонӣ ва мотиватсияи меҳнатӣ дар ширкатҳои сайёҳии ҷумҳурӣ бо маќсади таъмини рушди устувори фаъолияти онҳо тањия карда шаванд.

Калидвожањо: механизмҳои ҳавасмандгардонӣ, мотиватсия, иқтидори меҳнатӣ, менеҷменти сайёҳӣ, принсипњои фаъолият, фаъолияти хизматрасонӣ, даромаднокии соҳа, соҳаи афзалиятнок, омода намудани мутахассисон, рушди идоракунӣ.

АННОТАТСИЯИ

диссертатсияи Искандари Ҷумахон дар мавзӯи «Таҳқиқи баъзе синфҳои муодилаҳои интегродифференсиалӣ бо нуқтаи рости барзиёд сингулярӣ» барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои физикаю математика аз рӯйи ихтисоси 01.01.02 – Муодилаҳои дифференсиалӣ, системаҳои динамикӣ ва идоракунии оптималӣ

Калидвожаҳо: муодилаи интегро-дифференсиалӣ, муодилаи интегралӣ, муодилаи операторӣ-дифференсиалӣ, муодилаи характеристикӣ, ҳалли умумӣ, масбӣалаи Коши, масбӣалаи навбӣи Коши, ядрои сингулярӣ, оператори дифференсиалӣ, муодилаи якҷинса, муодилаи ғайриякҷинса.

Мақсади кор.

Мақсади кори мазкур ба даст овардани ҳалли умумӣ ва таҳқиқ намудани масъалаи Коши барои як синфи муодилаҳои интегро-дифференсиалии тартиби якум бо ядрои барзиёд сингулярӣ мебошад.

Дарёфт намудани роҳҳои ҳалли муодилаҳои интегродифференсиалии тартиби олӣ бо ядрои барзиёд сингулярӣ низ яке аз мақсадҳои асосии кор ба шумор меравад.

Усулҳои таҳқиқот.

Дар кор методҳои умумии назарияи муодилаҳои дифференсиалӣ, методи ҳосил намудани тасвири интегралӣ, методи табдилотҳои интегралӣ, методҳои оператсионии таҳқиқот, методи ёфтани ҳалли муодилаҳои интегро-дифференсиалӣ ва инчунин ба таври васеъ методҳое, ки дар корҳои Н.

Раҷабов коркард шудаанд, истифода бурда шудааст.

Навгонии илмии таҳқиқот.

Натиҷаҳои диссертатсияи илмӣ нав буда, аз тарафи муаллиф мустақилона ба даст оварда шудааст ва аз инҳо иборат мебошад:  тасвири интегралии ҳал барои муодилаи интегро-дифференсиалии моделии тартиби якум бо ядрои барзиёд сингулярӣ ба даст оварда шудааст;  тасвири интегралии ҳал барои муодилаи интегро-дифференсиалии ғайримоделии тартиби якум бо ядрои барзиёд сингулярӣ ба даст оварда шудааст;  хосиятҳои ҳалҳои бадастовардашуда омӯхта шудааст;  масъалаи Коши барои муодилаи интегро-дифференсиалии моделӣ таҳқиқ гардидааст;  масъалаи типи Коши барои муодилаи интегро-дифференсиалии моделӣ таҳқиқ гардидааст;  тасвири интегралии ҳал барои муодилаи интегро-дифференсиалии тартиби олӣ бо ядрои барзиёд сингулярӣ ба даст оварда шудааст.

Арзиши назариявӣ ва амалии таҳқиқот.

Таҳқиқотҳои дар ин диссертатсияи илмӣ гузаронидашуда характери назариявӣ доранд.

Натиҷаҳои илмии бадастовардашуда барои инкишофи минбаъдаи назарияи муодилаҳои интегро-дифференсиалӣ бо ядроҳои сингулярӣ ва барзиёд сингулярӣ, барои муодилаҳои интегро-дифференсиалӣ бо ҳосилаҳои хусусӣ ва бо ядроҳои сингулярӣ ва барзиёд сингулярӣ ва инчунин дар қисматҳои дигари илмҳои амалӣ ба мисли физика, механика ва ғайра истифода мешаванд.

Маводи диссертатсияи илмии мазкурро ҳангоми хондани курсҳои махсус барои донишҷӯёни курсҳои болоӣ, магистрон ва докторантони мактабҳои олӣ, ки аз рӯйи ихтисосҳои математика, математикаи амалӣ ва механика таҳсил менамоянд, истифода бурдан мумкин аст.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Сайфиддинзода Самариддин Сайфиддин дар мавзуи «Рушди баҳисобгирии идоракунӣ дар шароити иқтисодиѐти рақамӣ» Калимаҳои калидӣ: рақамикунонии иқтисодиѐт, баҳисобгирии идоракунӣ, баҳисобгирии муҳосибии анъанавӣ, низоми идоракунии корхона, ҳисоботи идоракунӣ, пойгоҳи иттилоотии баҳисобгирии идоракунӣ, буҷетикунонӣ, харҷнома, арзиши аслӣ, бастаҳои барномавии муҳосибӣ, нармафзори баҳисобгирии муҳосибӣ.

Мақсади асосии рисолаи илмӣ.

Мақсади таҳқиқоттаҳқиқи ҷанбаҳои назариявӣ, омӯзиши заминаҳои ташаккул ва равишҳои методии низоми баҳисобгирии идоракунӣ дар шароити рақамикунонӣ ва дар ин асос ташкили низоми баҳисобгирии идоракунии рақамикардашуда дар корхонаҳои тиҷоратӣ мебошад.

Усулҳои таҳқиқот. Ҳангоми иҷрои диссертатсия усулҳои илмии мантиқӣ, таҳлилӣ, иқтисодӣ-оморӣ, иқтисодӣ-риѐзӣ, графикӣ, коршиносӣ, истисно, муқоиса ва ғайра истифода шудаанд..

Натиҷаҳои бадастомада ва навгониҳои илмии таҳқиқот ин ҷиҳатҳоро дар бар мегиранд: таҳқиқи ҷанбаҳои назариявии ташаккули баҳисобгирии идоракунӣ ҳамчун унсури асосии таъминоти иттилоотии низоми идоракунии корхонаҳо таҳқиқ шудааст; муайян кардани асосҳои ташаккули низоми баҳисобгирии идоракунии рақамӣ таҳқиқ гардида, таҳлил ва арзѐбии заминаҳои табдили равишҳои методии ташаккули иттилооти баҳисобгирии идоракунӣ дар шароити иқтисодиѐти рақамӣ; таҳияи амсилаи баҳисобгирии идоракунии ба эътимод асосѐфта; вазъи муосири ташкил ва пешбурди пешбурди баҳисобгирии идоракунӣ дар корхонаҳои тиҷоратии Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳлил карда шуда, имконияти истифодаи воситаҳои муосири коркарди автоматикунонидашудаи иттилоот дар асоси барномаҳои маъмули компютерии муҳосибӣ арзѐбӣ карда шудааст; таҳияи амсилаи таркиби воситаҳои рақамикунонии баҳисобгирии идоракунӣ барои таъмини кори муносиби низоми автоматикунонидашудаи баҳисобгирии идоракунӣ дар асоси бастаи 1С: ERP; муайян кардани самтҳои асосии рушди воситаҳои методии баҳисобгирии идоракунӣ дар шароити иқтисодиѐти рақамӣ, таҳияи тартиби истифодаи якҷояи воситаҳои муосири методии баҳисобгирии идоракунӣ ва бастаи нармафзори муҳосибии 1С: ERP (1С: Бухгалтерия 8.3); таҳияи тартиби ташкили низоми автоматикунонидашудаи баҳисобгирии идоракунӣ бо дарназардошти иҷрои вазифаҳои баҳисобгирии идоракунии стратегӣ барои корхонаҳои тиҷоратӣ; таҳияи амсилаи низоми ҳамгирои баҳисобгирии идоракунӣ ва баҳисобгирии молиявӣ дар шароити рақамикунонӣ.

Тавсияҳо оид ба истифодаи натиҷаҳо.

Муқаррароти назариявии дар диссертатсия таҳияшуда метавонанд ҳамчун саҳми муҳим дар рушди баҳисобгирии идоракунӣ муаррифӣ шаванд.

Натиҷаҳои диссертатсия имконияти иҷрои таҳқиқотро дар рушди баҳисобгирии идоракунӣ дар шароити иқтисодиѐти рақамӣ фароҳам меоранд.

Соҳаи истифодаи натиҷаҳо.

Муқаррарот ва тавсияҳои аз натиҷаи таҳқиқот пешниҳодгардида метавонанд аз ҷониби маъмурияти корхонаҳои тиҷоратӣ барои татбиқ дар низоми баҳисобгирии идоракунӣ истифода шаванд.

Муқаррароти назариявӣ ва тавсияҳои амалии таҳқиқот метавонанд дар раванди таълимии зинаи бакалавриат дар ихтисоси «Баҳисобгирии бухгалтерӣ, таҳлил ва аудит» истифода шаванд.

АННОТАЦИЯ

на автореферат диссертации Курбановой Шоиры Солиджоновны на тему: «Совершенствование механизмов обеспечения спроса населения основными продовольственными продуктами сельского хозяйства (на материалах Согдийской области)» на соискание ученой степени кандидата экономических наук по специальности 08.00.04.02 - Экономика агропромышленного комплекса В диссертации автором исследованы вопросы обеспечения спроса населения Согдийской области основными продовольственными продуктами сельского хозяйства, так как они являются основными задачами стратегии развития страны, направленные на достижение продовольственной безопасности.

Целью диссертационного исследования является разработка научно обоснованных и практических предложений и рекомендаций для повышения уровня обеспеченности спроса населения на основные продовольственные продукты сельского хозяйства на основе устойчивого развития всех форм сельскохозяйственного производства с учётом роста населения и ограниченности природно - ресурсного потенциала региона.

Основные задачи в исследовании направлены на обобщение теоретических и методологических основ спроса; анализ экономической оценки производства продовольственных продуктов; выявление основных источников обеспечения спроса населения продовольственными продуктами сельского хозяйства; разработку перспективных параметров повышения обеспеченности спроса населения региона на продовольственные продукты.

Исследование проводилось с использованием балансового, экономико - статистического, монографического, расчетно - конструктивного методов и личных наблюдений автора за процессом развития продовольственного подкомплекса области и республики за последние годы, влияющего на обеспеченность населения региона продовольственными продуктами сельского хозяйства.

Сделанные автором выводы и рекомендации на основе исследования, помогут органам исполнительной власти при принятии решений по вопросам обеспечения стабильного развития продовольственного подкомплекса, как важнейшего гаранта продовольственной безопасности и социально – экономической стабильности населения.

Ключевые слова: продовольственная безопасность, спрос, население, обеспечение спроса, агропромышленный комплекс, сельское хозяйство, производство продукции, продовольственные продукты, уровень обеспеченности.

АННОТАЦИЯ

на автореферат диссертации Данаевой Мавлуды Холматовны на тему «Инвестиционное сотрудничество в рамках экономической интеграции стран ШОС» на соискание ученой степени доктора философии (PhD), доктора по специальности 6D051300-Мировая экономика

Ключевые слова: ШОС, Центральная Азия, иностранные инвестиции, международные экономические отношения, региональная организация, финансовые отношения, взаимовыгодное экономическое сотрудничество, внешнеэкономическая деятельность, экономическая интеграция, финансовокредитные организации, благоприятный инвестиционный климат и интеграционные процессы.

В контексте развития международных экономических отношений взаимовыгодное экономическое сотрудничество рассматривается как важный механизм развития экономической интеграции.

Привлечение иностранного капитала, считающееся приоритетным направлением экономической политики, играет ключевую роль в усилении процессов экономической интеграции.

Цель диссертационного исследования – научное обоснование и разработка практических рекомендаций по совершенствованию торгово-экономического сотрудничества и инвестиций в рамках ШОС.

Для решения задач использовались общенаучные, статистические и экономические методы, анализ и синтез, сравнительный анализ, систематический анализ, аналитико-сравнительный анализ и метод создания аналитических таблиц и др.

Результаты исследования позволяют развитию инвестиционных процессов в республике, как важнейшей части системы международных экономических отношений, заложить прочную основу для развития экономических интеграционных процессов.

Современное состояние системы экономических отношений Республики Таджикистан, условия и факторы, влияющие на привлечение иностранных инвестиций в контексте сотрудничества со странами ШОС, соответствуют поставленных задач.

Выявление особенностей становления ШОС и создание на ее основе благоприятного климата для инвестиций в экономическую деятельность страны закладывает широкую научную и практическую основу.

Рекомендации по привлечению иностранного капитала на основе совершенствования процессов экономической интеграции, а также пути повышения эффективности деятельности ШОС в условиях современного развития способствуют развитию укрепления взаимовыгодного экономического сотрудничества, обеспечению устойчивого экономического развития, формированию учреждений совместных организаций и дальнейшее развитие экономической деятельности страны.

Аннотатсия

ба диссертатсияи Бобоҷонова Мунира Юсуфҷоновна дар мавзӯи «Методикаи амалисозии ҳамкориҳои баналмилалӣ ҷиҳати ташаккули салоҳиятмандии коммуникативии донишҷӯёни ихтисосҳои забонҳои хориҷӣ дар зина таҳсилоти олии касбии омӯзгорӣ» барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои педагогӣ аз рӯи ихтисоси 13.00.08 - Назария ва методикаи таҳсилоти касбӣ (13.00.08.04 – Назария в методикаи фанҳои гуманитарӣ).

Калидвожаҳо: ҳамкориҳои байналмилалӣ, қобилияти самарабахш ва эҷодкорона, қобилият, салоҳият, дониш, малака, фарҳанг, таҳсилоти олии касбӣ, омодагии касбӣ, ҳавасмандӣ, стандартҳои давлатӣ, дурнамои ислоҳоти маориф, , тафаккури эҷодӣ, омодасозии мутахассиси оянда, қобилияти коммуникативӣнутқӣ, фарҳанги педагогӣ, технологияи педагогӣ, таҷрибаи озмоишӣ, таҳсилоти касбӣ, таҳилоти олии касбӣ. Ҳадафи таҳқиқот: коркарди назариявӣ ва санҷиши озмоишии модели ҳамкориҳои байналмилалӣ ҷиҳати ташаккули салоҳиятмандии коммуникативии донишҷӯёни ихтисосҳои забонҳои хориҷӣ дар баланд бардоштани сифати таҳсилоти олии касбӣ дар донишгоҳҳои омӯзгории Тоҷикистон.

Мавзӯи таҳқиқот: методикаи амалисозии ҳамкориҳои байналмилалӣ дар ташаккули салоҳиятмандии коммуникативии донишҷӯёни ихтисосҳои забонҳои хориҷӣ дар зинаи таҳсилоти олии касбии омӯзгорӣ.

Объекти таҳқиқот: раванди рушди ҳамкориҳои байналмилалӣ ҷиҳати ташаккули салоҳиятмандии коммуникативии донишҷӯёни ихтисосҳои забонҳои хориҷӣ дар муассисаҳои таҳсилоти олии касбии педагогӣ.

Натиҷаҳои асосии таҳқиқот дар мавридҳои зерин баррасӣ гардидаанд: – гузориш ва муҳокимаҳои мунтазам дар ҷаласаҳо ва семинарҳои илмӣ-методии кафедраи методикаи забони англисии ДДОТ ба номи С.

Айнӣ; – маърӯзаҳо дар конфронсҳои илмӣ-амалии ДДОТ ба номи С.

Айнӣ; – суханронӣ дар конфронсҳои илмӣ-амалии ҷумҳуриявӣ, байналмилалӣ ва мизҳои мудаввар; – мулоҳизаҳо ва санҷиши мундариҷаи диссертатсия ва қисмати озмоишии таҳқиқот дар рафти иҷрои корҳои таълимӣ ва беруназсинфӣ дар ДДОТ ба номи С.

Айнӣ ва ДБЗХТ ба номи С.

Улуғзода; – муҳокимаи мазмуни асосии диссертатсия дар ҷаласаҳои васеи кафедраи методикаи таълими забони англисӣ, методикаи таълими забонҳои хориҷӣ (забони фаронсавӣ ва олмонӣ) ва кафедраи педагогикаи умумии ДДОТ ба номи С.

Айнӣ.

Дараҷаи истифода: натиҷаҳои таҳқиқот дар раванди таълим дар факултети забонҳои англисӣ ва забонҳои Шарқи ДДОТ ба номи С.

Айнӣ ва ДБЗХТ ба номи С.

Улуғзода амалӣ гардонида шудаанд.

Татбиқи амалии натиҷаҳои таҳқиқот: Хулосаҳои ҳосилшуда ба ҳаллу фасли масъалаҳои алоқаманд бо соҳаи ҳамкориҳои байналмилалӣ дар соҳаи таҳсилоти олии касбӣ мусоидат намуда, ба сифати асоси назариявӣ барои гузаронидани таҳқиқотҳои минбаъдаи илмӣ, инчунин таҳияи сиёсати давлатӣ дар соҳаҳои фарҳанг ва маориф хизмат мекунанд.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Холов Меҳриддин Равшанович дар мавзуи “Методикаи ташаккули салоҳияти касбӣ - лингвистии донишҷӯѐни ихтисосҳои журналистика ва сайѐҳӣ ҳангоми таълими забони англисӣ тавассути технологияи иттилоотӣ - коммуникатсионӣ”, барои дарѐфти дараҷаи илмии доктори фалсафа (PhD) - доктор аз руйи ихтисоси 6D011900-Забони хориҷӣ: ду забони хориҷӣ (6D011901.02 - Назария ва методикаи таҳсилоти касбӣ).

Калидвожаҳо: салоҳияти касбӣ - лингвистӣ, журналистика, сайѐҳӣ, забони англисӣ, технологияи иттилоотӣ - коммуникатсионӣ, методика, модели таълим, технологияи инноватсионӣ, технологияи педагогӣ, равиш. Ҳадафи таҳқиқот: асосноккунии назариявӣ, таҳия ва дар амал татбиқ намудани методологияи ташаккули салоҳияти касбӣ - лингвистӣ барои донишҷӯѐни ихтисосҳои журналистика ва сайѐҳӣ ҳангоми таълими самараноки забони англисӣ тавассути ТИК.

Объекти таҳқиқот: раванди ташаккули салоҳияти касбӣ - лингвистии донишҷӯѐни ихтисосҳои журналистика ва сайѐҳӣ тавассути таълими муосири забони англисӣ бо истифода аз ТИК Методҳои таҳқиқот: 1) Методҳои назариявӣ: таҳлил ва омӯзиши адабиѐти психологӣ, педагогӣ ва методологӣ; 2) Методҳои озмоишӣ - таҷрибавӣ: мушоҳидаи раванди омӯзиши забони англисӣ дар муассисаҳои таҳсилоти олӣ, таълими таҷрибавӣ, саволномаҳо, анкета; 3) Методи коркади оморӣ ва натиҷагирӣ: амалисозии корҳои мустақилона ва назоратии худмустақилии донишҷӯѐн, маълумотҳои оморӣ оид ба корҳои таҷрибавӣ.

Натиҷаҳои таҳқиқот ва навгониҳо: Аввалин маротиба дар соҳаи илми педагогикаи ватанӣ методикаи таълими забони англисӣ дар соҳаи журналистика ва сайѐҳи тавассути ТИК мавриди омӯзишу таҳқиқи илмӣ қарор дода шуд; самаранокии таълими забони англисӣ тавассути ТИК дар заминаи дарсҳои интерактивӣ, системаи машқҳо, иҷроиши вазифаҳои коммуникатсионӣ дар соҳаи журналистика ва сайѐҳӣ бо назардошти истифодаи методҳои муосири таълим таҳқиқ гардид; принсипҳои умумидидактикӣ ва махсуси методикаи таълими муосири забони англисӣ дар соҳаи журналистика ва сайѐҳӣ мавриди таҳқиқ қарор гирифта, ангеза, малака, маҳорат ва воҳидҳои забонӣ муайян карда шуд; маҷмуи машқу супоришҳо оид ба таълими забони англисии соҳавӣ коркард ва таҳия гашта, дар рафти озмоиши таҷрибавӣ самаранокии онҳо муайян карда шуд.

Дараҷаи татбиқ: натиҷаҳои таҳқиқот тавассути корҳои амалӣ ва озмоишиву таҷрибавӣ дар ҷараѐни таълими забони англисӣ бо донишҷӯѐни ихтисосҳои журналистика ва сайѐҳии ДДФСТ ба номи М.

Турсунзода ва ДДК ба номи А.

Рӯдакӣ мавриди санҷиш қарор дода шуда, самаранокии онҳо исбот гардидааст.

Соҳаи истифода: технология ва натиҷаҳои коркардшуда ба раванди таълими забони англисӣ тавассути ТИК дар ихтисосҳои журналистика ва сайѐҳии муассисаҳои таҳсилоти олии касбии ҷумҳурӣ мавриди корбарӣ тавсия карда мешавад.

АНОТАТСИЯИ автореферати диссертатсияи Сафарализода Сайнуриддин Сафаралї дар мавзўи «Таъсири омилњои гуногун ба мањсулнокии ширї ва такрористењсолкунии модаговњо дар шароити кооперативи тиљоратии “Сомонљон”- и ноњияи Данѓара» барои дарёфти дараљаи илмии номзади илмњои кишоварзї аз рўи ихтисоси 06. 02. 10 – зоотехнияи хусусї, технология ва истењсоли мањсулоти чорводорї Вожањои калидї: зоти сиёњало, модагов, ирсият, типи тољикии швитсузебумонанд, таркиби шир, вазни зинда,мањсулнокии ширї, равѓан, сафеда, такрористењсолкунї, хусусиятњои морфологї ва функсионалї, давраи ширдўшї, давраи –сервисї, давраи дамгирї.

Маќсади тањќиќоти мазкур аз омўзиши таъсири омилњои гуногун ба мањсулнокии ширї ва такрористењсолкунии модаговњо дар шароити хољагии кооперативи тиљоратии «Сомонљон»-и ноњияи Данѓараро дар бар мегирад.

Объекти тањќиќот.

Модаговњои зоти сиёњало ва типи тољикии швитсузебумонанд дар шароити хољагии кооперативии “Сомонљон”-и ноњияи Данѓара Усулњои тањќиќот.

Асоси назариявї ва амалии тањќиќот дар асоси омўзиши асарњои олимони ватанї ва хориљї доир ба истифодабарии модаговњои зоти сиёњало ва типи тољикии швитсузебумонанд равона карда шудааст. Њангоми баргузор намудани таљрибањои илмию тањќиќотї, далелњои дарёфт гардида аз рўи методњои маъмул (зоотехникї, биологї, физиологї, технологї ва иќтисодї) мавриди коркарди оморї ќарор дода шудааст.

Бахши таљрибавии тањќиќот дар шароити заводи зотпарварии ба номи А.

Юсупови шањри Њисор ва лабораторияи љумњуриявї ва лабораторияи Донишгоњи аграрии Тољикистон ба номи Ш.

Шоњтемур ва Институти чорводорї ва чарогоњи АИКТ дар таљњизоти сертификатсияшуда, бо методикањои мавриди ќабули њамагон амалї карда шудаанд.

Маводњои њангоми гузаронидани тањќиќотњо ба даст омада бо усули биометрї ва усули статистикаи вариатсионнї дар компютери персоналї аз рўйи барномаи Mikrosoft Excel ва Mikrosoft Word коркард карда шудааст.

Натиљањои бадастомада ва навгонии онњо: Бори аввал дар шароити хољагии мушаххаси воќеъ дар љануби љумњурї дар ду зоти чорвои калони шохдор таъсири омилњои гуногун ба мањсулнокии ширї, такрористењсолкунї ва таъсири он ба мањсулнокии ширї ва хусусиятњои физикавию химиявии шир вобаста ба фасли сол тањќиќ ва њаматарафа омухта шудааст.

Мањсулнокии ширї тавассути тањияи меъёри муътадил ва таносуби истифодаи омилњои гуногун дар шароити мавзеи Данѓара њаматарафа омўхта шудааст.

Муќаррар карда шудааст, ки барои парвариши модаговњо дар шароити мавзеи Данѓара истифодаи меъёри муайяни омилњои гуногун ба мањсулнокии ширї ва такрористењсолкунии модаговњо таъсири њалкунанда мерасонанд.

Муайян карда шуд, ки истифодаи омилњои гуногун ба нишондињандањои мањсулнокии ширї дар давраи нигоњубини модаговњо фарќкунанда буда, имконияти баланд бардоштани мањсулнокии ширї ва таъмини сифати баланди мањсулот шароити мусоид фароњам меорад.

Дар шароити мавзеи Данѓара имконияти парвариши модаговњои зоти сиёњало ва типи тољикии шветсузебумонанд бо истифодаи омилњои гуногун вуљуд дорад.

Ин тањќиќоти илмї аҳамияти илмию истењсолиро дорад ва дар таъмини амнияти озуќаворї наќши муњим мебозад Тавсияњо оид ба истифода: Бо маќсади баланд бардоштани мањсулнокии ширї, такрористењсолкунии мунтазами чорво ва самаранокии иќтисодии он тавсия менамоем, ки таваллуди бештари модаговњо ба фаслњои тирамоњу зимистон мувофиќ карда шавад.

Соњаи истифода: чорвои калони шохдор.

АННОТАЦИЯ

Эмомзода Исматулло Хайдар Патогенетические особенности формирования анемической кардиомиопатии у больных с железодефицитной анемией

Ключевые слова: железодефицитная анемия, анемическая кардиомиопатия.

Цель исследования: изучить клинико-патогенетические особенности и факторы усугубляющие формирование анемической кардиомиопатии и разработать алгоритм ранней доклинической диагностики и терапии.

Характеристика больных и методы исследования: работа выполнена на базе Республиканского клинического центра кардиологии г.

Душанбе.

Из 120 пациентов 64 (53,3%) составили мужчины и 56 (46,7%) женщин, которые были распределены на 3 группы в зависимости от тяжести железодефицитной анемии.

Полученные результаты и их новизна: выявлены ранние симптомы и синдромы в постковидном периоде.

Дана клиническо-гематологическая характеристика пациентов с различными степенями тяжести анемии во взаимосвязи с данными инструментальных методов исследования сердечнососудистой системы.

Впервые выявлены изменения геометрических показателей сердца при анемии, которые характеризуются дисфункцией правого и левого желудочков миокарда, гипертрофией миокарда левого желудочка, увеличением толщины межжелудочковой перегородки, выраженной дилатацией сердца.

При тяжёлых формах анемии установлено выраженное снижение фракции выброса ЛЖ.

Выявлены нарушения липидного обмена и процессов перекисного окисления, усугубляющие формирование патологии сердечно-сосудистой системы.

Установлены повышенные уровни гомоцистеина как предиктора формирования атеросклероза и патологии сердца при различных степенях железодефицитной анемии.

Разработан комплекс медикаментозной терапии включающий метаболитные препараты, антиоксиданты и карбосимальтозат, который улучшает гематологическое состояние крови, глобальную сократимость миокарда, а также показатели диастолической и систолической функции миокарда.

Рекомендации по использованию: установлены ранние показатели нарушения глобальной диастолической сократимости миокарда, что может быть использовано как предикторы формирования анемической кардиомиопатии.

Выявлены ранние нарушения геометрии сердца со стороны дисфункции правого и левого желудочков миокарда, гипертрофии миокарда левого желудочка, увеличением толщины межжелудочковой перегородки, выраженной дилатацией сердца.

Исследования показателей липидного обмена, гомоцистеина , а также процессов перекисного окисления липидов может быть использована в практической кардиологии для оценки эффективности лечения и прогнозной оценки в плане формирования патологии сердца.

Область применения: внутренние болезни, кардиология.

АННОТАЦИЯ

РИЗОЕВ ВАТАНШО САЙФОВИЧ ОПТИМИЗАЦИЯ МЕТОДОВ ДИАГНОСТИКИ И ХИРУРГИЧЕСКОГО ЛЕЧЕНИЯ ЭХИНОКОККОЗА ОРГАНОВ БРЮШНОЙ ПОЛОСТИ

Ключевые слова: эхинококкоз, диагностика, хирургическое лечение, лапароскопическая эхинококкэктомия, пункция, химиотера-пия.

Цель исследования: Улучшение результатов лечения больных с эхинококкозом органов брюшной полости путем применения традиционных и миниинвазивних технологий Материал и методы исследования и использованная аппаратура.

Исследование ферритина, УЗИ с помощью оборудования «TOSHIBA».

КТ-исследование с помощью аппарата «Somatom – SP» Siemens.

Лапароскопические вмешательства с помощью оборудования «VEB MLW Mediciniche» Karl Storz, статистическая обработка.

Полученные результаты и их новизна.

Разработан алгоритм диагностики и методов хирургического лечения эхинококкоза органов абдоминальной полости.

Разработаны показания для применения лапароскопической эхинококкэктомии у больных с эхинококкозом органов брюшной полости.

Разработаны показания для применения пункционных методов лечения у больных с эхинококкозом органов абдоминальной полости.

Усовершенствован метод до и послеоперационной химиотерапии.

Для определения нарушения функции печени и других органов при эхинококкозе печени органов брюшной полости исследован показатель ферритин.

Рекомендации по использованию.

Лапароскопическая эхинококккэктомия должна применятся у больных с одиночными неосложненными эхинококковыми кистами.

Уз-пункция эхинококковых кист органов брюшной полости должен быть строго дифференцирован.

Комплексная до и послеоперационная химиотерапия эхинококкоза органов брюшной полости должен применятся у всех пациентов не зависимо от характеристик кисты.

Всем пациентам с эхинококкозом печени должны проводить полноценную деэпителизацию стенок фиброзной капсулы и озонированным 0,9% физиологическим раствором и 10% раствором Бетадин.

Область применения: Хирургия

АННОТАЦИЯ

ИШМИРЗОЕВА РАХМОНКУЛА ЭГАМБЕРДИЕВИЧА СОСУДИСТО-ТКАНЕВЫЕ ПРЕОБРАЗОВАНИЯ И УЛЬТРАЗВУКОВАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА ВАРИАБЕЛЬНОСТИ ЖЕЛЧНОГО ПУЗЫРЯ В НОРМЕ И ПРИ ХРОНИЧЕСКОМ КАЛЬКУЛЁЗНОМ ХОЛЕЦИСТИТЕ

Ключевые слова: жечный пузырь, сосудисто-тканевые преобразования, антропометрия, УЗИ, хронический калькулёзный холецистит.

Цель исследования.

Установить морфологические, морфометрические закономерности сосудисто-тканевых преобразований и ультразвуковую анатомическую вариабельность желчного пузыря в зависимости от конституциальныхтипов в норме и при хроническом калькулёзном холецистите.

Методы исследования и использованная аппаратура: в диссертационной работе применены инъекционные, безинъекционные, гистологические, морфометрические, статистические, антропометрические и инструментальные методы исследования (у 254 пациентов с ХКХ и у 254 пациентов без камней в ЖП.

Изучение гистологических препаратов проведено на микроскопе «OympusCX 21» и бинокулярном стереоскопическом микроскопе «МБС-9» при разных увеличениях камерой DigitalMicroscopeCamеraSpecificationMC-DO 48 U (E).

Полученные результаты и их новизна.

Полученные нормативные данные, анатомические параметры ЖП вскрывают органоспецифические особенности структурной организации микрососудов в ее основных отделах, в особенности тесно связанных с серозными, внутримышечными и внутрислизистыми артериальными и венозными сплетениями.

Впервые показаны неминуемые морфологические и морфометрические перестройки во всех слоях стенки органа, характеризующиеся адаптационноприспособительными, экссудативно-пролиферативными и склеротическими процессами.

Эти явления происходят более интенсивно в слизистой оболочке в связи со специфическими особенностями строения.

Впервые проведен половой сравнительный анализ, выявивший взаимосвязи между вариабельностью анатомии ЖП и ультразвуковым исследованием параметров органа (длина, ширина, толщина, объем и форма) и антропометрическими показателями при ХКХ.

Это дает возможность выделения группы риска возникновения данной патологии по конституциональному признаку.

Рекомендации по использованию: методологические положения, выводы и рекомендации, представленные в диссертации, могут быть использованы в учебном процессе медицинских ВУЗов.

Разработаны методические рекомендации для определения органометрических показателей вариабельности ЖП по данным УЗИ, определяющими прогноз оперативного вмешательства при ХКХ в зависимости от соматотипа.

Область применения: морфология, патоморфология, лучевая диагностика.

АННОТАЦИЯ

УСМОНЗОДА БАХТИЁР НУРИЛЛО СРАВНИТЕЛЬНЫЕ МЕТОДЫ ЛЕЧЕНИЯ УРЕТЕРОЛИТИАЗА

Ключевые слова: уретеролитиаз, классификация интраоперационных осложнений, метафилактические мероприятия, миниинвазивные технологии, перкутанная нефтолитотомия.

Цель исследования.

Провести сравнительный анализ непосредственных результатов различных методов лечения уретеролитиаза.

Методы исследования и использованная аппаратура: В диссертационной работе применены клинические (жалобы, сбор анамнеза), лабораторные методы исследования (клинико-биохимический анализ крови и показателей перекисного окисления липидов, бактериологический анализ мочи), инструментальные методы исследования (УЗИ, обзорная и экскреторная урография, мультиспиральная компьютерная томография).

Полученные результаты и их новизна.

На достаточном количестве материала изучены встречаемость уретеролитиаза у пациентов с МКБ.

Установлено, что у больных уретеролитиазом воспалительный процесс и операционный стресс сопровождаются существенным ростом выработки активных форм кислорода и активацией процессов перекисного окисления липидов.

Определены особенности характера мочеточникового выброса в триплексном режиме, в зависимости от расположения камня при уретеролитиазе.

Оптимизированы показания к трансабдоминальным и ретроперитонеальным лапароскопическим вмешательствам у больных с уретеролитиазом, с учётом предполагающих факторов риска, местных воспалительно-спаечных процессов, размеров камня и его расположения.

Разработан комплекс метафилактических и лечебных мероприятий при уретеролитиазе.

Разработана усовершенствованная классификация интраоперационных осложнений контактной уретеролитотрипсии, и двухэтапный способ лечения острого постренального повреждения почек.

Рекомендации по использованию: Основные положения и разработки хирургического лечения больных с уретеролитиазом внедрены и эффективно используются в лечебном процессе в урологических отделениях ГУ «Республиканский научный центр урологии» МЗ и СЗН РТ и в учебной работе кафедры урологии имени А.

С.

Осими ГОУ «ТГМУ имени Абуали ибни Сино».

Область применения: Урология.

АННОТАЦИЯ

МИРЗОЕВОЙ СОХИБЫ РУСТАМОВНЫ МОРФОЛОГИЧЕСКИЕ ХАРАКТЕРИСТИКИ ЛИМФОИДНОЙ ТКАНИ И ИХ ВЗАИМООТНОШЕНИЙ С ЖЕЛЕЗАМИ ГОРТАНИ У ЧЕЛОВЕКА В ПОСТНАТАЛЬНОМ ОНТОГЕНЕЗЕК

Ключевые слова: Морфогенез, железы гортани, лимфоидная ткань, высокогорные условия, постнатальный онтогенез, половозрастные особенности, возрастные изменения, инволюция, строение гортани, морфометрия, строма, лимфоциты, экспериментальные крысы, иммунная система, слизистая оболочка, волокнисто-хрящевые структуры Цель исследования: Изучение закономерностей морфогенеза и факторов изменчивости желез и лимфоидной ткани гортани человека и в эксперименте у крыс в условиях высокогорья.

Методы исследования и использованная аппаратура: В исследовании были использованы препараты гортани 259 трупов мужчин и женщин разных возрастных групп, собранные в моргах Москвы и Душанбе.

Применялись макроскопические и микроскопические методы анализа, включая окрашивание тканей для выявления желез и лимфоидных узелков.

Экспериментальная часть проводилась на крысах в условиях высокогорья (3379 м), с анализом морфологических изменений желез и лимфоидной ткани.

Для статистической обработки рассчитывались средние арифметические значения измеренных показателей (X), их стандартная ошибка (Sx) и амплитуда вариационного ряда для каждого из параметров.

Для оценки статистической значимости полученных различий (p) использовали метод доверительных интервалов и широко применяемые приемы вариационной статистики.

Значимыми считались различия при р

АННОТАЦИЯ

Музаффарзода Хумоюн Музаффар Оптимизация диагностики и лечение нефролитиаза при интраренальной лоханке

Ключевые слова: нефролитиаз при интраренальной лоханки, прокальцитонин, С-реактивный белок, инфицированный гидронефроз, расширения полостной системы почек, чрескожная пункционная нефролитотрипсия, U-образный пиелолитотомия, люмботомия Цель исследования.

Улучшение результатов комплексной диагностики и лечения нефролитиаза при интраренальной лоханки.

Методы исследования и использованная аппаратура: В диссертационной работе применены клинические (жалобы, сбор анамнеза), лабораторные методы исследования (клинико-биохимический анализ крови и показателей эндотоксемии, бактериологический анализ мочи), инструментальные методы исследования (УЗИ, обзорная и экскреторная урография, мультиспиральная компьютерная томография).

Полученные результаты и их новизна.

На основании анализа значительного клинического материала была определена частота встречаемости нефролитиаза при интраренальном типе лоханки.

Разработан и предложен диагностический алгоритм, который обеспечивает возможность своевременной диагностики нефролитиаза при интраренальном типе лоханки и выбора наиболее адекватных методов лечения.

Определены и систематизированы объективные критерии для выбора и реализации методов открытого, люмботомного, миниинва-зивного (чрескожная пункционная нефролитотрипсия) или двухэтапного хирургического лечения пациентов с нефролитиазом при интраренальном типе лоханки.

Разработан и предложен способ двухэтапного хирургического лечения больных с нефролитиазом «высокого риска».

Разработан способ U-образной пиелолито-томии в хирургическом лечении нефролитиаза при интраренальной лоханке.

Разработан и предложен способ бездренажной чрескожной пункционной нефролитотрипсии (перкутанной нефролитотомии) с множественными доступами у больных с множественными и крупными камнями почки.

Рекомендации по использованию: Основные положения и разработки хирургического лечения больных с нефролитиазом при интраренальной лоханке внедрены и эффективно используются в лечебном процессе в урологических отделениях ГУ «Республиканский научный центр урологии» МЗ и СЗН РТ и в учебной работе кафедры урологии имени А.

С.

Осими ГОУ «ТГМУ имени Абуали ибни Сино».

Область применения: Урология.

АННОТАЦИЯ

на автореферат диссертации Шахнозаи Саъди Табари на тему: «Гендерно-возрастные особенности субъективной картины жизненного пути личности (на примере таджикской молодежи)» на соискание ученой степени доктора философии (PhD), по специальности 6D050301- Общая психология, психология личности, история психологии

Ключевые слова: субъективная картина жизненного пути (СКЖП), личность, гендерные особенности, гендерно-возрастная обусловленность, осмысленность, восприятие времени, события, вес и значимость событий, контролируемость, личностный контроль, реализованость, целеустремлённесть, психологический возраст, ожидаемая продолжительность жизни, интернальность, экстернальность, коэффициент взрослости.

Диссертационная работа посвящена гендерно-возрастным особенностям формирования СКЖП личности в молодом возрасте (18-25 лет).

Настоящее диссертационное исследование охватывает теоретико-методологический обзор по изучению особенностей формирования СКЖП личности и ее составляющих (событийных, временных и личностных) и факторов (гендер, возраст и культура).

Объектом исследования является СКЖП личности.

Предметом исследования составляют возрастные и гендерные особенности СКЖП личности в молодом возрасте.

Цель диссертационного исследования заключается в изучение и выявление возрастных и гендерных особенностей СКЖП личности на примере таджикской молодежи.

Для реализации цели были поставлены такие задачи как – определение выборки и методов исследования, выявления гендерно-возрастных особенностей СКЖП личности в молодом возрасте, осуществление корреляционного анализа между показателями СКЖП в гендерном и в возрастном аспектах.

В первой главе диссертационной работы обсуждается теоретический анализ природы и сущности субъективной картины жизненного пути личности, рассматриваются структурные компоненты и детерминанты формирования СКЖП личности, в частности анализируется гендерновозрастная обусловленность СКЖП в молодом возрасте.

Во второй главе приводится описание выбора исследовательских методик, этапы проведения эмпирического исследования и представлена характеристика выборки исследования.

Интерпретируются полученные корреляционные связи и сравнительные анализы возрастных и гендерных особенностей СКЖП личности в молодом возрасте.

В заключительной части диссертации приведены выводы и обобщения по полученным результатам о гендерновозрастных особенностях СКЖП.

В рамках проведенного диссертационного исследования выявлены гендерные различия СКЖП у юных и молодых студентов и доказаны возрастная и гендерная обусловленность формирования СКЖП на примере таджикской молодежи.

Также, представлены рекомендации по их практическому применению.

Аннотатсия

ба диссертатсияи Абдуллоев Зафарҷон Асҳобович дар мавзуи «Такмили низоми идоракунии кормандон дар шароити рақамикунонӣ (дар мисоли меҳмонхонаҳои шаҳри Душанбе)»

Калидвожаҳо: идоракунӣ, иқтидори кадрӣ, меҳмонхона, сармояи инсонӣ, захираҳои меҳнатӣ, кормандон, мотиватсия, арзёбӣ, механизм, таҷрибаи хориҷӣ, системаи идоракунии кормандон, такмил, рақамикунонӣ, амсиласозӣ.

Мақсади диссертатсия аз омӯзиши ҷанбаҳои назариявию методӣ ва таҳияи тавсияҳо ҷиҳати такмили идоракунии кормандон дар шароити рақамикунонӣ иборат мебошад Объекти таҳқиқот такмили механизми идоракунии кормандони меҳмонхонаҳо дар чаҳорчӯбаи рақамикунонии соҳаҳои иқтисодиёти миллӣ ба ҳисоб меравад.

Предмети таҳқиқот маҷмуи муносибатҳои иқтисодӣ ва иҷтимоию меҳнатӣ мебошанд, ки дар ҷараёни такмили низоми идоракунии кормандони меҳмонхонаҳо дар шароити рақамикунонӣ ва рушди захираҳои иттилоотии иҷтимоӣ ба вуҷуд меоянд.

Мутобиқати диссертатсия ба шиносномаи корҳои илмӣ таҳқиқотӣ.

Мавзуи диссертатсия ба бандҳои алоҳидаи Шиносномаи ихтисосҳои илмии ихтисоси 08.00.12– Иқтисодиёти меҳнат мувофиқ аст.

Дар диссертатсия асосҳои илмию назариявӣ ва методологии таҳқиқот, инчунин андешаҳои ҷолиб, ақидаву тавсияҳо доир ба назария ва методикаи иқтисодиёт, бахусус иқтисодиёти меҳнат, ки дар пажӯҳишҳои олимони ватаниву хориҷӣ, инчунин санадҳои меъёрию ҳуқуқӣ оид ба масоили такмилдиҳии низоми муносибатҳои иҷтимоӣ- меҳнатӣ ва идоракунии кормандон дар шароити рақамикунонӣ ташкил медиҳанд, асоснок гардидааст.

Аҳамияти назариявӣ ва амалии таҳқиқот дар он аст, ки татбиқи хулоса ва тавсияҳои асоснокшудаи диссертатсия ба такмили механизми идоракунии кормандон ва муносибатҳои дар бозори меҳнат, ки таҳти таъсири трансформатсияи рақамӣ ба вуҷуд меоянд, мусоидат менамояд.

Натиҷаҳои таҳқиқот, ки аз ҷониби муаллиф пешниҳод шудаанд, барои ба таври дақиқ ва объективӣ арзёбӣ намудани низоми идоракунии кормандон дар шароити рақамикунонӣ метавонанд васеъ истифода шаванд.

Натиҷаҳои таҳқиқот, ки аз ҷониби муаллиф ба даст оварда шудаанд, метавонанд дар раванди таълим барои омода намудани мутахассисони самти менеҷмент, инчунин дар курсҳои такмили ихтисоси роҳбарон, кормандон ва мутахассисони бахши иқтисод ва тиҷорат истифода шаванд. Ҳамзамон, тавсия ва пешниҳодҳоро субъектҳои соҳаи сайёҳӣ, инфрасохтори он, ба хусус меҳмонхонаҳо метавонанд дар фаъолияти амалии худ истифода баранд

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Бозоров Хушвахт дар мавзуи «Асосњои методии ташаккули малакаи фаъолиятии мустаќилонаи омўзиши забони модарї ва инкишофи зењнии талабагони синфњои ибтидої» барои дарёфти дараљаи илмии доктори илмњои педагогї аз рўи ихтисоси 13.00.02 - Назария ва методикаи таълиму тарбия (13.00.02.04 - Назария ва методикаи таълими фанхои гуманитарй (тахсилоти миёнаи умумй))

Калидвожаҳо: дарс, забон, забони модарї, таълим, омўзиш, дониш, фаъолият, мањорат, малака, мустаќилона, талаба, омўзгор, синф, ибтидої, ихтисос, салоњият, ташаккул, рушд, њавасмандї, луѓат, машќ, матн, зењнї, мактаб, маориф, низом, нутќ, муошират, муколама, суњбат, санљиш, озмоиш.

Дар рисолаи диссертатсионӣ ташаккули малакаи фаъолияти мустақилонаи омӯзиши забони модарӣ њамчун омили пешбарандаи рушди зеҳнию нутқии хонандагони синфҳои ибтидоӣ тањќиќ шудааст.

Таҷрибаи фазои таълиму тадрис алъон танҳо ба азхудкунии дониш такя намекунад.

Вобаста ба талаботи давру замон дониш, маҳорат ва малакањои ташаккулёфта бояд дар амал истифода гарданд, ки он аз салоњиятмандии ва фаъолияти мустаќили хонандагон вобастагии ќавї дорад.

Аз ин лињоз, таълими забони модарӣ дар заминаи ташаккули фаъолиятии мустаќилона ва инкишофи зењнии талабагони синфњои ибтидої ба такмили салоњиятњои забонї ва коммуникативии онњо мусоидат мекунад.

Маќсади таҳќиќот пажуњиши асосҳои методии ташаккули малакаи фаъолияти мустақилонаи омӯзиши забони модарӣ ва инкишофи зеҳнии хонандагони синфҳои ибтидоӣ, одат кунонидани онњо ба кори мустаќилона мебошад.

Ба эътибор гирифтани имконияти зеҳнии хонандагони хурдсол дар раванди ташкили фаъолияти мустақилонаи омӯзиши забони модарӣ, омўзиш, тањлили маќому сифати нақша ва барномаҳои таълим, китобҳои дарсӣ, дастуру маводи дидактикӣ оид ба таълими забони модарӣ ба фаъолияти мустақилонаи хонандагони хурдсол роњи васеъ мекушояд.

Таҳќиќоти мазкур роҳҳои самараноки ташкили фаъолияти мустақилонаро ба хотири рушди зеҳн ва нутқи мураттаби хонандагон тањќиќ ва пешнињод намуда, усулҳои љадиди фаъолмандии мустақилонаи онњоро аксоснок кардааст.

Аҳаммияти амалии таҳқиқот дар он аст, ки натиҷаҳои бадастомада дар ташаккули малака ва фаъолияти мустаќилонаи хонандагони синфњои ибтидої аз забони модарї ва инкишофи зењнии онњо мусоидат намуда, дар роњи густариши муносибати босалоњият ба таълим такони хуб мебахшад.

Истифодаи натиҷаҳо дар кори таҷрибавӣ-ҷустуҷӯйӣ, исботи фарзияи пажӯҳиш, таҳлили маълумоти бадастомада дар робита ба фаъолияти мустақилонаи хонандагон ба хотири рушди зеҳн ва нутқи мураттаби онњо кумаки бузург хоњад кард.

ШАРХИ МУХТАСАР ба кори диссертатсионии Ойматова Хочармо Холмуродовна дар мавзуи «Таьсири нанохокаи гидразин ба тагйирёбии хоснятхои гармофизики ва адсорбсионии омектаи системаи сечузьа (Н2StO4, нанонайчахои бисёркабатан карбонй ва N2H4) дар фазан сахтй», барои дарёфти дарачаи илмии доктори илмхо техники аз руйи ихтисоси 01.04.14-физикаи харорат ва назарияи техникаи гармо Вожакалимахо: нанохокаи гидразин; хосиятхои гармофизикй ва адсорбенонй; омехтаи системаи сечузьа; нанонайчахои бисёркабатаи карбони Навгонихон илмй: маълумотхои тачрибави оид ба хоснятхои гармофизикии омехтахои сечузьаи тадкикотй дар худуди хароратхои аз 290 К то 625 К. ба даст овардашуда; бо истифода аз матлумоти тачрибавй оид ба параметрхои термодинамикии системахои сечузьа параметрхои гармофизикй (коэффитсиентхои гармидихй, гармигузаронй, хароратгузаронй) бо тасири нанохокаи гидразин бори аввал дар худуди хароратхои 290-625 К хисоб карда шуданд; коэффитсиентхои адсорбсия, массадихй ва варамкунии омехтахои системахои сечузьаи кислотаи кремний, НБК бо тасири нанохокаи гидразин дар мухити намноккунанда вобаста ба вакт дар харорати хона пеш ва бад аз гармкунй хисоб карда шудаанд; алокамандии коррелятсиона тахлил карда шуда, муодилаи холат ба даст оварда шуда, як катор вобастагихон аппроксиматсионй вобаста аз харорат ва массаи гидразин хосил карда шудааст; дар асоси малумотхои тачрибавии ба дастовардашуда ва хисобкардашуда чадвалхо оид ба хоснятхои гармофизики ва адсорбсионии системахои сечузьаи тадкикотя вобаста ба харорат бо назардошти тагирёбии консентратсияи нанохокаи гидразин тартиб дода шуданд.

Ахамияти амалй ва назариявии рисола: натичахои тадкикот оид ба системахои сечузьа бо тадики катьии термодинамика, гармофизикй ва адсорбсионй асос ёфта, барои халли масьалахои умумии параметрхои термодинамикй, гармофизикй ва адсорбенонй ва кор карда баромадани технологияхои принсипан наву самарабахши истехсоли асбобхои термика малумот медиханд.

Онхоро инчунин дар раванди талим барои омухтани фанхои мухандися ба монанди «Гармофизика», «Термодинамикаи техникй» истифода бурдан мумкин аст; суръати гармкунй тахлил карда шуда, дар асоси он коэффитсиенти гармигузаронии системаи сечузьаи кислотаи кремний, НБК ва нанохокаи гидразин хисоб карда шуд; тахлили пурраи хосиятхои гармофизикй (коэффитсиенти гармидих, коэффитсиенти гармигузарони ва хароратгузароня) ва кинематикии (коэффитсиенти адсорбсия, массадихй ва варамкунй) кислотаи кремний, НБК дар зери тасири нанохокаи гидразин гузаронида шуд; тахлили хамачонибаи оид ба коррелятсияи миёни хосиятхои термодинамикй, гармофизикй ва адсорбсионии системахои сечузьаи тадкикотй (кислотаи кремний, НБК ва нанохокаи гидразин) гузаронида шуд; усули тахлили вобастагихои аппроксиматсион барои як катор хосиятхои гармофизика ва адсорбсионии системаи сечузьа бо тагирёбии харорат ва массаи гидразин пешниход шудааст; чадвалхои муфассали параметрхои гармофизикй (коэффитсиенти гармидихй, коэффитсиенти гармигузаронй ва хароратгузаронй) ва хосиятхои адсорбсияи (коэффитсиенти адсорбсия, массадих ва варамкуни) системахон сечузьа дар худуди хароратхои аз 290 то 625 К муайян Татбики натичахон рисола.

Натичахои тадкикот дар Донишкадан саноатии Вазорати саноат ва технологияхои нави Чумхурии Точикистон, Донишгохи давлатии Бохтар ба номи Носири Хусрав, Донишгохи техникии Точикистон ба номи академик М.

С.

Осимя хангоми хисоби равандхои технологй ва термодинамикй, инчунин, дар малумотномахо дар раванди таълим татбик шуда санади татбик гирифта шудаанд.

Шарњи мухтасари диссертатсияи Шарифзода Наргис Достї “«Шароитњои педагогии ташаккули асосњои тарзи њаѐти солим дар кўдакони синни калони томактабї», барои дарѐфти дараљаи илмии номзади илмњои педагогї аз рўйи ихтисоси 13.00.06 – Назария ва методикаи тарбия (13.00.06.01 – Назария ва методикаи тарбияи томактабї) Калимањои калидї: шароити муосир, кўдакони 5-7 сола, тарзи њаёти солим, инкишофи љисмонї ва равонї, технологияи педагогї, ташхиси педагогї, барномаи таълимї, амсилаи педагогї, мураббия, падару модар Муњиммияти тадќиќот.

Дар шароити муосир арзиши тарзи њаѐти солим яке аз самтњои афзалиятноки рушди инсон дониста шуда, асоси некўањволии маънавї, ахлоќї, иљтимої ва психофизиологии шахс хизмат мекунад.

Синну соли томактабї на танњо давраи зуд тараќќиѐбии љисм мебошад, инчунин давраи инкишофи бошиддати фаъолияти асабу психика низ њисобида мешавад.

Тањќиќотњои педагогї ва равонї нишон медињанд, ки падару модар муњимияти инкишофи љисмонї ва нигоњдошти саломатї, ањамияти истеъмоли ѓизои солим ва фаъолии њаракатии кўдаконро дар ин синну соли томактабї дарк мекунанд.

Аз рўзи таваллуд раванди тарбия ва таълим, инкишофи љисмонї, равонї ва аќлонии кудакон, инчунин ташаккули сифатњои шахсии онњо вазифаи муњимтарини падару модар, мураббия ва дигар мутахассисон (њамшираи шафќат, духтури кўдакона ва равоншинос) ба њисоб меравад. Њадафи тадќиќот: Таъмини роњу усулњои педагогии њамкории муассисаи таълимии томактабї ва оила дар ташаккули асосњои саломатї ва тарзи њаѐти солими кўдакони синни калони томактабї.

Мавзўи (предмети) тадќиќот: Истифодаи технологияњои педагогии таъмини муњити солим ва тарѓиби тарзи њаѐти солим бо назардошти синну сол ва фаъолияти кўдакони синни калони томактабї.

Объекти тадќиќот раванди њамкории оила ва муассисаи таълимии томактабї мебошад, ки дар ташаккули асосњои тарзи њаѐти солими кўдакони синни калони томактабї.

Навгонињои илмии тадќиќот: муайян намудани усулњои самараноки ташкили корњои тарбиявї, тарбияи љисмонї ва фароғатї дар кўдакистон дар њамкорї бо мураббиѐн, волидони тарбиятгирандагон, равоншиносон ва кормандони тиб; амсилаи «ташаккул додани асосњои тарзи њаѐти солим дар кўдакон» љорї карда шуд, ки сохтори он љузъњо, робитањо ва мундариљаро дар бар мегирад, ба нигоњдорї ва тањкими саломатии кўдак мусоидат мекунанд, коркард гардид.

Дараљаи татбиќ: натиљањои бадастомада дар раванди таълиму тарбияи кўдакони синни калони томактабї истифода мешавад.

Соњаи истифода: раванди таълиму тарбия, фароњамоварии муњити солим, ташаккули тарзи њаѐти солим, амсилаи педагогї, тањќиќотњои пелагогию равонї.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Раҳимї Комил Маҳмадраҳим «Шароитҳои педагогии ташаккули салоҳиятҳои эљодкории хонандагон дар муассисаи таҳсилоти иловагї» барои дарѐфти дараљаи илмии номзади илмҳои педагогї аз рўи ихтисоси 13.00.05 – Назария, методика ва ташкили фаъолияти фарҳангїиљтимої (13.00.05.03 – Педагогикаи иљтимої ва худшиносї) Вожаҳои калидї: эљодкорї, салоҳиятҳои эљодкорї, қобилияти эљодї, истеъдод, лаѐқатмандї, тафаккури эљодї, дарѐфт ва рушди истеъдодҳо, ташхиси эљодкорї, таҳсилоти иловагї, муассисаҳои таҳсилоти иловагї, муассисаҳои берунзмактабї, маҳфилҳо, чорабиниҳои бадеї- эљодї.

Мубрамияти мавзуи таҳқиқот дар он ифода меѐбад, ки эљодкорї муҳимтарин хусусияти муҳити таълимии муассисаи таҳсилоти иловагї буда, масъалаи ташаккули салоҳиятҳои эљодкории хонандагон, ки маљмўйи донишҳо, малакаҳо, қобилиятҳо ва сифатҳои шахсии ба эљодкорї равонагардидаро дар бар гирифта, дар низоми таҳсилоти иловагї ҳамчун падидаи нав дар пешбурди фаъолияти ин соҳа муҳим ва саривақтї арзѐбї мегардад.

Аз ин лиҳоз, барои ташаккулѐбии салоҳиятҳои эљодкории хонандагон шароити педагогии муассисаҳои таҳсилоти иловагї беҳтарин имкониятро фароҳам меоранд.

Таълими иловагии хонандагони соҳибистеъдод дар маҳфилҳои ин муассисаҳо бевосита ба беҳтар шудани сатҳу сифати дониш, ташаккул ва рушди салоҳиятҳои эљодкории онҳо таъсири мусбї расонида, барои ширкат дар чорабиниҳои бадеиву эљодии сатҳи љумҳуриявї ва байналмилалї муосидат менамояд.

Дар љараѐни кори диссертатсионї собит карда шуд, ки салоҳиятҳои эљодкории хонандагон барои муваффақ шудан дар љаҳони босуръат рушдкунандаи имрўза хеле муҳим мебошад.

Аз ин сабаб ҳадафи ин тадқиқоти диссертатсионро масъалаҳои муйян намудани шароитҳои педагогии ташаккули салоҳиятҳои эљодкории хонандагон ва рушди онҳо дар муассисаҳои таҳсилоти иловагї ташкил доданд.

Аҳамияти назариявии таҳқиқот дар он зоҳир мегардад, ки он дар ғанї гардидани назария ва амалияи таҳсилоти педагогї бо дониши муосири илмии асосҳои назариявї–методологии ташаккули салоҳияти эљодкории хонандагон дар муассисаҳои таҳсилоти иловагї саҳмгузор буда, ба тавсеаи донишҳои назариявї дар соҳаи ташаккули салоҳиятҳои эљодкории хонандагон дар муассисаҳои таҳсилоти иловагї мусоидат мекунад.

Аҳамияти амалии таҳқиқот бо он муайян карда мешавад, ки банақшагирии раванди таълим дар муассисаҳои таҳсилоти иловагї бо дар назардошти ғанї гардонидани мазмуну мундариљаи дарсҳои асосї сурат гирифта, дар умум фазои ягонаи таълимї ташкил карда шуд, ки ҳадафи он ташаккули салоҳияти эљодкории хонандагон мебошад.

АННОТАТСИЯ

ба автореферати диссертатсияи Имомализода Баҳодур Бобомурод дар мавзуи “Ташаккулёбии маблағгузориҳои хурд дар Ҷумҳурии Тоҷикистон” барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои иқтисодӣ аз рӯйи ихтисоси 08.00.07 – Молия, муомилоти пулӣ ва қарз.

Калидвожаҳо: маблағгузории хурд, қарз, низоми бонкӣ, ташкилотҳои маблағгузории хурд, ташкилотҳои қарзӣ, бозори маблағгузории хурд, низоми суғуртакунонӣ, микролизинг, бонкҳои тиҷоратӣ, хизматрасониҳои молиявӣ.

Мақсади таҳқиқот пайгирӣ аз раванди ташаккулёбии маблағгузориҳои хурд, муайян кардани мушкилоти маблағгузориҳои хурд ва таҳияи пешниҳодҳои илман асоснок оид ба ҳалли онҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.

Асосҳои методологии таҳқиқот: усулҳои умумӣ ва махсуси таҳқиқоти илмӣ, аз ҷумла усулҳои иқтисодию оморӣ, таҳлили иқтисодии низом, абстрактию мантиқӣ, гурӯҳбандии ҳисоби конструктивӣ, моделсозӣ ва ояндабинӣ истифода карда шудаанд.

Натиҷаҳои бадастомада ва навгонии илмии таҳқиқот ҷанбаҳои зеринро дар бар мегиранд: Мукаммалгардонии пойгоҳи мафҳумии маблағгузории хурд ҳамчун муносибати махсуси молиявию қарзӣ дар байни ташкилотҳои қарзӣ ва муштариёни онҳо, маҷмуи захираҳои молиявӣ, ки дар ҳаҷми хурд пешниҳод гардидани қарзҳоро бо риояи принсипҳои дахлдор ва истифодаи мақсаднок дар назар дорад, муайян карда шудани хусусиятҳо, принсипҳо ва методҳои ташкили маблағгузории хурд ҳамчун омили кам кардани сатҳи камбизоатӣ ва тақвияти устувории молиявии ташкилотҳои қарзӣ, вусъатёбии соҳибкории хурд, танаввуъ ва сифати хизматрасониҳои молиявӣ, арзёбии вазъи муосири маблағгузории хурд дар Тоҷикистон, дарёфти заминаҳои таҳкими иқтидори ташкилотҳои қарзӣ дар самти маблағгузории хурд, ҳамчун шакли махсуси миёнаравии молиявӣ, нишон додани саҳми маблағгузории хурд дар беҳтаршавии шароити иқтисодию иҷтимоии шахсони ҳуқуқию воқеӣ дар кишвар, пешниҳоди роҳҳои илман асосноки рафъи омилҳои маҳдудкунандаи рушди маблағгузории хурд дар Тоҷикистон, аз ҷумла, бо ёрии технологияҳои муосири иттилоотӣ, рақамикунонии хизматрасониҳои маблағгузории хурд.

Натиҷаҳои дар диссертатсия бадастомадаро метавон ба мақсади баланд бардоштани самаранокии фаъолияти бахши маблағгузории хурд дар Тоҷикистон, аз ҷумла, ҷустуҷӯйи захираҳо барои рушди барномаҳои дарозмуддати дастгирии соҳибкории хурд ва аҳолӣ мавриди истифода қарор бигиранд; сониян, асоси методологӣ барои сохтани олоти амалӣ доир ба арзёбии хавфҳои қарзии маблағгузории хурд, асосҳои меъёрию муҳосибии онҳо, ки ба тавсияҳои Базелӣ ва таҷрибаи мусбии хориҷии дар таҷрибаи ҷаҳонии низоми қарзӣ ҷойгузин шуда, мувофиқат намоянд.

Соҳаи истифода.

Натиҷаҳои таҳқиқот метавонанд барои таҳияи стратегияи амсиласозии низоми қарзӣ бо дарназардошти инкишофи барномаҳои дастгирии фаъолияти маблағгузории хурд имкон фароҳам биоваранд.

Аннотатсия

ба диссертатсияи Абдуллоев Абдусалом Абосиевич «Таҳлили аксиологии масъалаи инсон дар фалсафаи Ҷалолуддин Балхӣ» барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои фалсафа аз руи ихтисоси 09.00.03-таърихи фалсафа Арзиш, чун асоси истилоњи «аксиология» фасли махсуси фалсафа буда, назарияи арзишњоро бо мафњумњои фалсафии хирад, њукм, ирода, раѓбат ва талаботи инсон, ки категорияњои арзишї њисобида шуда, пањлуњои гуногуни њаёти инсонро муайян месозанд, меомузад.

Доираи масъалагузории он имкон медињад, ки арзишҳоро дар танзими ахлоќи љамъиятї ва инкишофи соњањои гуногуни њаёти инсонї ба кор барем.

Арзишњо объективї ва новобаста ба амри одамонанд.

Сохтори арзишњо дар тобеияти зина ба зина қарор дошта дар онҳо низомњои гуногун мавҷуданд, ки барои сарфаҳм рафтан ба онҳо бояд принсипњои муайяне таҳия ва истифода шаванд.

Дар таркиботи антропо аксиология гурўњи арзишњои ахлоќї љои асосӣ дошта дар раванди омўзиши масъалањои муосири инсоният таљдиди назар шуданд.

Этикаи тасаввуф ва арзишњои он бо љањонфањмии худ фарќ мекунад.

Дар тасаввуф инсон танҳо бо доштани имкони «худошиносї» арзи њастї дошта метавонад.

Аз ин рў, сўфиён худошиносиро натанњо ба таври гносеологї, балки чун амали онтологї мефаҳманд, ки бунёди људонопазири вуљуд аст.

Асоси антропоаксиологияи Мавлоноро инсонро марбут ба ду олам - олами ќудсї ва заминї, ки дар моњияти ў нуњуфта аст: инсон офаридаи олї ва бењтарин аст.

Маќсади офариниши инсон, ин маърифати моњият ва атрибутњои Худованд аст.

Худошиносии аҳли ирфон тањаќќуќ аст.

Мавлоно аввалин орифе аст, ки мусиќию раќсро ба амалия ва назарияи тасаввуф ворид сохта аст. Ў мусиќиро василае медонад, ки торҳои нозуктарин ва нињонии руњро, чун роҳи аслии худшиносӣ нохун мезанад.

Дар рисола дар баробари методологияи классикии таърихї-муќоисавї, мантиќї-танќидї ва диалектикї, методи бархурди аксиологї дар тањлили масъалаи инсон ва шахс, зуњуроти љамъиятї ва тањлили ахбор истифода шудааст.

АННОТАТСИЯИ

диссертатсияи Норова Зарина Исломовна дар мавзуи «Инкишофи ҷаҳонфаҳмии хонандагони синфҳои ибтидоӣ тавассути эҷодиёти шифоҳии халқ» барои дарёфти дараљаи илмии номзади илмњои педагогї аз рӯйи ихтисоси 13.00.01 – Педагогикаи умумӣ, таърихи педагогика ва таҳсилот

Калидвожаҳо: ҷаҳонфаҳмӣ, хонандагон, эҷодиёти шифоҳии халқ, фолклор, афсона, синфҳои ибтидоӣ, зарбулмасал, омӯзгор, инкишоф, чистон, ташаккул, таълим.

Мубрамии мавзуи таҳқиқот.

Масъалаи омӯзиши ҷаҳонфаҳмии хонандагони синфҳои ибтидоӣ, ки дар рушди самтҳои мушаххаси илми педагогика нақши муҳим дорад, дар замони имрӯза бештар муҳиму мубрам гардидааст.

Раванди таҳаввулоти назаррас дар ҷомеаи муосир аҳамияти ташаккули ҷаҳонфаҳмии хонандагонро дар ҳама соҳа муайян намуда, муносибати хосаро дар тарбияи насли наврас талаб мекунад.

Ин шеваи таҳқиқи педагогӣ имкони бештар барои шинохти марҳилаҳои рушди ҷаҳонфаҳмӣ, ташхиси равандҳои бобарори таъсиррасонӣ ва баҳрабардорӣ аз таҷрибаҳои педагогӣ ва психологиро фароҳам месозад.

Истиқлолияти давлатӣ ба рушди адабиёт, хусусан адабиёти шифоҳии кӯдакону наврасон шароити мусоид фароҳам оварда, нашрияҳои зиёд бо таҳрири наву пардози муосир бо шаклҳои гуногун бознашр гардиданд.

Эҷодиёти шифоҳии халқ дар ташаккули ҷаҳонфаҳмии хонандагони синфҳои ибтидоӣ аҳамияти калон дошта, онро бисёре аз муҳаққиқон эътироф кардаанд, ки воситаи муассир барои рушди кӯдакон мебошад.

Эҷодиёти шифоҳии халқ яке аз мавзуъҳои барномаи таълимӣ буда, ки аз ҷиҳати имкониятҳои таълимии худ маҷмуи таҷрибаи маънавӣ, фарҳангӣ ва иҷтимоии мардум мебошад.

Мақсади таҳқиқот - ошкор сохтани самтҳои асосии инкишофи ҷаҳонфаҳмии мактаббачагони хурдсол.

Объекти таҳқиқот.

Фаъолияти таълимию тарбиявӣ ва рушди ҷаҳонфаҳмӣ дар синфҳои ибтидоии муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ.

Навгонии илмии таҳқиқот: - таҳқиқоти васеътару муфассал дар мавриди инкишофи ҷаҳонфаҳмии хонандагони синфҳои ибтидоӣ тавассути эҷодиёти шифоҳӣ баррасӣ гардид; - мазмун ва инкишофи ҷаҳонфаҳмӣ дар раванди таълим асоснок ва муайян гардид; - низоми умумии ташаккули ҷаҳонфаҳмии мактаббачагони хурдсол дар муҳити таълим муайян ва пешниҳод карда шуд; - таснифоти манобеи эҷодиёти шифоҳӣ дар самти рушди ҷаҳонфаҳмии хонандагони синфҳои ибтидоӣ ошкор ва асоснок гардид; - амсилаи муносиби ҳамкории мутақобилаи оила, ҷомеа ва муассисаҳои таълимӣ дар инкишофи ҷаҳонфаҳмии кӯдакон илман асоснок карда шуд.

АННОТАЦИЯ

на автореферат диссертации Курбонова Н.

Х. «Социально–психологические условия сохранения психологического здоровья педагогов средних общеобразовательных учреждений Таджикистана» на соискание ученой степени кандидата психологических наук по специальности 19.00.05. – Социальная психология (психологические науки) Исследование посвящено изучению проблемы психологического здоровье педагога и его составляющих компонентов через определения степени влияния социальных установок на педагогическую деятельность, на состояние психического здоровья.

Даны трактовка и характеристика образовательного пространства, в котором формируется психологический климат, определены механизмы психологической саморегуляции по укреплению и сохранению здоровья педагогов и обоснованы социально–психологические и правовые основы обеспечения психологического благосостояния и здоровья учителей в средних общеобразовательных учреждениях г.

Душанбе и районов республиканского подчинения (г.

Гиссар и р.

Рудаки).

Диссертационное исследование содержит введение, две главы, заключение и 7 приложений.

Список использованной литературы включает 210 источника, в том числе 25 на иностранных языках.

В работе содержится 4 таблиц, объем работы составляет 174 страницы.

Во введении обоснована актуальность темы диссертации, раскрыта проблема исследования, теоретико–методологические основания исследования и методы решения проблемы, указаны объект, предмет, цель, задачи и гипотезы исследования, определены научная новизна теоретическая и практическая значимость работы, приведены сведения об апробации результатов исследования, сформулированы положения, выносимые на защиту.

В первой главе – «Теоретико–методологический подход к анализу условий сохранения психолого–педагогический климата и психологического здоровья педагогов (учителей)» проанализированы основные теоретические подходы к определению понятия «психологическое здоровье педагога» и его составляющих компонентов, основных факторов и критерий определения психологического здоровья педагога, образовательного пространства и психологического климата в контексте проблемы сохранения здоровья педагогов.

Во второй главе – «Аналитико–эмпирический подход к исследованию условий сохранения психологического здоровья педагогов» научно обоснованы социально– психологические и правовые основы обеспечения психологического благосостояния и здоровья педагогов общеобразовательных учреждений Таджикистана, психофизиологические факторы развития здоровья педагога в его профессиональной деятельности, социально–психологические условия обеспечения психологического здоровья педагога в образовательном пространстве Таджикистана.

В заключении диссертации подводятся краткие итоги проделанной работы в соответствии с целью, гипотезой и задачами исследования; в обобщенном виде изложены основные научные результаты, подтверждающие правомерность выдвинутой гипотезы.

В приложениях представлены материалы диагностического инструментария, эмпирические результаты анкеты, а также материалы, сопровождающие обучающий процесс предложенной в диссертации программы.

Ключевые слова: психологическое здоровье, психолого–педагогический климат, психологическое благосостояние, образовательные учреждения, психофизиологические факторы, образовательное пространство, здравоохранение, психологическое состояние, эмоциональное состояние, интеллектуальное состояние, физиологическое состояние

АННОТАЦИЯ

Раджабова Гулноз Маруфходжаевна Клинико-функциональные особенности инфаркта миокарда и коморбидных состояний

Ключевые слова: острый инфаркт миокарда (ОИМ), электрокардиография (ЭКГ), эхокардиография (ЭхоКГ), чрескожные вмешательства (ЧКВ), коморбидность, индекс Чарлсона.

Цель исследования: Изучить влияние коморбидности на клиническое течение и исходы инфаркта миокарда, а также определить ключевые факторы, способствующие ухудшению состояния в данной группе.

Методы исследования и использованная аппаратура: проведен ретроспективный анализ медицинской документации пациентов, госпитализированных в кардиореанимационное отделение ГУ «Комплекс здоровья Истиклол», г.

Душанбе, за период 2018-2019 гг.

Обобщены и проанализированы данные собственных клинических исследований (n=160) больных с диагнозом ИМ.

Использовались клинико-лабораторные и инструментальные методы, включая ЧКВ.

Статистическая обработка данных проводилась с помощью пакета Statistica 10.0 (StatSoft Inc., США).

Полученные результаты и их новизна: среди пациентов, госпитализированных в кардиологическое отделение, ОИМ был наиболее частым состоянием в структуре ИБС.

Варианты ОИМ и их локализация зависели от пола и возраста.

Каждый третий больной с ОИМ подвергался интервенционным процедурам.

Анализ факторов риска и сопутствующих заболеваний позволяет рассматривать ОИМ как гетерогенное заболевание с высокой коморбидностью.

Большинство пациентов с ОИМ имели 3-4 сопутствующих заболевания, характеризующихся поло-возрастным диморфизмом.

В структуре сопутствующих состояний ОИМ лидирующие позиции занимали АГ, СД 2 типа и ХБП.

Риск смерти от ОИМ в течение 30 дней напрямую зависел от количества сопутствующих заболеваний.

Характер медикаментозной терапии больных ОИМ в ассоциации с сопутствующими заболеваниями определил тройку лидеров: бета-блокаторы, аспирин и антикоагулянты.

Частота ЧКВ зависела от индекса коморбидности.

ОИМ в сочетании с СД 2 типа имел поло-возрастные особенности, влияющие на клиническое течение и исходы.

Тяжесть сосудистых поражений, выявленных при КАГ, была связана с наличием СД 2 типа, что указывает на значительные нарушения васкуляризации миокарда.

Рекомендации по использованию: высокая коморбидность и половозрастной диморфизм у больных с ОИМ требуют персонализированного подхода к терапии.

В стандартные методы диагностики следует включать исследование на наличие СД, АГ и ХБП.

Расчет индекса коморбидности по Чарлсону удобен и может использоваться в повседневной практике.

ЧКВ при ОИМ с СД 2 типа снижает неблагоприятные события, подтверждая эффективность и безопасность метода.

Область применения: внутренние болезни, кардиология.

АННОТАЦИЯ

РАХМОНОВА БЕХРУЗА АБДУМУТОЛИБОВИЧА «Лечение ранних послеоперационных внутричерепных осложнений у больных с тяжелой черепно-мозговой травмой»

Ключевые слова: черепно-мозговая травма,внутричерепная гематома, внутричерепные осложнения, перелом основания черепа, раневая инфекция, состояния кровообращения черепа, отек мозга, острый гидроцефалия, дислокационный синдром.

Цель исследования.

Улучшение результатов лечения пациентов с тяжелой черепно-мозговой травмой за счет ранней диагностики послеоперационных внутричерепных осложнений.

Методы исследования и использованная аппаратура.

Для оценки эффективности лечения и профилактики осложнений у наблюдаемых больных с тяжелой черепно-мозговой травмой были исследованы данные нейрохирургического диагностического комплекса.

Этот комплекс включал неврологический осмотр, эхоэнцефалоскопию (ЭхоЭС), рентгенокраниографию (КГ), КТ и МРТ головного мозга, люмбальную пункцию (ЛП) с последующим лабораторным исследованием ликвора, офтальмоскопию, электроэнцефалографию (ЭЭГ).

Полученные результаты и их новизна.

При диагностике черепномозговой травмы с объективными критериями необходимо широкое использование дополнительных методов диагностики, в частности КТ и МРТ.

Выбор метода операции при черепно-мозговой травме должен основываться с учетом вида травмы, локализации и объема гематомы.

Достижения функциональных результатов после краниотомии или краниоэктомии во многом зависит от выбора оптимального способа операции, профилактики различных осложнений в ближайшем послеоперационном периоде.

Исследована частота случаев развития внутричерепных осложнений и их основные причины после проведения хирургических вмешательств у пациентов с черепно-мозговой травмой.

Анализированы причинно-следственные связи между возникновением внутричерепных осложнений воспалительного характера и развитие острой гидроцефалии.

Выявлены динамические изменения в показателях мозгового кровообращения и состоянии тканей головного мозга на основе результатов проведения локальной импедансометрии, а также уровня внутричерепного давления.

Рекомендации по использованию.

Основными факторами, способствующими возникновению воспалительных осложнений, является открытая проникающая ЧМТ и значительная деструкция тканей головного мозга.

Ключевыми факторами риска, которые способствуют повторному возникновению внутричерепных гематом, являются: неэффективное осуществление гемостаза на фоне сниженного артериального давления в процессе первичного хирургического вмешательства, а также создание отрицательного давления в области, где была устранена гематома, что может быть вызвано изменением упругих и эластичных характеристик мозговой ткани вследствие её продолжительного смещения.

Область применения: Нейрохирургия.

Шарҳи мухтасар ба диссертатсияи Ҷамшедзода Хусрав дар мавзӯи “ Мукаммалгардонии сифатҳои маҳсулнокии гӯсфандони зоти тоҷикӣ бо усули селексияи дохилизотӣ” барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои кишоварзӣ аз рӯи ихтисоси 06.02.07- зотпарварӣ, селексия ва генетикаи ҳайвоноти кишоварзӣ Калимањои калидї: гӯсфанд, зот, тоҷикӣ, авлод, хостагирӣ, ҷуфтикунонӣ, вазни зинда, вазнафзункунии миёнаи шабонарӯзӣ, рушди бадан, маҳсулнокии пашмӣ ва гӯштӣ, баромади гӯшту равған, ғизонокӣ, дурагаҳо, хӯронидан, самаранокии иқтисодӣ.

Мақсади таҳқиқот -баланд бардоштани мањсулнокии гўсфандони зоти тољикї бо истифодаи селексияи дохилизотї мебошад.

Усулњои таҳқиқот: Ќисмати таљрибавии тањќиќот дар давраи солњои 2010 - 2016 дар саршумори гўсфандони зоти тољикии заводи зотпарварии ба номи Шерназаров ва Парваришгоҳи гӯсфандони зоти тоҷикии ноњияи Хуросони вилояти Хатлон, њамчунин дар озмоишгоњи пашми шӯъбаи селексия ва технологияи гўсфандпарварї ва бузпарварии Институти чорводорӣ ва чароҳгоҳи Академияи илмњои кишоварзии Тољикистон иљро карда шудааст.

Таҷрибаҳои илмии гузаронидашуда бо истифода аз усулҳои зоотехникӣ, биологӣ ва иқтисодї, ки дар соҳаи чорводорӣ қабул гардидааст иҷро карда шудаанд.

Аз он ҷумла сифатњои сергўштї ва серравѓанї бо роњи усули забњи назоратии қўчќорбаррањо тибќи услуби ИУЧ (ВИЖ, 1978), таркиби кимиёии гўшт ва равѓани думба тибќи дастурамали тањиянамудаи ИУЧ (ВИЖ, 1988) омўхта шудаанд. Ҳамаи натиљањои маводњои раќамии бадастомада тибќи усулњои И.

А.

Плохинский (1969) мавриди коркарди оморию вариатсионї ќарор дода шудаанд.

Натиҷаҳои ба даст овардашуда ва навгонии онҳо: Мукаммалгардонидани мањсулноки гӯсфанди зоти тоҷикӣ ва баланд бардоштани сифатњои зотии онњо тарњрезї намудани усулњои селексияи дохилизотӣ ва дар асоси он гузаронидани корҳои селексионии маќсаднокро талаб менамояд.

Бинобар ин, сабаб навгонии илмии тањќиќоти мазкур ба омўзиши афзоиши рушд ва инкишофи гўсфандони зоти гўшту равѓану пашмдењи тољикї дар давраи онтогенез вобаста ба интихоб ва хостагирии онҳо аз рӯйи авлдҳои мавҷуда дар дохили зот, омӯхтани самаранокии ҷуфткунонии меш ва қӯчқорҳо аз рӯи мансубияти онҳо ба авлод ва таъсири он ба сифати насл, маҳсулнокии гӯштию пашми онҳо омӯхта шудааст.

Дар асоси корҳои гузаронидашуда ба хоҷагиҳое, ки ба парвариши ин зот машғуланд дар корҳои селексионї ҷуфтикунонии байниавлодиро васеъ истифода намуданро тавсия медиҳанд.

Соҳаи татбиқ: гӯсфандпарварӣ.

АННОТАЦИЯ

РАБИЕВ ХУСРАВ ХУДОЙКУЛОВИЧ Оптимизация артропластики тазобедренного сустава при устранении последствий посттравматического повреждения проксимального отдела бедра у больных сахарным диабетом

Ключевые слова: перелом шейки бедра,перелом вертельной области,остеопороз, сахарный диабет, кортикальный индекс, артропластика тазобедренного сустава, тотальный эндопротез, нестабильность компонентов эндопротеза, тромбоэмболия, раневая инфекция.

Цель исследования.

Улучшение результатов хирургического лечения переломов проксимального отдела бедра у больных сахарным диабетом путем эндопротезирования тазобедренного сустава.

Методы исследования и использованная аппаратура.

Для определения скрыто протекающего шока и величины кровопотери мы использовали шоковый индекс (ШИ) по Альговеру и Бури.

Для диагностики низкоэнергетическихпереломов, проявлений остеопороза, оценки состояния костной ткани и других отделов опорнодвигательной системы проводились: рентгенография,оценка кортикального слоя по критериюBarnett – Nordin (1960), а также компьютерная или магнитно-резонансная томография.

Статистические исследования осуществлялись путем формализации данных с помощью пакета прикладных программ «Statistica 10.0» (StatSoftInc., США).

Ближайшие и отдаленные функциональные результаты операции на тазобедренном суставе оценивали по общеизвестному опроснику - шкале Харриса.

Полученные результаты и их новизна.

Полученные сравнительные результаты диагностики сопутствующей патологии, последствий гипергликемии, факторов риска гнойно-септических осложнений, асептической нестабильности эндопротеза после артропластики тазобедренного сустава при переломах проксимального конца бедра имеют теоретическое значение на этапе предоперационного планирования больного с сахарным диабетом.

Реализация предложенного подхода позволила уменьшить удельный вес ранних осложнений артропластики сустава на фоне сахарного диабета, по сравнению с контрольной группой, на 14,3% (соответственно 8,2% и 22,5%, p

Аннотация

Юнусова Дилрабо Зокирджоновна Оптимизация системы направлений/перенаправлений в период регионализации перинатальной помощи в Хатлонской области

Ключевые слова: регионализация, направление, материнская смертность, перинатальная смертность, перинатальныйцентр, электронныйрегистрбеременных Цель работы.

Изучить состояние службы родовспоможения в Хатлонской области в период регионализации перинатальной помощи и разработать предложения по оптимизации системы перинатальных направлений.

Материал и методы исследования.

Сборники республиканского центра медицинской статистики и информации МЗСЗНРТ, форма № 32 «Сведения о медицинской помощи беременным, роженицам и новорожденным» (2015- 2022гг), медицинская документация 156 случаев МС во время КОВИД 19 и постковидный период и 228 - РНС, отчеты ПЦ г.

Куляб до и в период его функционирования (2017 - 2023гг).

Картографическое исследование труднодоступных населенных пунктов и 5 СНБ в районе Ш.

Шохин (2021г.), анкетирование матерей (120) и медработников (194), вовлеченных в перинатальные направления.

Разработка компьютерной программы для ввода данных в электронный регистр беременных.

Статистическая обработка материала с использованием программы «Statistica 10» (Stat Soft Ins., США).

Полученные результаты и их новизна.

Впервые в Таджикистане проанализирована система регионализации перинатальной помощи на примере Хатлонской области.

Изучены медико-демографические показатели, характеризующие службу родовспоможения региона.

Выявлены медикосоциальные и организационные проблемы МС во время КОВИД-19 и в постковидный период; установлены факторы, влияющие на РНС в стационаре третьего уровня; определены резервы повышения качества медицинских услуг в снижении репродуктивных потерь.

Дана оценка деятельности ПЦ г.

Куляб, как эффективно действующего самостоятельного учреждения в трехуровневой системе Хатлонской области.

Выявлены территориальные и организационные проблемы в труднодоступных регионах, влияющие на механизм перинатальных направлений и качество медицинских услуг.

Доказана эффективность электронного регистра беременных в улучшении механизма перинатальных направлений в системе регионализации перинатальной помощи.

Рекомендация по использованию.

Внедрение инновационных технологий (электронный регистр) в родовспомогательные учреждения труднодоступных регионов страны позволит повысить активность медицинской помощи и улучшить механизм перинатальных направлений в трехуровневой системе родовспоможения, снизить материнскую и перинатальную заболеваемость и смертность.

Область применения: общественное здравоохранение, акушерства и гинекология, семейная медицина.

АННОТАЦИЯ

на диссертацию Ганиева Рустама Гафуровича на тему «Цифровая трансформация банковского сектора Таджикистана: теория, методология, практика», представленную на соискание учёной степени доктора экономических наук по специальности 08.00.07 – Финансы, денежное обращение и кредит

Ключевые слова: цифровизация, цифровая экономика, цифровая трансформация, банковский сектор, банковские продукты и услуги, национальная экономика, необанк, бизнес-процессы, экосистема, финтех-компания, стратегия, дорожная карта, скоринговая и платёжная системы.

Цель исследования заключается в теоретико-методологическом описании процессов цифровой трансформации и интенсификации банковского сектора, анализе его составляющих и разработке практических рекомендаций в условиях Республики Таджикистан.

Методы исследования.

В работе использованы такие теоретические и прикладные методы, как индукция и дедукция, синтез, экспертная оценка, экономико-математическое моделирование, приёмы статистического, логического, исторического, сравнительного, комплексно-системного анализа и экспериментальные методы.

Полученные результаты и их новизна.

Проанализирован понятийный аппарат и раскрыто актуальное содержание понятий «цифровизация», «цифровая экономика» и «цифровая трансформация»; выявлены предпосылки и особенности цифровой трансформации банковского сектора на государственном, отраслевом и микроуровнях; обобщён зарубежный опыт цифровизации банковского сектора на предмет его перенятия в условиях экономики РТ; разработана методология оценки эффективности цифровизации банковского сектора и деятельности кредитных организаций; предложена авторская методика анализа этапов и аспектов цифровизации банковского сектора и его вклада в развитие национальной экономики; разработана трехнаправленная классификация содержательных характеристик и этапов наращивания темпов цифровизации финансово-кредитных организаций; по авторской методике оценено состояние банковского сектора РТ; систематизированы критерии и индикаторы оценки цифрового развития национальной экономики; предложены меры государственной поддержки и выделены приоритетные направления цифровой трансформации банковского сектора страны; разработаны авторская среднесрочная Стратегия и дорожная карта по углублению цифровизации банковского сектора РТ; предложены авторские методики по запуску цифровых инноваций в отечественном банковском секторе в условиях кросс-канальной банковской инфраструктуры.

Рекомендации по использованию.

Материалы исследования могут быть использованы при разработке долгосрочной Стратегии цифровизации банковского сектора; в ходе подготовки менеджеров и банковских специалистов современной формации и повышения уровня их квалификации.

Область применения: Результаты исследования и рекомендации могут быть применены в деятельности НБТ и отечественных ФКО в контексте государственных стратегий и программ по цифровизации банковского сектора и национальной экономики.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Мадвализода Комёр Мадвалӣ дар мавзуи «Исботкунӣ дар мурофиаи судии ҷиноятӣ: масъалаҳои назариявӣ, танзими ҳуқуқӣ ва мушкилоти амалӣ»

Калидвожаҳо: мурофиаи ҷиноятӣ; даркнамоӣ; далел; исботкунӣ; предмети исботкунӣ; субъектони дорои уҳдадории исботкунӣ; суд; прокурор; муфаттиш; таҳқиқбаранда; ҳақиқат; ҷамъоварии далелҳо; тафтиши далелҳо; баҳодиҳии далелҳо.

Таҳқиқоти мазкур ба яке аз падидаҳои калидии мурофиаи ҷиноятӣ – исботкунӣ бахшида шудааст, ки дар доираи он як қатор масъалаҳои назариявӣ, танзими ҳуқуқӣ ва проблемаҳои амалӣ вобаста ба падидаи исботкунӣ мавриди омӯзиш ва таҳлил қарор гирифтаанд.

Шахсе, ки дар содир кардани ҷиноят айбдор карда мешавад, бояд танҳо дар заминаи риояи як қатор муқаррарот ва принсипҳои бунёдӣ ба монанди эҳтимолияти бегуноҳӣ, таъмини ҳуқуқи шахс ба ёрии ҳуқуқии тахассусмандона гунаҳкор эътироф карда шуда нисбати ӯ ҷазо таъин карда шавад.

Зарур аст, ки ҷиҳати муайян кардани ҳолатҳои кор ва предмети исботкунӣ амалҳои алоҳидаи тафтишӣ ва мурофиавӣ аз ҷониби субъектони босалоҳият қонунӣ гузаронида шуда, ҳама гуна эҳтимолияти беасос дахолат кардан ба чунин ҳуқуқҳои конститутсионии шахс, аз қабили дахлнопазирии шахс ва манзил, маҳрамияти мукотиба, сӯҳбатҳои телефонӣ, дахлнопазирии ҳаёти шахсӣ, шаъну шараф, озодии мусофират пешгирӣ карда шаванд.

Дар шароити кунунӣ дар амалияи ҳуқуқтатбиқнамоӣ ҷиноятҳое ба қайд гирифта мешаванд, ки ҷиҳати сари вақт ва пурра ошкор намудани онҳо руйкардҳои мухталифи исботкуниро мавриди истифода намудан зарур аст.

Аз ин хотир, проблемаҳои муосир тавассути қарорҳои (амалкардҳои) муосир ҳаллу фасл карда мешаванд.

Мақсади таҳқиқоти диссертатсионӣ пеш аз ҳама дар баррасии масъалаҳои асосии такмили қонунгузорӣ оид ба масъалаҳои исботкунӣ дар марҳилаи тафтишоти пешакӣ ва судӣ, коркарди тавсияҳои асоснок оид ба тағйир додани заминаи ҳуқуқӣ ва амалияи ҳуқуқтатбиқкунии падидаи исботкунӣ дар мурофиаи судии ҷиноятӣ инъикос мегардад.

Дар доираи таҳқиқот бо мақсади муайян ва дақиқ намудани ҷанбаҳои назариявии исботкунӣ, даркнамоии ҳодисаи ҷиноят, ишора намудани камбудиҳои танзими ҳуқуқӣ, мушкилотҳои амалияи ҳуқуқтатбиқнамоӣ аз усулҳои диалектикӣ, муқоисавӣ-ҳуқуқӣ, таҳлил, синтез, мантиқӣ-ҳуқуқӣ, таърихӣ, оморӣ истифода карда шудаанд.

Усули диалектикӣ имкон дод, ки исботкунӣ ҳамчун шакли махсуси даркнамоӣ мавриди омӯзиш қарор дода шавад.

Тавассути усули таърихӣ санадҳои меъёрии ҳуқуқии гузашта ва ҳозира вобаста ба мавзуи таҳқиқот мавриди таҳлил қарор дода шудаанд.

Истифодаи усули муқоисавӣ-ҳуқуқӣ дар кори таҳқиқоти мазкур шароите ба миён гузошт, ки қонунгузории мурофиавии ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо қонунгузории мурофиавии давлатҳои ИДМ оид ба исботкунӣ омӯхта шаванд.

Навгониҳои илмии таҳқиқоти диссертатсионӣ дар омӯзиши мукаммал ва мустақили илмӣ, ки дар заминаи қабули Кодекси ҷадиди мурофиавии ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва натиҷаҳои амалияи ҳуқуқтатбиқнамоӣ сурат гирифтааст, ифода меёбад.

Дар доираи таҳқиқоти масъалаҳои ҳалталаб, аз қабили ҷанбаҳои мантиқӣ, психологӣ ва ахлоқӣ доштани падидаи исботкунӣ, истифода гардидани натиҷаҳои фаъолияти оперативӣ ҷустуҷӯӣ дар раванди исботкунӣ, банизомдарории маҳакҳои баҳодиҳии далелҳо ва ғ. таҳлил карда гардида, ин масоилҳои норавшан илман асоснок карда шудаанд.

Пешниҳодҳо, хулосаҳо ва тавсияҳои илман асоснок метавонанд ҷиҳати коркарди минбаъдаи назариявӣ, амалиявӣ вобаста ба падидаи исботкунӣ дар мурофиаи судии ҷиноятӣ заминаҳои мусоиди илмиву ҳуқуқӣ боқӣ гузорад. Ҳамзамон, натиҷаҳои таҳқиқоти диссертатсионӣ ҷиҳати самаранок ба амал баровардани амалияи ҳуқуқтатбиқнамоӣ ва дар раванди таълим метавонанд истифода карда шаванд.

АННОТАТСИЯ

ба автореферати диссертатсияи Назарзода Фирдавс Хоркаш дар мавзӯи «Ҷудокунӣ ва таҳқиқи таркиби химиявии равғани тухми зағир (Linum usitatissimum)» барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои техникӣ дар ихтисоси 05.18.06 - технологияи чарбҳо, равғанҳои эфирӣ ва маҳсулоти атриёту ороишӣ.

Калидвожаҳо: равғани зағир, экстраксияи равған, липидҳо, кислотаҳои чарбӣ, ҷувоз, равғанҳои эфирӣ, саноати хӯрокворӣ, компонентҳои биофаъол, таҳлили хроматографӣ.

Кори илмии мазкур ба таҳияи усулҳои оптималӣ барои ҷудонамудан ва таҳлили таркиби химиявии равғани тухмии зағир ва инчунин таҳияи технологияи нав барои ҳосил намудани консентрати кислотаҳои чарбии калонмолекула бахшида шудааст.

Объекти таҳқиқот: Тадқиқот ба коркард ва оптимизатсияи равандҳои технологӣ барои ҷудокунии самараноки равған аз тухмии зағир мебошад.

Ин омӯзиши усулҳои гуногуни истихроҷ ва инчунин шароитҳоро ба монанди ҳарорат ва давомнокии коркард барои баланд бардоштани ҳосил ва сифати равғанро дар бар мегирад Мақсади таҳқиқот дар муайян кардани хосиятҳои физикӣ-химиявӣ ва таркиби химиявии равғани зағир, таҳияи усулҳои ҳосили он ва омӯзиши имконияти истифодаи саноатӣ мебошад.

Дар доираи кор усулҳои истихроҷи равғани зағир коркард ва татбиқ шуда, имконияти шароити оптималӣ барои гирифтани маҳсулоти босифат муайян карда шуд.

Барои амалисозии технологияи таҳияшуда ҷувози махсус сохта шуд.

Навоварии илмӣ дар таҳияи усулҳои нави озмоишӣ-таҳлилӣ барои омӯзиши равғани тухмии зағир мебошад, ки бори аввал таркиби онро дар шароити Тоҷикистон ба таври муфассал таҳқиқ карда шуд.

Методҳои таҳлилии коркардкардашуда ва технологияҳои истихроҷи равған барои беҳтар кардани сифат ва самаранокии истеҳсоли равғанҳо, инчунин дар соҳаҳои тиб, озуқаворӣ ва косметикӣ истифода бурда мешаванд.

Аҳамияти амалӣ ин имконияти истифодаи технологияҳои таҳияшуда дар истеҳсолот, ки метавонад сифат ва хусусиятҳои экологии маҳсулотро ба таври назаррас беҳтар кунад.

Натиҷаҳои таҳқиқот инчунин барои рушди асосҳои назариявии раванди ҳосил намудани равғанҳо муҳим буда, барои истифодаи саноатӣ тавсия дода мешаванд.

Соҳаи истифодабарӣ.

Натиҷаҳои корҳои илмӣ - таҳқиқотии мазкур дар корхонаҳои истеҳсолӣ, коркард ва басту банд, равғани эфирӣ, ширкатҳои борҷомакунанда, истеҳсоли маводҳои косметикӣ, маводҳои шустушӯӣ, ороишӣ ва марказу институтҳои илмию таҳқиқотӣ барои татбиқ намудан, тавсия дода мешаванд.

Хулоса, ин диссертатсия ба рушди усулҳои таҳқиқот ва технологияи коркарди равғанҳои растанӣ саҳми назаррас гузошта, барои ҷомеаи илмӣ ва ширкатҳои истеҳсолӣ, ки ба истеҳсоли маҳсулоти хӯроквории солим тахассус доранд, маълумоти арзишманд медиҳад.

АННОТАЦИЯ

ДЖУРАЕВ МУРОДАЛИ ФАЙЗАЛИЕВИЧ ПРОГНОЗИРОВАНИЕ И УЛУЧШЕНИЕ РЕЗУЛЬТАТОВ ЛЕЧЕНИЯ ПОСЛЕОПЕРАЦИОННЫХ АБСЦЕССОВ БРЮШНОЙ ПОЛОСТИ (Экспериментально-клиническое исследование)

Ключевые слова: послеоперационные абсцессы брюшной полости, миниинвазивные вмешательства, видеолапароскопия, экспериментальное моделирование внутрибрюшного абсцесса, санация полости абсцесса 0,1% раствором фурагина Цель исследования.

Прогнозирование и усовершенствование исходов лечения у пациентов с послеоперационными абсцессами в брюшной полости с использованием комбинированных мини инвазивных методов.

Методы исследования и использованные аппаратуры: для определения функциональных показателей внешнего дыхания использовался велоэргометр фирмы «Hellige» и пневмотахометрическая приставка.

УЗИ органов брюшной полости, применением оборудования производства «Toshiba» и «Siemens» - CV-70.

КТ исследование брюшной полости проведено с использованием томографа Somaton plus 4 «Siemens».

Пункция ПВА выполнялась при помощи специализированной иглы Chiba размером 18 F от компании Cook Medical, базирующейся в Блумингтоне, штат Индиана, США, согласно действующим медицинским протоколам.

Морфологические исследования были выполнены в отделении морфологии ЦНИЛ ГОУ «ТГМУ имени Абуали ибни Сино», с использованием светового микроскопа.

Морфометрический анализ проводился с применением окулярной стереометрической сетки Г.

Г.

Авгандилова (2002).

Полученные результаты и их новизна.

В эксперименте определены особенности морфологических изменений париетальной брюшины при послеоперационных внутрибрюшных абсцессах.

Определена эффективность 0,1% раствора фурагина при санации остаточной полости послеоперационных внутрибрюшных абсцессов, в зависимости от экспозиции и кратности ее применения.

Оценено микроскопическое воздействие 0,1% раствора фурагина на близлежащие ткани к абсцессам.

Установлено высокая информативность УЗИ и лапароскопии в динамике послеоперационных внутрибрюшных абсцессов.

Выявлено, что показатели уровня СРБ и ИЛ-6 являются маркерами в диагностике послеоперационных внутрибрюшных абсцессов.

Разработаны объективные критерии показаний и противопоказаний к выполнению релапаротомии и мини инвазивным вмешательствам при послеоперационном внутрибрюшном абсцессе.

Разработан способ мини инвазивного лечения послеоперационных одиночных и однокамерных абсцессов брюшной полости.

Разработан способ малоинвазивного лечения и профилактика рецидива больших послеоперационных абсцессов брюшной полости.

Рекомендации к использованию.

Разработанные способы мини инвазивного лечения послеоперационных внутрибрюшных абсцессов, с применением 0,1% раствора фурагина могут быть применены в клиническую практику хирургических отделений.

Область применения.

Хирургия

Аннотация

Джамшедов Джовид Шодихонович «Улучшение результатов хирургического лечения рака пищевода с применением миниинвазивной технологии»

Ключевые слова: рак пищевода, мини-инвазивные технологии, хирургическое лечение, гибридные операции, медиастинальная лимфодиссекция.

Цель исследования: Повышение эффективности хирургического лечения рака пищевода путем внедрения и оптимизации мини-инвазивных технологий.

Методы исследования: В исследование включены пациенты с раком грудного отдела пищевода, которым были проведены традиционные и гибридные мини-инвазивные операции.

Оценивались результаты оперативного вмешательства, частота послеоперационных осложнений, длительность восстановления и качество жизни.

В рамках работы использованы современные методы диагностики, включая экспрессию белка р53 в качестве прогностического биомаркера.

Полученные результаты и их новизна: Впервые в Республике Таджикистан проведена оценка эффективности гибридной миниинвазивной хирургии при раке пищевода.

Установлено, что этот метод обеспечивает лучшие результаты, сокращает сроки госпитализации и уменьшает риск послеоперационных осложнений по сравнению с традиционной хирургией.

Применение торакоскопической медиастинальной лимфодиссекции продемонстрировало высокую эффективность в удалении пораженных лимфатических узлов.

Рекомендации к использованию: Полученные результаты подтверждают необходимость дальнейшего внедрения миниинвазивных технологий в хирургическое лечение рака пищевода.

Рекомендовано применение гибридных операций в клинической практике, а также разработка специализированных программ обучения для врачей, направленных на освоение этих методов.

Область применения: торако-абдоминальная хирургия, онкология.

АННОТАЦИЯ

КУЛЛАЕВ ШОХМУРОД ДЖУРАЕВИЧ «БИОЛОГИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ ВИДОВ РОДА ALLIUM L.

В УСЛОВИЯХ КУЛЯБСКОГО РЕГИОНА И ВОПРОСЫ ИХ ИНТРОДУКЦИИ»

Ключевые слова: биоморфология, ценопопуляция, онтогенез, фенология, интродукция, охрана, род Allium L., Кулябский регион.

Объект исследования.

Изучение биоморфологии 5 видов рода Allium L. в природе и в Кулябском ботаническом саду, а так же оценка современного состояния их ценопопуляций в Южном Таджикистане.

Цель исследования: Изучение биоморфологии A. giganteum Regel, A. trautvetterianum Regel, A. macleanii Baker, A. rosenbachianum Regel, A. stipitatum Regel в природе и культуре и оценка современного состояния их ценопопуляций в Южном Таджикистане.

Методы исследования: Использованы традиционные методы полевого и стационарного исследования, сбор и изучении массового гербарного материала, их измерение и анализ.

Исследования луков проводили в природных ценопопуляциях в различных типах растительности (полусаванны, шибляк и чернолесье), маршрутным и стационарным методами в различных эколого-географических условиях в Кулябском регионе в течение 2009-2015 гг.

Полученные результаты и их новизна: Впервые изучено онтоморфогенез особей Allium stipitatum, A. giganteum, A. macleanii, A. trautvetterianum, A. rosenbachianum и выявлена изменчивость морфологических признаков в разных эколого-фитоценотических условиях Южного Таджикистана.

Впервые описан ритм сезонного развития 5 видов в природе и в Кулябском ботаническом саду, охарактеризованы особенности прохождения фенологических фаз развития.

Впервые у 3 представителей рода изучена онтогенетическая структура и демографические показатели ценопопуляций: распределение по онтогенетическим группам, численность, плотность, возрастность.

Проведена оценка современного состояния популяции и ресурсного потенциала исследованных видов.

Впервые разработана стратегия охраны дикорастущих видов рода Allium L.

Южного Таджикистана.

Рекомендации по их использованию и область их применения: Исследование биоморфологии 5 видов рода Allium L. вносят существенный вклад в представление о строении и развитии растений с луковичной жизненной формой.

Результаты комплексной оценки состояния ценопопуляций (плотности, онтогенетической структуры, особенностей размножения) могут служить основой для разработки мер охраны видов рода.

Показано, что исследованные виды рода Allium L. перспективны для введения в культуру в условиях Кулябского региона Республики Таджикистан.

Интродукционные исследования дикорастущих хозяйственно ценных видов лука позволяют выработать рекомендации для более широкого их внедрения в культуру.

Основные результаты исследования могут быть использованы при чтении дисциплин специализации по ботанике, анатомии и морфологии растений, экологии растений, популяционной биологии в ВУЗ-ах республики.

Научные исследования используются в области ботаники, геоботаники, экологии и биоморфологии.

АННОТАЦИЯ

на диссертацию Султонмамадовой Мархабо Айдармамадовны на тему «Методические аспекты компетентностного подхода в обучении поэзии в процессе преподавания таджикской литературы в средних общеобразовательных учреждениях» на соискание учёной степени кандидата педагогических наук по специальности 13.00.02 - Теория и методика преподавания и обучения (13.00.02.04. - Теория и методика преподавания гуманитарных наук (общее среднее образование)

Ключевые слова: школа, ученик, учитель, литература, поэзия, методика, обучение, грамотное отношение, компетентность, литературный жанр.

В диссертации рассмотрен один из важнейших вопросов воспитания и методики изучения методических аспектов компетентностного подхода в изучении поэтического слова (поэзии) в процессе обучения таджикской литературе в средних общеобразовательных учреждениях и отмечается, что в учебной программе таджикской литературы для учащихся СОУ поэзия занимает базовое место, и одним из значимых вопросов в обучении литературе является знание языка анализа и интерпретации поэтического слова, особенно поэзии.

Современная педагогическая наука достаточно развита, ученые постоянно предлагают современные подходы в обучении, в том числе компетентностный подход.

В диссертации рассмотрены также методологические аспекты компетентностного подхода к обучению поэтическому слову в процессе преподавания таджикской литературы применительно ко всем 3 ступеням обучения в СОУ.

В ходе исследования научно доказано, что традиционные методы обучения направлены преимущественно на активизацию деятельности учителя, в том числе в ходе чтения, анализа и интерпретации содержания поэзии, а при компетентностном подходе объектом активизации познавательной деятельности становятся сами учащиеся, что в большей степени способствует формированию их компетенции.

Результаты исследования в экспериментальных школах показали, что третий и четвертый этапы обучения поэзии (модификации и разработка текста) в условиях компетентностного подхода лучше всего реализовать на основе разделов поэмы (на каждом уроке).

Выводы:

изучение поэтического слова (поэзии) в условиях компетентностного подхода в обучении в процессе преподавания таджикской литературы в СОУ по сравнению с традиционными методами обучения является более эффективным как в повышении качества обучения в целом, так и в формировании духовной личности учащихся.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Абдулаҳадзода Собирҷон Абдулаҳад дар мавзуи «Раванди интихоботӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон: таҳқиқоти ҳуқуқӣконститутсионӣ» Калидвожањо: ҳуқуқи интихобот, интихобот, раванди интихоботӣ, усулҳои раванди интихоботӣ, марҳила, марҳилаҳои раванди интихоботӣ, субъектони раванди интихоботӣ, шаҳрванд, комиссияҳои интихоботӣ, Президент, Маҷлиси Олї, маҷлиси вакилони халқ, ҳизбҳои сиёсӣ, маъракаи интихоботӣ Рисолаи номзадии С.

А.

Абдулаҳадзода ба яке аз масъалањои мубрами илми њуќуќи конститутсионии Љумњурии Тољикистон – раванди интихоботӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон: таҳқиқоти ҳуқуқӣконститутсионӣ бахшида шудааст.

Интихобот тадбири муҳимтарини ташаккули мақомоти давлатӣ мебошад, ки дар заминаи иродаи интихобкунандагон сурат мегирад.

Ташкил ва баргузории интихобот тавассути марҳилаҳои муайян ба роҳ монда мешавад, ки дар пайдарҳам сурат гирифтани амалҳои дахлдор ифода мегардад.

Ин ҳолат ифодагари раванди интихоботӣ буда, дар босубот гардидани интихобот аҳаммияти аввавлиндараҷа дошта, ба сатҳи самаранокии он таъсир мерасонад.

Дар шароити муосир, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон ба роҳи эъмори давлати демократӣ қадам ниҳодааст, раванди интихоботӣ нақши муҳимро дар ин раванд иҷро намуда, дар сатҳи илми ҳуқуқи конститутсионии ватанӣ аз ҷумлаи масъалаҳои таҳқиқталаб маҳсуб меёбад.

Мақсади таҳқиқоти диссертатсионӣ таҳқиқи пурра ва ҳамаҷонибаи падидаи раванди интихоботӣ ва таҳияи тавсияҳои илмӣ ҷиҳати рушди қонунгузории интихоботии кишвар мебошад.

Таҳқиқоти диссертатсионӣ бо истифода аз усулҳои диалектикӣматериалистӣ, мантиқӣ-ҳуқуқӣ, низомнок, таҳлил ва ғайра таҳия гардидааст, ки ба амалишавии мақсад ва вазифаҳои дар таҳқиқот гузошташуда мусоидат намудаанд.

Навгонии таҳқиқоти диссертатсионӣ дар он ифода мегардад, ки он аввалин таҳқиқоти муҷтамае мебошад, ки ба масъалаи раванди интихоботӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон бахшида шудааст. Ҳамзамон, навгониҳои илмии таҳқиқоти диссертатсиониро тавсияҳои хусусияти назариявӣ ва амалии муаллиф ташкил медиҳад, ки ба рушди консепсияҳои илмии марбут ба падидаи раванди интихоботӣ ва қонунгузории танзимкунандаи он мусоидат менамоянд.

АННОТАЦИЯ

Абдул Кохир Кодири Пути оптимизации диагностики, профилактики и лечения сосудистых опухолей челюстно-лицевой области, шеи и свода черепа

Ключевые слова: диагностика, этиология, факторы, риска, профилактика, оценка эффективности лечения доброкачественных сосудистых опухолей челюстнолицевой области, шеи, свода черепа.

Цель исследования.

Улучшить диагностику, профилактику лечения больных с сосудистыми опухолями челюстно-лицевой области, шеи и свода черепа.

Методы исследования: изучена по обращаемости частота, удельный вес доброкачественных сосудистых опухолей челюстно-лицевой области, шеи, свода черепа (ДСОЧЛОШСЧ) в структуре опухолей головы и шеи в РТ.

Проведено изучение особенностей клинико-анамнестической морфологических проявлений, распространенности, роль факторов риска в развитии, первичной профилактики, сравнительная оценка эффективности лечения, 115 пациентов с ДСОЧЛОШСЧ.

Изучена информативность клинических, рентгенологических, ультразвуковых, морфологических методов в диагностики ДСОЧЛОШСЧ.

Полученные результаты и их новизна: 1.

Впервые в Республике Таджикистан изучена по обращаемости частота, удельный вес сосудистых опухолей челюстнолицевой области, шеи, свода черепа в структуре опухолей головы и шеи. 2.

Рассмотрены особенности клинико-анамнестических морфологических проявлений, распространенности, роль факторов риска в развитии, первичной профилактики, алгоритм диагностики, лечения доброкачественных сосудистых опухолей челюстно-лицевой области, шеи, свода черепа (ДСОЧЛОШСЧ). 3.

Доказана высокая информативность клинических, рентгенологических, ультразвуковых, морфологических методов в диагностике ДСОЧЛОШСЧ. 4.

Проведена сравнительная оценка эффективности лечения ДСОЧЛОШСЧ.

На основе проведенного исследования разработаны рекомендации, алгоритм и способы по улучшению диагностики, профилактики при лечении ДСОЧЛОШСЧ.

Рекомендации по использованию: теоретические, методические положения, выводы и рекомендации представленные в диссертации, могут быть использованы в учебном процессе :медицинских ВУЗов.

Результаты исследования позволяют среди населения провести активную разъяснительную работу, направленную на то, что при появлении сосудистой опухоли на коже челюстно-лицевой области, шеи, свода черепа и других локализаций (СОКЧЛОШСЧДЛ).

Своевременное обращение пациентов в специализированное медицинское учреждение позволяет выполнить минимальные объемы оперативного лечения, и проводить профилактику в широком смысле сосудистых опухолей.

Для ранней диагностики ДСОЧЛОШСЧ необходим внимательный осмотр ребенка с момента рождения, а в случае выявлении СОКЧЛОШСЧДЛ, своевременно направить в клиники, занимающиеся этой нозологической единицей.

Комбинированное лечение ДСОЧЛОШСЧ состоит из определения объема кавернозной сосудистой полости с помощью ультразвука, применения растворов, не вызывающих интоксикацию, грубый склероз здоровых тканей, а прошивание их предупреждает обильное кровотечение, профилактику нарушения функции нервов, сосудов, образование дефектов и деформацию.

Область применения: стоматология и онкология.

АННОТАЦИЯ

Мирзон Отаджон Абдурахимовича Улучшение анатомо-физиологических и эстетических результатов протезирования на дентальных имплантах у пациентов с вторичной частичной адентией

Ключевые слова: дентальный имплантат, белая эстетика, розовая эстетика, ослабление винта абтмента, индивидуальный абатмент, периимплантит.

Цель исследования.

Улучшение качества диагностики и лечения с применением дентальных имплантатов у пациентов с вторичной частичной адентией.

Методы исследования.

С целью оценки состояния гигиены в проекции дентального имплантата и состояния парадонта применялись пародонтальные индексы PMA, mSBI, упрощенный индекс гигиены (УИГР) Green – Wermillion и микробиологический метод исследования.

Для оценки белой и розовой эстетики применяли индекс WES и PES.

Рентгенологический метод применяли для оценки убыли крестальной кости.

Метод лазерной – доплеровской флоуметрии (ЛДФ) аппаротом ЛАКК-ОП (ЛАЗМА) оценивали состояние местного кровотока.

Цифровая одонтометрия проводилась с применением КЛКТ.

Частотно-резонансный анализ стабильности дентальных имплантатов проводили применением прибора Penguin (Швеция).

Для статистической обработки материала использовалась программа «Statistica 10» (StstSoftInc., США).

Полученные результаты и их новизна: Установлено, что использование модифицированного анатомического формирователя десны создает благоприятные условия для протезирования, так как уменьшается степень нарушения кровообращения микроциркуляторного русла в проекции искусственной коронки на одиночном дентальном имплантате на 45%.

Выявлена прямо пропорциональная связь между эстетикой и функциональностью искусственной коронки на одиночном дентальном имплантате.

При этом установлен факт возможности восстановления утраченного межзубного сосочка при создании соответствующих условий до 12 месяцев после протезирования.

Дана обоснованное решение профилактики ослабления винта абатмента.

Рекомендации по использованию: Рекомендовано применение модифицированного анатомического формирователя десны в комбинации с без лоскутной немедленной имплантацией и поздней имплантацией, с целью достижения более значительных эстетических результатов протезирования на одиночном дентальном имплантате.

Область применения: Стоматология

АННОТАЦИЯ

на автореферат диссертации Рахимзода Хаёт Шифокула на тему: «Разработка эффективной технологии производства сурьмы из сурьмяно-сульфидных концентратов» на соискание учёной степени кандидата технических наук по специальности 05.17.00 – Химическая технология (05.17.01 – Технология неорганических веществ)

Ключевые слова: сурьмяно-сульфидный концентрат, механическая активация, хлорирующий обжиг, хлориды натрия и кальция, сернокислотное выщелачивание, электролиз раствора сульфата сурьмы, сурьма.

Объект исследования: сульфидно-сурьмяные концентраты месторождения Джижикрут.

Цель диссертационной работы: разработка эффективной технологии переработки сульфидно-сурьмяных концентратов и достижения высокой степени извлечения сурьмы.

Научная новизна: - определены оптимальные условия метода механической активации сульфидно-сурьмяных концентратов СП «Анзоб» Джиджикрутского месторождения, способствующие повышению вскрываемости концентратов и извлечению сурьмы почти в два раза; - разработан и осуществлён процесс хлорирующего обжига механоактивированных сульфидно-сурьмяных концентратов хлоридами натрия и кальция. - определены термодинамическая вероятность и оптимальные условия проведения процесса при пониженных температурах 450-500оС по сравнению с практическим прототипом (1100-1200оС); - определены оптимальные физико-химические параметры реакции сернокислотного выщелачивания продуктов хлорирующего обжига сурьмяного концентрата, при которых достигается максимальный переход сурьмы в раствор; - разработаны принципиальные технологические схемы процессов хлорирующего обжига сурьмяного концентрата и сернокислотного выщелачивания продуктов; - определён оптимальный режим получения кондиционного металла сурьмы из раствора сульфата сурьмы (III).

Основные положения, выносимые на защиту: - технологические особенности процесса переработки и механической активации сульфидно-сурьмяного месторождения Джиджикруд; - результаты исследования процесса хлорирующего обжига механически активированного сульфидно-сурьмяного концентрата с использованием хлоридов натрия и кальция, улучшения вскрываемости концентрата и оптимальных условий процесса; - результаты исследования процесса сернокислотного выщелачивания продуктов обжига концентрата; - оптимальные условия проведения процесса, при которых достигается максимальное извлечение и растворение соединений сурьмы; - разработанные принципиальные технологические схемы переработки сурьмяного концентрата и кислотного выщелачивания огарка и растворение соединений сурьмы в технологическом растворе; - результаты разработки технологической схемы процесса электролиза и выявление оптимальных условий протекания процесса.

Рекомендации по практическому использованию результатов Результаты диссертации применены в ТА ООО СП «Анзоб», ГУП «Таджредмет» (имеются акты внедрения) и могут быть полезны Министерству промышленности и новых технологий Республики Таджикистан, его подразделениям, проектным и научным учреждениям НАН Таджикистана, и в вузах при подготовке специалистов по металлургическим, химическим, химико-технологическим и энергетическим профилям.

Получено три малых патента Республики Таджикистан.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Шерализода Миралї Шерали дар мавзуи «Принсипи эњтимолияти бегуноњї: асосњои назариявї-њуќуќї ва таъмини амалї намудани он дар мурофиаи љиноятии Љумњурии Тољикистон» Калидвожањо: эњтимолияти бегуноњї, принсип, мурофиаи љиноятї, тафтишоти пешакї ва судї, парвандаи љиноятї, Кодекси мурофиавии љиноятии Љумњурии Тољикистон, њуќуќу озодињои инсон ва шањрванд, њукми суд.

Тањќиќоти диссертатсионии Шерализода М.

Ш. ба яке аз принсипњои калидї ва муњимми мурофиаи љиноятї эњтимолияти бегуноњї бахшида шудааст.

Маќсади тањќиќоти диссертатсиониро муайян намудани асосњои назариявї-њуќуќии принсипи эњтимолияти бегуноњї ва таъмини амалї намудани он дар даврањои алоњидаи мурофиаи љиноятї ташкил медињад.

Гузашта аз ин, маќсад аз навиштани диссертатсияи мазкур манзур намудани як ќатор пешнињодњои илман асоснок љињати ислоњ намудани баъзе мушкилот, вобаста ба эњтимолияти бегуноњї, ки дар љараёни пешбурди парвандаи љиноятї дар давраи тафтишоти пешакї ва судї ба назар мерасад, мањсуб меёбанд.

Зеро риоя ва иљроиши ин принсип њам дар давраи тафтишоти пешакї ва њам дар давраи судии пешбурди парвандањои љиноятї, вазифаи аввалиндараљаи маќомоти таъќиби љиноятї ва суд ба њисоб меравад.

Зимни навиштани рисола усулњои илмї ба монанди усули омӯзиши диалектикӣ, мантиќї-забонї, таърихӣ, муќоисавӣ-ҳуқуқӣ ва ѓ. истифода гардидаанд.

Ба василаи усули диалектикї пайдоиш, ташаккул ва инкишофи принсипи эњтимолияти бегуноњї њанўз аз ањди ќадим то инљониб мавриди баррасї ќарор дода шудааст.

Бо усули мантиќїзабонї истилоњњо ва мафњуми принсипи эњтимолияти бегуноњї мавриди тањлил ќарор гирифта, аз нигоњи мантиќї ва забонї шакли дурусттари он пешнињод гардидааст.

Усули таърихї зимни пажуњиш ба мо имкон дод, ки марњилањои гуногуни пайдоиш ва рушду такомули эњтимолияти бегуноњї муайян карда шаванд.

Дар заминаи усули муќоисавї-њуќуќї ќонунгузории ватанї, Кодекси мурофиавии љиноятии давлатњои узви ИДМ, Кодекси мурофиавии љиноятии моделї барои давлатњои узви ИДМ, санадњои байналмилалї рољеъ ба эњтимолияти бегуноњї мавриди омўзиш ќарор дода шуда, њамзамон монандї ва фарќияти онњо муќаррар карда шудааст.

Навгонии илмии тањќиќот дар он зоњир меёбад, ки то ба имрўз аз љониби њељ як муњаќќиќе дар фазои илми ватанї эњтимолияти бегуноњї зери пажуњиш ќарор нагирифтааст.

Дар рисола тартиби назариявї ва амалии риоя ва иљроиши принсипи эњтимолияти бегуноњї њам дар давраи тосудї ва њам дигар даврањо бо асоснокии нуктањои зарурї дар самти мазкур муќаррар гардидааст.

Зимни пажуњиш ва тањлили њамаљониба оид ба ибораи љадиди эњтимолияти бегуноњї, мафњуми он, такмили ќонунгузорї, мувофиќати меъёрњо, татбиќу таъмини ин принсип аз љониби маќомоти таъќиби љиноятї ва суд, мушкилот ва роњњои њалли он, пешнињодњои судманд оварда шудааст.

Хулоса ва пешнињодњои дар рисола зикргардида, метавонанд барои такмили Кодекси мурофиавии љиноятии Љумњурии Тољикистон ва ба таври пурра, њамаљониба ва холисона пеш бурдани парвандаи љиноятї дар давраи тафтишоти пешакї ва, муњокимаи судї мусоидат намоянд.

А Н Н О Т А Ц И Я Амирова Гулхумор Холмадовна Фармакологические свойства пропоцинка (сироп)

Ключевые слова: прополис, воспаление, адаптогенное действие, острая и хроническая токсичность прополиса.

Цель работы: изучение фармакологических свойств пропоцинка и безопасности его применения в эксперименте для разработки на его основе новой эффективной и безопасной фармацевтической субстанции.

Методы исследования: Исследование острой токсичности раздражающего действия, исследования хронической токсичности. патоморфологические исследования.

Полученные результаты и их новизна Сироп «Пропоцинк » (в дальнейшем «пропоцинк») получали в 200 мл водносеребрянной вытяжки прополиса добавлением 1 г сульфата цинка и 100 г сахара и медленным нагреванием на водяной бане до полного растворения сахара и все время перемешивая стеклянной палочкой.

Далее в охлаждённый сироп добавляем 50 мл спиртового раствора прополиса.

Сироп «пропоцинк» представляет собой жидкость умеренно густой консистенции желтоватого цвета.

Токсичность определяли в опытах на белых крысах при внутрижелудочном введении пропоцинка были получены следующие результаты: LD50: по методу Кербера равнялась-15,75 мл/кг массы тела; методом пробитанализа на базе программы Excel составила-16,12мл/кг массы тела, а по пробитанализу на базе программы IBM SPSS Statistics Version23 -15,29 (13,60-17,08) мл/кг массы тела животных; Пропоцинк при многократном внутрижелудочном введении в различных дозах не оказывал влияния на показатели крови у белых крыс в эксперименте.

Установлено, что пропоцинк не обладает местно-раздражающим действием.

При нанесении пропоцинк на слизистые оболочки глаз кроликов в начале первых часов наблюдения наблюдаются признаки легкого раздражения, которые быстро проходят.

Результаты эксперимента показывают, что пропоцинк оказывает активное антигипоксическое действие.

Наиболее выраженное действие, пропоцинк, как и экстракт родиолы розовой, оказывают при длительном введении.

Рекомендации по использованию результатов Рекомендовано использовать результаты экспериментального исследования новой фармацевтической субстанции - пропоцинка для создания отечественного препарата с противовоспалительными и защитно-адаптогенными свойствами.

Результаты фитохимических и фармакологических исследований могут быть использованы при создании биологически активных добавок для профилактики рецидивов хронические заболевания в основе которых лежит воспаление и нарушение защитно-адаптоненных свойств организма.

Область применения: Фармакология, клиническая фармакология и фармация.

АННОТАТСИЯИ

диссертатсияи Арбобов Хайёмҷон Муқаддамович дар мавзӯи «Таърихи муҳандисӣ дар Хуросону Мовароуннаҳр дар асрҳои X-XV» барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои таърих, аз рӯи ихтисоси 07.00.10 – Таърихи илм ва техника (таърихи муҳандисӣ)

Вожаҳои калидӣ: таърихи техника, муҳандисӣ, Хуросон, Мовароуннаҳр, асрҳои миёна.

Донишҳои риёзию табиӣ ва техникию муҳандисӣ дар ҳама давру замон дар пешрафти ҷомеаи башарӣ муҳаррики асосии пешравӣ ба ҳисоб мераванд.

Аз дигар ҷиҳат барои комилу амиқ ва дақиқу пурсамар омӯхтани ҳар гуна дониш донистани таърихи пайдоиш, ташаккул ва инкишофи он хеле муҳим аст.

Аҳамият, мубрамият ва зарурияти омӯзишу пажӯҳиши таърихи пайдоиш, ташаккул ва инкишофи донишҳои муҳандисӣ дар таърихи тамаддуни халқи тоҷик сабаби интихоби мавзӯи тадқиқотии диссертатсионии мазкур гардидааст.

Рисолаи мазкур ба яке аз марҳилаҳои камомӯхташудаи таърихи ташаккул ва инкишофи муҳандисӣ дар осори донишмандони асримиёнагии форс-тоҷик бахшида шудааст.

Бояд гуфт, ки омӯзишу пажӯҳиши мавзӯи мазкур аввалин пажӯҳишоти диссертатсионӣ оид ба таърихи муҳандисӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҳисоб меравад, ки гуфтан мумкин аст, баъзе ҷойҳои холиро дар таърихи ҷаҳонии илму техника пурратар мегардонад.

Таҳқиқот дар асоси сарчашмаҳои муътамад тадқиқоти илмии мавҷудаи анҷом пазируфта, пажӯҳишоти шахсии диссертант бори нахуст дар таърихи илму техникаи ватанӣ пайдоиш, ташаккул ва инкишофи донишҳои муҳандисиро дар осори донишмандони асримиёнагии форс-тоҷик фарогир буда, дар он ҷанбаҳои назариявию амалии мавзуъ ва моҳияти он мавриди баррасӣ қарор гирифтааст. Ҷиҳати дигари навгонии тадқиқот, омӯзиши ҷараёни пайдоиш, ташаккул ва инкишофи донишҳои муҳандисӣ ва аҳамияти он дар таърихи илму техникаи ҷаҳонию ватанӣ мебошад.

Натиҷаҳои тадқиқот аз тавсифи фаъолияти донишмандони асримиёнагии форс-тоҷик ва саҳми онҳо дар таърихи илму техникаи ҷаҳонӣ баррасӣ гардидааст.

Рисола дорои арзиши илмӣ-назариявӣ ва маърифатӣ-ҷаҳонбинӣ мебошад. Ҷанбаҳои таърихӣ ва таълимии мавзуи таҳқиқгардида метавонад ҳамчун маводи пажӯҳишӣ барои магистрону аспирантон, докторантон ва ҳамаи пажӯҳишгарони таърихи илму техника, хоса таърихи муҳандисӣ ҳангоми навиштани корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ ва монографияҳо роҷеъ ба таърихи илм ва таърихи тамаддун, истифода шавад.

Диссертатсияи мазкур аввалин маротиба дар Ҷумҳурии Тоҷикистон, чӣ дар замони соҳибистиқлолият ва чӣ қабл аз он аз рӯи рамзи 07.00.10 – Таърихи илм ва техника (таърихи муҳандисӣ) мавриди таҳқиқоти хоса қарор гирифтааст.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Исматов Абдулҳафиз Фазлидинович дар мавзуи «Такмилдиҳии маъмурикунонии андоз дар шароити рақамикунонии иқтисодиёт» барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои иқтисодӣ аз рӯйи ихтисоси 08.00.07 - Молия, муомилоти пулӣ ва қарз

Калидвожаҳо: низоми андоз, маъмурикунонии андоз, маъмурият, идоракунии андоз, иҷрои уҳдадориҳои андоз, механизми андоз, банақшагирии андоз, танзими андоз, назорати андоз, иқтисоди рақамӣ, рақамикунонии андоз, технологияҳои иттилоотӣ ё рақамӣ, хизматрасониҳои электронӣ, воридоти андозҳо, низоми иттилоотӣ, ҳамгироиҳои иттилоотӣ, муроҷиатҳои электронӣ, мушкилотҳои андозбандӣ.

Мақсади таҳқиқот.

Арзёбии ҳолати муосири раванди маъмурикунонии андоз ва тавсияҳои амалӣ оид ба такмили механизмҳои маъмурикунонии андоз дар шароити рақамикунонии иқтисодиёт.

Объекти таҳқиқот раванди такмилдиҳии маъмурикунонии андоз, шаффофияти таъмин гардидани воридоти андозҳо ва дигар пардохтҳои ҳатмӣ ба буҷети давлат дар шароити рақамикунонии иқтисодиёт мебошад.

Мавзуи таҳқиқот амалӣ гардидани маҷмӯи тадбирҳо ва чораҳои андозбандиро ташкил медиҳад, ки раванди такмилдиҳии маъмурикунонии андоз дар шароити рақамикунонии иқтисодиётро таъмин менамояд.

Методҳои таҳқиқот барои таҳияи пешниҳодҳои оқилона ва истифодаи усулҳои зерин: абстрактӣ-мантиқӣ, тарифӣ, вобастагӣ, пайдарҳамӣ, ҳисобҳои таҳлилӣ, таҳлили муқоисавӣ, монографӣ, сотсиологӣ, таҳлилӣ - омилӣ, омилӣ- натиҷавӣ ва математикиро ташкил медиҳанд.

Натиҷаҳои бадастомадаи рисолаи илмӣ.

Дар пояи муқаррароти ба диссертатсия асосёфта, оиди мафҳуми “маъмурикунонии андоз”, дар асоси омӯзиши назарияҳои мухталифи олимон, назарияи муаллиф маълум карда шуд.

Аз нигоҳи муаллиф такмили қонунгузории андоз яке аз асосҳои сохтории институтсионалии танзими андози давлатӣ натиҷагирӣ гардид; зимни таҳқиқи методии маъмурикунонии андози гузаронидашуда, механизми мукаммали андоз дар шароити гузариш ба иқтисоди рақамӣ арзёбӣ гардид, ки механизми маъмурикунонии андоз раванди татбиқи банақшагирӣ, танзимнамоӣ ва назорати андозро дар бар мегирад; дар асоси таҷрибаи хориҷӣ маълум гардид, механизмҳои навоваронае, ки дар кишварҳои хориҷӣ истифода мешаванд, метавонанд дар низоми андози давлати мо татбиқ шаванд, технологияҳои пешрафта, аз қабили blockchain, зеҳни сунъӣ, Интернети босуръат, ҳисоббарории квантӣ, big- дата ва ғайра дохил мешаванд; ҳолати муосири раванди маъмурикунонии андоз дар шароити рақамикунонии иқтисодиёт мавриди таҳлил қарор гирифт; мушкилотҳо ва самтҳои беҳтарнамоии хизматрасониҳои маъмурикунонии андоз дар диссертатсия таҷдиди назар гардида, оид ба вазъи хизамарасонии интернетӣ ва истифодаи технологияҳои рақамӣ, ки дар шароити рақамикунонии иқтисодиёт барои расидан ба ҳалли вазифаҳо ва мақсадҳои рушди маъмурикунонии андоз нигаронкунанда аст, дар шароити рақамикунонии иқтисодиёт нишондиҳандаҳои муҳими самаранокии маъмурикунонии андоз, аз ҷумла ҳолати истифодаи технологияҳои рақамӣ, пешниҳоди хизматрасониҳои электронӣ, таъмини ҳамгироии иттилоотӣ, роҳандозӣ намудани тартиби истифодаи меъёрҳои андоз, ҳавасмандгардонии фаъолияти соҳибкорӣ ва дар ин замина рушди низоми андози мамлакат бо мақсади воридоти маблағҳои андоз ба буҷети давлат, ки раванди такмили маъмурикунонии андозро таъмин менамояд, муайян гардидааст.

Тавсияҳо барои истифода.

Натиҷаҳои таҳқиқоти бадастомада чун маводи таълимию методӣ дар фанҳои “Андоз ва андозбандӣ”, “Низоми андози Ҷумҳурии Тоҷикистон”, “Менеҷменти андоз”, “Маъмурикунонии андоз”, “Назорати андоз”, “Назарияи қабули қарор ва идоракунии хавфҳо соҳаи андоз” ва баланд бардоштани саводнокии андозсупорандагон барои истифода тавсия дода мешавад.

АННОТАЦИЯ

САЙМУХИДИНОВ МАХМАДСАФАР МАХМАДРОЗИКОВИЧ ТАҒЙИРОТИ МОРФОФУНКСИОНАЛИИ ЛУОБПАРДАИ РӮДАИ ҒАФС ПЕШ ВА БАЪД АЗ АЛЛОТРАНСПЛАНТАТСИЯИ ГУРДА.

Калидвожаҳо: луобпардаи, рӯдаи ғафс, оризаҳо, аллотрансплантатсияи гурда, тағироти морфофункционалӣ.

Мақсади тадқиқот.

Тавассути пешгирӣ ва табобати оризаҳои пас аз пайвандсозӣ аз тарафи қисматҳои поёнии системаи рӯдаю меъда, беҳтар кардани натиҷаҳои ғайримустақими пайвандсозии гурда.

Усулҳои тадқиқот ва таҷҳизоти истифодашуда: Объектҳои тадқиқот 120 беморон (76 мард ва 44 зан) буданд, ки барои онҳо пайвандсозии гурда гузаронида шуд.

Барои ташхиси хунравӣ ва ҳолати бофтаи луобпардаи рӯдаи ғафс мо аз фиброгастродуоденоскопия (ФГДС) истифода кардем.

Барои муайян кардани дараҷаи вазнинии колити уремикӣ дар 9 ҳолат ташхиси ултрасадои эндоскопӣ (EUS) бо истифода аз дастгоҳи Hitachi Pentax истифода шудааст.

Санҷиши биохимиявии хун барои муайян кардани электролитҳо, холестирин, βлипопротеинҳо, протеини умумӣ ва санҷиши функсияи ҷигар гузаронида шуд.

Дараҷаи маҳсулоти пероксидшавии липидҳо (ЛПО), аз ҷумла конъюгат диен (ДС) ва малондиалдегид (МДА) аз рӯи усули Д.

М.

Сталный ва Т.

Гаришвили.

Мо инчунин андозаи маркерҳои дисфунксияи эндотелиалӣ ва нишондиҳандаҳои гемостазро (вақти лахташавии хун аз рӯи Ли-Уайт, комплекси протромбин мувофиқи усули Quick, INR, фибриноген, D-dimer) баррасӣ кардем.

Натичахои ба даст овардашуда ва навоварии онхо.

Барои амалияи клиникӣ усули нави ташхиси колитҳои «нефротикӣ» ва «уремикӣ» пешниҳод шудааст.

Усулҳои оригиналии табобати комплексии консервативӣ ва пешгирии осеби клиникии пас аз пайвандсозии рӯдаи ғафс таҳия карда шудаанд.

Тавсияҳо барои истифода.

Натиҷаҳои илмию амалии бадастомадаро дар раванди таълими донишгоҳҳои тиббӣ истифода бурдан мумкин аст.

Усули нави пешниҳодшуда барои ташхиси колитҳои «нефротикӣ» ва «уремикӣ» метавонад дар клиникаҳое истифода шавад, ки бо табобати колитҳо, гемодиализ ва пайвандсозии узвҳо машғуланд.

Соҳаи истифода. Ҷарроҳӣ; Трансплантология ва узвҳои сунъӣ.

АННОТАЦИЯ

на автореферат диссертации Кодирова Анвара Саидкуловича на тему: «Закономерности трансформации гидрообъектами водных ресурсов Таджикистана в условиях изменения климата» на соискание учёной степени доктора технических наук по специальности 25.00.27 – Гидрология суши, водные ресурсы, гидрохимия

Ключевые слова: гидрология суши, волдные ресурсы, гидрохимия, гидроэнергетика, водохранилище, гидрообъект, гидросфера, климат, стихийные бедствия, катастрофоведение, лимнология, атмосфера, экология, геосфера, литосфера, испарение, расход, водный баланс, устойчивое развитие.

Объектами исследования являются природно-техногенные гидроэкосистемы главных речных бассейнов РТ.

Предмет исследования - научно-технические проблемы гидрологии РТ и пути их решения для УВР на основных речных бассейнах Таджикистана в условиях климатических изменений.

Цель исследования.

Выявление закономерностей воздействия на гидросферу техносферных трансформаций гидрообъектами речных бассейнов Таджикистана с учетом изменения климатических факторов и поиска технологий обеспечения гидроэкологической безопасности РТ.

Научная новизна: Проведён междисциплинарный анализ гидроэкологического состояния водных объектов и их роль в глобализации и регионализации.

Впервые выполнен анализ с оцениванием различных вероятных изменений термических параметров вод рек и внутригодового стока с её водосбором и установлением состояния ирригации и величины гидроэнергетических ресурсов основных речных бассейнов Таджикистана в условиях климатических изменений.

Разработан механизм технологии управления водными ресурсами, основывающийся на принципах поступательного устойчивого развития.

С позиций новых научных направлений катастрофоведения и ноосферной инженерной геономии составлены одноименные карты и геоном-модели закономерностей распространения, типизации и прогнозирования георисков водного генезиса, трансформирующие гидрологический режим главных речных бассейнов Таджикистана.

Теоретические достижения работы позволяют оценить гидрологические характеристики основных речных бассейнов в условиях изменения природной и водно-энергетической обстановки на территории Таджикистана и трансграничных стран ЦА с учетом планетарной инженерно-геономической типизации компонентов климата.

Теоретические положения, новые карты и модели диссертационной работы получили апробацию и отражены в материалах республиканских, региональных и международных конференций.

Практическая значимость работы.

Обобщены данные гидрологических наблюдений осадков и состояния ледников, результаты рекомендованы для практического использования в физических моделях формирования речного стока и водного баланса, для повышения точности прогнозов маловодья, межени и половодья на репрезентативных речных бассейнах рек Таджикистана.

Область применения: исследования водные ресурсы, гидроэкология, гидрохимия, гидроэнергетика и трансформации гидрообъектами водных ресурсов.

А Н Н О Т А Ц И Я диссертации Мираминзода Фариды на тему: «Гетеровалентные комплексы железа с цитрат – ионами», представленной на соискание ученой степени кандидата химических наук по специальности 02.00.04 - физическая химия

Ключевые слова: лимонная кислота, железо, константа ионизации, комплексообразование, константа образования, диаграмма распределения, пшеница, всхожесть, семена.

Объектами исследования являются системы: Fe(II)-Fe(III)-цитрат-ион-вода; Fe(II)- цитрат-ион-вода при различных ионных силах раствора и постоянном значении температуры 298,15 К, а также гетеровалентный цитратный комплекс железа состава FeIIIFeII(CitОН)∙SO4; семена пшеницыкомплекс FeIIIFeII(CitОН)∙SO4.

Цель исследования: методом окислительного потенциала изучить образование комплексов в системе Fe(II)-Fe(III)-цитрат-ион-вода, определить их состав и модельные параметры, синтезировать гетеровалентное соединение, установить зависимости условий её образование от ионной силы раствора и биологические свойства.

Методы исследования: при изучении протолитических свойств лимонной кислоты экспериментальные результаты получены методом рН-метрического титрования (потенциометрии).

Для изучения процессов образования комплексных соединений Fe(II) и (III) в растворах лимонной кислоты использован метод окислительного потенциала Кларка-Никольского.

Базисные и модельные параметры систем определены с привлечением современных расчетных методов и обработки полученных экспериментальных результатов по компьютерным программам «EXCEL» и «SIGMAPLOT-10».

Полученные результаты и их новизна: - методом рН-метрического титрования исследована электролитическая диссоциация лимонной кислоты.

Условия эксперимента: Т=298,15 К, I=0,1 моль/л (NaNO3), рассчитаны численные значения констант диссоциации рК1; рК2,а также рК3; - исследованы процессы образования цитратных комплексов железа в водных растворах лимонной кислоты при температуре 298,15 К, в интервале I от 0,10 до 1,00 моль/л (Na(Н)NO3) методом оксредметрии, определены составы частиц, рассчитаны базисные и модельные характеристики системы; - выявлены впервые закономерности рН начала формирования чисто цитратных комплексов FeII, FeIII и их гетеровалентных комплексов при разных значениях ионных сил раствора, выведены математические уравнения установленных зависимостей и определены их коэффициенты, а также достоверность экспериментальных результатов; - синтезирован впервые гетеровалентный цитратный комплекс FeII, FeIII и определен его состав.

Изучены оптимальные условия выделения в твердом виде из раствора, разработана методика его получение с максимальным выходом; - с помощью высокоточных программ и новейших методик проведена статистическая обработка полученных данных и доказана достоверность экспериментальных и расчетных результатов; - на пшенице сорта «ОРИЁН» проведены лабораторные испытания цитратного комплекса железа(II) и железа(III).

Выявлено влияние комплекса на всхожесть семян пшеницы.

Степень использования: результаты исследований внедрены в учебный процесс по предметам кафедры физической и коллоидной химического факультета ТНУ.

Области применения: медицина, фармакология, косметология, аграрная промышленность, птицеводство, животноводство

АННАТАЦИЯ на диссертационную работу Камоловой Иклимы Усмоновне на тему : «Процессы комплексообразования Fe(II) И Zn(II) с мерказолилом» нa coиcкaние ученoй cтепени дoктoрa филocoфии (PhD) – дoктoр пo cпециaльнocти 6D060600 – 02.04.00.

Физичеcкaя химия Актуальность и необходимость проведения исследований по данной проблеме.

Интерес к исследованию и синтезу координационных соединений ионов d-элементов с азотсодержащими гетероциклами в том числе с имидазолами, в последние десятилетия, как показывает приведенный литературных обзор, сильно возрос.

Такой интерес, прежде всего вызван тем, что координационные соединения ионов d-элементов на основе азот и серосодержащих лигандов обладают эффективными фармакологическими действиями.

Как показывают многочисленные исследования такие вещества широко распространены в природе и являются неотделимыми элементами живых организмов.

В результате реакции Zn(II) и Fe(II) с лигандами т.е. с гетероциклами, получается координационные вещества, которые проявляет фармакологическая свойства.

Алексеенкым показано активность Zn(II) которые лежат в пределах от 39 до 89%.

Сегодня широко используется координационное соединение (1-метил-2- меркаптамидазолом), с металлами.

Поэтому исследование комплексов Zn(II) и Fe(II) с (1-метил-2-меркаптамидазолом), актуально.

Научная новизна работы: - методом окислительной функции исследованы реакций образования комплексов Fе(II) и Zn(II) с 1-метил-2-меркаптамидазол; - установлены химический состав комплексов в области различных рН среды раствора, выявление максимального выхода образующихся комплексных соединений железа(II) и цинка(II) с 1-метил-2-меркаптамидазолом; -разработаны впервые условия синтеза комплексных соединений железа(II) и цинка(II) с с 1-метил-2-меркаптамидазолом в твёрдом виде; -методами элементного анализа, ИК-спектроскопии, кондуктометрии, криоскопии, молярная электропроводности, дервотография и электропарамагнитным резонансом определены состав и строение комплексное соединение железа(II) и цинка(II) с 1-метил-2-меркаптамидазолом. -для выявления механизмов образования комплексных соединений рассчитаны термодинамические характеристики реакций комплексообразования железа и цинка с 1-метил-2-меркаптамидазолом; - изучены впервые острая, хроническая и раздражающие свойства комплексов Fе(II) и Zn(II) с 1-метил-2-меркаптамидазолом.

Ключивые слова: комплексное соединение, железа, цинк, оксредметрия, окислительный потенциал, комплексообразования, окислительная функция.

АННОТАТЦИЯ Фирузаи Искандари КЛИНИКО-ИНСТРУМЕНТАЛЬНАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА ДИЗИМУННЫХ ПОЛИНЕЙРОПАТИЙ И СОВРЕМЕННЫЙ ПОДХОД К ПАТОГЕНЕТИЧЕСКОЙ ТЕРАПИИ

Ключевые слова: дизимунные полинейропатии, синдром Гийена-Барре, хроническое воспалительное демиелинизирующий полинейропатии, площадь поперечного сечения.

Цель исследования: изучить и оценить клинико-неврологические, электрофизиологические и нейросонографические характеристики и на основании полученных результатов разработать алгоритм диагностики и рекомендации по лечению дизиммунных полинейропатий.

Методы исследования и использованная аппаратура Обследовано всего 142 пациента с клиническим диагнозом аксональнодемиелинизирующей полиневропатии (СГБ, ХВДП), из которых пациенты с СГБ составили 82 больных, пациенты с ХВДП составили 60 человек.

Для диагностики ХВДП были применены критерии EFNS/PNS.

Неврологическое состояние пациентов оценивали по шкале MRS.

Шкала варьируется от 0 баллов (плегия) до 5 баллов (нормальное состояние).

Также для оценки неврологического статуса у пациентов с ДПН использовалась шкала Нейропатического дисфункционального счета Neuropathy Disability Score (NDS).

Также анализированы данные электронейромиографии, УЗИ периферических нервов, а также лабораторные методы исследования, такие как ЦСЖ, антитела к ганглиозидам и ПЦР исследования при данных патологиях.

Полученные результаты и их новизна.

Впервые были выявлены и систематизированы особенности клинических, биохимических, иммунологических, электронейромиографических и нейровизуализационных показателей ДПН в таджикской популяции.

Установлено, что клинические проявления СГБ могут варьироваться в зависимости от факторов, предшествующих его развитию.

Важную роль играют изменения, выявляемые с помощью нейросонографии, как качественного, так и количественного характера, у пациентов с СГБ и ХВДП.

Проведена оценка влияния обнаруженных посредством ПЦР инфекций на динамику развития заболевания, его клиническую манифестацию и степень тяжести.

Проведен детальный анализ спектра аутоантител, специфичных к ганглиозидам периферической нервной системы.

Эти структуры являются первичной мишенью аутоиммунной агрессии при СГБ.

Рекомендации по использованию.

Результаты наших исследований могут быть использованы для оптимизации диагностики и дифференциальной диагностики дизиммунных невропатий.

Область применения.

Нервные болезни.

АННОТАЦИЯ

АСИЛОВОЙ НИЛУФАР ГАЙБУЛЛОЕВНЫ ОСОБЕННОСТИ ДВИГАТЕЛЬНЫХ, РЕЧЕВЫХ И КОГНИТИВНЫХ АРУШЕНИЙ ПРИ ДЕТСКОМ ЦЕРЕБРАЛЬНОМ ПАРАЛИЧЕ В ЗАВИСИМОСТИ ОТ ЛАТЕРАЛИЗАЦИИ ОЧАГА И ПОЛА, ПУТИ ИХ КОРРЕКЦИИ

Ключевые слова: детский церебральный паралич, левосторонний гемипарез, правосторонний гемипарез, биоэлектрическая активность головного мозга, высшие психические функции.

Цель исследования.

Изучить и оценить особенности двигательных, речевых и когнитивных нарушений у пациентов с детским церебральным параличом, принимая во внимание локализацию патологического очага и половые различия, а также изучить возможные методы коррекций этих нарушений.

Методы исследования и использованная аппаратура.

Обследовано 125 детей в возрасте 7-9 лет, средний возраст составил 8,2±0,9 лет с окончательным диагнозом ДЦП, гемиплегическая форма (G80.2).

Больные были распределены на 2 группы.

I группу составили 72 пациента с левосторонним гемипарезом (ЛГП) 33 девочки и 39 мальчиков.

II группу составили 53 пациента с правосторонним гемипарезом (ПГП) – 23 девочки и 30 мальчиков.

Оценивали моторную функцию по шкале GMFCS, спастичность конечностей по шкале Эшворта, Речевые особенности определяли речевыми пробами по методу Т.

А.

Фотековой.

Состояние зрительной памяти оценивалось по методикам Р.

С.

Немова «Узнай фигуры» и «Запомни рисунки».

Изучение слухоречевой памяти проводилось с помощью методики А.

Р.

Лурия по определению состояния кратковременной памяти «Запоминание 10 слов».

В работе применялись современные инструментальные методы исследования, такие как ЭЭГ и МРТ для оценки функциональных изменений в головном мозге.

Полученные результаты и их новизна.

В данном исследовании впервые выявлены специфические особенности двигательных, речевых и когнитивных нарушений у детей с гемиплегической формой ДЦП.

Было установлено, что характер этих нарушений напрямую зависит от латерализации патологического очага в головном мозге и половой принадлежности пациентов.

В результате клинико-нейропсихологического исследования с применением субтестов из СНМ выявили, что дети с ЛГП чаще обладали нарушениями темпа и просодических характеристик речи, а при ПГП отмечалась нарушения экспрессивной речи.

Установлено, что мальчиков по сравнению с девочками было больше с «очень низким уровнем» объёма кратковременной зрительной памяти по методике Р.

С.

Немова «Запомни рисунок».

В ходе исследования выявили, что общая картина ЭЭГ констатирует дисфункцию диэнцефальных неспецифических систем головного мозга.

При этом сравнительный анализ структурных изменений в зависимости от стороны гемипареза по данным МРТ и функциональных расстройств по данным ЭЭГ статистически значимых различий не выявил.

Оптимизирована терапевтическая коррекция двигательных нарушений с учетом полученных результатов.

Установлено, что коррекция расстройств мелкой двигательной функции рук оказывает положительное влияние на моторные функции и деятельность высшей нервной системы.

Рекомендации по использованию.

Результаты наших исследований могут быть использованы для прогнозирования реабилитационного эффекта у больных с гемиплегической формой детского церебрального паралича.

Область применения.

Нервные болезни.

Аннотатсия

ба диссертатсияи Файзова Тањмина Иззатуллоевна «Тањлили семантикї-коммуникативии воњидњои одоби муњоварат дар асари бадеї (дар заминаи осори бадеии Фазлиддин Муњаммадиев)» барои дарёфти дараљаи номзади илмњои филологї аз рўйи ихтисоси 10.02.01- Забони тољикї Калидвожањо: забон, одоби муошират, одоби муњоварат, одоби нутќ, хушмуомилагї, эњтиром, муколама, аснои муошират, коммуникатсия, мурољиат, мухотаб, пазирої, хайрухуш, хоњишу дархост, миннатдорї, узрхоњї, Фазлиддин Муњаммадиев, асари бадеї.

Диссертатсия ба тањќиќи воњидњои одоби муњоварат, ки љанбаи муњимми одоби муоширатро ташкил мекунанд, бахшида шудааст.

Бори аввал дар диссертатсия воњидњои одоби муњоварат дар заминаи маводи забони персонажҳои асарњои бадеии Фазлиддин Муњаммадиев сурат гирифта, мавриди тањлилу тањќиќи муфассалу мукаммал ќарор гирифтаанд.

Тањќиќи љанбањои семантикї ва коммуникативии воњидњои одоби муњоварат дар асоси маводи асарҳои Фазлиддин Муњаммадиев барои муайян кардани хусусиятҳои хоси забони асарњои адиб ҳамчун инъикоскунандаи меъёрҳои забонии одоби муошират, тамоюлҳои забонї ва муайянкунандаи ҳаёти иҷтимоию иқтисодӣ ва фарҳангии Тољикистони асри XX имконоти хуб фароњам овардааст.

Кори диссертатсионї дар доираи се боб ва фаслњои ба он марбут тањия гардида, дар такя ба назарияњои олимону донишмандони ватанию хориљї масъалањои муњимми мавзуи тањќиќ, аз љумла муошират ва намудњои он, консепсияњои хушмуомилагии лингвистї, хусусиятњои миллї ва фарњангии одоби муњоварати тољикї, семантикаи хушмуомилагї ва эњтиром, вижагињои истифодаи воњидњои мурољиат, љонишинњои шахсї, пазирої, хайрухуш, хоњишу дархост, миннатдорї, узрхоњї, тавсиф дар заминаи маводи зиёди роману повесту њикояњои Фазлиддин Муњаммадиев мавриди пажуњиш ќарор гирифта, натиљањои самарабахши илмї ба даст оварда шудаанд.

Натиљањои тањќиќи мазкур дар рушди минбаъдаи лингвистикаи коммуникативї, омўзиши ќолабњои жанрњои одоби муњоварат дар осори бадеї, дар таълими одоби муњоварати тољикї, њамчунин дар таълими забони тољикї барои донишљўёни хориљї ба сифати сарчашмаи илмї ёрї мерасонад.

Маводи амалии он дар луѓатнигорї њангоми тањия намудани луѓатњои муаллифї, луѓатњои семантикї ва луѓат-маълумотномањои воњидњои одоби муњоварат, муњоварањо истифода шуда метавонад.

Муќоисаи ќолабњои одоби муњоварат, ки дар нутќи њаррўза ба кор бурда мешаванд, бо шаклњое, ки њар як калима фарогири маънињои лутфу нафосат аст, ба эњёи маънавї, эстетикї ва фарњангї мусоидат мекунад.

АННОТАТСИЯИ

диссертатсияи Ҳусайнова Фарида Бозоровна дар мавзӯи «Категорияи шахсу шумораи феъли забони тоҷикӣ ва воситаҳои ифодаи он дар забони англисӣ» барои дарёфти дараҷаи илмии доктори фалсафа [PhD], доктор аз рӯйи ихтисоси 6D021300–Забоншиносӣ (6D021302 забоншиносии муқоисавӣ-таърихӣ, қиёсӣ ва муқоисавӣ)

Калидвожаҳо: забоншиносӣ, таҳлил, муқоисавӣ, феъл, категория, шахсу шумора, тоҷикӣ, англисӣ, ҷанбаи таърихӣ, форсӣ-тоҷикӣ, давраи бостон, миёна, муосир, омӯзиш, замон, сиға, тарз, намуд, лаҳҷа, бандак, ҷонишини шахсӣ, шахси якум, шахси дуюм, сеюм, шумораи танҳо ва ҷамъ.

Таҳқиқ ва омӯзиши муқоисавии феъл муддати зиёдест, ки таваҷҷуҳи олимон, махсусан забоншиносонро ба худ ҷалб намудааст. Ҳамзамон, типологияи муқоисавӣ як шохаи илми забоншиносиест, ки барои омӯзиши ҳамаҷонибаи мавзуъ аҳаммияти калон дорад, зеро монанди дигар масъалаҳои забоншиносӣ он ба ташаккули забоншиносӣ мусоидат менамояд.

Дар рисола таҳлили ҳаматарафа ва пурраи муқоисавию типологии хусусиятҳои категорияи шахсу шумораи феъл дар забонҳои тоҷикӣ ва англисӣ муайян гардидааст.

Омӯзиш, таҳлилу таҳқиқ, муайян намудани ҷанбаҳои таърихӣ, тағйиру иловаҳо дар давраҳои таърихӣ, мавриди баррасии амиқ қарор додани категорияи шахсу шумораи феъли забони тоҷикӣ ва роҳҳои ифодаи он дар забони англисӣ, аз вазифаҳои асосии таҳқиқот ба шумор мераванд.

Дар натиҷаи таҳқиқи муқоисавӣ роҳҳои ифодаи шаклҳои лексикӣграмматикӣ ва муодилҳои категорияи шахсу шумораи феъл дар забони англисӣ муайян карда шудааст.

Бар замми ин як қатор шабоҳату тафовути шахсу шумораи феълҳои забони тоҷикӣ ва англисӣ низ ошкор гардиданд.

Зимни таҳқиқи таърихӣ-забоншиносӣ нахустин маротиба маъниҳои асосии луғавӣ, қабатҳои забонӣ ва шаклҳои сохторию таркибии категорияи шахсу шумораи феъл дар асоси муқоиса муайян ва муқаррар карда шудаанд.

Дар рисола як қатор шабоҳату тафовути шахсу шумораи феълҳои забони тоҷикӣ ва англисӣ ошкор карда шуданд.

Таҳлилу муқоисаи ифодаи шахсу шумораи феълҳо дар таҳқиқоти мазкур давраҳои таърихиро фаро гирифта, умумият ва фарқияти онҳо нишон дода шудааст.

Мақсади таҳқиқ аз таҳлили роҳу воситаҳои ифодаи категорияҳои шумора ва шахси феъл дар забони тоҷикӣ ва тарзи интиқоли онҳо ба забони англисӣ дар мисоли адабиёти бадеӣ иборат мебошад.

Натиҷаҳои амалии диссертатсияи мазкурро ташкил ва баргузории машғулиятҳои амалӣ оид ба грамматикаи забонҳои тоҷикӣ ва англисӣ, забоншиносии муқоисавӣ, тарҷума ва ғайраҳо метавон истифода бурд.

Натиҷаҳои он инчунин метавонанд ҳангоми таҳияи китобҳои дарсӣ, дастурҳои таълимию методӣ, фарҳангҳо ва ҳоказо дар доираи забонҳои мавриди таҳқиқ муфид бошанд.

Дар диссертатсия ва мақолаҳои нашргардида аз тарафи муаллиф натиҷаҳои асосии таҳқиқ инъикос ёфтаанд.

АННОТАЦИЯ

ШУКУРОВА ФИРДАВСА АБДУШУКУРОВИЧА ДИСФУНКЦИЯ ЭНДОТЕЛИЯ ПРИ РАЗЛИЧНЫХ ФОРМАХ ИШЕМИЧЕСКОЙ БОЛЕЗНИ СЕРДЦА

Ключевые слова: эндотелий, дисфункция эндотелия, ишемическая болезни сердца, стабильная стенокардия напряжения, постинфарктный кардиосклероз, дэсквамированные эндотелиальные клетки, гомоцистеин, фактор фон-Виллебранда.

Цель: Изучить дисфункцию эндотелия при разных клинических формах ишемической болезни сердца (ИБС).

Методы исследования и использованная аппаратура: Для решения поставленных в работе задач был проведён анализ клинического течения разных клинических форм ИБС (стабильная стенокардия напряжения II-III ФК и постинфарктный кардиосклероз) у 60 пациентов.

Для сравнительного анализа результатов исследования было обследовано 20 практически здоровых лиц.

У всех обследованных людей было определено количество дэсквамированных эндотелиальных клеток (ДЭК) фазово-контрастной микроскопией методом Hladovec J. (1978) в модификации Петрищева Н.

Н. с соавт. (2001).

Для оценки состояния гемостаза у больных с различными формами ИБС изучали уровень плазменного фактора фон-Виллебранда (фФВ), количество тромбоцитов – методом Фонио и концентрацию фибриногена – гравиметрическим методом.

С целью идентификации дополнительных маркеров, указывающих на повреждение эндотелия сосудов, был проведен анализ уровня гомоцистеина (ГЦ) в плазме крови.

В образцах плазмы крови определялся ГЦ методом иммуноферментного анализа с использованием биохимического анализатора SIEMENS IMMULITE 2000 XPi.

Статический анализ полученных данных проводилась с помощью лицензионных статических программ «Statistica 10.0» (StatSoft, США) и «Microsoft Excel 2010».

Полученные результаты и их новизна: Впервые, в рамках одного исследования, изучены количество ДЭК, фФВ, ГЦ, фибриноген и тромбоциты в крови у больных с различными клиническими формами ИБС.

Динамика маркёров эндотелиальной дисфункции (ЭД) до и после госпитализации; связь с полом, сопутствующими заболеваниями, некоторыми факторами риска ИБС, а также гемодинамическими показателями у больных ИБС.

В результате исследований выявлено, что усугубление ЭД у пациентов, страдающих различными формами ИБС, связано как с наличием сопутствующих факторов риска, так и с особенностями клинического течения заболевания.

Установлено, что наиболее выраженное нарушение эндотелия сосудов (более повышенный уровень ДЭК, высокая концентрация ГЦ, гиперактивность фФВ) имеет место у больных, которые ранее перенесли ИМ.

Рекомендации по использованию: Полученные в работе данные позволят рекомендовать включение определения ДЭК, фФВ и ГЦ – как показатели ЭД в комплексное исследование у больных ИБС с целью ранней диагностики и лечения, неблагоприятных атеротромботических осложнений, способствующих развитию повторных нарушений коронарного кровообращения.

Область применения: Внутренние болезни, Физиология (медицинские науки)

АННОТАТСИЯИ

рисолаи илмии Ахмедзода Зебинисо Партов (Ахмедова Зебинисо Партововна) «Омӯзиши проблемавӣ ва рушди салоҳиятҳои касбии донишҷӯён (Коркард ва татбиқи омӯзиши проблемавии механика дар муассисаҳои олӣ)» барои дарёфти дараљаи илмии номзади илмњои педагогї аз рўйи ихтисосї 13.00.08.02 – Назария ва методикаи фанҳои табиӣ (физика) (таҳсилоти касбӣ).

Калидвожањо: технология, омӯзиши проблемавӣ, масъалаи проблемавӣ, салоњият муносибати босалоҳият, вазъияти проблемавӣ, салоҳияти касбӣ, техника ва технология .

Объекти тањќиќот: раванди таълими физика дар муассисањои тањсилоти олӣ.

Мавзуи тањќиќот: асосҳои методии омӯзиши проблемавӣ, ба вуҷуд овардани вазъиятҳои проблемавӣ аз фанни физика, тартиб додани масъалаҳои проблемавӣ, ташаккули қобилияти эҷодии донишҷӯён ва баланд бардоштани сифати таҳсилот дар факултетифизикаимуассисаҳоиолии кишвар.

Масъалањои тањќиќот: - шарњи назариявии омӯзиши проблемавӣ ва татбиқи он дар раванди дарсҳои физика дар муассисаи олї; - тартиб додани масъалаҳои проблемавӣ ва дар заминаи он ба вуҷуд овардани вазъиятҳои проблемавӣдар раванди дарсҳоифизика; - муайян кардани хусусиятњои хоси истифодаи омӯзиши проблемавӣ ва роҳҳои баланд бардоштани сифатитаҳсилот азфаннифизика дармуассисаҳои олии кишвар; - таъмин кардани мустақилияти донишҷӯён ва баланд бардоштани тафаккури эҷодии онҳо дар ҳалли масъалањои таълимї; - гузаронидани озмоишҳои педагогӣва натиљагирї аз он.

Маќсади тањќиќот –методикаи амалигардонии омӯзиши проблемавӣазфанни механика, ба ин васила баланд бардоштани сифати таҳсилот дар муассисаҳои таҳсилоти олӣва омода намудани мутахассисони босалоҳиятмебошад.

Навгониҳои илмии тањќиќот: – асосњои назариявию методологии истифодаи омӯзиши проблемавӣ дар раванди дарсҳоифизикаимуассисаҳои олӣмуайян карда шуд: – вобаста ба шароитҳо ва хусусиятҳои хоси Ҷумҳурии Тоҷикистон масъалаҳои проблемавии гуногунтартиб ва дар амал татбиқ карда шуд; – методикаи истифодаи омӯзиши проблемавӣ дар раванди дарсҳои физикаи донишгоҳҳоиолӣкоркард ва дар амал татбиқ гардид.

Ањаммияти назариявӣва амалии тањќиќот – маводи таълимӣ-методии «Технологияи омӯзиши проблемавӣ дар дарсҳои механика» таҳия, нашр ва дар амал татбиқ гардид.

Ин маводи таълимиро омўзгорони муассисаҳои олї њангоми таълими фанни механика дар раванди машѓулиятњо истифода бурда метавонанд. – усулҳои ба вуҷуд овардани вазъиятҳои проблемавӣ аз фанни механика дар шароити Тоҷикистон нишон дода шудааст.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Абдуллозода Баҳодур Вали дар мавзуи «Ҳифзи ҳуқуқии ҷиноятии об дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» Калидвожањо: Кодекси ҷиноятӣ, ифлосшавӣ, олуда кардан, преюдисияи маъмурӣ, ҷиноятҳои экологӣ, оби нӯшокӣ, таркиби ҷиноят, қонунгузории об, обҳои рӯйизаминӣ, обҳои зеризаминӣ, зарари ҷиддӣ, ҷавобгарии ҷиноятӣ.

Зарурати таҳлили назариявии ҷинояти мазкур бо он муайян мегардад, ки новобаста аз муҳим донистани ҳифзи муҳити зист ва захираҳои обӣ дар назарияи ҳуқуқи ҷиноятӣ, ба масъалаҳои ҳифз намудани об диққати ҷиддӣ дода нашудааст. Ғайр аз ин, дар назарияи ҳуқуқи ҷиноятӣ масъалаи лаҳзаи муқаррар намудани ҷавобгарии ҷиноятӣ барои ифлос кардани об, пешбинӣ шудани преюдитсияи маъмурӣ барои чунин кирдорҳо, аломатҳои субъективии ҷинояти ифлос кардани об, фардикунондани ҷавобгарӣ барои ҷинояти мазкур вобаста ба аломатҳои вазнинкунанда ва ғайра ҳалли худро пайдо накардаанд.

Мақсади таҳқиқоти диссертатсионӣ аз асоснок намудани баъзе муқарраротҳои назариявӣ ва коркарди пешниҳоду хулосаҳо оид ба такмил додани қонунгузории ҷиноятии амалкунанда ва амалияи татбиқи м.226 КҶ ҶТ ва дигар қонунгузориҳо дар соҳаи об, бо назардошти таҷрибаи қонунгузориҳои як қатор давлатҳои пасошуравӣ ташкил медиҳад.

Дар диссертатсия муаллиф аломатҳои ҳуқуқӣ-ҷиноятии таркиби ҷинояти ифлос кардани обро анҷом дода, моҳият ва хусусиятҳои аломатҳои вазнинкунандаи намуди мазкури ҷиноятро баррасӣ намудааст.

Вобаста ба он, ки аксарияти аломатҳои таркиби ҷинояти мазкурро тавсифдиҳанда хусусияти бланкетӣ доранд, бинобар ин, муаллиф дар асоси таҳлили меъёрҳои соҳаҳои гуногуни ҳуқуқи экологӣ, моҳияти ин аломатҳоро ошкор сохтааст.

Дар ҷараёни таҳқиқоти диссертатсионӣ муаллиф масоили муайяни дар назарияи ҳуқуқи ҷиноятӣ вобаста ба танзими ҳуқуқӣ-ҷиноятии ҳифзи об ҷойдоштаро ҷудо намуда, камбудиҳои қонунгузории тавсифи таркиби ҷинояти мазкурро муайян намуда, мушкилоти татибиқи м.226 КҶ ҶТ-ро нишон додааст.

Дар асосӣ омӯзиши ақидаҳои олимон, доираи васеи санадҳои меъёрӣ дар соҳаи истифода ва ҳифзи об, амалияи қонунгузории давлатҳои пасошуравӣ оид ба мустаҳкам намудани таркиби ҷинояти мазкур ва амалияи судиву тафтишотии ҶТ муаллиф мавқеи худро иброз намудааст.

Тавсияҳо ва хулосаҳои муаллиф мумкин аст барои меъёрҳои ҳуқуқии ҷиноятӣ оид ба ҳифз намудани об аз ифлосшавӣ, дар фаъолияти мақомоти тафтишотӣ ва судӣ бо мақсади ҳалли мушкилиҳое, ки ҳангоми татбиқи меъёри муқарраркунандаи ҷавобгарӣ барои ифлос кардани об ба миён меоянд, зимни омода намудани қарорҳои Пленуми Суди Олии ҶТ, маҷмуаи фармонҳои Прокурори генералии ҶТ, бо мақсади таъмини татбиқи дуруст ва якхелаи қонунгузорӣ оид ба ҷавобгарии ҷиноятӣ барои ифлос кардани об аз ҷониби судҳо истифода шаванд. Ғайр аз ин, натиҷаҳои таҳқиқот мумкин аст ҳангоми таълими фаннҳои ҳуқуқи ҷиноятӣ, ҳуқуқи байналмилалии об, дар кори илмӣ-таҳқиқотӣ оид ба ҳалли минбаъдаи масоили ҳуқуқии ҷиноятии мубориза бо ифлосшавии об истифода гарданд.

АННОТАЦИЯ

на диссертацию Джорубова Фахриддина Файзиддиновича на тему «Педагогические технологии нравственно-правового воспитания будущих специалистов в инновационной среде вуза» на соискание учeнoй стeпeни кaндидaтa наук по специальности: 13.00.08 – Теория и методика профессионального образования (13.00.08.04 – Теория и методика гуманитарных дисциплин)

Ключевые слова: педагогическая технология, нравственно-правовое воспитание, сравнительно-сопоставительный анализ, регульятивы, профессиональная подготовка, моделирование, проектирование, студенческий парламент, студенческая свободная биржа труда по формированию правовых знаний.

В диссертационном исследовании подвергнуты рассмотрению и анализу педагогические технологии нравственно-правового воспитания будущих специалистов в инновационной среде вуза, на основе сравнительно-сопоставительного анализа в области теории и практики общей и профессиональной педагогики по сущностным основам развития человека, научно-методологических основ по теории моделирования, педагогического проектирования изучено состояние проблемы нравственно-правового воспитания студентов-будущих специалистов в инновационной среде вуза, в результате чего определены системные регульятивы, технологии и современные методы прогностики и диагностики по достижению данной цели.

Автором диссертационной работы, также исследованы системообразующий потенциал инновационных моделей, системы и технологии, способствующее нравственноправовому воспитанию будущих специалистов в инновационной среде вуза, выявлены системные регулятивы и критерии показателей формирования личности будущего специалиста в процессе внедрения новых моделей и систем по нравственно-правовому воспитанию студентов на основе внесения в систему управления вузам адекватные по сущности проверки надежности полученных результатов, на основе организации и функционирования студенческого парламента и студенческой биржи труда по формированию успешных личностей к адекватной адаптации в условиях динамический изменяющихся процессов в условиях глобализации.

Автором диссертационного исследования в процессе изучения, исследования и проведения опытно-экспериментальных работ разработаны модульные системы и прогнозные системы учёта внешних и внутренних факторов в условиях глобализации на формирование жизненных идеалов и учет этих факторов особенности в условиях самореализации и целевых задач нравственного возвышения индивида в условиях снижения этических норм в сознании и поведение людей; разработана и проверена эффективность и прогнозируемость серии педагогических технологий по нравственноправовому формированию будущих выпускников с использованием и взаимовлиянием всех структурных подразделении вуза и субъектов учебно-воспитательного процесса, а также выбора сравнительных типологических систем, основанных на определение специально смоделированных функциональных задач студенческого парламента и биржи труда по формированию правовых знаний, нравственных императив и самосовершенствованию будущих специалистов.

В диссертации доказана валидность полученных результатов, прогнозируемость, результативность и эффективность серии разработанных педагогических технологии нравственно-правовое воспитание будущих выпускников с использование рангового анализа адекватно, отражающих объективную необходимость в единовременном повышении интеллектуального общекультурного уровня в условиях глобализации.

АННОТАЦИЯ

диссертационной работы Имома Мирахмади Шарофиддин, на тему «Исследование полученных раздельных сцинтилляционных импульсов нейтронов и гамма-квантов методом цифрового анализа ядерных делящихся материалов» представленной на соискание ученой степени кандидата физико-математических наук по специальности 01.04.01 – «Приборы и методы экспериментальной физики»

Ключевые слова: ядерные делящиеся материалы, фотоэлектронный умножитель, аналогоцифровой преобразователь, амплитудно-временная последовательность, неразрушающий анализ, разрушающий анализ, цифровой метод анализа нейтронов и гамма-квантов.

Цель исследования: цифровое удаление сомнительных импульсов нейтронов и гаммаквантов, а также экспериментальное определение скоростей счета действительных совпадений нейтронов и гамма-квантов источника 252Cf в зависимости от изменения толщины защитного слоя нейтростоп.

Объектом исследования данной работы является сцинтилляционные отклики нейтронов и гамма-квантов на основе цифровой технологии.

Предметом исследования является разделение сцинтилляционных импульсов и удаление наложенных импульсов источников 252Cf и 60Co и счета действительных совпадений нейтронов и гамма-квантов.

Метод исследования и применяемые установки: основные результаты, изложенные в диссертационной работе, были получены с помощью цифрового метода обнаружения импульсов нейтронов и гамма-квантов.

В качестве детекторов обнаружения ионизирующих излучений применялись жидкие сцинтилляторы ВС-501 известной американской компании Luxium Solutions и кристаллического типа сцинтиллятора стильбен компании Inradoptics, а также другой голландской фирмы SCIONIX типа EJ-309.

Полученные результаты и их новизна:  зафиксированы импульсы нейтронов и γ-квантов при загрузках до 106 частиц в секунду цифровым методом разделения;  удалены наложенные импульсы нейтронов и γ-квантов жидких и кристаллических сцинтилляторов;  сохранен банк данных импульсов нейтронов и γ-квантов для дальнейшей обработки;  установлены скорости счета дублетных и суммарных совпадений нейтронов и в частности гамма-квантов. Рекомендации по практическому использованию результатов:  Разработка сцинтилляционных детекторов на основе цифрового метода удаления импульсов для определения качества радиоактивных веществ в приграничных пунктах аэропортов, железных дорог и других структур контроля;  Анализ на определения состава и качества материалов;  Метод исследования может быть использован для обработки полученной информации.

Область применения: физика детекторов ионизирующего излучения, экспериментальная ядерная физика, нейтронно-активационный анализ.

ФИШУРДА

Калидвожаҳо: ашё, молу мулк, объекти ҳуқуқҳои маданӣ, молу мулки ғайриманқул, ашёи ғайриманқул, ғайриманқул, реҷаи ҳуқуқии молу мулки ғайриманқул, қитъаи замин, бино, иншоот, дарахти бисёрсола, сохтмони нотамом, сохтмони худсарона, сохтмони ҳиссагии молу мулки ғайриманқул, ашёи ғайриманқули дар ояндаи сохташаванда, киштиҳои ҳавоӣ, объектҳои кайҳонӣ.

Мақсадҳои асосии таҳқиқоти диссертатсионӣ пажӯҳиши заминаҳои таърихии пайдоишу ташаккули реҷаи ҳуқуқии молу мулки ғайриманқул, таҳлилу баррасии мафҳуми молу мулки ғайриманқул, аломатҳои асосии он, хусусиятҳои реҷаи ҳуқуқии молу мулки ғайриманқул, таҳқиқи реҷаи ҳуқуқи мадании қитъаи замин, объектҳои бо замин алоқаи мустаҳкамдошта ва молу мулки дигари ғайриманқул ва масъалаҳои амалии татбиқи қонунгузорӣ оид ба молу мулки ғайриманқул маҳсуб меёбад. Ҳангоми анҷом додани таҳқиқоти илмӣ усулҳои умумиилмӣ, ба монанди усули диалектикӣ, аксиологӣ (арзишӣ), таҳлили низомнок ва усулҳои махсуси ҳуқуқӣ, аз ҷумла усули таърихӣ-ҳуқуқӣ, расмӣҳуқуқӣ, муқоисавӣ-ҳуқуқӣ ба таври васеъ истифода карда шуданд.

Истифода аз усулҳои зикршуда имкон фароҳам овард, ки мавзуи таҳқиқоти диссертатсионӣ ба таври дуруст аз ҷиҳати илмӣ таҳлил гардида, донишҳои нави илмӣ ба вуҷуд оварда шавад.

Навгонии илмии таҳқиқоти диссертатсионӣ дар он зоҳир мегардад, ки ин аввалин пажуҳиши мукаммали илмӣ оид ба мафҳум ва аломатҳои молу мулки ғайриманқул, хусусиятҳои реҷаи ҳуқуқии ин молу мулк ва таҳқиқи махсусиятҳои реҷаи ҳуқуқии намудҳои алоҳидаи объектҳои молу мулки ғайриманқул мебошад.

Дар диссертатсия масъалаҳои вобаста ба реҷаи ҳуқуқии молу мулки ғайриманқул таҳқиқ гардида, масъалаҳои ҳуқуқтатбиқкунӣ ва мушкилоти қонунгузории маданӣ дар самти мазкур таҳлил гардидааст.

Таҳқиқот ба баррасӣ ва ҳалли мушкилоти амалӣ ва қонунгузорӣ вобаста ба молу мулки ғайриманқул равона шудааст.

Барои такмил додани қонунгузорӣ ба КМ ҶТ (номи боби 60, қ. 3, м. 1158, м. 1159) КЗ ҶТ (қ.1, м. 27), Қонуни ҶТ «Дар бораи бақайдгирии давлатии молу мулки ғайриманқул ва ҳуқуқҳо ба он» (моддаҳои 521 , 41 ) ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ пешниҳод манзур карда шудааст.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Мансурӣ Замира Мирзоализода дар мавзуи: «Мақоми тазкираи «Музаккири Аҳбоб»-и Хоҷа Ҳасани Нисорӣ дар омӯзиши адабиёти Мовароуннаҳри асри ХVI» барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои филологӣ аз рӯйи ихтисоси 10.01.00. - Адабиётшиносӣ (10.01.01. - Адабиёти тоҷик.

Равобити адабӣ)

Калидвожаҳо: тазкира, Мовароуннаҳр, Музаккири Аҳбоб, Хоҷа Ҳасани Нисорӣ, сабки таълиф, санъатҳои бадеӣ, ҳавзаи адабӣ, нусхаҳои хаттӣ, намунаи осор, наср, адабиёти форсу тоҷик, тазкиранигорӣ Объекти тадқиқот: таҳқиқ ва муайян намудани мақоми тазкираи «Музаккири Аҳбоб»-и Хоҷа Ҳасани Нисорӣ дар омӯзиши адабиёти Мовароуннаҳри асри ХVI мeбoшaд.

Мақсади тадқиқот: бори аввал дар риcoлa нишoн дoдaни aҳaммияти oмӯзиши «Музаккири Аҳбоб»-и Хоҷа Ҳасани Нисорӣ бaйни тазкираҳoи дигaр, coхту тaркиби oн, caбку caлиқa вa тaрзи нигoшти тазкира, хуcуcиятҳoи caбти шарҳи ҳоли шуaрo дaр тазкира вa бa ин вocитa бaҳo дoдaн бa рaвaндҳoи aдaбӣ, илмӣ вa рушди aдабиёти форсу тоҷик дaр ҳавзаи Мовароуннаҳр дaр зaмoни муaллифи acaри мaвриди тaҳқиқ acт.

Навоварии илмии кор дар ҷoйгoҳ вa aрзиши якe aз тазкираҳoи aсри ХVI – «Музаккири Аҳбоб» дaр диcceртaтcия бa тaҳқиқ гирифтa шудa, дaр oн aтрoфи coхтoру caбк вa нaзaрҳoи муaллифи тазкира бa зиндaгиву вa эҷoдиёти шоирoн, зaбoни acaр, мaқoми oн дaр тaърихи тaзкиранависӣ, тaъcирпaзирӣ вa тaъcиргузoрии oн дaр ин рaвaнд бaҳc мeрaвaд.

Пaжуҳиши coхтoршинocoнaи тазкира coбит кaрд, ки пeш aз ҳaмa тaъйини мacoилe мoнaнди вaзъи рoбитaҳoи aдaбӣ, aҳвoли шуaрoи зуллиcoнaйн, чигунaгии шaхcияти ҳунaриву дaрaҷaи мaърифaти шарҳ вa рaвишу мeъёри бaҳoгузoрии Хоҷа Ҳасани Бухoрoӣ бa никoти мaзкур мacoили мубрaми aдaбиёшинocии ифoдaкунaндaи диди хoc вa ҷaҳoнбинии aдaбии мaуллифи тaзкира мeбoшaд.

Методология ва усулҳои тадқиқот дар бaр acocи уcули муқoиcaвӣтaърихӣ, тaвcифӣ-тaҳлилӣ, тaҷзиявӣ-coхтoрӣ, тaҳқиқи эҳcoӣ-cтaтиcтикӣ, кoнceпcияи тaҳлили зaбoну уcлуб вa coхтoри acaр ниҳoдa шудaacт.

Аҳаммияти амалии кор аз он иборат аст, ки дaр ин caмт бaрoи муaррифии «Музаккири Аҳбоб» вa муaллифи oн aз кӯшишҳoи ҷaдид бa ҳиcoб рaфтa, дaр риcoлa хуcуcиятҳoи caбкиву coхтoрии acaр, вeжaгиҳoи мaълумoтoрӣ, aрзиши илмиву aдaбии acaри мaзкур, нaқши oн дaр рушди иншoи тазкираҳo вa мoнaнди инҳo мaвриди бaррacӣ қaрoр гирифтaacт.

Нaтиҷaҳoи тaҳқиқoти мaзкур бaрoи тaълифи китoбҳoи дaрcӣ aз тaърихи aдабиёти форсу тоҷик, нaзaрияи aдaбиёт, курcҳoи мaхcуcи «Caрчaшмaшинocӣ», хoндaни дaрcҳoи нaзaрӣ, мaшғулиятҳoи aмaлӣ, тaълифи риcoлaҳoи илмӣ, диплoмӣ вa кoрҳoи курcӣ муфид acт.

АННОТАЦИЯ

к автореферату диссертации Акмалзода Нодирхона Носира на тему «Присвоение или растраты: уголовно-правовые аспекты»

Ключевые слова: растрата, расточительство, должностные полномочия, преступная организация, состав преступления, предмет преступления, растрата, должностное лицо, имущество, распоряжение.

Данный научный трактат является первым комплексным исследованием, посвященный систематическому изучению вопросов уголовной ответственности за преступление присвоения или растраты.

Значимость теоретического изучения преступления присвоения или растраты, прежде всего, обусловлена защитой имущественных прав от преступных посягательств, возникновения множества нарушений и коррупционных недостатков, в том числе финансового ущерба, хищений государственных средств и имущества, требования следственных и судебных органов, связанные с задержанием данного преступления.

Основной целью кандидатской диссертации является совершенствование теоретических и законодательных основ, а также следственной и судебной практики, по квалификации данного деяния, а также выработки предложений по совершенствованию норм уголовного закона относительно противодействия с этим видом преступлений.

В диссертации изучены и проанализированы важнейшие вопросы, связанные с объективными и субъективными признаками преступления присвоения и растраты, сущностью его отягчающих признаков и структурой действий в таких случаях.

В рамках исследования определены важнейшие теоретические, законодательные и практические вопросы преступления присвоения и растраты, проблемы и недостатки в следственной и судебной практике, а также даны рекомендации по совершенствованию теоретических основ, законодательных норм и их правильному применению.

Представлены уголовная практика по борьбе с преступностью законодательства.

В ходе исследования автор проанализировал различные мнения отечественных и зарубежных учёных, законодательство Республики Таджикистан, опыт законодательства зарубежных стран в направлении установления уголовной ответственности за присвоение и растраты.

В частности, вынес заключения относительно содержания объективных и субъективных признаков, отягчающих признаков и вопросов, связанных с данным преступлением.

Выводы и результаты научного анализа, представленные на защиту, позволяют уголовному законодательству защитить имущественные отношения при реализации ст. 245 УК РТ подлежит доработке.

Внеся изменения и дополнения в Постановление Пленума Верховного Суда Республики Таджикистан «О практике рассмотрения уголовных дел о присвоении или растрате» (№ 22 от 26 июня 2009 г.) признаки данного преступления уточнены, а связанные с ними вопросы о присвоении или растрате правильно реализованы в следственной и судебной практике.

Результаты исследования могут быть использованы в процессе обучения в высших учебных заведениях при изучении курсов (по соответствующим юридическим специальностям).

АННОТАТСИЯ

ба автореферати диссертатсияи Каримов Баҳромҷон Исматуллоевич дар мавзуи “Такмили механизми идоракунии молияи мақомоти маҳаллии ҳокимияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон (дар мисоли вилояти Хатлон)” барои дарёфти дараҷаи илмии доктори фалсафа (РhD), доктор аз рӯйи ихтисоси 6D050900 - Молия (6D050901 - Молия, муомилоти пулӣ ва қарз)

Калидвожаҳо: молия, идоракунии молия, буҷети давлатӣ, молияи мақомоти маҳаллӣ, иқтисодиёти минтақавӣ, буҷети маҳаллӣ, захираҳои молиявӣ, раванди идоракунии буҷет, дотатсия, субвенсия.

Мақсади таҳқиқот омӯзиши асосҳои назариявӣ ва методологии механизми идоракунии молияи мақомоти ҳокимияти маҳаллии давлатӣ, инчунин таҳияи тавсияҳои илмӣ ва амалӣ оид ба рушди он мебошад.

Дар ҷараёни таҳқиқот усулҳои умумии илмӣ, монанди синтези маводҳои назариявӣ ва амалӣ, таҳқиқоти статистикӣ, усулҳои таҳқиқоти эмпирикӣ (ҷамъоварӣ, муқоиса, омӯхтани маълумот), принсипҳои мантиқӣ ифода меёбанд.

Дар раванди таҳқиқот усулҳои илмии умумӣ ва усулҳои шинохта, аз ҷумла, таҳлил, усули абстрактӣ ва конкретӣ, усули расмикунонӣ, усулҳои индуксия ва дедуксия истифода шудаанд.

Натиҷаҳои бадастомада ва навгонии илмии таҳқиқот ҷанбаҳои зеринро дар бар мегиранд: Муносибати муаллиф оид ба механизмҳо ва принсипҳои асосии идоракунии молияи мақомоти маҳаллии ҳокимияти давлати пешниҳод шудааст.

Услуби барномавӣ-мақсаднок дар самаранокии идоракунии молияи мақомоти маҳаллӣ муаян карда шуд.

Вазъи иҷтимоию иқтисодии вилояти Хатлон таҳлил карда шуда, амали механизмҳои идоракунии даромад ва хароҷоти буҷети маҳаллӣ арзёбӣ дода шудааст.

Алгоритми мониторинги раванди идоракунии буҷети маҳаллӣ бо асоснок кардани такмили идоракунии барномавӣ-мақсаднок барои мураттабсозӣ ва идоракунии самараноки қисмҳои даромад ва хароҷоти буҷетҳо таҳия шудааст.

Тавсияҳо оид ба навсозии механизмҳои идоракунии буҷети маҳаллӣ пешниҳод карда шуданд.

Натиҷаҳои дар диссертатсия таҳияшуда, аз ҷумла методологияи арзёбии самаранокии механизми идоракунии буҷети мақомоти маҳаллии ҳокимияти давлатӣ, низоми нишондиҳандаҳои баҳодиҳии фаъолият, пешниҳодҳо оид ба такмили низоми арзёбии самаранокии идоракунии буҷети маҳаллӣ буда, метавонад аз ҷониби мақомоти маҳаллии ҳокимияти давлатӣ ҳангоми мушаххас кардани асосҳои ташкилӣ, ҳуқуқӣ ва методии идоракунии буҷетҳои маҳаллӣ ва қабули қарорҳои идоракунӣ истифода шавад.

Соҳаи истифода.

Натиҷаҳои таҳқиқот метавонанд самаранокии идоракунии буҷети маҳаллиро таҳия намуда, шартҳои идоракунии самараноки буҷети давлатиро муайян мекунад ва ба баланд бардоштани самаранокии идоракунии буҷети маҳаллӣ мусоидат хоҳад кард.

AННOТAТCИЯ бa диccepтaтcияи Cултoнoвa Гулбaҳop Aбдувaйитoвнa дap мaвзуи «Мaҷмaъул-фуpc»-и Муҳaммaдқocим Cуpуpии Кoшoнӣ вa мacъaлaҳoи мaъpифaт, нaқду тacҳeҳи мутуни aдaбии acpҳoи X-XI»бapoи дapѐфти дapaҷaи илмии нoмзaди илмҳoи филoлoгӣ, aз pӯйи ихтиcocи 10.01.00 – Aдaбиѐтшинocӣ (10.01.08 – Нaзapияи aдaбиѐт.

Мaтншинocӣ, нуcхaшинocӣ) Кaлидвoжaҳo: Cуpуpии Кoшoнӣ, фapҳaнгнигopӣ, capчaшмaшинocӣ, нуcхaҳoи хaттӣ, aбѐти шoҳид, aнocиpи нaқд, унcуpҳoи шapҳ, иcтилoҳoти aдaбӣ, мaъpифaти шeъp, ocopи aдaбӣ, мaтншинocӣ, нaқду тacҳeҳ, интиcoби aшъop,вижaгии aдaбиву луғaвӣ, дeвoни aшъop Диccepтaтcия бa тaҳқиқи «Мaҷмaъ-ул-фуpc»-и Муҳaммaдқocим Cуpуpии Кoшoнӣ вa мacoили мaъpифaти шeъp, нaқду тacҳeҳи ocopи aдибoни acpҳoи X-XI бaхшидa шудa, aз ce бoб ибopaт acт.

Дap ин ce бoби диccepтaтcия мacъaлaҳoи зиндaгинoмa вa фaъoлияти эҷoдии Муҳaммaдқocим Cуpуpии Кoшoнӣ, мaқoми «Мaҷмaъ-ул-фуpc» дap фapҳaнгнигopӣ вa cухaншинocӣ, нуcхaҳoи хaттии фapҳaнг, capчaшмaҳoи фapҳaнг, хуcуcиятҳoи aдaбиву луғaвии «Мaҷмaъ-ул-фуpc», унcуpҳoи шapҳу нaқд, шapҳи муcтaлeҳoти aдaбӣ, мaъpифaт, нaқду тacҳeҳ вa интиcoби aшъopи cухaнвapoни acpҳoи X-XI мaвpиди пaжӯҳиш қapop гиpифтaacт.

Дacтoвapдҳoи муҳими диccepтaтcия дap oмӯзиши aфкopу aндeшaҳoи тaзкиpaнигopoну муҳaққиқoн poҷeъ бa aҳвoлу aшъopи Cуpуpии Кoшoнӣ вa фapҳaнги «Мaҷмaъ-ул-фуpc»-и ӯ вa бa pиштaи тaҳқиқ кaшидaни acнoди oнҳo; тaҳлилу бappacии мaзмун вa мундapиҷaи aшъopи бoзмoндaи Cуpуpӣ вa тaъйини мaнзaлaти шoиpии ӯ дap aдaбиѐти фopcӣ-тoҷикӣ; иcбoти apзиши capчaшмaвӣ дoштaни фapҳaнги «Мaҷмaъул-фуpc»; тaвcифи зиѐдa aз 20 нуcхaи хaтии фapҳaнг aз pӯйи фaҳopиcи нуcхaҳoи хaттии ҷaҳoн вa муappифии 4 нуcхaи хaттӣ дap муқoиca бo нaшpи интиқoдии фapҳaнг; тacнифи capчaшмaҳoи фapҳaнг вa мaвpиди иcтифoдaи oнҳo; муaйян кapдaни вижaгиҳoи aдaбиву луғaвии «Мaҷмaъ-ул-фуpc»; тaҳлилу бappacии aфкopи интиқoдии Cуpуpӣ дap фapҳaнг; oмӯзиши шeвaҳoи гузиниши acнoди шoҳид дap миcoли ocopи нaзмию нacpӣ, ки ҳaмaгӣ зиѐдa aз 10 ҳaзop бaйт чун aбѐти шoҳид бa кop paфтaacт; тaъйини унcуpҳoи шapҳ вa шapҳи aбѐти шoҳид дap фapҳaнг; муaйян кapдaни шeвaҳoи тaвзeҳи кинoѐту иcтиopoти aдaбӣ; иcбoти нaқши луғaти куҳaни фopcӣ-тoҷикии «Мaҷмaъ-ул-фуpc» дap мaъpифaт вa шapҳу тaвзeҳи aшъopи cухaнвapoни acpҳoи X-XI вa нaқду тacҳeҳ, интиcoби aшъop вa бappacии бaъзe мacъaлaҳoи мaтншинocии ocopи aдибoни ин дaвpa дap зaминaи фapҳaнги Cуpуpӣ бa pиштaи тaҳқиқ кaшидa шудaacт.

Дap бaхши ниҳoии диccepтaтcия дap 12 бaнд хулocaҳoи дaқиқи илмӣ бaѐн шудa, бapoи иcтифoдaи aмaлии нaтиҷaҳo тaвcияҳoи лoзимa зикp гapдидaacт.

Дap мaҷмуъ, acнoди илмии дap диccepтaтcия фapoҳaмгapдидa вa тaҳлили aмиқи oнҳo ҷиҳaти ҳaлли мacъaлaҳoи мaзкуp муcoидaт кapдa, нaтиҷaҳoи нaзappac вa дacтoвapдҳoи тoзaи илмиpo бa aдaбиѐтшинocии тoҷик пeшниҳoд нaмудaacт.

ШАРЊИ МУХТАСАР ба диссертатсияи Љаъфарї Амиршо Сайобид дар мавзуи «Таъсири мутаќобилаи индий бо элементњои љадвали даврї ва тањќиќи ба ќабатњо људошавї дар системањои индий-халкогенњо (S, Se, Te)» барои дарёфти дараљаи илмии н.и.т. аз рўйи ихтисоси 02.00.04 - химияи физикї Калимањои калидї: таъсири мутаќобила, элементњои ЉД, ба ќабатњо људошавї, фаза, мањлули сахт, њолати моеъ ва сахт, энергияи Гиббс, индий, халкогенњо, ѓашњои мушкилгудоз, эвтектика, перитектика, монотектика, њалшавандагї, диаграммаи њолат, пайвастагї.

Объекти тадќиќот: системањои дучандаи индий бо дигар элементњои љадвали Д.

И.

Менделеев ва системањои дукомпонентаи In-S, In-Se, In-Te.

Маќсади тањќиќот: омўзиши таъсири мутаќобилаи индий бо элементњои љадвали Д.

И.

Менделеев ва тањќиќи ба ќабатњо људошавї дар системањои индийхалкогенњо (S, Se, Te).

Усулњои тањќиќот: усулњои муосири моделсозии компютерї ва раќамикунонї барои пешгўї ва њисоб кардани таъсири мутаќобилаи индий бо элементњои ЉД дар њолати моеъ ва сахт, усули импулсї-фазавї барои муайян намудани соњаи ба ќабатњо људошавї, координатањои таназзули критикї дар мувозинати монотектикї дар системањои бо њам омехтанашаванда.

Навгонии илмии тањќиќот: - бори аввал параметрњои боњамтаъсиркунии энергияи мубодила, энергияи пайвастшавии заррачањои њамном (In-In, элемент-элемент), гуногунном (Inэлемент) бо элементњои ЉД њисоб карда шуданд; - диаграммањои њолатии сарбаст барои 6 системаи дучандаи индий бо металлњои мушкилгудози Cr, Mo, Ru, Os, Rh ва Tа бори аввал сохта шудаанд; - схемаи технологї ва раванди тозакунии ликватсионии In аз баъзе ѓашњои мушкилгудоз дар асоси диаграммањои њолатии дучандаи индий бо Cr, Mo, Ru, Os, Rh ва Ta тартиб дода шудааст; - тањияи дастгоњи гармкунаки баландњарорат барои гудохтани металлњои мушкилгудоз, аз љумла индий бо халкогенњо (S, Se, Те) ва ченкунии хосиятњои ултраакустикии гудохта; - бо истифода аз усулњои тањлили физикию химиявї бори аввал натиљањои тањќиќи њисобї ва таљрибавии координатњои таназзули критикии гудохтаи гетерогенї ба ду фазаи гомогенї дар минтаќаи мувозинати монотектикї дар системањои дучандаи индий-сулфур, индий-селен, индий-теллур ба даст оварда шуданд; - маротибаи аввал энергияи Гиббс, фаъолнокї, константањои боњамтаъсиркунии байнизаррањои (хосиятњои термодинамикї) дар хўлањои системањои индий-сулфур, индий-селен, индий-теллур муайян гардида, ДЊ-ашон сохта шуданд.

Дараљаи истифода: маълумоте, ки оид ба њодисањои критикии системањои дучандаи металлї, нимметаллї ва нимноќилї мављуданд, њангоми инкишофи минбаъдаи назарияњо доир ба њодисањои критикї истифода кардан мумкин аст.

Соњаи истифодабарї: Ин маълумотро њангоми коркарди технологияи ба даст овардани материалњои дорои хосиятњои баланди зиддифриксионї барои истифодаи нерўгоњњои электрикии ядрої ва техникаи атомї, инчунин, технологияи тозакунии ликватсионї ва њосил кардани хўлањои нав мумкин аст.

АННОТАТСИЯ

ба автореферати диссертатсияи Зубайдов Ҷонибек Иброҳимович дар мавзуи “Роҳҳои такмили иқтидори сармоягузории минтақаҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон (дар мисоли ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ)” барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои иқтисодӣ аз рӯйи ихтисоси 08.00.07 – Молия, муомилоти пулӣ ва қарз

Калидвожаҳо: низоми сармоя, иқтидори сармоягузорӣ, захираҳои молиявӣ, захираҳои зеҳнӣ, хавфҳои сармоягузорӣ, нишондиҳандаҳои макроиқтисодӣ, фазои сармоягузорӣ, сармоягузорӣ ба сармояи асосӣ, сармоягузории давлатӣ, сармоягузории ташкилотҳо, сармоягузории аҳолӣ, лоиҳаҳои сармоягузорӣ, моделҳои регрессионӣ.

Мақсади таҳқиқоти анҷомёфта аз омӯзиши асосҳои назариявӣ ва амалии коркарди роҳҳои такмили иқтидори сармоягузории ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ дар шароити гузариш ба иқтисоди индустриалӣ-аграрӣ буда, асоснок намудани роҳҳои ҷолибияти сармоягузории соҳаҳои иқтисодиёт ва истифодаи оқилонаи иқтидори сармоягузории минтақа мебошад.

Дар ҷараёни таҳқиқот аз усулҳои зерини таҳқиқоти илмӣ - монографӣ, мушоҳида, абстраксияи илмӣ, ҷадвалсозӣ ва графиксозӣ, синтез, таҳлили иқтисодию математикӣ ва усули муқоисавӣ истифода бурда шудааст.

Истифодаи усулҳои мазкур барои роҳҳои такмили иқтидори сармоягузории минтақаҳои ҷумҳурӣ дар робита ба тақвияти сармоягузориҳо ба сармояи асосиро таъмин менамояд.

Натиҷаҳои бадастомада ва навгонии илмии таҳқиқот ҷанбаҳои зеринро дар бар мегиранд: Дар диссертатсия ҷанбаҳои асосии назариявию методологии таҳқиқ ва истифодабарии иқтидори сармоягузорӣ, моҳияти иқтисодии назарияи сармоя ва амалияи истифодаи он, иқтидори сармоягузории минтақа омили асосии ҷалби сармоягузорӣ дар шароити иқтисоди бозорӣ ва ҷанбаҳои методологии омӯзиши иқтидори сармоягузории минтақа баррасӣ гардидааст.

Инчунин, вазъи муосири иқтидори сармоягузорӣ дар ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ, ташаккулёбии иқтидори сармоягузории ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ дар замони истиқлолият, омилҳои таъсиррасон ба ташаккулёбии иқтидори сармоягузорӣ ва баҳодиҳии иқтидори сармоягузорӣ дар ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ мавриди таҳлил қарор дода шудаанд. Ҳамзамон, дар диссертатсия самтҳои такмили иқтидори сармоягузории ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ дар шароити гузариш ба иқтисодиёти индустриалӣ-аграрӣ, такмили иқтидори сармоягузории минтақа ҳамчун омили рушди иқтисодӣ, самтҳои такмили механизми молиявии идоракунии иқтидори сармоягузорӣ, моделсозӣ ва дурнамои иқтидори сармоягузорӣ дар ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ мавриди таҳқиқ ва хулосабарориҳо қарор дода шудаанд.

Натиҷаҳои дар диссертатсия бадастомадаро метавон дар ҷараёни коркарди санадҳои меъёриву ҳуқуқии нав ва ворид намудани тағйирот ба санадҳои меъёриву ҳуқуқии амалкунанда, дар фаъолияти ҷорӣ ва дурнамои иқтидори сармоягузории минтақаҳои кишвар, аз ҷумла ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ истифода намуд.

Соҳаи истифода.

Натиҷаҳои таҳқиқот метавонанд ҳангоми гузаронидани таҳқиқоти илмӣ оид ба баланд бардоштани самаранокии иқтидори сармоягузорӣ дар минтақа истифода шаванд.

АНОТАТСИЯ ба автореферати диссертатсияи Рањматуллоев Ашрафљон Умедљонович дар мавзуи “Захирањои иттилоотї дар низоми омилњои рушди минтаќа (дар мисоли вилояти Суѓд)”, барои дарёфти дараљаи илмии номзади илмњои иќтисодї аз рӯйи ихтисоси: 08.00.03 – Иќтисодиёти минтаќавї ва њудудї

Калидвожаҳо: захираҳои иттилоотӣ, иттилоот, технологияи иттилоотӣ, ҷомеаи иттилоотӣ, рушди инфрасохтори иттилоотӣ, идоракунии захираҳои иттилоотӣ, самаранокии идоракунии захираҳои иттилоотӣ.

Мубрамияти таҳқиқот истифодаи нокифояи технологияњои иттилоотї – коммуникатсионї, ба таври бояду шояд мавриди баррасї ќарор нагирифтан ва амалан мављуд набудани усулњои арзёбии самаранокии истифодаи захирањои иттилоотї, мављудияти талаботи рўзафзун ба чунин захирањои иттилоотї, ифода меёбад.

Маќсади тањќиќоти диссертатсионї аз инкишоф додани муќаррароти назариявї ва коркарди тавсияњои методию амалї доир ба ташаккул ва истифодаи самараноки захирањои иттилоотї њамчун омили муайянкунандаи рушди иќтисодии минтаќа иборат мебошад.

Дар диссертатсия масъалаҳои наќши захирањои иттилоотї дар консепсияњои рушди иќтисодиёти муосир ва таҳаввули муносибатҳои мухталиф доир ба рушди онҳо, инчунин таљрибаи хориљї оид ба идораи захирањои иттилоотї ва муайян намудани самтњои татбиќи он дар иќтисодиёти минтаќа мавриди омӯзиш қарор дода шудаанд ва ҷанбаҳои қобили қабул барои иқтисодиёти ватанӣ муайян карда шудаанд.

Арзёбии вазъи ташаккул ва истифодаи захирањои иттилоотї дар вилояти Суѓд аз рўи нишондињандањои самтњои мушаххас ва муайян намудани мавќеи шањру ноњияњои вилояти Суѓд таҳқиқ карда шудааст.

Муайян намудани наќшу ањаммияти инфрасохтори иттилоотї дар рушди иќтисодиёт ва омилњои таъсиррасон ба он дар вилояти Суѓд ва пешнињод намудани самтњои такмили механизмњои таъминоти иттилоотии рушди иќтисодиёти вилояти Суѓд баррасӣ гардидаанд.

Дар хулоса натиҷаҳои таҳқиқоти анҷомдода ҷамъбаст гардида оид ба таъсиси маркази иттилоотї – машваратї дар назди Маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилояти Суѓд тавсияҳо пешниҳод шудаанд.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Ятимов Собирҷон Рустамович дар мавзуи «Нақши ВАО дар шароити инкишофи иҷтимоӣ-сиёсии ҷомеаи тоҷикистонӣ: таҳлили иҷтимоӣфалсафӣ» барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои фалсафа аз рӯйи ихтисоси 09.00.11 – Фалсафаи иҷтимоӣ

Калидвожаҳо: васоити ахбори омма, сиёсати иттилоотӣ, амнияти иттилоотӣ, шабакаҳои иҷтимоӣ, матбуоти даврӣ, афкори ҷамъиятӣ, робита бо ҷомеа, иртиботи сиёсӣ, таблиғот, паҳн намудани иттилоот, иттилооти расмӣ.

Мақсади таҳқиқот – таҳлили шакл ва усулҳои таҷассуми равандҳои иҷтимоию сиёсӣ дар васоити ахбори омма.

Дар рисолаи диссертатсионӣ яке аз масъалаҳои мубрами ҳаёти иҷтимоию сиёсии Тоҷикистон бо назардошти дигаргуниҳои фазои иттилоотии ҷомеа таҳқиқ гардида, дар он нақши ВАО дар шароити инкишофи иҷтимоию сиёсии ҷомеаи Тоҷикистон дар доираи таҳлили иҷтимоӣ-фалсафӣ нишон дода шудааст.

Дар раванди дигаргуниҳои ҳаёти ҷамъиятӣ нақши ВАО дар ташаккули афкори ҷамъиятӣ бағоят бузург мебошад.

Дар шароити дигаргуниҳои амиқи ҷамъиятӣ талаботи одамон ба иттилоот меафзояд.

Аз як ҷониб рушди технологияҳои иттилоотӣ барои қонеъ гардидани талаботи одамон мусоидат намуда бошад, аз ҷониби дигар дар фазои иттилоотии кишвар таҳдиду хатарҳои зиёдро ба вуҷуд овардааст.

Дар чунин шароит рушди фаъолияти иттилоотии ниҳодҳои давлатию ҷамъиятӣ ва таъмини амнияти иттилоотии Ҷумҳурии Тоҷикистон масъалаи аввалиндараҷа ба шумор мераванд.

Дар таҳқиқоти мазкур усулҳои таҳлили диалектикӣ, синергетикӣ, муқоисавӣ, миқдорӣ, мушоҳидавӣ, муносибати масъалагузорӣ-мавзӯӣ, таҳлили мундариҷавӣ ба таври васеъ истифода гардидааст.

Дар боби якуми диссертатсия ҷанбаҳои назариявию методологии омӯзиши нақши воситаҳои ахбори омма дар шароити рушди ҳаёти иҷтимоию сиёсии ҷомеа таҳлилу таҳқиқ гардидаанд.

Муаллиф дар асоси омӯзишу баррасии адабиёти илмӣ васоити ахбори оммаро ҳамчун ниҳоди иҷтимоию сиёсӣ муайян намудааст.

Омӯзиши ҷанбаҳои назариявии фаъолияти ВАО нишон медиҳад, ки дар ҳамаи давраҳои таърихӣ васоити ахбори омма дар рушди ҳаёти ҷамъиятӣ нақши муҳим бозидааст.

Дар боби якуми рисола инчунин ба масъалаи технологияҳои таблиғотӣ диққати зарурӣ дода шуда, ВАО ҳамчун василаи пешбурди фаъолияти таблиғоти муаррифӣ шудааст.

Дар боби дуюми рисола хусусиятҳои таҷассуми масъалаҳои иҷтимоию сиёсӣ дар васоити ахбори оммаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, нақши ВАО дар таъмини субот ва ҳимояи манфиатҳои миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон нишон дода шудааст.

Дар ин қисми таҳқиқот муайян карда мешавад, ки ВАО на танҳо дар рушди ҳаёти ҷамъиятӣ, балки дар таъмини амнияти иттилоотии ҷомеа низ нақши муҳим мебозанд.

Дар хулосаи диссертатсия натиҷаҳои асосии таҳқиқот ҷамъбаст гардида, мавзуи таҳқиқгардида дар доираи мақсад ва вазифаҳои диссертатсия ба таври умумӣ баҳогузорӣ шудаанд. Ҳамзамон муаллиф дар асоси таҳқиқоти мукаммали илмии худ тавсияҳои амалӣ барои истифодаи натиҷаҳои таҳқиқотро пешниҳод намудааст.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Палавонов Амоншо Муминович дар мавзӯи «Баландбардории самаранокии таълими фанни таърихи халқи тољик дар муассисањои тањсилоти миёнаи умумӣ дар асоси технологияњои муосири инноватсионӣ» барои дарёфти дараљаи илмии номзади илмњои педагогӣ аз рӯйи ихтисоси 13.00.02 – Назария ва методикаи таълиму тарбия (13.00.02.05 – Назария ва методикаи фанҳои ҷамъиятӣ (таҳсилоти миёнаи умумӣ))

Калидвожаҳо: технологияҳои муосири инноватсионӣ, хонандагон, раванди таълими таърихи халқи тољик, муассисањои тањсилоти миёнаи умумӣ, самаранокии таълим, принсипҳои асосии таълим ва тарбия, маҳорат ва қобилияти хонандагон, салоҳиятҳои омӯзгор, муносибат ба омӯзиш, усулу методҳои фаъоли таълим, шавқу рағбати хонандагон, њавасмандгардонӣ ва ташаккули мустақилияти хонандагон.

Дар таҳқиқоти диссертатсионии мазкур дар асоси омӯзиш ва љамъбасти сарчашмањои илмӣ хусусиятњои махсус ва моҳияти назарию амалии истифодаи технологияҳои муосири инноватсионӣ дар раванди таълими фанни таърихи халқи тољик дар муассисањои тањсилоти миёнаи умумӣ, љанбањои таърихии хусусиятњои омӯзиши технологияҳои инноватсионӣ, принсипҳо ва хусусиятњои педагогию психологии истифодаи технологияҳои инноватсионӣ дар шароити муосир, афзалиятҳои истифодаи технологияҳои инноватсионӣ, роњу усулњои љорӣ ва истифодаи намудҳои гуногуни технологияҳои инноватсионӣ дар шароити муассисањои тањсилоти миёнаи умумии пойгоҳии Љумњурии Тољикистон тањлилу љамъбаст гардидааст.

Дар натиљаи ташкилу гузаронидани корњои таљрибавӣ - озмоишӣ дар муассисањои тањсилоти умумӣ бартарияти љорӣ ва истифодаи технологияҳои инноватсионӣ дар раванди таълим ошкор карда шудааст.

Муаллифи диссертатсия бар он аќида аст, ки самаранокии баланди истифодаи технологияҳои инноватсионӣ њамчун технологияњои муосири педагогӣ дар он инъикос меёбад, ки зимни истифодаи ин технологияҳо омӯзгор имкон дорад, ки раванди таълим ва тарбияро сифатан тағйир дињад: технологияњои муосири педагогӣ кори эљодии омӯзгоронро хеле ҳам осон мекунанд, ба такмил, љамъоварӣ ва рушди бозёфтњои онњо кӯмак менамоянд, инчунин шаклњои таълимиро ташаккул медињанд, салоњиятњо дар хонандагон, такмил додани малакањои кор бо иттилоот, дарк намудани имкониятњои эљодӣ, афзоиши њиссаи кори мустақилонаи хонандагон, баланд бардоштани суръати дарс ва ғайраро инкишоф медиҳанд. Њамзамон, ошкор гардидааст, ки истифодаи технологияҳои инноватсионӣ њамчун омили муҳими технологияҳои педагогӣ дар фаъолияти таълимии хонандагон њамон ваќт самарабахш мешавад, ки агар: наќшаю барномањои таълимӣ, китобњои дарсӣ вобаста ба истифодаи технологияњои муосири инноватсионӣ, дар асоси талаботи дастовардњои муосири педагогика, психология ва методикаи таълим тањия карда шаванд; таљрибањои хусусияти пешқадам ва навоварона дошта дар самти истифодаи технологияњои инноватсионӣ самаранок истифода шаванд; иштироки хонандагон дар намудњои гуногуни усулњои инноватсионӣ бо назардошти хусусиятҳои инфиродӣ ва синну соли таълимгирандагон таъмин карда шаванд; ташкили муносибатњои байнињамдигарӣ ва роњу усулњои бедор намудани шавқу рағбати омӯзгору хонандагон оид ба истифодаи технологияњои муосири инноватсионӣ дар дарси таърихи халқи тољик ба роҳ монда шаванд.

Натиљањои бадастомада роњу усулњои муосири роҳандозӣ ва татбиқ намудани технологияњои муосири инноватсиониро дар фаъолияти њаррӯзаи омӯзгори фанни таърихи халқи тољик густурда ва даќиќ муайян менамоянд.

АННОТАТСИЯ

Ба диссертатсияи Ғаниев Наҷмиддин Хуршедович “Таъсири гепатопротектории маҷмӯи растаниҳои доругии маводи «Гепатрил» ҳангоми осеби токсикии ҷигар бо CC14”, ки барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои фарматсефтӣ аз руйи ихтисоси 14.03.06 – Фармакология фармакологияи клиникӣ

Калидвожаҳо: гепатопротектор, гепатрил, уресодезоксихолик, зиддивирусӣ, растаниҳои шифобахш, тағйиротҳои морфологии ҷигар, хосиятҳои фармакологӣ ва биохимиявӣ, стеатози ҷигар, CC14, растаниҳои шифобахши Тоҷикистон.

Мақсади тањқиқот.

Омӯзиши таъсири гепатопротектории маводи нави растаниги «Гепатрил» ҳангоми осеби заҳролудшудаи ҷигар дар калламушҳо. Ҳангоми гузаронидани корҳои озмоишӣ барои бадастовардани маводи «Гепатрил» дар доираи ҷустуҷу и гепатопротекторҳои нави самаранок, аз ашёи хоми набототи Тоҷикистон мавриди истифода қарор дода шуд.

Таҳқиқотҳои дар ҳайвоноти таљрибавї барои бадаст овардани натиҷаҳои фармакологи, биохимияви, марфологи гузаронида шуд.

Моҳияти амалӣ тањќиќот ҷорӣ намудани гепатопротектори нави "Гепатрил", ки дар заминаи растаниҳои шифобахши қаламрави Тоҷикистон таҳия шудааст, рӯӣхати доруҳои растанигии ватанӣ, ки хосияти гепатопротектори доранд қисман пур намуда, ба беҳтар намудани табобат ва пешгирии тағйиротҳои музмини паҳншудаи ҷигар мусоидат мекунад.

Натиљањои ба даст омада ва навгонињои онњо бори аввал як воситаи нави гепатопротектории "Гепатрил" дар заминаи гиёҳҳои шифобахши Тоҷикистон таҳия карда шуд.

Самаранокии "Гепатрил" барои зарари токсикии ҷигар дар пешгирии синдроми ситолитикӣ, холестаз ва вайроншавии мубодилаи липидҳо дар муқоиса бо доруи Карсил муқаррар карда шуд.

Масъалаҳои бехатарии истифодаи "Гепатрил" омӯзиши заҳрнокӣ ҳангоми вориди музмини семоҳа "Гепатрил" ошкор карда шуда, барои истифодаи ин маҷмӯи коркардкардашуда дар сифати дору ҳангоми сар задани бемориҳои системаи гепатобилиарӣ тавсияҳо дода шуданд.

Соҳаи истифода: фитотерапия, саноати дорусози, истифодабари барзиди бемориҳои ҷигар.

Аннотатсия

ба автореферати диссертатсияи Раҳимов Шарифҷон Њабибуллоевич дар мавзуи «Захираҳо ва роҳҳои баланд бардоштани самаранокии иқтисодии соҳаи растанипарварӣ (дар мисоли вилояти Хатлони Ҷумҳурии Тоҷикистон)» барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои иқтисодӣ аз руйи ихтисоси 08.00.04.02-Иқтисодиёти комплекси агросаноатӣ

Калидвожаҳо: растанипарварӣ, кишоварзӣ, самаранокӣ, рушд, захира, иқтисодӣ, хоҷагиҳо, даромаднокӣ, фаъолият, механизм.

Дар автореферат асосҳои назариявӣ ва методологии соҳаи растанипарварӣ, тамоюли рушди он таҳқиқ гардида, иқтидори захиравии соҳа таҳлил карда шуда, самаранокии иқтисодии истеҳсоли намудҳои асосии маҳсулоти соҳаи растанипарварӣ баҳогузорӣ гардида, механизми ташкилӣ-иқтисодии самаранокӣ, захираҳои баландбардорӣ, самтҳои афзалиятноки рушди соҳаи алоҳидаи растанипарварӣ муайян карда шудааст.

Солҳои охир олимону муҳаққиқон ба ташаккули «иқтисодиёти сабз», ташкили истеҳсоли маҳсулоти аз ҷиҳати экологӣ тоза зиёд таваҷҷӯҳ намуда истодаанд.

Бо вуҷуди таҳқиқоти зиёд оид дар ин самт то имрӯз як қатор масъалаҳои методии баҳодиҳии самаранокии иқтисодии соҳаи растанипарварӣ ҳалли пурраи худро наёфта, зарурати бознигарӣ ва такмили механизми дастгирии давлатии ин соҳаи муҳим дар шароити нави хоҷагидорӣ ба миён омадааст.

Дар кори илмӣ ҳолати муосир ва тамоюли сатҳи истењсолоти соҳаи растанипарварии вилояти Хатлони Ҷумҳурии Тоҷикистон омӯхта шуда, дараҷаи таъсири омилҳои он ба натиҷаҳои фаъолияти хоҷагидорӣ таҳлил карда шуда, самаранокии соҳаи растанипарварӣ дар маҷмуъ баҳогузорӣ гардидааст.

Инчунин, аз ҷониби муаллиф модели ташкили оқилонаи истеҳсолоти маҳсулоти растаниварварӣ, механизми кластерии идоракунии рушди устувори соҳаи растанипарварї таҳия гардидааст, самтҳои афзалиятноки самаранокӣ дар хоҷагиҳои кишоварзии вилояти Хатлон муайян карда шуда, ба онҳо тавсияҳои амалӣ оид муносибгардонии сохтори истеҳсолот, такмили сохтори воситаҳои асосӣ, таҳлили сохтори хароҷот, рақамикунонии истеҳсолот, сохтори идоракунӣ, рушди маркетинг пешниҳод карда шудааст.

Дар кори диссертатсионӣ имконоти фаъолгардонии механизми дастгирии молиявии молистеҳсолкунандагони маҳсулоти растанипарварӣ дар самти қарздиҳии бонкї, ҷалби лоиҳаҳои сармоягузории имтиёзнок, ҷалби субсидия, ҷуброни хароҷот аз буҷет баррасӣ гардида, пешниҳодҳои истифодаи амалии онҳо асоснок карда шудааст.

Дар рафти таҳқиқот самтҳои афзалиятноки рушди соҳаи растанипарварӣ, сатҳи пешгӯии самаранокии 22 хоҷагии кишоварзии вилояти Хатлон барои то соли 2030 муайян карда шудаст.

А Н Н О Т А Т С И Я ба диссертатсияиТолибов Рустам Шарифович дар мавзуи “Такмили механизми идоракунии раванди сармоягузорӣ дар соҳаи кишоварзии Љумҳурии Тоҷикистон” Калидвожањо: комплекси агросаноатї, сармоягузорињо, хусусиятњо, омилњо, усулњо, инишондињандањо, таљрибаи хориљї, сармоягузорињои рушди соњаи кишоварзї, танзими давлатї, инноватсияњо, самтњо, механизмњо, идоракунии раванди сармоягузорињо.

Маќсади тањќиќот ин аз тањќиќ ва тавсеаи ҷанбаҳои назариявӣ-методологӣ раванди сармоягузорӣ, муайянкунии роҳҳою самтҳо ва коркарди тавсияњо оид ба такмили механизми идоракунии раванди сармоягузорӣ дар соҳаи кишоварзӣ иборат аст.

Усулњои тањќиќот.

Барои ноил шудан ба мақсаду вазифаҳо ва таҳияи пешниҳодҳои асосноки илмӣ дар диссертатсия аз усулҳои назариявӣ-таҷрибавӣ, абстрактӣ-мантиқӣ, индуктивӣ, ҳисобҳои таҳлилӣ, таҳлили муқоисавӣ, монографӣ, ҳисобӣ-конструктивӣ, таҳлилӣомилӣ, гурӯҳбандии оморӣ ва математикӣ истифода шудаанд.

Натиљањои бадастомада ва навгонињои илмии тањќиќот ин љињатњоро дар бар мегиранд: Дар асоси омӯзиши адабиёти ватанию хориҷї муќаррароти назариявї оид ба мафҳуму моњияти сармоягузорињо, унсурњои фаъолияти сармоягузорї ва механизми идоракунии сармоягузорињои рушди устувори соҳаи кишоварзӣ таќвият дода шуданд.

Ба андешаи мо “Сармоягузорӣ ин ҳама гуна гузориши маблағ ба объектҳои гуногун буда, мақсади асосии он рушд додани соҳаҳои иқтисодиёт, аз ҷумла соҳаи кишоварзӣ ва дар натиҷа ба даст овардани самараи иқтисодӣ, иҷтимоӣ, экологӣ мебошад”; Омилҳои ба рушди раванди сармоягузорњои соҳаи кишоварзӣ ошкор гардида, нишондиҳандаҳои баҳодиҳии самаранокии иќтисодии сармоягузорињои воќеї дар хољагињо ва корхонањо соњаи аграрї муайян карда шудаанд, аз љумла мавриди истифодаи нишондињандањои статикї ва дисконтї муќаррар гардидаанд;Самтҳои афзалиятноку самараноки амалисозии лоиҳаҳои сармоягузории давлатӣ дар соҳаи кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон вобаста ба тавсеаи дастгирии давлатии молиявӣ арзёбию таҳлил гардиданд ва дар ин асос роҳҳои такмилдиҳии механизми амалисозии лоиҳаҳои сармоягузорӣ бо назардошти гузориши нуқтагии сармоя вобаста ба рушди инноватсионии ҳамаи бахшҳои соҳаи кишоварзии мамлакат асоснок карда шуданд; Вазъи сармоягузорињои кишоварзии љумњурї тањлил ва раванди ҷалби сармоягузорињои ватанӣ ва хориҷӣ ба соҳаи мазкур бо назардошти татбиќи лоиҳаҳои сармоягузорї бо шарикони рушд ва муносибатҳои лизингӣ дар соҳаи аграрї бањодињї шудааст; Самтҳои такмили механизми идоракунии сармоягузорињо дар соҳаи кишоварзии ҷумҳурї бо назардошти дастрасии хољагињои кишоварзї ба захираҳои молиявӣ, ташаккул ва рушди сарчашмањои молиякунонии сармоягузорињои кишоварзї, сармоягузорињои хориҷӣ ва лоиҳаҳои сармоягузории давлатӣ дар ин соҳа муайян карда шуданд;Дар асоси таҳлили ҳолати имрӯзаи фазои сармоягузорӣ ва сатҳи ҷолибияти сармоягузории соҳаи кишоварзӣ самтҳои такмили механизми идоракунии раванди сармоягузорӣ пешниҳод шуда, модели муосири механизми идоракунии самараноки раванди сармоягузории иқтисодиёти соҳаи кишоварзӣ таҳия гардид, ки амалигардонии он метавонад ба самараи иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва экологии сармоягузорињои кишоварзї мусоидат намоянд.

Натиљањои назариявии аз рўйи натиљањои тањќиќоти диссертатсионї бадастоварда барои такмили механизми идоракунии раванди сармоягузорӣ дар соҳаи кишоварзӣ њамчун асосњои услубї ва амалї хизмат карда метавонанд.

Тавсияњо оид ба истифодабарї аз коркарди пешнињодњои назариявї ва тавсияњои амалї оид ба усулҳои назариявӣ ва методологии такмили механизми идоракунии раванди сармоягузорӣ дар соҳаи кишоварзӣ иборат мебошад.

Дар асоси ҷамъбасткунӣ ва таҳлили маводи таҳқиқӣ самтњои асосии ташаккули сиёсати муваффақи сармоягузорӣ дар соҳаи кишоварзӣ ва ҳалли вазифаҳои такмили механизми идоракунии раванди сармоягузорӣ бањодињї ва дурнамо шуда, тавсияњои илман асоснок оид ба фаъолгардонии раванди номбурда коркард ва таҳия шудааст.

Соњаи истифодабарї.

Натиҷаҳои таҳқиқот метавонанд ҳангоми омўзишњо ва тањќиќот оид ба ҷанбаҳои назариявӣ ва амалӣ барои такмили механизми идоракунии раванди сармоягузорӣ дар хољагињо ва корхонањои агросаноатї истифода карда шаванд.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Собирзода Аловуддин Љабор дар мавзуи «Асосњои назариявї-њуќуќии њифзи иљтимоии кормандони маќомоти корњои дохилии Тољикистон: тањќиќоти таърихї-њуќуќї» барои дарёфти дараљаи илмии номзади илмњои њуќуќшиносї аз рӯйи ихтисоси 12.00.01 – Назария ва таърихи њуќуќ ва давлат; таърихи таълимот дар бораи њуќуќ ва давлат Вожањои калидї: маќомоти корњои дохилї, њифзи иљтимої, кафолат, таъминот, кормандон, давлат, сиёсати давлатї, асоси њуќуќї, ќонун, санади меъёрии њуќуќї, ислоњот, ислоњоти милитсия, пардохтњо, нафаќа, музди мењнат, иловапулињо.

Маќсади тањќиќоти диссертатсионї омўзиши њамаљонибаи мафњум ва таркиби асосњои њуќуќии њифзи иљтимоии кормандони маќомоти корњои дохилии Љумњурии Тољикистон, муайян намудани инкишоф ва омилҳои таъсиррасон ба он, омўзиши таљрибаи кишварњои хориљї, тањлили ќонунгузории миллї, инчунин шароит ва роњњои рушди он дар Љумњурии Тољикистон мебошад.

Асосњои методологии тањќиќоти диссертатсиониро усулњои умумиилмї ва хусусии дарки илмї ташкил медињанд.

Дар диссертатсия усулњои умумии фалсафї, аз ќабили диалектика, мантиќї-забонї ва низомнокї истифода шудаанд. Њангоми навиштани диссертатсия, инчунин аз усулњои махсуси њуќуќї, ба монанди таърихї-њуќуќї, шаклїњуќуќї, муќоисавї-њуќуќї истифода бурда шудаанд.

Тањќиќоти диссертатсионї аввалин тањќиќоти маљмуи дар самти асосњои њуќуќии ҳифзи иҷтимоии кормандони маќомоти корњои дохилии Љумњурии Тољикистон ба ҳисоб меравад.

Диссертатсия нахустин тањќиќоти мукаммали илмї оид ба асосҳои ҳуқуқии ҳифзи иҷтимоии кормандони маќомоти корњои дохилї дар илми ҳуқуқшиносии ватанї мебошад.

Навгонии илмии аз ҷониби муаллиф пешниҳод гардида мафҳум, таркиб, мақсад, моҳият, асосҳои њуќуќї, рушд ва инкишофи ќонунгузорї оид ба ҳифзи иҷтимоии кормандони маќомоти корњои дохилиро фаро гирифтааст.

Пешниҳод ва хулосаҳо ба такмили қонунгузории Ҷумњурии Тољикистон дар самти ҳифзи иҷтимоии кормандони маќомоти корњои дохилї нигаронида шуда, хулосањо, мафњумњо ва тавсияњо метавонанд дар раванди таълимї ва фаъолияти амалии маќомоти корњои дохилии Љумњурии Тољикистон истифода шаванд.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Ќодирзода Ѓолиб Нурулло дар мавзуи: «Шуури њуќуќии кормандони маќомоти корњои дохилии Љумњурии Тољикистон дар шароити ташаккули давлати њуќуќбунёд» Калидвожањо: њуќуќ, шуури њуќуќї, шуури њуќуќии кормандони МКД, нигилизми њуќуќї, тарбияи њуќуќї, таълими њуќуќї, давлати њуќуќбунёд, сиёсати њуќуќї, ислоњоти милитсия, технологияи иттилоотї, таљрибаи давлатњои хориља.

Маќсади тањќиќоти диссертатсиониро омўзиши њамаљонибаи мафњум ва сохтори шуури њуќуќии кормандони МКД, муайян намудани вазъи имрўза ва омилњои таъсиррасон ба он, инчунин манзур намудани пешнињод вобаста ба рушди шуури њуќуќии кормандони МКД дар шароити ташаккули давлати њуќуќбунёд ташкил медињад.

Асоси методологии тањќиќоти диссертатсиониро усулњои умумиилмї ва усулњои махсуси њуќуќї ташкил додаанд.

Дар тањќиќоти диссертатсия усулњои умумии фалсафї ба монанди усулњои диалектикї, низомнок, функсионалї ва тањлилї истифода шудаанд.

Инчунин, усулњои махсуси таърихї-њуќуќї, назариявї-њуќуќї ва муќоисавїњуќуќї низ истифода гардидаанд.

Навгонии илмии тањќиќот дар он ифода меёбад, ки он аввалин тањќиќоти диссертатсионї дар илми њуќуќшиносии ватанї вобаста ба масъалаи шуури њуќуќии кормандони МКД бо дарназардошти арзишњои давлати њуќуќбунёд ва раванди амалигардонии ислоњоти милитсия дар љомеаи муосири Тољикистон ба њисоб меравад.

Дар тањќиќоти мазкур ба шуури њуќуќии кормандони МКД таваљљуњи хоса зоњир гардидааст.

Нуктањои асосии рисолаи диссертатсионї, ки ба њимоя пешнињод карда мешаванд, навгонии тањќиќоти илмї ва натиљањои њалли вазифањои гузошташударо инъикос мекунанд.

Хулоса ва пешнињодњои асосии тањќиќи диссертатсионї барои дурнамои тањќиќоти минбаъдаи шуури њуќуќии кормандони МКД, такмили раванди таълиму тарбияи њуќуќї, ќонунгузорї, роњандозии сиёсати њуќуќии ЉТ ва ташаккули давлати њуќуќбунёд дар ЉТ ањаммияти илмї, назариявї ва амалї доранд.

Аннотация

автореферата диссертации Саъдуллозода Тохир Саъдулло на тему “Социально-гигиенические аспекты заболеваемости и пути повышения эффективности медико-социальной реабилитации больных сахарным диабетом 2 типа в Республике Таджикистан”

Ключевые слова: сахарный диабет, эпидемиология, факторы риска, смертность, инвалидность, реабилитация, осложнения Цель исследования.

Выявление основных закономерностей развития инвалидности вследствие сахарного диабета и разработка научно-обоснованные организационные меры по повышению эффективности медико-социальной реабилитации инвалидов вследствие сахарного диабета 2 в зависимости от потребностей инвалидов.

Методы исследования.

Проведены эпидемиологические, социологические, статистические, инструментальные методы исследования по выявлению факторов риска развития сахарного диабета.

Статистический анализ производился с помощью статистической программы «Statistica 6.0» с расчетом достоверностей.

Полученные результаты и их новизна.

Основным доминирующим фактором риска развития СД среди населения РТ является наследственность, вспомогательными - поведенческие факторы.

Продолжительность болезни, вредные привычки, несвоевременное обращение, диагностика и некачественное лечение больных (с запущенными и осложнёнными формами заболеваний), низкая приверженность к рекомендациям врачей, недостаточная осведомлённость населения о проблемах сахарного диабета и мерах его профилактики являются рисками развития осложнений и инвалидности вследствие сахарного диабета.

Основными организационными направлениями медико-социальной реабилитации инвалидов вследствие сахарного диабета являются: мониторинг и оценка внедрения нормативно-правовых актов на практике потребностям инвалидов, усиление межсекторальной координации, подготовка и обеспечение высококвалифицированными специалистами, разработка стандартов качества предоставления медико-социальных услуг и надлежащего мониторинга, расширение реабилитационных услуг и координации структур по трудоустройству на всех уровнях, обеспечение доступа к техническим вспомогательным средствам реабилитации и достаточная информации о пользе и потенциале услуг реабилитации способствуют снижению уровне нарушений функционирования и инвалидности.

Рекомендации по использованию.

Информирование населения, переориентация научно-исследовательской и организационной деятельности медработников, усиление профилактических мер, национальные стратегии и программы по совершенствованию организации оказания медицинской помощи и реабилитации инвалидов вследствие сахарного диабета, направленные на медико-социальную реабилитацию инвалидов вследствие сахарного диабета.

Область применения.

Медицина.

Аннотация

автореферата диссертации Укуматшоевой Лаълбегим Шозодаевны на тему «Отдалённые результаты наблюдения за рецидивами туберкулёзного процесса и организация противорецидивной помощи в Республике Таджикистан»

Ключевые слова: туберкулёз, ранние рецидивы, поздние рецидивы, группы риска, противорецидивное лечение, лекарственная устойчивость, исходы лечения Цель работы.

Изучить частоту, сроки возникновения, причины и особенности течения реактивации туберкулезного процесса в Республике Таджикистан и поиск путей совершенствования организации оказания противорецидивной помощи больным, перенесшим туберкулёз лёгких.

Материал и методы исследования.

В ходе десятилетнего наблюдения за больными туберкулезом легких, рецидивы заболевания не были зафиксированы у 248 из 301 пациента, что составляет 82,4% всех случаев.

Использовался комплекс клинико-инструментальных и лабораторных методов исследования Полученные результаты и их новизна.

Рецидивы туберкулеза при проспективном 10-летнем наблюдении за 301 больным, перенесшими туберкулез лёгких развивались в 17,6 % случаях, ранние и поздние рецидивы заболевания возникали примерно в одинаковом числе случаев, чаще - у мужчин в возрастной группе 19-35 лет, чаще - у жителей Хатлонской области; по данным официальной статистики за последние 10 лет ежегодно регистрируются в 4,16%-12,9% случаев от общего числа зарегистрированных случаев туберкулеза.

Лица, включенные в группу риска по развитию рецидива туберкулеза лёгких имеют прямую корреляционную зависимость развития рецидивов туберкулеза от наличия больших остаточных посттуберкулёзных изменений в лёгких, первоначально перенесенного фиброзно-кавернозного туберкулеза лёгких, нарушений режимов первичной химиотерапии, чаще при наличии лекарственной устойчивости к ПТП и сопутствующих заболеваниях, таких как ВИЧ-инфицированность, сахарный диабет, ХОБЛ; среди осложнений основного заболевания чаще диагностировались легочно-сердечная недостаточность.

Эффективность лечения больных с рецидивами туберкулеза лёгких с сохраненной чувствительностью к ПТП составляет 88,2%, а при лекарственно устойчивых формах - в 69,4%.

Рекомендации по использованию: для профилактики развития рецидивов туберкулеза лёгких важно максимально раньше выявить первичный эпизод заболевания, до возникновения распространенных и осложненных форм туберкулеза Область применения: фтизиатрия

ШАРҲИ МУХТАСАР ба рисолаи номзадии Шарипов Сафарбой Муродалиевич дар мавзӯи “Таъсири нанозаррачаҳо (дуда, нанонайчаҳои карбонӣ) ба тағйирёбии гармигузаронӣ ва гармиғунҷоиши метилбутилкетон дар фазаи гузариш ва параметрҳои гуногуни ҳолат” барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои техникӣ, аз рӯи ихтисоси 01.04.14 – Физикаи ҳарорат ва назарияи техникаи гармо Вожкалимаҳо: метилбутилкетон, дуда, нанонайчаҳои карбонӣ, якқабата ва бисёрқабата, гармигузаронӣ, гармиғунҷоиш, фишор, ҳарорат.

Навгониҳои илмӣ: усулҳои ҳисобкунии коэффитсиентҳои вобастагиҳои аппроксиматсионӣ барои маҳлулҳои тадқиқотӣ (коллоидӣ) таҳия карда шуд; дастгоҳҳои таҷрибавӣ барои чен кардани гармигузаронӣ (усули ноқили тафсон) ва гармиғунҷиши моеъҳо ва буғи онҳо барои наномоеъҳои тадқиқотии системаҳои моеъҳои органикӣ + бо назардошти таъсири нанонайчаҳои карбонӣ ва дудаи наноандозадор таҳия карда шуд; маълумотҳои таҷрибавӣ оид ба коэффитсиенти гармигузаронӣ ва гармиғунҷоиши хоси маҳлӯлҳои тадқиқотӣ (то 2г., нанонайчаҳои карбонӣ ва дудаи наноандозадор) дар ҳудуди ҳароратҳои (290-640) К ва фишорщои (0,101-39,24) МПа; вобастагиҳои аппроксиматсионии   P T  mро тавсифдиҳанда ба даст оварда шудааст.

Аҳамияти амалӣ ва назариявии кор: ҷадвалҳои муффассали гармигузаронӣ ва гармиғунҷоиши маводҳои аз ҷиҳати техники муҳими маҳлулҳои метилбутилкетон+ нанонайчаҳои карбонӣ ва дуда дар ҳудудҳои васеъи ҳароратҳои (290-640 К) а фишорҳои (0,101-39,24 МПа) бо назардошти ҳудуди бӯҳронӣ, ки метавонанд ташкилотҳои лоиҳакашӣ дар равандҳои гуногуни технологӣ, дар энергетикаи гармо ва мошинсозӣ истифода баранд, тартиб дода шудааст; дастгоҳи таҷрибавии таҳия шуда барои чен кардани гармигузаронӣ ва гармиғунҷоиши хос метавонад барои босуръат муайян намудани хосиятҳои номбаршудаи маводҳо дар шароити озмоишгоҳ истифода шаванд; бонки бузургиҳои гармофизикии пайастагиҳои химиявӣ бо маълумотҳои нав пур карда шуд; бузургиҳои оид ба гармигузаронӣ ва гармиғунҷоишӣ системаҳои моеъ ва газмонанди ду- ва сетаркибаи ба даст омада метавонанд барои ҳисобкуниҳои муҳандисӣ, тартиб додани моделҳои физикӣ ва математикӣ, инчунин барои интихоби реҷаҳои кори механизмҳо ва таҷҳизотҳои гуногун истифода бурда шаванд; дастгоҳҳои сохташуда барои чен кардани гармигузаронии (усули ноқили тафсон) маҳлӯлҳои системаи метилбутилкетон, дуда ва нанонайчаҳои карбонӣ дар Донишгоҳи давлатии Бохтар ба номи Носири Хусрав ихтисоси физика, дар Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ, дар Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик М.

С.

Осимӣ барои ихтисоси “Энергетикаи ҳароратӣ ва истгоҳҳои барқӣ ҳароратӣ”, инчунин дар Институти саноати ва технологияи навтарини Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ғайраҳо истифода бурда мешаванд (санадҳои татбиқ пешнишод карда шудааст).

Саҳми шахсии муаллиф: аз интихоби усулҳо ва коркарди алгоритмҳои ҳалли масъалаҳои ҳангоми иҷрои кор гузошташуда, маълум намудани қонуниятҳои асосии дар равандҳои физика-химиявӣ гузаранда ҳангоми ҳосил намудани гармибарандаҳо, гузаронидани тадқиқотҳои таҷрибавӣ (гармиғунҷоиш ва гармигузарони дар реҷаи ламинарӣ ва турбулентӣ, ва коэффитсиентҳои модификатсияшудаи муодилаи намуди Тейта) дар шароити истеҳсолии реалӣ, коркард ва таҳлили натиҷаҳои ба даст омада, тавсифи хулосаҳои асосии рисолаи илмӣ мебошад.

Соҳаи истифодабарӣ: Метилбутилкетон ҳамчун ҳалкунанда барои лакҳои нитроселлюлоза, полиакрилӣ, перхлоровинил, дар истеҳсоли рангҳои чопӣ, рангҳо ва нанонайчаҳои карбон дар ноқилҳои фақулмустаҳакам, дар маводи таркибӣ, нанобалансҳо, дар микроэлектроника, дар оптика, тиб ва барои таъмин намудани полимерҳои электрогузарон истифода мешаванд.

АННОТАЦИЯ

на автореферат диссертации Набиевой Заррины Толибовны на тему: «Совершенствование механизмов управления издержками сельскохозяйственного производства в современных условиях (теория, методология и практика) (на материалах Республики Таджикистан)» на соискание ученой степени доктора экономических наук по специальности 08.00.04.02 – Экономика агропромышленного комплекса

Ключевые слова: издержки, эффективность сельскохозяйственного производства, принципы, механизмы и технологии управления издержками производства, менеджмент затрат, управление трансакционными издержками, соврменная модель управления издержками сельскохозяйственных предприятий и тд.

Целью диссертационного исследования является разработка теоретико-методологических и прикладных аспектов совершенствования механизма управления издержками сельскохозяйственного производства, способствующих повышению эффективности использования производственных ресурсов и экономического потенциала сельскохозяйственных предприятий в целом.

Объектом исследования является совокупность социально-экономических и управленческих отношений, связанных с формированием издержек сельскохозяйственных предприятий.

Предметом исследования являются теоретические, методолого-методические и прикладные основы совершенствования механизма управления издержками сельскохозяйственного производства.

Методы исследования и используемые материалы.

Основу методологического исследования составляют научные труды отечественных и зарубежных ученых, посвященные теоретическим и практическим вопросам совершенствования механизмов управления издержками сельскохозяйственного производства.

В период научного исследования были использованы общенаучные методы и другие методы.

Достигнутые результаты и новизна диссертационной работы заключаются в теоретическом и методолого-методическом обосновании, разработке адекватных современным условиям развития аграрной экономики страны эффективных механизмов управления издержками сельскохозяйственного производства.

Основываясь на стратегическом анализе затрат сельскохозяйственного производства, выявлены причинно-следственные связи между элементами затрат и взаимосвязи внешней и внутренней среды, которые носят скрытые и глубинные свойства.

Эти закономерности и тенденции формирования затрат лежат в основе принятия стратегических управленческих решений, планирования и прогнозирования затрат.

Выявлены тенденции формирования издержек в Республике в результате индустриальной трансформации сферы аграрного производства организационно-технологического уклада современного типа, включая интегрированные формирования, с увеличением применения средств интенсификации.

Эти изменения вызывают необходимость новых механизмов управления издержками производства, способствующих проявлению эффекта масштаба и синергетического эффекта в направлении снижения издержек производства.

Разработан алгоритм проведения проблемно-ориентированного анализа трансакционных издержек как инструмента стратегического управления затрат.

Рекомендации по использованию.

Основные положения диссертации могут быть использованы в дальнейших исследованиях научных проблем управления издержками сельскохозяйственного производства, адекватных условиям развивающихся рыночных отношений и с учетом развития государственно-рыночных механизмов регулирования в сфере аграрной экономики и её индустриальной трансформации.

Сфера использования.

Результаты диссертационной работы, включая разработанный алгоритм мониторинга трансакционных издержек в сельском хозяйстве и схемы создания информационно-аналитического департамента издержек сельскохозяйственного производства в системе управленческо-информационных служб АПК регионов страны, успешно внедрены в учебных заведениях сферы высшего профессионального образования.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Абдухалилзода Кароматулло Абдухалил дар мавзуи “Ислом ва арзишњои дунявї” барои дарёфти дараљаи илмии доктори илмњои фалсафа аз рўйи ихтисоси 09.00. 14 – Фалсафаи дин ва диншиносї.

Калидвожањо: дунявият, арзишњои дунявї, тањаввули мафњуми “дунявият”, зарурати тањаввули динї, арзишњои дунявї, исломи назариявї, исломи амалї, оятњои ќуръонї, њадисњои набавї, њокимияти дунявї, арзиши дунявї, тањаммулпазирї, дунявигарої, ѓарбишавї, модерншавї.

Маќсади тањќиќоти диссертатсионї бо далелњои равшан муайян намудани љойгоњ ва наќши арзишњои дунявї дар ислом аст.

Асоси методологии тањќиќотро фањмиши материалистии њодисањои сиёсию фарњангии љомеа, равиши диалектикии тањќиќи њодисањои мавриди тањлил, присипњои таърихият ва мантиќият, тањлили муќоисавї ва моделсозии иљтимої ташкил менамоянд.

Дар тањќиќоти диссертатсионї муаллиф ба таърихи тоисломї ва баъдиисломии нимљазираи Арабистон, ба андешаи муаллифони мухталиф доир ба дунявият, ба асарњои таърихии маъруф доир ба ислом, ба сарчашмањои асосии таълимоти дини ислом – Ќуръон ва ањодис, ба таърихи сурат гирифтани тањаввулотњои сиёсию фарњангї дар иддае аз кишварњои мусулмоннишин, ба равандњои модернгарої дар тафсири оятњои Ќуръон ва андешаи иддае аз донишмандони исломї такя намудааст.

Навгонии илмии тањќиќот дар он ифода меёбад, ки на дар адабиёти фалсафїдиншиносии ватанї ва на берун аз он тањќиќи бонизоми мавзўи “Ислом ва арзишњои дунявї” то имрўз сурат нагирифтааст.

Навгонињои кори диссертатсионї бо натиљањои дар љараёни тањќиќот њосилшуда муайян ва мушаххас карда шудаанд.

Дар диссертатисия љойгоњи арзишњои дунявї дар пайдоиши дини ислом, дар сарчашмаи асосии таълимоти дини ислом – Ќуръон, маќом ва наќши онњо дар густариши дини мазкур ва сањми онњо дар тањаввулоти сиёсию иљтимої ва фарњангию иќтисодии иддае аз кишварњои мусулмоннишин муайян карда шудаанд.

Мавод ва хулосаю натиљањои тањќиќот њангоми анљом додани тањќиќотњои минбаъда дар самти омўзиши илмии равандњои дунявї дар љомеањои мусулмоннишин, аќоиди ислоњгароёнаи донишмандони исломї, тафсири модернгароёнаи оятњои ќуръонию њадисњои набавї, навиштани диссертатсияњо, тањияи китобњои дарсї, воситањои таълимї ва курси лексияњо барои донишљўёну унвонљўён аз фанњои диншиносї, фарњангшиносї, сотсиология ва антропология метавонанд истифода шаванд.

Хулосањои назариявї ва тавсияњои амалии кори диссертатсионї метавонанд дар фаъолияти сохторњои дахлдори маќомоти њокимияти давлатї барои татбиќи принсипи дунявият дар љомеа истифода шаванд.

АННОТАЦИЯ

на диссертацию Сафарова Шерали Джураевича на тему: «Научнопрактические аспекты технологии возделывания риса в условиях Центрального Таджикистана» диссертации на соискание учёной степени доктора сельскохозяйственных наук по специальность 06.01.01 – общее земледелие, растениеводство.

Ключевые слова: рис, сорта, рост и развития, урожайность, обработки почвы, минеральных удобрений, сроки посева, нормы посева и способы орошения.

Цель работы: Изучить и разработать эффективные агротехнологические приёмы возделывания риса, на основе подбора адаптированных сортов, регулирования питательных и водных режимов почвы, обеспечивающих повышение урожайности посевов в условиях Центрального Таджикистана.

Материал и методы исследования: Научные исследования по изучению агротехнологических приёмов возделывания риса в различных условиях Центрального Таджикистана проводились по общепринятым методикам.

В ходе исследования использовался комплекс полевых и лабораторных методов проведения экспериментов.

Полученные цифровые материалы подвергались статистической обработке.

Полевые и лабораторные анализы выполнялись по общепринятым методикам для культуры риса.

Исследования проводились на базе дехканского хозяйства «Файзулобобо-2004» города Турсунзаде Гиссарской долины.

Полученные результаты и их новизна заключается в том, что в условиях Центрального Таджикистана впервые проведены комплексные исследования агротехнологических приемов возделывания риса в основном посеве.

Установлена экологическая пластичность и биологическая приспособленность сортов риса к специфическим условиями Центрального Таджикистана.

Выделены адаптированные сорта риса, обеспечивавшие формирование урожая зерна на уровне 7,0- 8,0 т/га.

Выявлены особенности формирования фотосинтетического аппарата и продуктивности сортов риса в зависимости от приёмов агротехники возделывания.

Научно обоснованы и экспериментально установлены оптимальные посевные параметры (обработки почвы, сроков посева, норм высева и уровня минерального питания) для различных сортов риса.

Установлены эффективность применения минеральных удобрений для различных сортов риса.

Определена экономическая и энергетическая эффективность агротехнических приёмов возделывания риса.

Рекомендации по использованию: Разработанные, апробированные в производстве и рекомендованные к внедрению прогрессивные технологии возделывания риса широко применяются в растениеводстве, земледелие и системы орошения.

Рекомендуемая технология внедрена на площади 1880 гектаров, где получено по 7,0-8,0 т/га зерна риса, что на 2,8-3,2 т/га больше средне-районного уровня урожайности.

Область применения: сельское хозяйство, научные исследования, общее земледелия, растениеводство.

А Н Н О Т А Ц И Я автореферата диссертации Тиллоевой Зулфии Хайбулловны на тему «Туберкулёз с лекарственной устойчивостью до и во время пандемии COVID-19 в городе Душанбе»

Ключевые слова: туберкулёз, множественная лекарственная устойчивость, пандемия, COVID-19, факторы.

Цель работы: совершенствование научных и организационных основ эпидемиологического надзора за МЛУ-ТБ в городе Душанбе путем изучения закономерностей возникновения и особенностей её распространения до (2018- 2019) и во время пандемии COVID-19 (2020-2021гг.).

Методы исследования: качественное исследование (имплементационное исследование) и количественные исследований (кросс-секционный метод, когортный метод) среди больных туберкулёзом, зарегистрированных в период 2017-2021 в городе Душанбе.

Полученные результаты и их новизна.

Частота первичной МЛУ штаммов M. tuberculosis составила 21,1%, вторичной - 39,8%; в ¾ штаммов обнаружена устойчивость к трем и более противотуберкулёзным препаратам первого ряда (ПТП 1 ряда).

В период пандемии COVID-19 по сравнению с до-пандемическим периодом у больных с первичной МЛУ-ТБ возросла частота лекарственной устойчивости к левофлоксацину (отношение шансов (ОШ)=2,58; р=0,003) и моксифлоксацину (ОШ=2,31; р=0,027), обнаружена связь МЛУ -ТБ и работой в медучреждениях (ОШ= 3,21; р=0,05), сахарным диабетом (ОШ=2,68; р

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Мирзозода Шаҳло Ҷума дар мавзуи «Масъалаҳои назариявии маромнокии рафтори ҳуқуқии инсон»

Калидвожаҳо: маромноки, рафтори ҳуқуқӣ, ангеза, рафтори зиддиҳуқуқӣ, таснифоти рафтори ҳуқуқӣ, созишҳои ҳуқуқӣ, амалҳои ҳуқуқӣ, унсурҳои рафтори ҳуқуқӣ, омилҳои рафтори ҳуқуқӣ, иҷрои уҳдадорӣ, маърифати ҳуқуқӣ, таълими ҳуқуқӣ, тарбияи ҳуқуқӣ, маданияти ҳуқуқӣ, ҷавобгарии ҳуқуқӣ, пешгирии рафтори зидди ҳуқуқӣ.

Мақсади таҳқиқоти диссертатсионии мазкур таҳлили ҷанбаҳои назариявӣ ва амалии масъалаҳои назариявии ҳавасмандгардонии рафтори ҳуқуқии инсон, эҷоди модели умумии назариявии муосири ҳавасмандии рафтори ҳуқуқии инсон дар Тоҷикистон, инчунин таҳияи тавсияҳои амалӣ барои татбиқи самараноки он мебошад.

Чунин таҳлил бори аввал дар шакли як асари илмии мантиқан ягона ва мукаммали масъалаи њавасмандгардонии рафтори њуќуќї дар соњаи њуќуќшиносии ватанї дониста мешавад.

Муаллиф дар ин тадқиқот оид ба мафҳум, намудҳо, хусусиятҳо ва шаклҳои муҳими ҳавасмандии рафтори ҳуқуқӣ андешаҳои аз ҷиҳати илмӣ асоснок пешниҳод менамояд.

Дар диссертатсия ҳам усулҳои тадқиқотии умумилмӣ ва ҳам хусусӣ, аз ҷумла усулҳои таърихӣ-ҳуқуқӣ, назариявӣ, системавӣсохторӣ, диалектикӣ, мантиқӣ, муқоисавӣ-ҳуқуқӣ, ҳуқуқӣ-расмӣ, функсионалӣ, иҷтимоӣ ва дигар усулҳои аз ҷониби илми ҳуқуқ таҳия ва санҷидашуда истифода шуданд.

Тадқиқоти диссертатсионии мазкур маҷмӯи усулҳои умумиилмиро ташкил медиҳад, ки метавон онҳоро дар илми ҳуқуқ татбиқ кард, аз қабили усули диалектикии шинохт, усули таҳлил ва синтез, мантиқӣ-расмӣ, таърихӣ, усули таҳлили системавӣ ва ғайра.

Инчунин усулҳои илмӣ-хусусӣ истифода шудаанд, ки дар ҳуқуқшиносӣ эътироф шудаанд, аз қабили догматикӣ, муқоисавӣ-ҳуқуқӣ, меъёрӣ ва ғ.

Аҳамияти натиҷаҳои илмии ҳосилшуда дар он аст, ки муаллиф бори аввал яке аз масъалаҳои аҳамияти калони иҷтимоӣ доштаро таҳлил намудааст.

Хулоса ва тавсияҳои муаллиф асоснок ва эътимоднок буда, барои таъмини рафтори ҳуқуқӣ дар Тоҷикистон мусоидат карда метавонад.

Натиҷаҳо инчунин аҳамияти таълимӣ ва илмӣ дошта, барои инкишофи корҳои илмӣ дар ин самт метавонад ҳамчун замин хизмат намояд.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Насимов Нуриддин Исоевич дар мавзуи «Пажуњиши лингвофолклористтикаи Сари Хосор (љанбањои ової ва вожагонї)», барои дарёфти дараљаи илмии доктори илми филология, аз рӯи ихтисоси 10.02.01 – Забони тоҷикї

Калидвожаҳо: пажуњиш, забон, фолклор, лингвофолклористика, матнњои фолклорї, Сари Хосор, забони тољикї, калима, лањља, шева, лексика, диалектология, диалектизмњо, фразеология, фонетика, грамматика, морфология, синтаксис, семантика, аломатњои китобат, эљодиёти дањанакии халќ, адабиёти шифоњї, назм, наср, драма, суруд, рубої, дубайтї, «Гуруѓлї», чистон, зарбулмасал, афсона.

Диссертатсия аз муқаддима, чор боб, 21 фасл, 7 зерфасл, хулоса ва рўйхати адабиёт иборат мебошад.

Дар боби якум «Масъалањои умуминазариявї дар робита ба забон, фолклор ва лингвофолклористика» оид ба таърихи омўзиши забон, бахусус забони тољикї, забони адабии тољик, забони адабии њозираи тољик ва рушду такомули он, хат ва пайдоиши он, тањќиќи лањља ва шевањои забони тољикї, дараљаи пажуњиши фолклор ва лингвофолклористика, мафњумњои эљодиёти дањанакии халќ, адабиёти шифоњї, халќ ва наќши он дар эљоди фолклор, мундариља ва сохтори забонии матнњои фолклории Сари Хосор, аз љумла суруду рубоию дубайтї, зарбулмасалу чистон ва драмаю афсонањо сухан меравад.

Боби дуюм «Назари лингвофолклористї ба баъзе хусусиятњои овозии фолклори Сари Хосор» ном дошта, ба пажуњиши омори овозии фолклори Сари Хосор дар доираи дарљи онњо дар матнњои фолклорї, сохти овозии диалектизмњои якњиљої бо назардошти мавриди истифодаи садоноку њамсадоњо, овозњои маънодор ва ёридињанда аз рўйи мутаалиќ буданашон ба њиссањои нутќ, инчунин мавќеи овози ъ ва њамчун овози нарми њалќї ба љойи садонокњо омадани он дар фолклори Сари Хосор бахшида шудааст.

Фасли «Њодисањои ової дар фолклори Сари Хосор» рољеъ ба њодисањои фонетикии афзоишу афтидани овозњо, монандшавї (ассисмилятсия), дуршавї (диссимилятсия) ва љойивазкунии овозњо, табдили овозњо, аз љумла табдили овозњои садоноку њамсадо дар калимањо, тахфифи овозњои а, и, у, о, ў, э ва тахфифи овозњо дар морфемањои шаклсози фолклори Сари Хосор бањс мекунад.

Боби сеюм «Љанбањои вожагонии фолклори Сари Хосор аз нигоњи лингвофолклористї» унвон дошта, дар он оид ба мавзуъ ва масъалањои хоси лексикии забон, аз ќабили калимањои аслии хоси махзани асосии луѓавии забони тољикї, калимањои серистеъмол, лексикаи динї, синонимњо, омонимњо, антонимњо ва мавќеи онњо дар фолклори Сари Хосор гуфта шудааст.

Унвони боби чоруми диссертатсия «Диалектизмњо дар фолклори Сари Хосор» буда, дар он пажуњиш ва мавќеи диалектизмњо, диалектизмњои лексикї, диалектизмњои фонетикї, таснифи диалектизмњои фонетикї, диалектизмњои фонетикии иќтибосї, диалектизмњои морфологї, диалектизмњои морфологїсинтаксисї ва диалектизмњои фразеологии феълї дар фолклори Сари Хосор ироа гардидааст.

Нахуст дар бораи диалеклтизмњо ва маќсади истифодаи онњо дар забони адабї ва асарњо сухан меравад, ки яке аз мавзуъ ва масъалањои асоии омўзиши илми лингвофолклористика мањсуб меёбад.

АННОТАЦИЯ

на автореферат диссертации Мирбобоева Рахматуло Мадаюбовича на тему «Участие Республики Таджикистан в региональных интеграционных процессах в интересах динамичного развития национальной экономики» на соискание ученой степени доктора экономических наук, по специальности 08.00.13 – Мировая экономика

Ключевые слова: интеграционные процессы, многополярный мир, линейная международная интеграция, нелинейная международная интеграция, внешнеторговая политика, национальная экономика, открытая экономика, динамичное развитие национальной экономики, региональная интеграция, интеграционный потенциал, экспортный потенциал, ускоренная индустриализация, транспортно-коммуникационная инфраструктура, финансовая инфраструктура, экономический рост, торгово-логистические кластеры, инновация.

В диссертации рассматриваются теоретические вопросы интеграционного взаимодействия государств в современных условиях перехода от однополярного к многополярному миру, тенденции формирования торгово-экономических блоков в современном мировом хозяйстве, особенности развития торгово-экономической интеграции на постсоветском пространстве и Центральной Азии, экономические интересы Таджикистана в интеграционных торгово-экономических блоках.

Целью диссертационного исследования является изучение и анализ участия Республики Таджикистан в региональных интеграционных процессах в интересах динамичного развития национальной экономики.

В процессе решения задач, поставленных в диссертационном исследовании, использовались методы системного подхода, анализа, синтеза, дедукции, индукции, позволяющих комплексно и разносторонне изучать существующие связи между отдельными компонентами изучаемой системы.

Анализ показал, что институциональная открытость экономики Таджикистана находится на достаточном уровне и периодически совершенствуется.

В этом контексте необходимо активно развивать многостороннее сотрудничество, особенно в условиях углубления региональной интеграции.

Это считается ключевым фактором, способствующим социально-экономическому росту Таджикистана.

Также выявлена возможность применения научно обоснованных рекомендаций и предложений для формирования более эффективных форм региональной интеграции в контексте развития многостороннего сотрудничества.

В диссертации обосновано, что Республике Таджикистан необходима активизировать свое участие в региональных торгово-экономических блоках в интересах обеспечения динамичного развития национальной экономики страны.

В заключении приведены конкретные рекомендации по тому, как Таджикистан может продвигаться в направлении интеграции и защиты своих экономических интересов в рамках региональных объединений, учитывая их осуществление в условиях изменения глобальной экономической системы к многополярной модели.

АННОТАЦИЯ

Абдуллаева Нодира Шомуратовна СОСТОЯНИЕ ЗДОРОВЬЯ, КАЧЕСТВО ЖИЗНИ ДЕТЕЙ РАННЕГО И ДОШКОЛЬНОГО ВОЗРАСТА (на примере г.

Душанбе)

Ключевые слова: дети раннего и дошкольного возраста, качество жизни, физическое и нервно-психическое развитие, состояние здоровья.

Цель исследования.

Изучить особенности формирования здоровья во взаимосвязи с качеством жизни, разработать и совершенствовать принципы первичной медикосанитарной помощи детскому населению.

Методы исследования.

Для оценки состояния здоровья был использован метод «комплексной оценки состояния здоровья детей» с обязательным применением общеклинических методов исследования, а также выкопировки данных из медицинской документации (форма № 26, 30, 63, 112).

Оценка физического развития детей была проведена по методу сигмальных отклонений и по шкале регрессии.

Исследования качества жизни детей раннего и дошкольного возраста было проведено с использованием двух международных опросников.

Опросник QUALIN предназначен для оценки КЖ здоровых и больных детей, состоящий из двух блоков: возраст от 3 месяцев до 1 года и от 1 до 3 лет, в опросник включены вопросы как для родителей, так и отдельно для педиатров, которые вели наблюдение за детьми.

Опросник PedsQL 4.0 был использован для оценки КЖ детей от 2 до 4 лет - родительский вариант и в возрасте от 5 до 7 лет, содержащий родительскую и детскую версии.

Полученные результаты и их новизна.

В последнее десятилетие определилась тенденция в ухудшении состояния здоровья детей раннего и дошкольного возраста, т.е. выявлено снижение доли здоровых детей с одновременным увеличением удельного веса детей с хронической патологией и инвалидностью.

Установлены факторы риска, воздействующие на состояние здоровья и качество жизни обследованных детей.

У детей раннего возраста преобладало воздействие медико-биологических факторов, а у детей старшего возраста – социально-психологических и материально-экономических.

Определено, что в структуре заболеваемости детей раннего возраста преобладала патология бронхолегочной системы, у детей дошкольного возраста доминирующей патологией являлись заболевания органов пищеварения.

Определены показатели качества жизни детей раннего и дошкольного возраста.

Установлена возможность применения показателя КЖ в качестве одного из критериев комплексной оценки состояния здоровья ребенка.

Обосновано использование методики оценки КЖ как критерия эффективности применения медицинских технологий в педиатрической практике.

Выявлена чёткая тенденция дисгармоничного развития среди детей шестилетнего возраста, т.е. развитие низкорослости, свойственная мальчикам.

Рекомендации по использованию.

Разработаны основные этапы и возрастные периоды профилактических осмотров детей, являющиеся резервным подходом для предотвращения различной патологии среди детского населения РТ.

Для оценки физического развития детей раннего и дошкольного возраста, целесообразно использовать региональные нормативы антропометрических данных, которые должны обновляться через каждые 5-10 лет.

Внедрения комплексной оценки состояния здоровья, с применением оценки качества жизни для раннего выявления детей с низкими показателями КЖ, позволят обосновано формировать группы медико-социального риска.

Результаты научноисследовательской работы и практические рекомендации включены в программу циклов усовершенствования и повышения квалификации медицинских работников ГУ РНКЦП и ДХ, а также в практическую деятельность врачей общей практики городских центров здоровья № 3, 6, 9.

Область применения: педиатрия, семейная медицина, социальная педиатрия.

АННОТАЦИЯ

диссертации Шокира Фархода на тему «Математическое моделирование динамических и топологических локализованных решений нелинейных эволюционных уравнений», представленной на соискание учёной степени доктора физико-математических наук по специальности 05.13.18 – «Математическое моделирование, численные методы и комплексы программ»

Ключевые слова: нелинейные эволюционные уравнения, локализованные решения, топологический вихрь, доменная стенка, бризер, осциллирующие решения, солитон, квантовые спиновые системы, разностные схемы, нелинейная сигма-модель, уравнение синус-Гордона, представление Майораны.

Целью исследования является математическое моделирование эволюции динамических и топологических локализованных решений (2+1)-мерных нелинейных эволюционных моделей квантовой теории поля, динамики их взаимодействия, исследование свойств T-инвариантности рассматриваемых моделей методами численного моделирования, а также математическое моделирование квантовых систем с высокими значениями спина (? > ℏ/2).

Объектами исследования являются устойчивые динамические и топологические локализованные решения (2+1)-мерных нелинейных эволюционных уравнений, а также квантовые системы с высоким значением спина.

Предметом исследования является получение аналитических решений и численных моделей процессов эволюции и динамики взаимодействия динамических и топологических локализованных решений (2+1)-мерных нелинейных эволюционных уравнений – синус-Гордона и О(3) нелинейной сигма-модели (в рамках систем со значением спина ? = ℏ/2), а также разработка теоретических основ для некоторых вопросов математического моделирования квантовых систем с высокими значениями спина (? > ℏ/2).

Научная новизна исследования заключается в получении новых моделей, описывающих: эволюцию исследуемых объектов – топологических локализованных решений и найденных аналитическим методом динамических локализованных решений; эволюцию взаимодействия топологических локализованных решений в обращенном времени (? ′ = −?), подтверждающие свойство T-инвариантности исследуемых моделей; систему полиномов Майораны и найденные аналитическими методами выражений для корреляционных функций ориентированных состояний квантовых систем с высоким значением спина; а также в разработке алгоритмов, численных схем и компьютерных кодов, позволяющих проведение численного моделирования эволюции исследуемых локализованных решений (2+1)-мерных нелинейных эволюционных уравнений в естественном и обращенном направлениях времени.

АННОТАЦИЯ

на диссертацию Давлатзода Дилмурода Ашурбека на тему "Концепции формирования государственного аудита в условиях цифровизации экономики: теория, методология и организация (на материалах Республики Таджикистан)" на соискание ученой степени доктора экономических наук по специальности 08.00.08 – Бухгалтерский учет и аудит

Ключевые слова: государственный аудит, государственный финансовый контроль, бухгалтерский учет, государственный сектор, аудит эффективности, контрольно-счетные органы, информация, ИНТОСАИ, цифровая экономика, Счётная палата Республики Таджикистан, финансовый контроль, блокчейн, искусственный интеллект, больших данных.

Целью исследования является разработка теоретико-методологических и организационно-методических основ формирования концепции государственного аудита в условиях цифровизации экономики, а также разработки практических предложений и рекомендаций по повышению эффективности контрольной деятельности контрольных органов.

Объектом диссертационного исследования является действующая система государственного аудита в Республике Таджикистан.

Предметом исследования является комплекс теоретико-методологических и организационно-методических проблем формирования концепции государственного аудита в условиях цифровизации экономики.

Методы исследования и используемое оборудование.

В работе традиционно использовались такие общенаучные методы, как научное абстрагирование, сравнение, типология, наблюдение, индукция и дедукция, обобщение, логический анализ, синтез.

В качестве специальных методов применялись: исторический, системный, комплексный, моделирование, монографический подход.

Достигнутые результаты и новизна диссертационной работы заключается в определение сущности и содержание «государственного аудита»; выявлено содержание его конструктивных элементов и их значение в соответствии с требованиями современного управления государственными финансами; выявлены особенности законодательного и нормативного обеспечения государственного финансового контроля и определено их влияние на формирование концепции государственного аудита; исследован зарубежный опыт организации государственного аудита, и на его основе выработаны предложения по использованию прогрессивных элементов их теории и практики в Республике Таджикистан; разработана методология государственного аудита в условиях цифровизации экономики и определена концепция формирования государственного аудита в Республике Таджикистан; развитие методики осуществления внутреннего государственного финансового контроля государственного аудита; проведён анализ по взаимодействию Счетной палаты с государственными контрольными структурами и предложены механизмы улучшения их координации; определены направления информационного и программного обеспечения эффективности деятельности органов государственного финансового контроля; доказана модернизация методологических и организационных основ развития системы государственного аудита; сформированы стратегические векторы развития и реформирования государственного аудита, и предложены направления повышения эффективности осуществления государственного аудита в Республике Таджикистан.

Рекомендации по использованию.

Основные положения диссертации могут быть использованы при формировании научных основ и совершенствовании национальных Законов, Концепций и Стратегий в сфере финансов и государственного финансового контроля и аудита, а также развитие методик и процедур проведения государственного аудита.

Сфера использования: Предложения и рекомендации, сформулированные в диссертационной работе, могут быть использованы в практическую деятельности Счетной Палаты Республики Таджикистан, Агентства по финансовому контролю и борьбе с коррупцией при Правительстве Республики Таджикистан, органами внутреннего контроля (аудита), министерствами и ведомствами при проведения контрольных мероприятий.

АННАТАТСИЯ ба диссертатсияи Бобокалонов Сӯҳроб Нозимович дар мавзуи «Асосҳои педагогии таъсири бозиҳои компютерии хусусияти агрессивидошта ба рафтори донишҷӯѐни муассисаҳои таҳсилоти миѐнаи касбӣ»

Калидвожаҳо: бозиҳои умумӣ, бозиҳои компютерӣ, бозиҳои Интернетӣ, тобеъшавӣ ба бозӣ, тобеъшавии психологӣ, хусусияти зӯроварӣ, куштор ва бераҳмӣ, тобеъшавӣ ба геймерӣ, пешгирии тобеъшавӣ, офлайни бисѐристифодашаванда, зери назорат гирифтани вазъият, 3D- шутерҳо, «оворагардон- тирандозҳо», файтингҳо, аркада, бозиҳои техникӣ, бозиҳои ҷисмонӣ, бозиҳои худзоҳиркунӣ ѐ машҳуршавӣ, олами тахайюлӣ.

Дар таҳқиқоти диссертатсионӣ ҷанбаҳои назариявӣ ва амалии пешгирии донишҷӯѐни муассисаҳои таҳсилоти миѐнаи касбӣ аз тобеъшавӣ ба бозиҳои компютерии хусусияти зӯроваридошта мавриди омӯзишу таҳқиқ қарор дода шуда, аз ҷиҳати илмӣ асоснок карда шудааст, асосҳои консептуалӣ ва методии таъсири бозиҳои компютерӣ ба ҳолати солимии донишҷӯѐн муайян ва усулҳои канораҷӯӣ аз одаткунӣ бо бозиҳои компютерӣ ва тобеъшавии донишҷӯѐни муассисаҳои таҳсилоти миѐнаи касбӣ ба он коркард ва пешниҳод шудааст. Ҳамчунин, ҷиҳати баланд бардоштани маърифати волидон оид ба бозиҳои компютерии хусусияти агрессивидошта ва зарару оқибатҳои машғул шудани бачагон ба он тавсияҳо судманд пешниҳод шуда, барои роҳбарон ва омӯзгорони муассисаҳои таҳсилоти миѐнаи касбӣ оид ба истифодаи самараноки технологияи компютерӣ дар раванди таълим андешаҳои ҷолиб таҳия ва ироа шудааст.

Арзиши амалии таҳқиқот дар он аст, ки дар он асосҳои методӣ ва методологии татбиқи методҳои пешгирии мубталошавии донишҷӯѐни муассисаҳои таҳсилоти миѐнаи касбӣ ба бозиҳои компютерии хусусияти зӯроварӣ дошта мавриди таҳлил қарор дода шуда, технологияи самараноки методҳои пешгирии донишҷӯѐн аз одаткунӣ ба бозиҳои компютерӣ ва воридшавӣ ба олами тахайюлӣ коркард ва мавриди озмоиш қарор дода шудаанд.

Натиҷаи таҳқиқоти диссертатсионӣ ва тавсияҳои методиву барномаи аз ҷониби муаллиф таҳия ва пешниҳодшударо метавон барои коркарди курсҳои махсус оид ба баланд бардоштани маҳорати касбии омӯзгорони муассисаҳои таҳсилоти ибтидоӣ ва миѐнаи касбӣ ҷиҳати пешгирии мубталошавии донишҷӯѐн ба бозиҳои компютерии хусусияти агрессивидошта васеъ истифода кард.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Шарифзода Ғайрат Мумин дар мавзуи “Такомуи идоракунии рушди иҷтимоию иқтисодии минтақаҳо (дар маводҳои вилояти Суғди Ҷумҳурии Тоҷикистон)” Муњимияти мавзуи интихобшуда.

Дар шароити муосир рушди низоми иќтисодї бо љараёни глобализатсия ва гузариш ба иќтисодиёти постиндустриалї ифода меёбад.

Дар ин вазъият ташкил ва рушди инфрасохтори иҷтимоӣ, бозорӣ ва истеҳсолии иқтисодиёт, ки имкониятҳои мамлакат ва минтақаҳои алоҳидаи онро барои шомил шудан ба раванди ҳамгироии ҷаҳонӣ таъмин мекунад, зарур мегардад.

Дар диссертатсия масъалаҳои такмили механизми идоракунии рушди иҷтимоию иқтисодии минтақа аз ҷиҳати назариявию методӣ, ташаккули муҳити солими сармоягузорӣ ва самаранокии он, омилҳои рушди иҷтимоию иқтисодиии минтақа, услубҳои махсуси таҳлилию тадқиқотӣ дар самти арзёбии рушди иҷтимоию иқтисодии минтақа, таљрибаи љањонии идоракунии тараќќиёти иќтисодиёти минтаќа ва имкониятҳои истифодаи он дар шарту шароити иқтисодиёти вилояти Суғд, баҳодиҳии вазъи муосири ҳолати идоракунии рушди иҷтимоию иқтисодии минтақа, авзолҳои молиявию андозии танзими тараќќиёти минтаќа, механизми ташаккул ва амалигардонии сиёсати саноатии минтаќавї дар вилояти Суѓд, афзалиятњои дурбинонаи идоракунии давлатии иќтисодиёти минтаќа дар вилояти Суѓди Љумњурии Тољикистон, ҳамчунин самтњои асосии навсозии сиёсати минтаќавии иљтимоию иќтисодии давлат дида баромада шудааст.

Мақсади диссертатсия аз љињати илмӣ асоснок намудани хулосањо оид ба такмили идоракунии давлатии рушди минтаќа ва коркарди тавсияњо мебошад, ки ба таъмини рушди иљтимоию иќтисодии вилояти Суѓди Љумњурии Тољикистон нигаронида шудаанд.

Дараљаи коркарди масъала аз тањќиќи бунёдии низоми идоракунии рушди иҷтимоию иқтисодии минтақа дар асарњои илмии олимони ватанӣ ва хориљї иборат мебошад.

Асосњои методологї ва назариявии тањќиќот асарњои бунёдии муњаќќиќони иќтисодшиноси соњаи иќтисодиёти минтаќавї, консепсияњои муосир ва дастовардњои олимони хориљиву ватанї дар самти идоракунии рушди иҷтимоию иқтисодии минтақаҳо мебошад.

Фарзияи илмї – пеш бурдани аќидае мебошад, ки мувофиќи он такомули механизми идоракунии рушди иҷтимоию иқтисодии минтақа самаранокӣ ва натиҷанокии баланди иқтисодиро таъмин намуда, барои расидан ба ҳадафҳои стратегии давлат мусоидат менамояд.

АННОТАЦИЯ

Автореферата диссертации Исозода Комилшо Сафар на тему «Фауна и экология жуков пластинчатоусых (Coleoptera, Scarabaeoidae) Таджикистана» на соискание учёной степени доктора биологических наук 03.02.04 – Зоология.

Ключевые слова: Таджикистан, вид, жук, экология, фауна, биологические особенности, группы, сапрофаг, копрофаг, фитофаг, растительные пояса, ландшафт, биотоп, Scarabaeoidae, Coleoptera.

Цель исследования: Целью настоящих исследований было изучение видового состава, экологии, биологии, фенологии и зоогеографии фауны жуков-пластинчатоусых Таджикистана в целом, изучение хозяйственного значения, распространения и экологических основ борьбы с вредными видами.

Материалы и методы исследования: Для выявления фауны жуков пластинчатоусых, а также, изучения их эколого-биологических особенностей, в работе использовались общепринятые энтомологические и экологические методы, способы сбора и определения материала.

В основном, при сборе материала, использованы следующие методы: визуальное наблюдение, ручной сбор, применение почвенного сита и эксгаустера, почвенные пробы, использование ловушек Барбера, Фабра, оконные ловушки, лов на различные источники света и флотация.

Полученные результаты и их научная новизна: Впервые уточнен видовой состав (263 видов) жуков-пластинчатоусых Таджикистана.

Для более 100 видов отмечены новые точки, которые имеют важное значение для ареала видов.

Впервые установлены закономерности распространения жуков-пластинчатоусых по высотно-растительным поясам и основным биотопам Памиро-Алая, выявлены реликтовые, фоновые, массовые, локальные и редкие виды.

Выявлены их экологические и фенологические особенности.

Также впервые выявлены закономерности изменения видового состава и численности основных видов фауны Таджикистана под влиянием хозяйственной деятельности человека.

Впервые произведен зоогеографический анализ фауны по типам ареалов, на родовом и видовом уровнях.

Рекомендации по применению полученных результатов: Результаты исследований можно использовать при составлении определителей видов и родов пластинчатоусых жуков, при разработке системы защиты в окультуренных биогеоценозах, также для проведения спецкурсов по специальности зоология и экология.

Область применения: зоология, энтомология, экология, охрана окружающей среды.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Досиев Маҳмадшоҳ Назарович дар мавзуи «Идоракунии рушди соҳибкории экологӣ дар шароити ташаккули “иқтисоди сабз”: назария, методология, амалия» барои дарѐфти дараҷаи илмии доктори илмҳои иқтисодӣ аз рӯйи ихтисоси 08.00.06 – Иқтисодиѐт ва идоракунӣ тибқи самтҳои фаъолият (08.00.06.06 – Иқтисодиѐти соҳибкорӣ).

Калидвожаҳо: соҳибкорӣ, соҳибкории экологӣ, идоракунӣ, ―иқтисоди сабз‖, ―соҳибкории сабз‖, принсипҳои соҳибкории экологӣ, омилҳои соҳибкории экологӣ, маърифати экологӣ.

Мақсади диссертатсия аз таҳияи муқаррароти назариявию методологӣ ва тавсияҳои методӣ оид ба идоракунии рушди соҳибкории экологӣ дар шароити ташаккули «иқтисоди сабз», инчунин асоснокгардонии самтҳои афзалиятноки стратегияи рушди он дар Ҷумҳурии Тоҷикистон иборат аст.

Объекти таҳқиқотро низоми идоракунии фаъолияти соҳибкории экологӣ дар шароити ташаккули «иқтисоди сабз», аз он ҷумла фаъолияти сохторҳои соҳибкории экологӣ ташкил медиҳанд.

Ба сифати предмети таҳқиқот муносибатҳои иқтисодию иҷтимоӣ ва ташкилие баромад мекунанд, ки дар раванди такмили механизми идоракунии соҳибкории экологӣ дар шароити ташаккули «иқтисоди сабз» дар Ҷумуҳрии Тоҷикистон ба миѐн меоянд.

Мавзуи диссертатсия ба бандҳои алоҳидаи Шиносномаи ихтисосҳои илмии ихтисоси 08.00.06 – Иқтисодиѐт ва идоракунӣ тибқи самтҳои фаъолият (08.00.06.06 – Иқтисодиѐти соҳибкорӣ) мувофиқ аст.

Усулҳои таҳқиқот.

Барои ҳалли масъалаҳо дар диссертатсия усулҳои гуногуни илмӣ, аз қабили усули системавию сохторӣ, сабабӣ, усули омӯзиши омилҳо, экспертӣ-таҳлилӣ, иқтисодӣ-риѐзӣ, иҷтимоӣ, таносуби хусусиятҳои миқдорӣ ва сифатӣ, арзѐбии мунтазами миқдорӣ ва ҳамаҷониба, инчунин усули коррелятсионӣ-регрессионӣ ва SWOT-таҳлил истифода шудаанд.

Аҳамияти назариявӣ ва амалии таҳқиқот.

Аҳамияти назариявии таҳқиқот дар он аст, ки муқаррароти назариявӣ ва методологии дар диссертатсия асоснокшуда ба рушди минбаъдаи низоми идоракунии фаъолияти соҳибкории экологӣ, омӯзиши равишҳои эҷоди шароити зарурии иҷтимоию иқтисодӣ, инчунин таҳлили таъсири он ба самаранокии татбиқи принсипҳои рушди устувор ва «иқтисоди сабз» мусоидат мекунанд.

Аҳамияти амалии таҳқиқот дар он аст, ки муқаррароти назариявӣ ва методии пешниҳодшуда ба фароҳам овардани шароити зарурии иҷтимоию иқтисодӣ барои такрористеҳсол ва истифодаи иқтидорҳо, баланд бардоштани самаранокии истифодаи онҳо ва рушди соҳибкории экологӣ дар шароити ташаккули «иқтисоди сабз» равона карда шудаанд.

Натиҷаҳои асосии илмӣ метавонанд аз ҷониби мақомоти ҳокимияти давлатӣ дар таҳияи самтҳои афзалиятноки рушди соҳибкории экологӣ, баланд бардоштани маърифати экологӣ ва инфрасохтори «иқтисоди сабз» истифода шаванд.

Илова бар ин, аҳамияти амалии таҳқиқот аз он иборат аст, ки тавсияҳои мушаххасе таҳия шудаанд, ки ҳангоми таҳияи барномаҳо, лоиҳаҳо ва нақшаҳои стратегии рушди соҳибкории экологӣ истифода мешаванд.

Муносибатҳои назариявӣ ва методологии ташаккул ва рушди соҳаи соҳибкории экологӣ, ки дар рисола таҳия шудаанд, метавонанд ҳамчун заминаи методологӣ ва заминаи таҳияи принсипҳои дастгирии давлатии ин шакли соҳибкорӣ хизмат кунанд.

Натиҷаҳои бадастовардаи муаллиф дар муайян кардани самтҳои афзалиятнок, шаклу усулҳои ташаккул, истифода ва рушди иқтидори сохторҳои соҳибкории экологӣ, баланд бардоштани самаранокии истифодаи захираҳо дар раванди татбиқи принсипҳои рушди устувор аҳамияти амалӣ доранд.

АННОТАЦИЯ

на диссертационное исследование Бобоева Джамрода Курбоновича на тему «теоретические проблемы обязательства вследствие причинения вреда в гражданском праве» на соискание ученой степени доктора юридических наук по специальности 12.00.03 – гражданское право; предпринимательское право; семейное право; международное частное право

Ключевые слова: обязательство вследствие причинения вред, возмещение, компенсация, вред, вина, противоправность, правомерный вред, ответственность, защита, товар, жизнь, здоровье, смерть, несовершеннолетний, предупреждение.

Цель диссертационного исследования Бобоева Д.

К. заключается в комплексном исследовании обязательства вследствие причинения вреда, направленном на создание целостного научного представления о данном институте, а также разработку предложений по совершенствованию ГК, основанных на теоретико-доктринальных положениях и авторском видении проблемы.

Общенаучные методы и приемы познания, такие как историкосравнительный, синтез, анализ, классификация, структурнофункциональный подход, формально-юридический, сравнительный, а также другие методы научного познания позволили автору достичь поставленных целей в ходе диссертационного исследования.

Решению поставленных задач способствовало изучение научного материала по обязательству вследствие причинения вреда, анализ текстов нормативно-правовых актов и решений судебных органов в целом.

Полученные результаты в ходе исследования доказывают, что обязательство вследствие причинения вреда, являясь традиционным институтом гражданского права, призвано защищать субъективные гражданские права и направлено на нормализацию гражданского оборота.

Существующие представления об обязательстве нуждаются в пересмотре, новом развитии, а также совершенствовании в части правовой регламентации.

Автором предлагаются предложения по совершенствованию законодательства, в частности, понятийного аппарата обязательства, уточнении субъектов обязательственного правоотношения, отдельных случаев причинения вреда, о порядке возмещения в случае причинения вреда неимущественным правам, а также в случае возмещения вреда, причиненного вследствие недостатка товаров, работ и услуг.

Обосновываются новые теоретические представления о функциональной особенности обязательства, правомерном вреде, причинении вреда с участием несовершеннолетних граждан, недееспособных и ограниченно дееспособных лиц и др.

Результаты исследования могут быть использованы в рамках изучения проблем гражданского права, а также в нормотворческом процессе в рамках Концепции правовой политики Республики Таджикистан на 2018–2028 годы.

Донишгохи забонхо

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Сафаров Аскарҷон дар мавзуи «Хусусиятҳои лингвистии истилоҳоти сайёҳӣ дар забонҳои тоҷикӣ ва англисӣ» барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илми филология аз рӯйи ихтисоси 10.02.20 – забоншиносии муқоисавӣ-таърихӣ, типологӣ ва қиёсӣ

Калидвожаҳо: забон, забони тоҷикӣ, забони англисӣ, муқоиса, калима, калимасозӣ, истилоҳ, истилоҳсозӣ, истилоҳоти сайёҳӣ, хусусияти луғавӣ, хусусияти маъноӣ, хусусияти сохторӣ, хусусияти решашиносӣ, муодил, сермаъноӣ, ҳамгуншавӣ, муродиф, усулҳои истилоҳсозӣ, усули сарфӣ, усули наҳвию сарфӣ, усули наҳвӣ, усули луғавӣ-маъноӣ.

Дар диссертатсия дар заминаи маводҳои забонӣ, пеш аз ҳама, таҳлили луғавию маъноӣ ва калимасозии истилоҳоти сайёҳӣ анҷом дода шуда, монандӣ ва тафовути онҳо муайян карда шудаанд.

Аҳаммияти илмии диссертатсия дар он зоҳир мегардад, ки маводи рисола ва пажуҳиши муаллиф дар асоси вожаномаву фарҳангномаҳои ду забонаву бисёр забона ва тафсирӣ, асарҳои ҷуғрофиву таърихӣ таҳия ва гурӯҳбандӣ гардида, дастовардҳои илмии он барои ба низоми муайян даровардани истилоҳоти соҳаи сайёҳии забонҳои тоҷикиву англисӣ ва ҳамчунин, ҳангоми тадриси курсҳои амаливу назариявӣ аз фанҳои тахассусӣ, амсоли луғатшиносӣ, луғатнигорӣ, типологияи муқоисавии забонҳои тоҷикиву англисӣ мусоидат менамояд.

Диссертатсия аз се боб иборат буда, ҳамаи масъалаҳои матраҳшаванда аз рӯйи мазмуну мундариҷа дар бобҳову фаслҳо бозтоб гардидаанд.

Натиҷаи таҳлилу баррасии мавзуи таҳқиқ дар омӯзиши масоили гуногуни марбут ба шохаҳои забоншиносӣ, аз ҷумла, забоншиносии муқоисавӣ-типологӣ, луғатшиносӣ, луғатнигорӣ, дастур, маънишиносӣ, реша шинохтӣ ва услубшиносӣ метавонад корбурд гардад.

Илова бар ин, натиҷаҳои таҳқиқи илмӣ метавонад барои мукаммал гардидани назарияи луғатшиносӣ ва маъношиносӣ забонҳои тоҷикиву англисӣ, инчунин, таълифи фарҳангҳои истилоҳӣ хизмат намоянд.

Аннотатсия

ба автореферати диссертатсияи Ализода Тоҳир Саидаброн дар мавзуи «Муаммоњои ташкилї - иќтисодии истифодаи самараноки захирањои замин ва об дар ноњияњои кўњии тобеи љумњурї» барои дарёфти дараҷаи илмии доктори фалсафа (PhD) - доктор аз руйи ихтисоси 6D050608 - Иқтисодиёти комплекси агросаноатӣ

Калидвожаҳо: самаранокї, захира, замин, об, кишоварзї, муаммо, минтақаи кўҳї, фоида, захираи замин, захираи об, механизм, кшоварзї, маҳсулот.

Дар автореферат асосҳои назариявию методологии истифодаи самараноки захирањои замину об омўхта шуда, дар заминаи маълумоти расмии оморї њолати кунунӣ ва динамикаи истифодаи самараноки захирањои замину об арзёбї гардида, самтњои асосии такмили механизми истифодаи захирањои обу замин дар ноњияњои тобеи ҷумҳур муайян карда шудааст.

Бо вуҷуди таҳқиқоти зиёд дар ин самт то ҳанўз баъзе аз муаммоҳои ташкилї - иқтисодии истифодаи самараноки захираҳои замину об дар хоҷагиҳои кишоварзии ноҳияҳои тобеи ҷумҳур арзи вуҷуд доранд.

Бинобар ин дар рафти таҳқиқот муаммоҳои ташкилӣ-иқтисодии самаранок истифодабарии захирањои замин ва об гурўњбандї карда шуда, оид ба бартарафсозии ин муаммоњо пешнињодњои илмии муаллиф асоснок карда шудаанд.

Дар заминаи баррасии адабиёти илмї ҷанбаҳои методологии баҳодиҳии самаранокии иқтисодии захираҳои замину об таҳқиқ шуда, истилоҳи «самаранокии истењсолоти кишоварзї» дар таҳрири тоза пешниҳод карда шудааст. Њамчунин, бо маќсади таъмини истифодаи самараноки захирањои замин ва об дар минтаќаи кўњии ноҳияҳои тобеи ҷумҳур модели омилњои самаранок истифодабарии онњо љињати афзоиши додани истењсоли мањсулоти кишоварзї тањия гардида, њар як банди алоҳидаи он илман асоснок карда шудааст.

Ин модел истифодаи оқилонаи захираҳои замину обро дар шароити минтақаҳои кўҳии ноҳияҳои тобеи ҷумҳур таъмин карда, ба ташаккули самаранокии маҳсулотҳои ҷудогонаи кишоварзї мусоидат мекунад.

Инчунин, дар асосии баррасии таҷрибаи хориҷї равишњои мақсадноки истифодаи захираҳои замину об дар хоҷагидории ҷумҳурӣ асоснок карда шуда, пешниҳод карда шудааст, ки оид ба истифодаи таљрибаи Италия - ба истифодабарандаи нисбатан босамар супоридани ќитъаи замин ќонун ќабул карда шавад.

Дар рафти таҳқиқот механизми иќтисодии танзими муносибатњо оид ба захираҳои замину об дар минтаќањои кўњии ноҳияҳои тобеи ҷумҳур такмил дода шуда, низоми заминдорї ва объектњои обёрї низ мукаммал гардонида шуда, дурнамои имконияти маблаѓгузорї барои азхудкунии заминњо ва модернизатсияи низоми обёрї, афзоиши њаљм ва рушди мањсулоти кишоварзї дар минтаќањои кўњии ноҳияҳои тобеи ҷумҳур муайян карда шудааст.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Азиззода Рухсора Назир дар мавзуи «Асосҳои иљтимої-педагогии омода намудани писарҳо ба иљрои вазифаи падарї» барои дарѐфти унвони илмии номзади илмҳои педагогї аз рўйи ихтисоси 13.00.05 – Назария, методика ва ташкили фаъолияти фарҳангї-иљтимої (13.00.05.03 – Педагогикаи иљтимої ва худшиносї)

Калидвожаҳо: педагогика, психология, саҳм, паст, миѐна, баланд, муқоиса, самаранокї, салоҳиятнокї, муқоиса, писарон, падар, иљтимої, баландбардорї, тадқиқот, гендер,вазифа, нақш,иљро, љавонон.

Мубрамии мавзуи диссертатсия.

Моҳияти тарбия дар ахлоқи насли наврас дар тамоми марҳилаҳои бакамолрасї, ворид намудани љавонон ба фазои фарҳангї, кумак дар интихоби бошууронаи арзишҳо, бунѐди тарҳи мувофиқи рафтор, мақсад ва вазифаҳо барои имрўз ва оянда зоҳир мегардад.

Синну соли мактабї марҳилаи мусоид дар ташаккули шахсият,шаҳрванди масъул, ватандўст ва посдорандаи оила, ки метавонад мустақилона ҳаѐти худро мувофиқи манфиатҳои љомеа, давлат ва оила ба роҳ монад, ба ҳисоб меравад.

Дар ин самт, тарбияи писарон ва ба ҳаѐти оилавї тайѐр намудани онҳо ба нақши падарї, сарвари оила, такягоҳи маънавию моддї, махсусан вазифаи падарї муҳим ба ҳисоб рафта, диққати махсусро талаб менамояд.

Мақсади таҳқиқоти мазкур пешниҳоди консепсияи мукаммали (аз љиҳати назариявї) таҳия кардашуда, ки он ба коркарди асосҳои иљтимоиву педагогии тарбияи писарон ва тайѐр намудани онҳо ба иљрои вазифаи падарї дар љомеа мусоидат менамояд.

Баҳри баланд бардоштани самаранокии раванди тарбияи гендерї дар мактаб мусоидат намояд.

Объекти таҳқиқот раванди тарбияи писарон ва омода намудани онҳо ба нақши падарї.

Мавзуи (предмет) таҳқиқот асосҳои иљтимої-педагогии омода намудани писарҳо ба иљрои вазифаи падарї (дар ҳамкории муассисаи таълимї ба хонавода) ба ҳисоб меравад.

Заминаҳои эмпирикї.

Сахтафзор: компютери фардии навъи IBM PC, серверҳои гуногун.

Навгонии илмии таҳқиқот: кори санљишї-таљрибавї; методҳои омори математикї. масъалаҳои мухталифи тарбияи писарон, ба ҳаѐти оилавї ва мустақилона омода намудани онҳо дар педагогикаи гендерии муосир ба таври маљмуавї баррасї гардида, дар ин самт мушкилиҳои љойдошта муайян карда шудаанд. Љанбаҳои гуногуни педагогикаи гендерї, љойгоҳи тарбияи писарон дар он ба таври мушаххас мавриди омўзиш ва баҳогузорї қарор дода шудаанд; ба таври маљмуавї афкори мутафаккирони тољику форс дар доираи педагогикаи халқи тољик дар тарбияи писарҳо мавриди омўзиш, баррасї ва баҳогузорї қарор дода шуда, нақши онҳо дар тарбияи писарон ва омода намудани онҳо ба вазифаи падарї ошкор карда шудааст; омилҳои иљтимої-педагогии омодагии писарон ба ҳаѐти мустақилона ва иљрои вазифаи падарї дар оила ба таври умумї таҳқиқ гардида, дар ин самт мушкилоти љойдошта, монеаҳои мављуда ошкор гардида, роҳҳо ва воситаҳои бартарафнамоии онҳо таҳлил карда шудаанд; заминаҳои психологї-педагогии тарбия ва омодагии писарон ба нақши падарї дар шароити муосир ошкор гардида, ҳолатҳои самаранок гардидани чунин тарбия ва омоданамої бо таҳлилҳои мушаххас муайян карда шудаанд; робитаи оила бо муассисаҳои таҳсилоти миѐнаи умумї дар тарбияи писарҳо ва омода намудани онҳо ба нақши падарї баҳогузорї карда шуда, зарурати чунин ҳамкорї дар самаранок гардидани раванди тарбияи писарон ошкор карда шудааст.

Дараљаи татбиқ муассисаҳои таҳсилоти миѐнаи умумии №12-и ноҳияи Кўшониѐн, №8-и ноҳияи Вахш, №9, №10-и шаҳри Бохтар ташкил медиҳад.

Соҳаи истифодашуда: маориф, иљтимоиѐт, иқтисодиѐт,педагогика, психология

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсия Пачаева Муҳаѐ Пулатовна дар мавзуи «Шароитҳои педагогии инкишофи эљодии кўдакони синни томактабї дар фаъолияти тасвирї» барои дарѐфти дараљаи илмии номзади илмњои педагогї бо ихтисоси 13.00.06 – Назария ва методикаи тарбия (13.00.06.01 - Назария ва методикаи тарбияи томактабї) Калидвожањо: муассисањои таълимии томактабї, инкишофи эљодї, шароитҳои педагогї, фаъолияти тасвирї, ташаккул, хусусиятњои педагогї, методҳо, мутахассиси муассисаи томактабї, арзишҳо, тањќиќот, худшиносї, љаҳонфаҳмї, эљод, нақш ва моҳияти фаъолияти тасвирї, кўдакон, муњити муассисаҳои томактабї, корњои озмоишїсанљишї.

Дар диссертатсия раванди шароитҳои педагогии инкишофи эљодии кўдакони синни томактабї дар фаъолияти тасвирї нишон дода шудааст.

Мақсади таҳқиқоти мазкурро ошкор намудан ва коркарди илмии асосњои назариявии шароитҳои педагогии инкишофи эљодии кўдакони синни томактабї дар фаъолияти тасвирї дар асоси барномаи таҳиягардидаи педагогї дар бар мегирад.

Шароитњои педагогии инкишофи эљодии кўдакони синни томактабї дар фаъолияти тасвирї муайян ва ошкор карда шуданд.

Корҳои озмоишии таҳқиқот дар пойгоҳи Муассисаҳои таълимии томактабии № 119, 82, 55-и шаҳри Душанбе ва № 1,3-и шаҳри Ҳисор гузаронида шуданд.

Дар корњои озмоишї 200 нафар кўдакони синни томактабї, 40 нафар кормандони муассисаҳои томактабї ва 51 нафар падару модарон фаро гирифта шуд, аќидањои пурсишшудагон ба таври анкета санљида шуда, мавриди тањќиќ ќарор гирифтанд.

Аз 200 нафар кўдакон 104 нафарашон ба гурўњи озмоишї ва 96 нафарашон ба гурўњи назорати шомил буданд.

Натиљањои тањќиќот дар фаъолияти муассисањои таълимии томактабии № 119, 82, 55-и шаҳри Душанбе мавриди истифода қарор дода шуданд.

Аз натиљањои тањќиќот метавонанд педагогҳо ва мураббиѐни муассисаҳои томактабї дар фаъолияти худ баҳри беҳтару хубтар ба роҳ мондани фаъолияти тасвирї барои инкишоф додани эљодиѐти кўдакон истифода намоянд.

Инчунин, натиљаҳои таҳқиқот метавонанд манбаи боэътимод баҳри баланд бардоштани савияи касбии кормандони муассисаҳои томактабї, такмили ихтисоси кадрњои педагогї ва он шахсоне, ки ба корҳои илмї машғул мебошанд, гарданд.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Нурулҳақ Қамар дар мавзуи “Салафия: назария ва амалия” барои дарёфти дараҷаи илмии доктори илмҳои фалсафа аз рӯйи ихтисоси 09.00.14 -Фалсафаи дин ва диншиносӣ (илмҳои фалсафӣ)

Калидвожаҳо: вожаи салаф, салафия, “салафи солеҳин”, одат, мазҳаби салаф, ақлгароӣ, Қуръон, суннат, ҳанбалия, бемазҳабӣ, экстремизм, терроризм, ҳанафия, Аллоҳ, бидъат, ҷиҳод, бунёдгароӣ, ваҳҳобия, муътазила, суфия, сифоти Худо, мушобеҳа, калом, фалсафа, ифротгароӣ, хатар, амният, фиқҳ, ашъария, пайғамбар, саҳоба, тобеин, ҳифз, фаҳанги миллӣ, зардуштия, сиёсат, бунёдгароӣ, худшиносӣ.

Мақсади таҳқиқоти диссертатсионӣ ҳаматарафа мавриди таҳлилу баррасӣ қарор додани ҷараёни салафия дар тӯли таърихи ислом, аз ҷумла, таҳаввули маънои луғавии вожаи “салаф”, робитаи он бо одатҳои тоисломии араб, муборизаи он бо ақлгароӣ бо мақсади ҳифзи рӯҳи арабии ислом, ихтилофи салафия бо фарҳанги миллӣ, зуҳури он дар шакли мазҳаби ҳанбалия, муборизаи Муҳаммад Ғаззолӣ барои ҳифзи мазҳаби салаф, таълимоти бунёдгароёнаи Ибни Таймия, ваҳҳобия, нақши ваҳҳобия дар ривоҷи ҳаракатҳои бунёдгароии исломии ифротӣ дар ҷаҳони ислом, воридшавии он ба кишвари Тоҷикистон дар солҳои 70-уми садаи XX ва нақши он дар ба вуҷуд омадани ҷанги шаҳрвандӣ, имрӯз бо номи салафия дар хизмати қудратҳои ҷаҳонию минтақавӣ қарор гирифтани он, хатари он барои давлати миллию дунявӣ, робитаи он бо бунёдгароии исломӣ ва ғайра. Ҷиҳати ноил гардидан ба ин ҳадаф диссертант вазифаҳои мушаххасро дар дувоздаҳ банд муайян ва онҳоро иҷро намуда, навгониҳои дақиқ ва хулосаҳои илмии асоснок пешниҳод кардааст.

Асосҳои методологии таҳқиқоти мазкурро методҳои умуминазариявӣ, умумиилмӣ, таърихӣ-мантиқӣ, муқоисавӣ, осори илмии муҳаққиқони илмҳои фалсафӣ, ба вижа, фалсафаи дину диншиносӣ ва истифодаи усулҳои германевтикӣ ташкил медиҳанд.

Дар раванди таҳқиқ муаллиф аз сарчашмаҳои гуногун истифода карда, моҳияти салафияро ҳамчун як падидаи иртиҷоӣ ошкор намуда, робитаи онро бо экстремизму терроризм нишон дода, симои зиддибашарӣ ва зиддитамаддунии онро исбот карда, хатари онро барои давлати миллию дунявӣ ва боздории ҷомеаи мусулмонӣ аз пешравию тараққиёт таъкид сохтааст.

Чунин муносибат дар ҳамаи бобу зербобҳои диссертатсия ба назар мерасанд.

Навгонии илмии таҳқиқот, ки аз объект, предмет, ҳадаф ва вазифаҳои кори диссертатсионӣ бармеоянд, ба он алоқаманд аст, ки дар илми фалсафаи дин ва диншиносӣ то ҳол масъалаи салафия ҳамчун исломи “бемазҳаб” ба таври маҷмӯӣ аз нигоҳи назариявию амалӣ мавриди таҳқиқ қарор нагирифтааст.

Навгониҳои кори диссертатсионӣ бо натиҷаҳои дар ҷараёни таҳқиқот ба даст омада муайяну мушаххас карда шудаанд.

Дар диссертатсия пайдоишу таҳаввули салафия ҳамчун як падидаи сиёсӣ-динии ифротӣ дар давраҳои мухталифи таърихи ислом аз нигоҳи илмӣ баррасӣ гардида, робитаи он бо суннатгароӣ ва ақидаю амалҳои экстремистӣ-террористӣ нишон дода шудааст.

Мавод, хулоса ва натиҷаҳои диссертатсияро метавон ҳангоми навиштани таҳқиқотҳои илмӣ дар самти фалсафаи дину диншиносӣ, сиёсатшиносӣ, фарҳангшиносӣ, навиштани китобҳои илмию китобҳои дарсӣ, воситаҳои таълимӣ, курси лексияҳо, хондани лексияҳо дар курсҳои такмили ихтисоси устодони фанҳои ҷомеашиносӣ, ба вижа, диншиносӣ ва гузаронидани суҳбату лексияҳо бо қишрҳои гуногуни аҳолӣ истифода намуд. Ҳамчунин, натиҷаҳои таҳқиқоти диссертатсионӣ метавонанд дар кори пешгирӣ намудани паҳншавии ақидаҳои экстремистӣ дар ҷомеа, паст бурдани сатҳи таассуби динию хурофот ва ташаккули худшиносии миллии ҷавонон нақши муҳим дошта бошанд.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Мансурова Дилрабо Қодирљоновна дар мавзўи «Шароитҳои педагогии рушди салоҳиятҳои маърифатї-эљодии бачагони синни калони томактабї дар муассисаҳои таҳсилоти томактабии Љумҳурии Тољикистон» барои дарѐфти дараљаи илмии номзади илмҳои педагогї аз рўи ихтисоси 13.00.06-Назария ва методикаи тарбия (13.00.06.01-назария ва методикаи тарбияи томактабї)

Калидвожаҳо: шароити педагогї, фаъолияти маърифатї ва эљодї, муассисаи таҳсилоти томактабї, бачагони синни калони томактабї, инкишофи шахс, тамоюлҳои муосир, ташаккули насли нави эљодї, муносибати эљодї, салоҳиятҳои касбї.

Дар рисола дар асоси омўзиш ва љамъбасти маъхазњои илмї шароитњои педагогии инкишофи фаъолияти маърифатї ва эљодии бачагони синни томактабї дар муассисањои томактабии Љумњурии Тољикистон мавриди баррасї ќарор гирифтааст.

Муаллиф таъкид мекунад, ки тамоюлҳои муосири рушди маорифи ватанї ва љаҳонї, пеш аз ҳама, ба тарбияи шахсияти эљодкор, ҳамаљониба инкишофѐфта, аз овони кўдакї нигаронида шудаанд.

Дигаргунињои амиќи иљтимоию иќтисодии тайи дањсолањои охир дар Љумњурии Тољикистон ба амал омада, афзалиятњои нави иљтимоию иќтисодї дар њамбастагї бо рушди босуръати илму техника зарурати ташаккули насли нави созанда, шахсияти дорои тафаккури мустаќил, ҳаракатнокї ва муносибати эљодкорона ба ноил шудан ба ҳадафҳои гузошташуда, дорои доираи васеи салоҳиятҳои касбї, маҳорати нишон додани фаъолияти иљтимої ва дарки масъулият барои ояндаи кишварро ба миѐн гузоштааст.

Дар робита ба ин, муаллиф қайд мекунад, ки тарбияи шахсияти нави худшинос: аз љиҳати маърифатї-эљодї худтатбиқсоз, худмуайянсоз, аз љиҳати касбї ва шахсиятї худтакмилдиҳанда, қобилияти худдорї, худташаккулдиҳї ва барои қарору кирдори худ ҳисси масъулиятдошта аҳамияти хоса пайдо мекунад.

Сохти иљтимоии љомеаи муосир пешбинї мекунад, ки одами муосир ниѐзи доимї ба аз худ кардани донишҳои нав, қобилияти мустақилона ошкор кардани моҳияти падидаҳо ва мафҳумҳои гуногун, эљодкорона истифода бурдани донишҳои андўхтаро барои ҳалли мушкилоти дар назди шахс гузошташуда дорад.

Дар диссертатсия асосҳои назариявї ва методии ташаккули салоҳиятҳои маърифатї ва эљодии бачагони синни томактабии калонсол дар муассисаҳои томактабии Љумҳурии Тољикистон, асосҳои назариявии фаъолияти маърифатї ва эљодии бачагони синни калони томактабї, таълими умумии маърифатї ва эљодї, мавриди таҳқиқ ва баррасї қарор дода шудааст.

Натиљаҳои тадқиқот оид ба фаъолияти бачагони синни калони томактабї, шароити ташкилию педагогї ва амсилаи ташаккули салоњиятњои маърифатї ва эљодии бачагони синни калони томактабї дар муассисањои таҳсилоти томактабї таҳлил ва љамъбасти он пешниҳод шудааст.

Дар хулоса натиљањои асосии тањқиқоти диссертатсионї оварда шуда, оид ба истифодаи амалии натиљањои бадастовардашуда тавсияњо ироа шудааст.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Нарзуллоев Њайбуло Саъдуллоевич дар мавзўи «Шароитњои педагогии ташкили тарбияи шањрвандии хонандагон тавассути худомўзї» барои дарѐфти дараљаи илмии номзади илмњои педагогї аз рўи ихтисоси 13.00.05-назария, методика ва ташкили фаъолияти фарҳангӣ-иљтимоӣ (13.00.05.03.- педагогикаи иљтимоӣ ва худшиносӣ) Вожањои калидї: мафҳуми «тарбияи шаҳрвандии хонандагон», таљриба, ангезањо ва арзишњо, шањрвадї, модели тарбияи шањрвандии хонандагон, худомўзї, ташаккули шахсият, маљмўи донишњо, ќобилият ва сифатњои шахсият, инкишофи тарбияи шањрвандии хонандагон, заминаи репродуктивї, бењтар намудани сифати тарбияи шањрвандии хонандагон тавассути худомўзї, вазифањои таълимї, инкишофи шахсият.

Анъанањои таърихию фарњангии халќи тољик, имкониятњои рушди шахсияти онњо тавъам бо арзишњои умумибашарї сарчашмаи абадие ба шумор мераванд, ки тамоюлњои асосии корњои таълиму тарбияро дар муассисањои тањсилоти миѐна муайян менамоянд ва чунин ташаббусњои бисѐр муњимеро ба мисли кишваршиносї, таљдиди ѐдгорињои таърихию фарњангї ва њифзи онњо ба амал меоранд, барои рушди осори бадеї ва њунарњои мардумї мусоидат мекунанд.

Навсозї ва ѓанї гардонидани мазмуну мундариљаи тарбия бо истифода љузъњои фарњангї, таърихї, маънавї, ахлоќї, идеологї, сиѐсї, њуќуќї, психологї, физикї, техникї ва ѓайра дастовардњои муњимтарини илмњои иљтимої-гуманитарї мањсуб меѐбад.

Дар ин замина дар байни љавонон бедор кардани ќобилияти мустаќилона тањлилу арзѐбї кардани зуњуроту рўйдодњои муњим дар љомеа, љаҳон, дарк кардани сабабњои даќиќи пайдоиши саволњо ва ихтилофњо дар зиндагї, дарки нуќтаи назари хеш ва ањамияти иштироки шахсї дар њалли онњо бисѐр њам муњим аст, ки имрўзњо яке аз мушкилоти умумии соња ба шумор меравад ва аз њамин сабаб муњимияти мавзўи тањќиќотии мо низ дар њамин аст.

Дар соњаи педагогикаи тољик модели тарбияи шањрвандии хонандагон тавассути худомўзї, ки маќсади меъѐрњои ташаккули тарбияи шањрвандии хонандагон, шаклњо, методњо ва воситањо, марњилањои ташаккул ва сатњи тарбияи шањрвандии хонандгон тавассути худомўзиро фаро мегирад, тањия карда шуд ва имкониятҳои педагогии роҳҳои худомўзї, ки ба тарбияи шаҳрвандии хонандагон мусоидат мекунанд, муайян карда шуд.

Дар диссертатсия модели тарбияи шањрвандии хонандагон тавассути худомўзї чунон ба роњ монда шудааст, ки дар натиљаи он шароитњои муносиб барои рушди эљодии шахс фароњам омода, сатњи бењтар намудани фаъолияти эљодии хонандагонро њангоми худомўзї тавассути ангезандањои мусбї љоннок мегардонад ва он инкишофи тарбияи шањрвандии хонандагонро таъмин месозад, њамчунин ба тарбияи шаҳрвандии хонандагон дар муассисаҳои таҳсилоти миѐнаи умумии Љумҳуриии Тољикистон тавассути воситаҳои худомўзї мусоидат мекунанд.

АННОТАТСИЯИ

автореферати диссертатсияи Њукматов Далерљон Зайнидинович дар мавзўи “ Рушду инкишоф ва мањсулнокии аспони баромадашон гуногун дар шароити вилояти Хатлон Вожањои калидї: рушд, инкишоф, мањсулнокї, баромадашон гуногун, айѓир, байтал, асп, дурагањои англисї-тољикї, дурагањои тољикї-лаќайї, вазни зинда, шир, гўшт, такрористењсолкунї, наслнокї, таркиби химиявї.

Маќсади тањќиќот: Маќсади асосии тањќиќот бањо додани рушду инкишоф, мањсулнокии ширї ва гўштии аспони дурагае, ки дар натиљаи љуфтї кунонидани нараспњои англисї ба байталњои тољикї ва нараспњои тољикї ба байталњои лаќайї ба даст оварда шудааст.

Усулњои тањќиќот: дар корњои илмї-тањќиќотї аз методњои зоотехникї, биологї, физиологї ва иќтисодї истифода карда шудааст.

Натиљањои ба дастомада ва навгонињои онњо: Дар љумњурї аввалин маротиба дар шароити вилояти Хатлон ба тариќи комплексї рушду тараќќиёт, мањсулнокии гўштї ва ширии аспоне, ки дар натиљаи љуфтикунонии аспони зоти англисї-тољикї ва тољикїлаќайї гирифта шуд, омўхта шудааст.

Мањсулнокии ширии аспони зоти лаќайї, рушду инкишоф, такрорис-тењсолкунї, алоќамандии вазни зинда, вижагињои биологї ва хољагидо-рии типњои дохили зотї аз тарафи муњаќиќон омўхта шудаанд, лекин њамаи ин нишондињандањо, мањсулнокии ширї, гўштї ва таркиби химиявии ширу гўшт дар аспони дурага дар шароити љумњурї аввалин маротиба омўхта мешавад.

Ањамияти назариявии тањќиќот дар он аст, ки оид ба рушду инкишоф, мањсулнокии ширї ва гўштии дурагањо, таркиби химиявии шир ва гўшт маводњои наву тоза ба даст оварда шуд.

Онњо метавонанд дар оянда њангоми офаридани зоту типњои нав истифода карда шаванд.

Ањамияти амалии тањќиќотњо дар он аст, ки дурагањое, ки дар натиљаи љуфтикунонидани аспњои тољикї-лаќайї гирифта шудаанд, суръати афзоиши баланд, вазни зиндаи калон, мањсулнокии ширї ва гўштии зиёд доранд.

Дар як ваќт арзиши аслии 1 сентр вазнафзункунї нисбатан кам, даромаднокї бошад нисбати аспони англисї-тољикї зиёдтар аст.

Тавсияњо оид ба истифода: 1.

Ба хотири дар оянда баланд бардоштани хусусиятњои хољагидориву биологї ва ирсии зоти аспи тољикї дар оянда низ истифода бурдан аз генотипњои љањонї - зотњои англисї давом дода шавад. 2.

Бо маќсади баланд бардоштани истењсоли гўшт ва шир, хољагињои асппарварро зарур аст, ки саршумори аспњои тољикї-лаќайиро бештар намоянд.

Соњаи истифода: асппарварї

АННОТАТСИЯ

ба автореферати диссертатсияи Муминзода Мањмадшариф Нозим дар мавзуи «Масъалањои назариявї ва таърихї-њуќуќии уњдадории њарбї» барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ аз рўйи ихтисоси 12.00.01 – Назария ва таърихи ҳуқуқ ва давлат; таърихи таълимот дар бораи ҳуқуқ ва давлат

Вожаҳои калидӣ: даъвати ҳарбӣ, қонунгузории уњдадории њарбї, таърихи уњдадории ҳарбӣ, хизмати ҳарбӣ, ҷанбаҳои ҳуқуқии уњдадории ҳарбӣ, ҳуқуқ уҳдадорӣ, хизматчиёни ҳарбӣ, ватандўстї, принсипњои уњдадории њарбї, амалишавии уњдадории њарбї, асосњои њуќуќии уњдадории њарбї, тарбияи ватандўстї Диссертатсия «Масъалаҳои назариявӣ ва таърихӣ-ҳуқуқии вазифаи ҳарбӣ» таҳлили амиқ ва гуногунҷанбаи ҷанбаҳои асосии марбут ба хизмати ҳарбӣ буда, онро дар заминаи асосҳои назариявӣ ва рушди таърихию ҳуқуқӣ баррасӣ менамояд.

Тадқиқот дар кафедраи ҳуқуқи инсон ва ҳуқуқи муқоисавии факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон гузаронида шуд.

Мақсади рисолаи мазкур муайян кардани ҷанбаҳои назариявии уњдадории ҳарбї, инчунин баррасии муфассали рушди таърихии институти ҳуқуқии уњдадории ҳарбї мебошад.

Тадқиқот вазифаҳои зеринро ба миён мегузорад: таҳлили консепсияҳои назариявӣ, муайян кардани дигаргуниҳои таърихӣ дар қонунгузории уњдадории ҳарбӣ, муайян кардани нақш ва уњдадории шаҳрвандон дар соҳаи мудофиа, арзёбии таъсири рӯйдодҳои таърихӣ ба ташаккули уњдадории њарбї.

Дар бахши асосҳои назариявӣ мафҳумҳо ва мафҳумҳои мухталифи даъвати ҳарбӣ ва заминаи назариявии онҳо баррасӣ мешавад.

Диққат ба таҳлили моҳият ва нақши уњдадории ҳарбӣ дар заминаи равишҳои назариявии муосир ба институтҳои ҳуқуқӣ дода мешавад. Ҷанбаи таърихӣ ва ҳуқуқии диссертатсия омӯзиши муфассали таҳаввулоти қонунгузорӣ дар бораи укњдадории ҳарбӣ дар тӯли таърихро дар бар мегирад.

Тағйироти асосӣ дар сохтор ва мундариҷаи танзимкунандаи хизмати ҳарбӣ бо таваҷҷӯҳ ба давраҳои муноқишаҳои ҳарбӣ ва дигаргуниҳои иҷтимоӣ баррасӣ карда мешаванд.

Дар доираи уњдадорињои шањрвандон дар соњаи мудофиа меъёрњое, ки вазъи њуќуќии шањрвандонро муайян мекунанд, баррасй карда, муайян мекунад, ки шаҳрвандон барои саҳм гузоштан ба амнияти миллӣ ва мудофиа чӣ уњдадорї доранд.

Таъсири рӯйдодҳои таърихӣ ба ташаккули қонунгузорӣ тавассути призмаи давраҳо ва бӯҳронҳои асосӣ таҳлил карда мешавад.

Омилҳое, ки ба рушди хизмати ҳарбӣ ва ташаккули заминаи қонунгузорӣ таъсири назаррас расонидаанд, ошкор карда шудаанд.

Нақши хизмати ҳарбӣ дар ҷомеаи муосир як блоки алоҳидаи тадқиқот, аз ҷумла таҳлили аҳамияти он, заминаи иҷтимоию фарҳангӣ ва потенсиали рушди минбаъдаи он мебошад.

Натиљањои тањќиќот дар шакли маърўза дар конфронсњои илмї ва нашрияњо пешкаш гардида, ањамият ва ањамияти хулосањои дар рисола пешнињодшударо таъкид менамоянд.

Бозёфтҳо дар соҳаи даъвати ҳарбӣ саҳми назариявӣ ва амалӣ пешкаш намуда, мубоҳисаи илмиро ғанӣ гардонида, барои таҳқиқоти минбаъдаи ин соҳа замина фароҳам меоранд.

АННОТАТСИЯ

ба диссертатсияи Мирзомуродзода Дустмурод Гулмурод дар мавзуи «Масъалањои танзими њуќуќи мадании хизматрасонии муздноки байторї дар ќонунгузории Љумњурии Тољикистон» Калидвожањо: соњибони њайвонот, њайвонот, байтор, хизматрасонии байторї, танзим, давлат, иљозатнома, тарафњо, шартнома, унсурњо, шартњо, мазмуни шартнома, њуќуќ, уњдадорї, љуброни зиён, ќонун, ноустуворона, љавобгарї.

Рушди соњањои чорводорї, парандапарварї ва моњипарвариро бе соњаи байторї тасаввур кардан имконнопазир аст.

Зеро байторї – соњаи муњим дар давлати аграрї буда, ањаммияти калони иљтимої ва иќтисодї дорад.

Маќсади тањќиќоти мазкур ба даст овардан ва татбиќ намудани дониши нав дар танзими њуќуќии хизматрасонии муздноки байторї, тањлили масъалањои назариявї, амалї ва муќаррароти ќонунгузорї, ки хизматрасонии байториро ба танзим медароранд, дарёфти роњњои њал ва пешнињоди тавсияву таклифњо оид ба мукаммал гардонидани ќонунгузорї, асосноккунии илмию амалии пешнињодњо бањри бартараф намудани норасої дар ќонунгузорї, инчунин ноил шудан ба њадафњои мушаххас бо истифодаи натиљањои тањќиќоти илмї мебошад.

Вазифањои тањќиќот: муайян намудани мафњум ва хусусиятњои хизматрасонии муздноки байторї; тавсифи умумии хизматрасонии байторї њамчун объекти танзими њуќуќи маданї; муайян намудани заминањои таърихии рушди ќонунгузории байторї дар марњилањои гуногуни таърихї ва тањлили манбаъњои танзими масъалаи мазкур; тањлили асосњои њуќуќии хизматрасонии муздноки байторї дар замони муосир; коркарди мафњум ва тањлили табиати њуќуќии шартномаи хизматрасонии муздноки байторї; омўзиши мавзуъ ва дигар унсурњои шартномаи хизматрасонии муздноки байторї ва њалли мушкилоти он; мушаххас гардонидани њуќуќу уњдадории тарафњои ин шартнома; ошкор сохтани масъалањои љавобгарии њуќуќї барои вайрон намудани шартњои шартномаи хизматрасонии муздноки байторї; тањияи пешнињоду тавсияњо барои такмил додани ќонунгузорї ва амалияи њуќуќтатбиќкунї дар соњаи байторї мебошад. Њангоми тањияи диссертатсияи мазкур маљмуи усулњои умумиилмї ва махсуси илмї: диалектикї, расмї-мантиќї, тањлилї-муќоисавї, усули оморї, тањлили низомнок, пешгўии илмї, усулњои мантиќии мушоњида, шаклї-мантиќї, таърихї-њуќуќї ва муќоисавї-њуќуќї истифода шудаанд.

Натиљањои њосилшуда илман асоснок мебошанд, чунки бо истифодаи усулњои болозикр ба даст оварда шуда, масъалањои амалии танзими шартномавии хизматрасонии байториро инъикос намуда, барои рушди ќонунгузории соњавї равона шудаанд.

Ин натиљањо ањаммияти калони таълимї низ доранд

АННОТАТСИЯ

Аминов Рустамҷон Сафарович Паҳншавӣ ва омилҳои таъсиррасонанда ба пайдоиши нуқсонҳои модарзодии минтақаҳои ҷоғу рӯй дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Калимаҳои калидӣ.

Кӯдакон, нуқсон, нуқсонҳои модарзодии минтацаи ҷоғу руй, роғҳои лабу ком, стоматология, ҷарроҳии ҷоғу-руй, барқарорсозӣ.

Мақсади таҳқиқот.

Беҳтарсозии муносибати маҷмуӣ ба коррексияи махсуси ҷарроҳӣ ва ҷанбаҳои барқарорсозии кӯдакони дорои НМ минтақаи ҷоғу рӯй ва арзёбии самаранокии онҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Усулҳои таҳқиқот.

Тибқи нақшаи таҳиягардидаи мо тамоми қисмҳои таҳқиқот ба 5 марҳила ҷудо гардидааст.

Дар маҷмуъ, маълумоти 1232 беморони гирифтори НМ минтақаи ҷоғу руй дар синни аз 3 моҳа то 18 сола таҳлил карда шуда, синни миёнаи 5,3±0,1 солро ташкил доданд.

Гурӯҳи асосиро 135 кӯдак бо нуқсонҳои минтақаи ҷоғ ва рӯй ташкил доданд.

Барои муқоисаи маълумотҳо гуруҳи назоратӣ ташкил карда шуд, ки ба он 80 кӯдак бо патологияҳои шикам дар МД ММТ ҶТ “Шифобахш” бистарӣ буда, ягон гуна НМ минтақаи ҷоғу рӯй надоштанд.

Натиҷаҳои таҳқиқот ва навгонии онҳо.

Тадқиқот, ки ба таҳлили ҳамаҷонибаи маълумот аз минтақаҳои гуногун асос ёфтааст, ҳодисаи баланди НМ минтақаи ҷоғу руй дар байни кӯдаконро тасдиқ кард ва таъсири назарраси омилҳои иҷтимоӣ-гигиенӣ, биологӣ ва ташхиси тиббиро ба басомади ин нуқсонҳо ошкор кард.

Таҳлили ҳамаҷонибаи дахолати тиббӣ, аз ҷумла ташхис, ислоҳи ҷарроҳӣ ва барқарорсозии минбаъдаи тиббӣ ва иҷтимоӣ.

Диққати махсус ба муносибати биёерсоҳавӣ ба табобат дода мешавад, ки имкон медиҳад, ки саломатии кӯдакони гирифтори НМ минтақаи ҷоғу руй самараноктар идора карда шавад ва ҳам натиҷаҳои фаврӣ ва ҳам дарозмуддат беҳтар карда шаванд.

Таҳия ва стандартизатсияи алгоритми арзёбӣ ва барқарорсозӣ пас аз ҷарроҳӣ.

Ин алгоритм имконияти муносибати инфиродӣ ба ҳар як кӯдакро фароҳам меорад, ки ба таҳияи нақшаҳои ягонаи ислоҳот имкон медиҳад, ки ба оптимизатсияи раванди табобат ва кам кардани мушкилоти баъдиҷарроҳӣ мусоидат мекунад.

Тавсияҳо барои истифодаи амалӣ.

Интегратсияи натиҷаҳои тадқиқот ба системаи кӯмаки аввалияи тиббӣ ба табибон имкон медиҳад, ки дар марҳилаҳои аввали банақшагирии ҳомиладорӣ хатари таваллуди кӯдакони дорои НМ минтақаи ҷоғ ва рӯйро арзёбӣ кунанд ва ба татбиқи саривақтии чораҳои пешгирикунанда мусоидат кунанд.

Иловаҳо ба протоколи клиникии ҷарроҳии НМ бояд ба беҳтар кардани натиҷаҳои эстетикӣ ва функсионалии табобат равона карда шаванд, ки ба кӯтоҳ шудани мӯҳлати бистарӣ ва барқарорсозии босуръати беморон ва коҳиши умумии сатҳи маъюбӣ дар байни ин категорияи беморон оварда мерасонад.

Фардикунонии муносибати терапевтӣ аз ҷониби мутахассисони тиббии пайванди амбулаторӣ бояд ба таҳлили натиҷаҳои бевоситаи ҷарроҳӣ барои оптимизатсияи чорабиниҳои минбаъдаи логопедӣ ва барқарорсозӣ асос ёбанд.

Ин равиш имкон медиҳад, ки табобатро ба талаботи хоси ҳар як кӯдаки гирифтори НМ минтақаи ҷоғу рӯй мутобиқ карда, натиҷаҳоро беҳтар ва раванди барқароршавиро суръат бахшад.

Истифодаи барномаи мукаммали логопедӣ дар раванди барқарорсозӣ пас аз ҷарроҳии лаб ва ё ком ба омезиши ҳамоҳангии технологияҳои тиббӣ ва таълимӣ мусоидат мекунад, ки ҳам натиҷаҳои тиббӣ ва ҳам психологию иҷтимоиро беҳтар мекунад.

Интегратсияи ин равишҳо ба раванди барқарорсозӣ барқарорсозии пурраи функсияҳо ва мутобиқсозии иҷтимоии кӯдакони дорои нуқсонҳои модарзодро таъмин мекунад.

Соҳаи истифода. Ҷарроҳии ҷоғу-руй, ҷарроҳии кӯдакона, стоматология, педиатрия.

Аннотатсия

ба автореферати диссертатсияи Сафаров Абдумалик Абдусатторович дар мавзуи “Нақши сармоягузории мустақими хориҷӣ дар инкишофи иқтисодиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон” барои дарёфти дараҷаи илмии номзади илмҳои иқтисодӣ аз рӯи ихтисоси 08.00.13 – Иқтисоди ҷаҳонӣ.

Калидвожаҳо: сармоягузориҳои мустақими хориҷӣ, динамикаи сармоягузории хориҷӣ, нишондиҳандаҳои макроиқтисодӣ, омилҳои институтсионалӣ, механизми танзим, низоми байналмилалии сармоягузорӣ.

Дар кори диссертатсионӣ доираи васеъи проблемаҳои ҷалби сармояи хориҷӣ ба иқтисоди Ҷумҳурии Тоҷикистон аз нуқтаи назари СМХ таҳқиқ мешаванд, ки ин комилан дуруст аст.

Дар назар дошта мешавад, ки СМХ барои иқтисди миллӣ аз мавқеъи инкишофи иқтидори истеҳсолию содиротии он, инчунин таъмини шуғли аҳолӣ аҳаммияти аввалиндараҷаро касб мекунад. Ҳолатҳои мазкур мақсаду вазифа, сохтору мазмуни асосии диссертатсияро муайян намуданд.

Муаллиф таҳлили муфассали назарияҳои классикию муосири сармоягузориро анҷом дода, робитаи мутақобили байни онҳо ва амалияи ҷалби сармояи хориҷиро ба иқтисоди барраси мекунад.

Диққати асосӣ ба таҳлили нақши СМХ дар инкишофи иқтисод, арзёбии дараҷаи таъсири онҳо ба нишондиҳандаҳои муҳимми макроиқтисодии инкишофи кишвар дода шуда, хулосаҳои мухтасари дахлдор, ки бо маводи мукаммали ба таҷриба асосёфта (эпирикӣ) ва ҳисобҳои оморӣ тақвият дода шудаанд, ифода мегарданд.

Зарурияти тағйири сифатии нақши давлат дар идораи фаъолияти сармоягузорӣ, ташаккулу амалисозии сиёсати нави сармоягузории хориҷӣ, ки ба шароити бозаргонӣ ҷавобгӯ ва ба дарёфти натиҷаҳои ниҳоӣ, яъне таъмини боздеҳи ҳадди аксар аз маблағгузорӣ нигаронидашуда бошад, махсус қайд карда мешавад.

Дар соҳаи ҳалли масъалаҳои мазкур механизми ташкилии танзими раванди сармоягузорӣ, проблемаи тақвият додани таъсири воситаҳои он ба зиёд кардани сармоягузориҳои истеҳсолию инфрасохторӣ, ба бахши воқеии иқтисод равона кардани онҳо аҳаммияти аввалиндараҷа касб мекунад.

Дар навбати худ, бартараф кардани камбудиҳои ҷозибанокии мамлакат барои ҷалби сармояи хориҷӣ, ки асосан ҷанбаи институтсионалӣ дошта, дар навбати аввал ба қонунгузории пастсифат, проблемаҳои татбиқи ҳуқуқ, қайду сабти соҳибкорӣ, иҷозатномадиҳӣ, коррупсия ва дигар омилҳои ғайрииқтисодӣ таалуқ доранд, вазифаи мубрами сиёсат боқӣ мемонанд. Ҳамин тариқ, баёни муфассали асосҳои назариявии сармоягузорӣ, проблемаҳои баланд бардоштани нақши СМХ дар инкишофи иқтисод, ташаккулу татбиқи сиёсати нави сармоягузорӣ ва механизми танзими он барои ҳалли масъалаҳои илмӣ ва ҳам амалӣ, ки ба идораи фаъолияти сармоягузорӣ вобаста мебошанд, аҳаммияти холӣ нест.

АННОТАТСИЯИ

рисолаи Сафаров Фируз Холназарович дар мавзуи «Трематодозњои бештар пањншудаи чорвои калон ва хурди шохдор дар Тољикистони Марказї ва Љанубї» барои дарёфти дараљаи илмии номзади илмњои ветеринарї аз рўи ихтисоси 03.02.11- паразитология Калимањои калидї: Фауна, экология, трематодањо, чорвои калони шохдор, чорвои хурди шохдор, харгуш, сироятёбї, моно – ва полисироятёбї, нармбаданњо, чарогоњ, маводи зиддигиљљавї, самаранокї Объекти тадќиќот: чорвои калони шохдор, гўсфанд, буз, нармбаданњо, харгўш, чарогоњ, хољагињои чорвопарварї. Ҳадафи тадќиќот.

Мақсади тадќиќот омӯзиши эпизоотология, биология, экология, ташхис, пешгирӣ, табобат ва таҳияи системаи чораҳои мубориза бар зидди трематодањо ва трематодозњои бештар пањншудаи чорвои калон ва хурди шохдор дар минтақаҳо ва экосистемаҳои гуногуни Тоҷикистони Марказӣ ва Ҷанубї њангоми парвариши чарогоњии чорво маънидод карда мешавад.

Навгонии тадќиќот.

Бори аввал пас аз чандин дањсолањо дар шароити Тољикистони Марказї ва Љанубї фауна ва пањншавии трематодањои чорвои калон ва хурди шохдор дар минтаќањо ва экосистемањои гуногун муфассал тадќиќ карда шуданд; Дараљаи сироятёбии чорвои калон ва хурди шохдор аз трематодањо вобаста ба синну сол, фасли сол, инчунин моно- ва полисроятёбии ин паразитњо бо намояндагони дигар синфњои гиљљањо ошкор гардид; Зичии нармбаданњо - соњибони мобайнї (Viviparus contectus, Limnaea auricularia, Lymnaea stagnalis, Lymnaea palustris, Planorbis planorbis, Lymnaea truncatula, Fruticicola fruticum)-и трематодањо дар чарогоњњои Тољикистони Љанубї муайян карда шуд; Бори аввал дар љумњурї дар шароити озмоишгоњї биологияи барангезандаи фассиолёз (Fasciola hepatica) омўхта шуд; Дар ҷанбаи муқоисавӣ, самаранокии баланди як ќатор маводи зиддигиљљавии истењсоли ширкатњои ватанию хориљї дар шароити чорвопарварии чарогоњї муайян ва ба чорводорон тавсия карда шуданд; Дар асоси натиљањои тањќиќоти гузаронидашуда дастурамали методї оид ба «Муолиља ва пешгирии гелминтозњои кавшакунандагон (эпизоотология, ташхис, ва чорањои мубориза)» тањия карда шуд.

Татбиќи натиљањои тадќиќот.

Натиҷаҳои ин тадқиқотҳо оид ба трематодозњои бештар пањншудаи чорвои калон ва хурди шохдор дар минтақаҳо ва экосистемаҳои гуногуни Тоҷикистони Марказӣ ва Ҷанубї дар аксари нашрияҳо инъикос карда шудаанд.

Соњаи татбиќ: зоология, паразитология, эпизоотология, экология, гигиенаи њайвонот.

АННОТАЦИЯ

на автореферат диссертации Андамова Исмоила Шамсовича на тему: «Эпизоотический мониторинг и меры борьбы с бруцеллезом животных в Республике Таджикистан», представленной на соискание ученой степени кандидата ветеринарных наук по специальности 06.02.02 – ветеринарная микробиология, вирусология, эпизоотология, микология с микотоксикологией и иммунология Цель работы является изучение эпизоотологии бруцеллеза крупного и мелкого рогатого скота в Таджикистане.

Разрабатывать и внедрять научно- обоснованную систему мероприятие по борьбе с ним.

Материалы и методы исследования.

Для изучения проблемы бруцеллеза животных применяли различные приемы и способы, описанные в «Руководство по общей эпизоотологий» под редакцией И.

А.

Бакулова и А.

Д.

Третьякова (1979); «Рекомендации по методике эпизоотического исследования» под редакцией И.

А.

Бакулова (1975); «Эпизоотологические районирование территории республики» приводили с учётом схемы предложенной А.

В.

Нуйкиным (1970); «Напряженность эпизоотической ситуации, определяли по методике М.

Г.

Таршис (1972).

Полученные результаты и их новизна.

Научные исследование за 10-лет представляет собой значимый научный вклад в область ветеринарной эпизоотологии и эпидемиологии в Таджикистане, обладая следующей научной новизной: установлен удельный вес бруцеллёза животных в Республике Таджикистан, определен экономический ущерб от бруцеллеза для животноводческих хозяйств страны, составлена эпизоотологическая карта зонирования территории страны по степени заболеваемости бруцеллезом и определено анализ риска; в различных регионах Таджикистана зарегистрировано разное количество неблагополучных пунктов по бруцеллезу крупного рогатого скота.

Наибольшее количество неблагополучных пунктов отмечено в Хатлонской области и ГорноБадахшанской автономной области (ГБАО), что может быть связано с особенностями животноводства и условиями содержания скота в этих регионах, с 2012 по 2021 год среди населения бруцеллезом заразились 7985 человек.

Самую напряженную ситуацию наблюдали в РРП 3581 человек, в ГБАО 2548 человек и средную в Хатлонской области 889 человек%, в Согдийской области 752 человек и самый низкий уровень в Душанбе 215 человек.

Многолетние научные исследования заболеваемости бруцеллёза животных за 2010-2022 годы позволили установить, что самыми неблагополучными зонами по бруцеллезу являются Юго-Западный Таджикистан и Районы республиканского подчинения.

Эпизоотическая обстановка по бруцеллезу КРС и МРС в Хатлонской (в 2014 г. - 280), Согдиской области (в 2012 г. - 192) и Районах республиканского подчинения (в 2015 г. - 411), ранее ГБАО считался благополучным, а в 2016 г. 238 неблагополучных пунктов остаются напряженной.

Изучена сравнительная эффективность вакцин из штаммов B.abortus 19 и 82 для активной иммунизации бруцеллёза животных Усовершенствованы методы иммунизации бруцеллеза животных с использованием вакцины из штамма B.abortus 19.

Разработаны рекомендации по оптимизации противобруцеллезных мероприятий в Республике Таджикистан.

Реализация результатов исследований.

Разработаны рекомендации, составлен план противобруцеллезных мероприятий, методические указания позволяют рационально проводить организационно-хозяйственные мероприятия по ликвидации бруцеллезу животных.

Область применения: животноводство, микробиология, ветеринария и биологическое производство.

Ключевые слова: мониторинг, бруцеллез, эпизоотология, эпидемиология, серология, специфическая профилактика.